<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 1.23

# Brahmandapurana 1.23

Brahmāṇḍapurāṇa 1.23

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.23.89](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.89) — 1 part
- [1.23.108](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.108) — 1 part

### [1.23.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.1)

sūta uvāca  
saratho 'dhiṣṭhito devairādityairmunibhistathā /  
gandharvairapsarobhiśca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ //

### [1.23.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.2)

ete vasaṃti vai sūrye dvau dvau māsau krameṇa tu /  
dhātār'yamā pulastyaśca pulahaśca prajāpatiḥ //

### [1.23.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.3)

erāvato vāsukiśca kaṃso bhīmaśca tāvubhau /  
rathakṛcca rathaujāśca yakṣāvetāvudā tdṛtau //

### [1.23.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.4)

tuṃbururnāradaścaiva susthalā puñjikasthalā /  
rakṣo hetiḥ prahetiśca yātudhānāvudāhṛtau //

### [1.23.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.5)

ete vasaṃti vai sūryye madhumādhavayoḥ sadā /  
mitraśca varuṇaścaiva muniratrirudāhṛtaḥ //

### [1.23.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.6)

tathā vasiṣṭho vikhyātaḥ sahajanyā ca menakā /  
rākṣasau ca samākhyātau pauruṣeyo vadhastathā //

### [1.23.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.7)

hāhā hūhūśca gandharvauṃ yajñaścāpi rathasvanaḥ /  
rathacitrastathaivānyo nāgasākṣakasaṃjñetaḥ //

### [1.23.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.8)

raṃbhakaśca vasantyete māsayoḥ śuciśukrayoḥ /  
tataḥ sūrye punastvanyā nivasaṃtīha devatāḥ //

### [1.23.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.9)

idraścaiva vivasvāṃśca aṅgirā bhṛgureva ca /  
elāpatrastathā sarpaḥ śaṅkhapālāśca tāvubhau //

### [1.23.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.10)

viśvāvasūgrasenau ca śvetaścaivāruṇastathā /  
pramlocā iti vikhyātānumloceti ca te ubhe //

### [1.23.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.11)

yātudhānastadā sarpo vyāghraścava tu tāvubhau /  
nabhonabhasyayoreṣa gāṇo vasati bhāskare //

### [1.23.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.12)

śaradyanyāḥ punaḥ śubhrā vasaṃti munidevatāḥ  
parjanyaścaiva pūṣā ca bhāradvājaḥ sagautamaḥ //

### [1.23.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.13)

parāvasuśca gandharvastathaiva suruciśca yaḥ /  
viśvācī ca ghṛtācī ca ubhe te śubhalakṣaṇe //

### [1.23.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.14)

nāga erāvataścaiva viśrutaśca dhanañjayaḥ /  
ścenajicca suṣeṇaśca senīrgrāma ṇīśca tau //

### [1.23.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.15)

āpo vātaśca dvāvetau yātudhānāvudāhṛtau /  
vasaṃtyete tu vai sūrye sadaivāśvinakartike //

### [1.23.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.16)

haimantikau tu dvau māsau vasaṃti ca divākare /  
aṃśo bhagaśca dvāvaitau kaśyapaśya kratuśca ha //

### [1.23.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.17)

bhujaṅgaśca mahāpadmaḥ sarvaḥ karkeṭaka stathā /  
citrasenaśca gandharva ūrṇāyuścaiva tāvubhau //

### [1.23.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.18)

urvaśī pūrvacittiśca tathaivāpsarasā ubhe /  
tārkṣaścāriṣṭanemiśca senānīr grāmaṇīśca tau //

### [1.23.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.19)

vidyutsphūrjaḥ śatāyuśca yātudhānāvudātdṛtau /  
sahe caiva sahasye ca vasaṃtyete divākare //

### [1.23.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.20)

tataḥ śaiśira yoścāpi māsayornivasaṃti vai /  
tvaṣṭā viṣṇurjāmadagnyo viśvāmitrastathaiva ca //

