Brahmandapurana 1.27
Brahmāṇḍapurāṇa 1.27
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.27.129 — 1 part
1.27.1
ṛṣaya ūcuḥ
bhūya ṣuta mahābuddhe kathayasva mahātmanaḥ /
mahādevasya māhātmyaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ ca naḥ //
1.27.2
kathaṃ dāruvaṇe deva-ṛṣisaṃghaniṣevite /
cakāra veṣaṃ vikṛtaṃ yena buddhā maharṣayaḥ //
1.27.3
jñātvā ca te mahādevaṃ tato bhrāntā hyacetasaḥ /
ārādhayanprasādārthaṃ naiṣāṃ tuṣṭaḥ punarbhavaḥ //
1.27.4
etatsarvaṃ yathāvṛttaṃ devadevena ceṣṭitam /
tatsarvaṃ kathayasveha tvaṃ no buddhimatāṃ varaḥ //
1.27.5
sūta uvāca
śrūyatāmabhidhāsyāmi dharmametamatandritāḥ /
nirmmitaṃ devadevena bhaktānāmanukaṃpayā //
1.27.6
purā kṛtayuge viprāḥ śṛṅge himavataḥ śubhe /
devadāruvanaṃ ramyaṃ nānādrumalatākulam //
1.27.7
bahavo munayastatra tapasyanto munivratāḥ /
śaivāla bhojanāḥ kecitkecidantarjaleśayāḥ //
1.27.8
kecidabhrāvakāśāstu pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitāḥ /
dantolūkhalinaścānye tvaśmakuṭṭāstathā pare //
1.27.9
sthānavīrāsanāścānye mṛgayaryāratāstathā /
kālaṃ nayanti tapasā tīvreṇa ca mahādhiyaḥ //
1.27.10
tatasteṣāṃ prasādārtha devastadvanamāgataḥ /
bhasmapāṇḍuradigdhāṅgo nagno vikṛtalakṣaṇaḥ //
1.27.11
vikṛtasrastakeśaśca karāladaśanastathā /
ulmukavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ //
1.27.12
śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ tasya raktagairikasannibham /
mukhamaṅgāravarṇena śuklena ca vibhūṣitam //
1.27.13
kvacitsa hasate raudraṃ kvacidgāyati vismi taḥ /
kvacinnṛtyati śṛṅgārī kvacidrauti muhurmuhuḥ //
1.27.14
nṛtyanta rurudhustūrṇaṃ patnyasteṣāṃ vimohitāḥ /
āśrame 'bhyāgato 'bhīkṣṇaṃ yā cate ca punaḥ punaḥ //
1.27.15
bhāryā kṛtā tathārūpā tṛṇābharaṇabhūṣitā /
vṛṣanādaṃ pragarjanvai kharanādaṃ nanāda ca //
1.27.16
tathā vañcitumā rabdho hāsayansarvadehinaḥ /
tataste munayaḥ kruddhāḥ krodhena kaluṣīkṛtāḥ //
1.27.17
mohitā māyayā sarve śapituṃ samupasthitāḥ /
karavadgāyase yasmātkharastasmādbhaviṣyasi //
1.27.18
rākṣaso vā piśāco vā dānavo vātha vā tathā /
yathā vaicchaṃstathā sarve kruddhāste munayaḥ samam //
1.27.19
śepuḥ śāsaistu vividhaistaṃ devaṃ bhuvaneśvaram /
tapāṃsi teṣāṃ sarveṣāṃ pratyāhanyanta śaṅkare //
1.27.20
yathādityaprakāśena tārakā nabhasi sthitāḥ /
na dyotante prakāśena tadvattejāṃsi śaṅkare //
1.27.21
śrūyate ṛṣiśāpena brahmaṇaḥ sumahātmanaḥ /
samṛddhaḥ śreyasāṃ yauniryajño vai nāśamāptavān //
1.27.22
