Pramāṇa · Search · About · API

Brahmandapurana 1.37

Brahmāṇḍapurāṇa 1.37

Language
Sanskrit

Contents

1.37.1

sūta uvāca
āsīdiha samudrāntā vasudheti yathā śrutam /
vasu dhatte yatastasmādvasudhā seti gīyate //

1.37.2

madhukaiṭabhayoḥ pūrvaṃ medasā saṃpariplutā /
teneyaṃ medinītyuktā niruktyā brahmavādibhiḥ //

1.37.3

tato 'bhyupagamādrājñaḥ pṛthorvainyasya dhīmataḥ /
duhitṛtvamanuprāptā pṛthivī paṭhyate tataḥ //

1.37.4

pṛthunā pravibhāgaścadharāyāḥ sādhitaḥ purā /
tasyākaravatī rājñaḥ pattanākaramālinī //

1.37.5

cāturvarṇamayasamākīrṇā rakṣitā tena dhīmatā /
evaṃprabhāvorājāsīdvainyaḥ sadvijasattamāḥ //

1.37.6

namasyaścaiva pūcyaśca bhūtagrāmeṇa sarvaśaḥ /
brāhmaṇaiśca mahābhāgairvedavedāṅgapāragaiḥ //

1.37.7

pṛthureva namaskāryo brahmayoniḥ sanātanaḥ /
pārthivaiśca mahābhāgaiḥ prārthayadbhirmahadyaśaḥ //

1.37.8

ādirājo namaskāryaḥ pṛthurvainyaḥ pratāpavān /
yodhairapi ca saṃgrāme prāptukāmairjayaṃ yudhi //

1.37.9

ādikarttāraṇānāṃ vai namasyaḥ pṛthureva hi /
yo hi yoddhā raṇaṃ yāti kīrttayitvā pṛthuṃ nṛpam //

1.37.10

sa ghorarūpātsaṃgrāmātkṣemī tarati kīrttimān /
vaiśyairapi ca rājarṣirveśyavṛttimihāsthitaiḥ //

1.37.11

pṛthureva namaskāryo vṛttidānānmahāyaśāḥ /
ete vatsaviśeṣāśca dogdhāraḥ kṣīrameva ca //

1.37.12

pātrāṇi ca mayoktāni sarvāṇyeva yathākramam /
brahmaṇā prathamaṃ dugdhā purā pṛthvī mahātmanā //

1.37.13

vāyuṃ kṛtvā tathā vatsaṃ bījāni vasudhātale /
tataḥ svāyaṃbhuve pūrvaṃ tadā manvantare punaḥ //

1.37.14

vatsaṃ svāyaṃbhuvaṃ kṛtvā sarvasasyāni caiva hi /
tataḥ svārociṣe vāpi prāpte manvantare 'dhunā //

1.37.15

vatsaṃ svārociṣaṃ kṛtvā dugdhā sasyāni medinī /
uttamena tu tenāpi dugdhā devānu jena tu //

1.37.16

manuṃ kṛtvottamaṃ vatsaṃ sarvasasyāni dhīmatā /
punaśca pañcame pṛthvī tāmasasyāntare manoḥ //

1.37.17

dugdheyaṃ tāmasaṃ vatsaṃ kṛtvā vai balabandhunā /
cāriṣṭavasya vai ṣaṣṭhe saṃprāpte cāntare manoḥ //

1.37.18

dugdhā mahī purāṇena vatsaṃ cāriṣṭavaṃ prati /
cākṣuṣe cāpi saṃprāpte tadā manvantare punaḥ //

1.37.19

dugdhā mahī purāṇena vatsaṃ kṛtvā tu cākṣuṣam /
cākṣuṣasyāntare 'tīte prāpte vaivasvate punaḥ //

1.37.20

vainyeneyaṃ purā dugdhā yathā te kathitaṃ mayā /
etairdugdhā purā pṛthvī vyatīteṣvantareṣu vai //