### [1.23.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.21)

kādraveyau tathā nāgau kaṃbalāśvatarāvubhau /  
gandharvo dhṛtarāṣṭraśca sūryavarcāstathaiva ca //

### [1.23.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.22)

tilottamā tathā raṃbhā brahmāpetaśca rākṣasaḥ /  
yajñāpetamtathaivānyo viśyāto rākṣaso ttamaḥ //

### [1.23.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.23)

ṛtajitsatyajiccaiva gandharvauṃ samudāhṛtau /  
tapastapasyayoḥ sūrye vasaṃti munisattamāḥ //

### [1.23.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.24)

pitṛdevamanuṣyādīnsa sadāpyāyayanprabhuḥ /  
parivarttatyahorātrakāraṇaṃ savitā dvijāḥ //

### [1.23.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.25)

ete devā vasaṃtyarke dvau dvau māsau krameṇa tu /  
sthānābhimānino hyete gāṇā dvādaśasaptakāḥ //

### [1.23.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.26)

suryasyāpyāyayantyete tejasā teja uttamamā /  
grathitaiḥ svairvacobhiśca stuvanti hyṛṣayo ravim //

### [1.23.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.27)

gandharvāpsarasaścaiva gītanṛtyairupāsate /  
grāmaṇīyakṣabhūtāni kurvate 'bhīṣusaṃgraham //

### [1.23.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.28)

sarpā vahanti vai sūryaṃ yātudhānāstu yānti ca /  
vālakhilyā naṃyatyastaṃ parivāryodayādravim //

### [1.23.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.29)

eteṣāmeva devānāṃ yathāvīryaṃ yathātapaḥ /  
yathādharmaṃ yathāyogaṃ yathāsatyaṃ yathābalam //

### [1.23.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.30)

tapatyasau taśrā sūrya eṣāmindrastu tejasā /  
ityete nivasaṃtīha dvau dvau māsau divākare //

### [1.23.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.31)

ṛṣayo devagandharvāḥ pannagāpsarasāṃ gaṇāḥ /  
grāmaṇyaśca tathā yakṣā yātudhānāśca mukhyaśaḥ //

### [1.23.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.32)

ete tapanti varṣanti bhānti vānti sṛjanti ca /  
bhūtānāṃ caśubhaṃ karma vyapohanti prakīrttitāḥ //

### [1.23.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.33)

mānavānāṃ śubhaṃ hyete harante duritātmanām /  
duritaṃ supracārāṇāṃ vyapohanti kvaci tkvacit //

### [1.23.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.34)

ete sahaiva sūryeṇa bhramanti divāsānugāḥ /  
varṣantaśca tapantaśca hlādayantaśca vai prajāḥ //

### [1.23.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.35)

gopāyanti ca bhūtāni sarvāṇīhāmanukṣayāt /  
sthānābhimānināmetatsthānaṃ manvantareṣu vai //

### [1.23.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.36)

atītānāgatānāṃ ca varttante sāṃprataṃ ca ye /  
evaṃ vasaṃti vai sūrye saptakāste caturdaśa /  
caturdaśasu sarveṣu gaṇā manvantareṣviha //

### [1.23.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.37)

grīṣme ca varṣāsu ca muñcamāno gharmaṃ himaṃ varṣa dinaṃ niśāṃ ca /  
gacchatyasāvṛtuvaśātparivṛttaraśmirdevān pitṝ#ṃśca manujāṃśca hi tarpayanvai //

### [1.23.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.38)

prīṇāti devānamṛtena sūryaḥ somaṃ suṣumṇena ca varddhayitvā /  
śukle tu pūrṇaṃ divasakrameṇa taṃ kṛṣṇapakṣe vibudhāḥ pibanti //

### [1.23.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.39)

pītaṃ ca somaṃ hi kalāvaśiṣṭaṃ kṛṣṇakṣaye raśmibhirakṣarantam /  
sudhāmṛtaṃ tatpitaraḥ pibanti devāśca saumyāśca tathaiva kāvyāḥ //