bhṛgorapi ca śāpena viṣṇuḥ paramaviyavān /
prādurbhāvāndaśa prāpto duḥkhitaśca sadā kṛtaḥ //
1.27.23
indrasyāpi hi dharmajñaḥ śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ purā /
ṛṣiṇā gautamenorvyāṃ kruddhena vinipātitam //
1.27.24
garbhavāso vasūnāṃ ca śāpena vihita stathā /
ṛṣīṇāṃ caiva śāpena nahuṣaḥ sarpatāṃ gataḥ //
1.27.25
kṣīrodaśca samudraśca hyapeyo brāhmaṇaiḥ kṛtaḥ /
dharmaścātra praśapto vai māṇḍavyena mahātmanā //
1.27.26
ete cānye ca bahavo yātanāṃ ca samāgatāḥ /
varjayitvā virūpākṣaṃ devadevaṃ maheśvaram //
1.27.27
evaṃ hi mohitāstena na cābuddhyanta śaṅkaram /
tataste ṛṣayaḥ sarve parasparamathābruvan //
1.27.28
na cāyaṃ vidhirasmākaṃ gṛhasthānāṃ vidhīyate /
brahmacarya ratānāṃ ca vane vā vanavāsinām //
1.27.29
yatīnāṃ vā tathā dharmo nāyaṃ dṛṣṭaḥ kathañcana /
anayastu mahāneṣa yenāyaṃ mohito dvijāḥ //
1.27.30
liṅgaṃ prapātayasvaitannāyaṃ dharmastapasvinām /
vadasva vācā madhuraṃ vastramekaṃ samāśraya //
1.27.31
tyājite ca tvayā liṅge tataḥ pūjāmavāpsyasi /
ṛṣīṇāṃ tadvacaḥ śrutvā bhagavānbhaganetrahā //
1.27.32
uvāca ślakṣṇayā vācā prahasanniva śaṅkaraḥ /
na śakyamidamasmā kaṃ liṅgaṃ pātayituṃ balāt //
1.27.33
brahmādidaivataiḥ sarvaiḥ kimutānyaistapodhanaiḥ /
pātayeyamahaṃ caitalliṅgaṃ bho dvijasattamāḥ //
1.27.34
āśrame tiṣṭha vā gaccha vākyamityeva te 'bruvan /
evamukto mahādevaḥ pratdṛṣṭendriyaceṣṭitaḥ //
1.27.35
sarveṣāṃ paśyatāmeva tatraivāntardadhe prabhuḥ /
antarhite bhagavati tathā liṅge kṛte bhave //
1.27.36
trailokye sarvabhūtānāṃ prādurbhāvo na jāyate /
vyākulaṃ ca tadā sarvaṃ na prakāśeta kiñcana //
1.27.37
tapate caiva nādityo niṣprabhaḥ pāvakastathā /
nakṣatrāṇi grahāścaiva viparītā vijajñire //
1.27.38
saṃtānārtha pravṛttānāmṛṣīṇāṃ vibhavātmanām /
kratavo na vyavarttanta ṛtukālābhigāminām //
1.27.39
te carati punarddharmmaṃ nirmamā nirahaṅkṛtāḥ /
naṣṭaprabhāvavīryāśca naṣṭatejasa eva ca //
1.27.40
dharme caiva matisteṣāṃ tadā na vyavatiṣṭhate /
te tusarve samāgamya brahmalokamupāgatāḥ //
1.27.41
brahmaṇo bhavanaṃ gatvā dṛṣṭvā puṣpakasaṃbhavam /
pādayoḥ patitāḥ sarve śivavṛttāntamūcire //
1.27.42
vikaṭaḥ stabdhakeśaśca karāladaśanastathā /
ulūkavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ //
1.27.43
śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ tasya raktaṃ gairikamaṇḍitam /
snuṣāṇāṃ ca duhitṝṇāṃ putrīṇāṃ ca viśeṣataḥ //
1.27.44
vartamānastataḥ pārśve viparītābhilāṣataḥ /
unmatta iti vijñāya so 'smābhiravamānitaḥ //