### [1.23.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.40)

sūryeṇa gobhiśca samujjhitābhiradbhiḥ punaścaiva samuddhṛtābhiḥ /  
vṛṣṭyābhivṛddhābhirathauṣadhībhirmartyāḥ kṣudhaṃ tvannapānairjayanti //

### [1.23.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.41)

tṛptiśca śukle sudhayā surāṇāṃ pakṣe ca kṛṣṇe sudhayā pitaṇām /  
annena śaśvacca dadhāti martyānsuryastapaṃstānsubibhartti gobhiḥ //

### [1.23.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.42)

hriyanharistairharibhisturaṅgamairharatyathāpaḥ kiraṇairharidbhiḥ /  
visargakāle visṛjaṃśca tāḥ punarbibhartti śaśvatsavitā carācaram //

### [1.23.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.43)

harirharidbhirhri yate turaṅgamaiḥ pibatyathāpo haribhiḥ sahasradhā /  
tataḥ pramuñcatyapi tāstvasau hariḥ samūhyamāno haribhisturaṅgamaiḥ //

### [1.23.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.44)

ityeṣa ekacakreṇa sūryastūrṇarathena tu /  
bhadraistairakramairaśvaiḥ spandane vaidikakṣayaḥ //

### [1.23.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.45)

ahorātrādrathenāsāvekacakreṇa vai bhraman /  
saptadvīpasamudrāntāṃ saptabhiḥ saptabhirhayaiḥ //

### [1.23.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.46)

chandobhiraśvarūpaistairyataścakraṃ tataḥ sthitaiḥ /  
kāmarūpaiḥ sakṛdyuktairvāmatastairmanojavaiḥ //

### [1.23.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.47)

haritaikhyayaiḥ piṅgairīśvarairbrahmavādibhiḥ /  
tryaśītimaṇḍalaśataṃ bhramantyabdena te hayāḥ //

### [1.23.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.48)

bāhyamābhyantaraṃ caiva maṇḍalaṃ divasakramāt /  
kalpādau saṃpra yuktāste vahantyābhūtasaṃplavāt //

### [1.23.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.49)

āvṛttā vālakhilyaiste bhramante rātryahāni tu /  
vacobhiragryairgrathitaiḥ stūyamāno maharṣibhiḥ //

### [1.23.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.50)

sevyate gītanṛtyaiśca gandharvaiścāpsarogaṇaiḥ /  
pataṅgaiḥ patagairaśvairbhramamāṇo divaspatiḥ //

### [1.23.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.51)

rathāstracakraḥsomasya kudābhāstasya vājinaḥ /  
vāmadakṣiṇato yuktā daśa tena carantyasau //

### [1.23.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.52)

vīthyāśrayāṇi ṛkṣāṇi dhruvādhāreṇa vegitāḥ /  
hrāsavṛddhī tathaivāsya raśmīnāṃ sūryavatsmṛte //

### [1.23.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.53)

tricakrobhayato 'śvaśca vijñeyaḥ śaśino rathaḥ /  
apāṃ garṇātsamutpanno rathaḥ sāśvaḥ sasārathiḥ //

### [1.23.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.54)

śatāraiśca tribhiścakrairyuktaḥ śuklairhayottamaiḥ /  
daśabhistu kṛśairdivyairasaṃgaistairmanojavaiḥ //

### [1.23.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.55)

sakṛdyukte rathe tāsminvahante cāyugakṣayāt /  
saṃgṛhītarathe tasmiñśvetaścakṣuḥśravāśca vai //

### [1.23.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.56)

aśvāstamekavarṇaste vahante śaṅkhavarcasaḥ /  
yajuścaṇḍamanāścaiva vṛṣo vājī naro hayaḥ //

### [1.23.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.57)

aśvo gaviṣṇurvikhyāto haṃso vyomo mṛgastathā /  
ityete nāmabhiḥ sarve daśa candramaso hayāḥ //