1.27.45
ākruṣṭastāḍitaścāpi liṅgaṃ cāpyasya coddhṛtam /
tasya krodhaprasādārthaṃ vayaṃ te śaraṇaṃ gatāḥ //
1.27.46
etatkāryaṃ na jānīmastanno brūhi pitāmaha /
ṛṣīṇāṃ tadvacaḥ śrutvā dhyānādvijñāya ceśvaram //
1.27.47
pratyuvāca tato brahmā vākyaṃ ca susamā hitaḥ /
eṣa devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ //
1.27.48
na tasya paramaṃ kiñcitpadaṃ samadhigamyate /
devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṛṇāṃ caiva sa prabhuḥ //
1.27.49
sahasrayugaparyante pralaye sarvadehinām /
saṃharatyeṣa bhagavān kālo bhūtvā maheśvaraḥ //
1.27.50
eṣa caiva prajāḥ sarvāḥ sṛjatyekaḥ svatejasā /
eṣa cikrī ca vakṣojaśrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ //
1.27.51
yegī kṛtayuge caiva tretāyāṃ kraturucyate /
dvāpare caiva kālāgnirdharmaketuḥ kalau smṛtaḥ //
1.27.52
rudrasya mūrttayastisro vijñeyāścāpi paṇḍitaiḥ /
tamo hyagnī rajo brahmā sattvaṃ viṣṇuḥ prakāśakaḥ //
1.27.53
mūrttirekā smṛtā yasya digvāsāśca śivāhvayā /
yatra tiṣṭhanti tadbrahmayogena tu samanvitam //
1.27.54
tasmāddevaṃ devadevamī śānaṃ prabhumavyayam /
ārādhayata viprendrā jitakrodhā jitendriyāḥ //
1.27.55
dṛṣṭaṃ vai yādṛśaṃ tasya liṅgamāsīnmahātmanaḥ /
tādṛkpratikṛtiṃ kṛtvā śūlapāṇiṃ prapadyata //
1.27.56
tato drakṣyatha deveśaṃ durdarśamakṛtātmabhiḥ /
yaṃ dṛṣṭvā sarvamajñānamadharmaśca pramaśyati //
1.27.57
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā brahmāṇamamitaujasam /
āsthitā vītaśokāste devadāruvane tataḥ //
1.27.58
ārādhayitumārabdhā brahmaṇā kathitaṃ yathā /
sthaṇḍileṣu vicitreṣu parvateṣu guhāsu ca //
1.27.59
nadīnāṃ ca vicitreṣu pulineṣu śubheṣu ca /
evaṃ saṃvatsare pūrṇe vasaṃte samupasthite /
tadeva rūpamāsthāya devastadvanamāgataḥ //
1.27.60
kusumitabahupādapālatākaṃ bhramaragaṇai rupagīyamānakhaṇḍam /
parabhṛtaparipūrṇacāruśabdaṃ praviśati tadvanamāśramaṃ maheśaḥ //
1.27.61
tatastaṃ munayaḥ sarve tuṣṭuvuḥ susamāhitāḥ //
1.27.62
adbhirvivadhamālyaiśca dhūpamandhaistathaiva ca /
sapatnīkā mahābhāgāḥ saputrāḥ saparicchadāḥ //
1.27.63
mṛdu bhaste tadā vāgbhirgirīśamidamabruvan /
ajñānāddevadevasya yadasmābhignuṣṭhitam //
1.27.64
karmaṇā manasā vācā tatsarvaṃ kṣantumarhasi /
caritāni vicitrāṇi guhyāni gahanāni ca //
1.27.65
brahmādīnāṃ ca devānāṃ durvijñeyāni śaṅkara /
svāgataṃ te na jānīmo gatiṃ naiva ca naiva ca //
1.27.66
viśveśvara mahādeva yo 'si so 'si namo 'stu te /
stuvanti tvāṃ mahātmāno devadevaṃ maheśvaram //