### [1.23.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.58)

ete candramasaṃ devaṃ vahanti saha dīkṣayā /  
devaiḥ parivṛtaḥ somaḥ pitṛbhiścaiva gacchati //

### [1.23.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.59)

somasya śuklapakṣādau bhāskare parataḥ sthire /  
āpūryate parasyānte satataṃ divasakramāt //

### [1.23.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.60)

devaiḥ pītatanuṃ somamāpyāyayati nityadā /  
kṣīṇaṃ pañcadaśāhaṃ tu raśminaikena bhāskaraḥ //

### [1.23.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.61)

āpūrayansuṣumṇena bhāgaṃ bhāgamahaḥkramāt /  
suṣumṇāpyāyamānasya śuklā varddhanti vai kalāḥ //

### [1.23.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.62)

tasmāddhrasaṃti vai kṛṣṇe śukle svāpyāyayanti tam /  
ityevaṃ sūryavīryeṇa candraścāpyāyitastataḥ //

### [1.23.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.63)

paurṇamāsyāṃ sa dṛśyeta śuklaḥ saṃpūrṇamaṇḍalaḥ /  
evamāpyāyitaḥ somaḥ śukla pakṣe dinakramāt //

### [1.23.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.64)

tato dvitīyāprabhṛti bahulasya caturddaśīm /  
apāṃ sāramayasyendo rasamātrātmakasya tu //

### [1.23.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.65)

pibatyaṃbumayaṃ devā hṛṣṭāḥ saumyaṃ svadhāmṛtam /  
saṃbhṛtaṃ tvarddhamāsena hyamṛtaṃ sūryatejasā //

### [1.23.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.66)

bhakṣārthamamṛtaṃ somaḥ paurṇamāsyāmupāsate /  
ekāṃ rātriṃ suraiḥ sarvaiḥ pitṛbhiḥ sarṣibhiḥ saha //

### [1.23.67](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.67)

somasya kṛṣṇapakṣādau bhāskarābhimukhasya tu /  
prakṣīyante pidṛdevaiḥ pīyamānāḥ kalāḥ kramāt //

### [1.23.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.68)

trayaśca triṃśataścaiva trayastriṃśattathaiva ca /  
trayaśca trisahasrāśca devāḥ somaṃ pibanti vai //

### [1.23.69](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.69)

ityetaiḥ pīyamānasya kṛṣṇā varddhati vai kalāḥ /  
kṣīyanti tasmācchuklāśca kṛṣṇā āpyāyayanti ca //

### [1.23.70](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.70)

evaṃ dinakramātpīte vibudhaistu niśākare /  
pītvārddha māsaṃ gacchanti cāmāvāsyāṃ surottamāḥ //

### [1.23.71](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.71)

pitaraścopatiṣṭhanti hyamāvāsyāṃ niśākaram /  
tataḥ pañcadaśekāle kiñcicchiṣṭe kalātmake //

### [1.23.72](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.72)

aparāhṇe pitṛgaṇā jaghanyaṃ payupāsate /  
pibanti dvilavaṃ kālaṃ śiṣṭāstasya kalāstu yāḥ //

### [1.23.73](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.73)

niḥsṛtaṃ tadamāvāsyāṃ gabhastibhyaḥ svadhāmṛtam /  
tāṃ svadhāṃ māsatṛptyai ca pītvā gacchanti te 'mṛtam //

### [1.23.74](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.74)

sūryastasminsuṣumṇe yastāpitastena candramāḥ /  
kṛṣṇapakṣe suraistadvatpīyate vai sudhāmayaḥ //

### [1.23.75](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.75)

saumyā barhiṣadaścaiva agniṣvāttāśca te tridhā /  
kāvyaścaiva tu ye proktāḥ pitaraḥ sarva eva te //

### [1.23.76](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.76)

saṃvatsarāstu vai kāvyāḥ pañcābdā ye dvicaiḥ smṛtāḥ /  
saumyāstu ṛtuvo jñeyā māsā barhiṣadaḥ smṛtāḥ //