1.27.67
namo bhavāya bhavyāya bhāvanāyodbhavāya ca /
anantabalavīryāya bhūtānāṃ pataye namaḥ //
1.27.68
saṃhartre kapiśāṅgāya avyayāya vyayāya ca /
gaṅgā saliladhārāya cādhārāya guṇātmane //
1.27.69
tryaṃbakāya trinetrāya triśūlavaradhāriṇe /
kandarpāya namastubhyaṃ namo 'stu paramātmane //
1.27.70
śakarāya vṛṣāṅkāya gaṇānāṃ pataye namaḥ /
daṇḍahastāya kālāya pāśahastāya vai namaḥ //
1.27.71
vedamantrapradhānāya śatajihvāya te namaḥ /
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca sthāvaraṃ caṅgamaṃ ca yat //
1.27.72
tava dehātsamutpannaṃ deva sarvamidaṃ jagat /
śebho pāhi ca bhadraṃ te prasīda bhagavaṃstataḥ //
1.27.73
ajñānādyadi vā jñānādyatkiñcitkurute naraḥ /
tatsarvaṃ bhagavāneva kurute yogamāyayā //
1.27.74
evaṃ stutvā tu munayaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā /
yācante tapasā yuktāḥ paśyāmasttvāṃ yathā purā //
1.27.75
prakṛtisthaṃ ca te liṅgaṃ tathaivāstu yathā purā /
namo digvāsase nityaṃ kiṅkiṇījālamāline //
1.27.76
vikaṭāya karālāya karālavadanāya ca /
arūpāya surūpāya viśvarūpāya te namaḥ //
1.27.77
kaṭaṅkaṭāya rūdrāya svāhākārāya vai namaḥ /
sarvaprāṇātmane tubhyaṃ guṇadehāya vai namaḥ //
1.27.78
durggandhāya sugandhāya śūlahastāya vai namaḥ /
svayaṃ nīlaśikhaṇḍāya śrīkaṇṭhāya namo namaḥ /
nīlakaṇṭhāya devāya citābhasmāṅgarāgiṇe //
1.27.79
guṇatrayātmane tubhyaṃ namo viśvāya vedhase /
śmaśānavāsine nityaṃ pretarūpāya vai namaḥ //
1.27.80
tvaṃ brahmā sarvadevānāṃ rudrāṇāṃ nīlalohitaḥ /
ātmā ca sarvabhūtānāṃ sāṃkhyaiḥ puruṣa ucyate //
1.27.81
parvatānāṃ mahāmerurnakṣatrāṇāṃ ca candramāḥ /
ṛṣīṇāṃ ca vasiṣṭhastvaṃ devānāṃ vāsavastathā //
1.27.82
oṅkaraḥ sarvavedānāṃ jyeṣṭhasāma ca sāmasu /
āraṇyānāṃ ca sarveṣāṃ siṃhastvaṃ parameśvaraḥ //
1.27.83
grāmyāṇāmṛṣabhaścāpi bhagavāṃllokapūjitaḥ /
sarvathā varttamāno 'pi yoyo bhāvo bhaviṣyati //
1.27.84
tvāmeva tatra paśyāmo brahmaṇā kathitaṃ yathā /
kāmaḥ krodhaśca lobhaśca viṣādo mada eva ca //
1.27.85
etadicchāma vai roddhuṃ prasīda parameśvara /
mahāsaṃharaṇe prāpte tvayā deva kṛtātmanā //
1.27.86
karaṃ lalāṭe saṃpīḍya vahnirutpāditastvayā /
tenāgninā tadā lokā arcirbhiḥ sarvato vṛtāḥ //
1.27.87
tasmādagnisamā hyete bahavo vikṛtāgnayaḥ /
yāni cānyānibhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca //
1.27.88
dahyante prāṇinaste tu tvatsamutthena vāhninā /
asmākaṃ dahyamānānāṃ trātā bhava sureśvara //
1.27.89
tvaṃ ca lokahitārthāya bhūtāni pariṣiñcasi /