### [1.23.77](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.77)

agniṣvāttārttavāścaiva pitṛsargā hi vai dvijāḥ /  
pitṛbhiḥ pīyamānasya pañcadaśyāṃ kalā tu vai //

### [1.23.78](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.78)

yāvatprakṣīyate tasya bhāgaḥ pañcadaśastu yaḥ /  
amāvāsyāṃ tadā tasya tata āpūryate paraḥ //

### [1.23.79](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.79)

vṛddhakṣayau vai pakṣādau ṣoḍaśyāṃ śaśinaḥ smṛtā /  
evaṃ sūryanimittaiṣa kṣayovṛddhirniśākare //

### [1.23.80](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.80)

tārāgrahāṇāṃ vakṣyāmi svarbhānośca rathānpunaḥ /  
teyatejomayaḥ śubhraḥ somaputrasya vai rathaḥ //

### [1.23.81](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.81)

sopāsaṃgapa tākastu sadhvajo meghanisvanaḥ /  
bhārgavasya rathaḥ śrīmāṃstejasā sūryasannibhaḥ //

### [1.23.82](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.82)

pṛthivīsaṃbhavairyukto nānāvarṇairhayottamaiḥ /  
śvetaḥ piśaṅgaḥ sāraṅgo nīlaḥ pīto vilohitaḥ //

### [1.23.83](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.83)

kṛṣṇaśca haritaścaiva pṛṣataḥ pṛśrireva ca /  
daśabhistairmahābhāgairakṛśairvātaraṃhasaiḥ //

### [1.23.84](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.84)

aṣṭāśvaḥ kāñcanaḥ śrīmānbhaumasyāpi rathottamaḥ /  
asaṃgairlohitairaśvaiḥ sarvagairagnisaṃbhavaiḥ //

### [1.23.85](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.85)

prasarpati kumāro vai ṛjuvakrānuva kragaiḥ /  
tataścāṅgiraso vidvāndevācāryo bṛhaspatiḥ //

### [1.23.86](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.86)

gaurairaśvaiḥ kāñcanena syandanena prasarpati /  
abjaistu vājibhirdivyairaṣṭabhirvātaraṃhasaiḥ //

### [1.23.87](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.87)

nakṣatre 'bdaṃ sa tiṣṭhanvai saṃvedhāstena gacchati /  
tataḥ śanaiścaro 'pyaśvaiḥ sabalairvyomasaṃbhavaiḥ //

### [1.23.88](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.88)

kārṣṇāyasaṃ samāruhya syandanaṃ yāti vai śanaiḥ /  
svarbhānośca tathaivāśvāḥ kṛṣṇā hyaṣṭau manojavāḥ //

### [1.23.89](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.89)

rathaṃ tamomayaṃ tasya sakṛdyuktā vahaṃ tyuta /  
ādityānniḥsṛto rāhuḥ somaṃ gacchati parvasu //

### [1.23.89.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.89.p1)

ādityameti somaśca punaḥ saureṣu parvasu /

### [1.23.90](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.90)

atha keturathasyāśvā aṣṭau vai vātaraṃhasaḥ //

### [1.23.91](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.91)

palāladhūmavarṇābhā sabalā rāsabhāruṇāḥ /  
ete vāhā grahāṇāṃ ca hyupākhyātā rathaiḥ saha //

### [1.23.92](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.92)

sarve dhruvaniba ddhāste pravṛddhā vātaraśmibhiḥ /  
tapante brāmyamāṇāstu yathāyogaṃ bhramanti vai //

### [1.23.93](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.93)

vāyavyābhiradṛśyābhiḥ pravṛddhā vātaraśmibhiḥ /  
paribhramanti tadbraddhāṃścandrasuryagrahā divi //

### [1.23.94](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.94)

bhramantamanugachanti dhruvaṃ te jyotiṣāṃ gaṇāḥ /  
yathā nahyudake naustu salilena saho hyate //

### [1.23.95](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.95)

tathā devālayā hyete ūhyante vātaraśmibhiḥ /  
sarppamāṇā na dṛśyante vyomni devagaṇāstu te //

### [1.23.96](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.96)

yāvatyaścaiva tārāśca tāvanto vātaraśmayaḥ /  
sarvā dhruve nibaddhāśca bhramantyo bhrāmayanti tāḥ //

### [1.23.97](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.97)

tailapīḍā yathā cakraṃ bhramanto bhrāmayanti ha /  
tathā bhramanti jyotīṃṣi vātabaddhāni sarvaśaḥ //

### [1.23.98](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.98)

alātacakravadyānti vātacakreritāni tu /  
yato jyotīṃṣi vahate pravahastena sa smṛtaḥ //

### [1.23.99](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.99)

evaṃ dhruvanibaddho 'sau sarpate jyotiṣāṃ gaṇaḥ /  
saiṣa tārāmayo jñeyaḥ śiśumāro dhruvo divi //

### [1.23.100](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.100)

yadahnā kurute pāpaṃ dṛṣṭvā tanniśimuñcate /  
yāvatyaścaiva tārāstāḥ śiśumārāśritā divi //

### [1.23.101](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.101)

tāvantyeva tu varṣāṇi jīvatābhyadhikāni tu /  
sākāraḥ śiśumāraśca vijñeyaḥ pravibhāgaśaḥ //

### [1.23.102](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.102)

auttānapādastasyātha vijñeyo hyattaro hanuḥ /  
yajñaḥ parastu vijñeyo dharmo marddhānamāśritaḥ //

### [1.23.103](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.103)

hṛdi nārāyaṇaḥ sādhyo hyaśvinau pūrvapādayoḥ /  
varuṇaścāryamā caiva paścime tasya sakthinī //

### [1.23.104](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.104)

śiśraṃ saṃvatsarastasya mitro 'pānaṃ samāśritaḥ /  
pucche 'gniśca mahendraśca mārīcaḥ kaśyapo dhruvaḥ //

### [1.23.105](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.105)

tārakāḥ śiśumārasya nāstaṃ yāti catuṣṭayam /  
nakṣatracandramūryāśca grahāstārāgaṇaiḥ saha //

### [1.23.106](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.106)

unmukhā vimukhāḥ sarve vakrībhūtāḥ śritā divi /  
dhruveṇādhiṣṭhitāścaiva dhruvameva pradakṣiṇam //

### [1.23.107](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.107)

pariyāntīśvaraśreṣṭhaṃ meḍhībhūtaṃ druvaṃ divi /  
agnīndrakaśyapānāṃ tu caramo 'sau dhruvaḥ smṛtaḥ //

### [1.23.108](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.108)

eka eva bhramatyeṣa meruparvatamūrddhani /  
jyotiṣāṃ cakrametaddhi gadā karṣannavāṅmukhaḥ /  
merumālokayatyeṣa paryante hi pradakṣiṇam //

### [1.23.108.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23.108.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahādṛvāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde dhruvacaryākīrttanaṃ nāma trayoviṃśatitamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (13)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.52.10) — Vyāsa, Sanskrit
- [Matsyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.matsya.126.10) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.55.53) — Vyāsa, Sanskrit
- [Sāmbapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.samba.20.29) — Sanskrit
- [Viṣṇupurāṇa (critical edition)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*crit.2.11.21) — Sanskrit
- [Mudgalapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.2.13.21) — Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.40.20) — Vyāsa, Sanskrit
- [Varāhapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.varaha.123.25) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.lingapurana.61.53) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- [Śivatattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.rajadharma.sivatattvaratnakara.18.60) — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- [Śivattvaratnākara](https://indike.org/pramana/in.med.pasu.sivattvaratnakara.18.60) — Basava, Sanskrit
- [Vratakhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.vrata.vratakhanda.108.31.p1.33) — Hemādri, Sanskrit
- [Kṛtyakalpataru](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.krtyakalpataru.5.p563) — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.23) · Pramāṇa