maheśvara mahābhāga prabho śubhanirīkṣaka //
1.27.90
ājñāpaya vayaṃ nātha karttāro vacanaṃ tava /
rūpakoṭisahasreṣu rūpakoṭiśateṣu ca //
1.27.91
antaṃ gantuṃ na śaktāḥ sma tava deva namo 'stu te /
tatastu bhagavānīśa idaṃ vacanamabravīt //
1.27.92
ye hi me bhasmaniratā bhasmanā dagdhakilbiṣāḥ /
yathoktakāriṇo dāntā viprā dhyānaparāyaṇāḥ //
1.27.93
na tānparivadedvidvān na ca tānatilaṅghayet /
na cemānapriyaṃ brūyādamutreha hitārthavān //
1.27.94
yastānnindati mūḍhātmā mahādevaṃsa nindati /
yastvetānpūjayennityaṃ sa pūjayati śaṅkaram /
evaṃ caratha bhadraṃ vo mattaḥ siddhimavāpsyatha //
1.27.95
atulamiha mahātamaḥ praṇāśaṃśivakathitaṃ paramaṃ vidhiṃ viditvā /
apagatabhayalobhamohacintāḥ saha patitāḥ mahasā śirobhirūhuḥ //
1.27.96
tataste muditā viprāḥ prakṛtisthe maheśvare /
gandhodakaiḥ suśuddhaiśca kuśapuṣpavimiśritaiḥ //
1.27.97
snāpayanti mahākumbhairadbhirdevaṃ maheśvaram /
gāyanti vividhairguhyair huṃkāraiścāpi susvaraiḥ //
1.27.98
namo digvāsase deva kiṅkiṇīdhrāya vai namaḥ /
arddha nārīśarīrāya sāṃkhyayogapravarttine //
1.27.99
ghanavāhanakṛṣṇāya gajacarmanivāsine /
kṛṣṇājinottarīyāya vyālayajñopavītine //
1.27.100
suracitacitravicitrakuṇḍalāya suracitamālyavibhūṣaṇāya tubhyam /
mṛgapativaracarmavāsase te pṛthuparaśo ca namostu śaṅkarāya //
1.27.101
bhūyaśca sthāpite liṅge lokānāṃ hitakāmyayā /
varṇadharmaparāścaiva ceruste munisattamāḥ //
1.27.102
tatastānsa munīnprītaḥ pratyuvāca maheśvaraḥ /
prītosmi yuṣmattapasā varaṃ vṛṇuta muvratāḥ //
1.27.103
tataste munayassarve praṇipatya maheśvaram /
bhṛgvaṅgirā vasiṣṭhaśca viśvāmitrastathaiva ca //
1.27.104
gautamo 'triḥ sukeśaśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ /
marīciḥ kaśyapaścāpi saṃvartaśca mahātapāḥ //
1.27.105
te praṇamya mahādevamidaṃ vacanamabruvan /
bhasmasnānaṃ ca nagnatvaṃ vāmatvaṃ pratilomatā /
sevyāsevyatvaṃ tu vibho etadicchāma veditum //
1.27.106
bhagavānuvāca
etadvaḥ saṃpravakṣyāmi kathāsarvasvamadya vai /
agnirhyahaṃ somayutaḥ somaścāgnimupaśritaḥ //
1.27.107
kṛtākṛtaṃ vadantyagniṃ bhūyo lokāḥ samāśritāḥ /
asakṛccāgninā dagdhaṃ jagatsthāvarajaṅgamam //
1.27.108
bhasmasādhyaṃ hi tatsarvaṃ pavitramida muttamam /
bhasmanā vīryamāsthāya bhūtāni pariṣiñcati //
1.27.109
agnikāryaṃ ca yatkṛtvā kariṣyati ca tryāyuṣam /
bhasmanā mama vīryeṇa mucyate sarvakilbiṣaiḥ //
1.27.110
bhāsayatyeva yadbhasma śubhaṃ vāsayate ca yat /
tatkṣaṇātsarvapāpānāṃ bhasmeti parikīrtyate //
1.27.111
ūṣmapāḥ pitaro jñeyā devā vai somasaṃbhavāḥ /
agnīṣomātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃ gamam //
1.27.112
ahamagnirmahātejāḥ somaścaiṣā mamāṃbikā /
ahamagniśca somaśca prakṛtyā puruṣaḥ svayam //
1.27.113
tasmādbhasma mahābhāgā madvīryamiti cocyate /
svavīryaṃ vapuṣā caiva dhārayāmīti vai sthitiḥ //
1.27.114
tadā prabhṛti lokeṣu rakṣārthamaśubheṣu ca /
bhasmanā kriyate rakṣā sūtikānāṃ gṛheṣu ca //
1.27.115
bhasmasnānaviśuddhātmā jitakrodho jitendriyaḥ /
matsamīpasupāgamya na bhūyo vinivartate //
1.27.116
vrataṃ pāśupataṃ yogaṃ kāpālaṃ yoganirmitam /
pūrvaṃ pāśupataṃ hyetannirmitaṃ tadanuttamam //
1.27.117
śeṣāścāśramiṇaḥ sarve paścātsṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā /
sṛṣṭireṣā mayā sṛṣṭā lajjāmohabhayātmikā //
1.27.118
nagnā eva hi jāyante devatā munayastathā /
ye cānyemānavā loke sarve jāyantyavāsasaḥ //
1.27.119
indriyairajitairnagnā dukūlenāpi saṃvṛtāḥ /
taireva saṃvṛto guptona vastraṃ kāraṇaṃ smṛtam //
1.27.120
kṣamā dhṛtirahiṃsā ca vairāgyaṃ caiva sarvaśaḥ /
tulyau mānāpamānau ca tatprāvaraṇamuttamam //
1.27.121
bhasmapāṇḍuradigdhāṅgo dhyāyate manasā bhavam /
yadyakāryasahasrāṇi kṛtvā snāyati bhasmanā //
1.27.122
tatsarvaṃ dahate bhasma yathāgnistejasā vanam /
tasmā dyatnaparo bhūtvā trikālamapi yaḥ sadā //
1.27.123
bhasmanā kurute snānaṃ gāṇapatyaṃ sa gacchati /
saṃhṛtya ca kratūnsarvāngṛhītvāmṛtamutta mam //
1.27.124
dhyāyanti ye mahādevaṃ līnāstadbhāvabhāvitāḥ /
uttareṇātha panthānaṃ te 'mṛtatvamavāpnuyuḥ //
1.27.125
dakṣiṇenātha panthānaṃ ye śmaśānāni bhejire /
aṇimā mahimā caiva laghimā prāptireva ca //
1.27.126
garimā pañcamī caiva ṣaṣṭhaṃ prākāmyameva ca /
īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca hyamaratvaṃ ca te gatāḥ //
1.27.127
indrādayastathā devāḥ kāmikaṃ vratamāsthitāḥ /
aiśvaryaṃ paramaṃ prāpya sarve prathitatejasaḥ //
1.27.128
vyapagatamadamohamuktarāgāstamerahajadoṣavivarjitasvabhāvāḥ /
paribhavamidamuttamaṃ viditvā paśupatidayitamidaṃ vrataṃ caradhvam //
1.27.129
yaḥ paṭhedvai śucirbhūtvā śraddadhāno jitendriyaḥ /
sarvapāpaviśuddhātmā rudralokaṃ sa gacchati //
1.27.129.p1
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāda dāruvanapraveśabhasmasnānavidhirnāma saptaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Bṛhatstotraratnākaraḥ — Sanskrit
- Parameśvarastutiḥ — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Saurapurāṇa — Sanskrit