1.37.21

devādibhirmanuṣyaiśca tato bhūtādibhiśca ha /
evaṃ sarveṣu vijñeyā atītānāgateṣviha //

1.37.22

devā manvantare svasthāḥ pṛthostu śṛṇuta prajāḥ /
pṛthostu putrau vikrāntau jajñāte 'ntarddhipāṣanau //

1.37.23

śikhaṇḍinī havirdhānamantarddhānāvdyajāyata /
havirdhānātṣaḍāgneyī dhiṣaṇājanayatsutān //

1.37.24

prācīnabarhiṣaṃ śuklaṃ gayaṃ kṛṣṇaṃ prajācinau /
prācīnabarhirbhagavānmahānāsītprajāpatiḥ //

1.37.25

balaśrutatapovīryaiḥ pṛthivyāmekarāḍasau /
prācīnāgrāḥ kuśāstasya tasmātprācīnabarhyasau //

1.37.26

samudratanayāyāṃ tu kṛtadāraḥ sa vai prabhuḥ /
mahatastapasaḥ pāre savarṇāyāṃ prajāpatiḥ //

1.37.27

savarṇādhatta sāmudrī daśa prācīnabarhiṣaḥ /
sarvānpracetaso nāma dhanurvedasya pāragān //

1.37.28

apṛthagdharmacaraṇāste 'tapyanta mahāttapaḥ /
daśavarṣa sahasrāṇi samudrasalileśayāḥ //

1.37.29

tapaścateṣu pṛthivīṃ tapyatsvatha mahīruhāḥ /
arakṣyamāṇāmāvabrurbabhūvātha prajākṣayaḥ //

1.37.30

pratyāhṛte tadā tasmiñcākṣuṣasyāntare manoḥ /
nāśakanmāruto vātuṃ vṛttaṃ khamabhavaddrumaiḥ //

1.37.31

daśavarṣasahasrāṇi na śekuśceṣṭituṃ prajāḥ /
tadupaśrutya tapasā sarve yuktāḥ pracetasaḥ //

1.37.32

mukhebhyo vāyumagniṃ ca sasṛjurjātamanyavaḥ /
unmūlānatha vṛkṣāṃstānkṛtvā vāyuraśoṣayat //

1.37.33

tānagniradahaddhora evamāsīddumakṣayaḥ /
drumakṣayamatho buddhvā kiñcicchiṣṭeṣu śākhiṣu //

1.37.34

upagamyābravī detānrājā somaḥ pracetasaḥ /
dṛṣṭvā prayojanaṃ satyaṃ lokasaṃtānakāraṇāt //

1.37.35

kopaṃ tyajata rājānaḥ sarve prācīnabarhiṣaḥ /
vṛkṣāḥ kṣityāṃ janiṣyanti śāmyatāmagnimārutau //

1.37.36

ratnabhūtā ca kanyeyaṃ vṛkṣāṇāṃ varavarṇinīḥ /
bhaviṣyajjanatā hyeṣā dhṛtā garbheṇa vai mayā //

1.37.37

māriṣā nāma nāmnaiṣā vṛkṣaireva vinirmitā /
bhāryā bhavatu vo hyeṣā somagarbhā vivarddhitā //

1.37.38

yuṣmākaṃ tejasārddhena mama cārdhena tejasā /
asyāmutpatsyate vidvāndakṣo nāma prajāpatiḥ //

1.37.39

sa imāṃ dagdhabhūyiṣṭhāṃ yuṣmattejomayena vai /
agnināgnisamo bhūyaḥ prajāḥ saṃvarddhayiṣyati //

1.37.40

tataḥ somasya vacanājjagṛhuste pracetasaḥ /
saṃtdṛtya kopaṃ vṛkṣebhyaḥ patnīṃ dharmeṇa māriṣām //

1.37.41

māriṣāyāṃ tataste vai manasā garbhamādadhuḥ /
daśabhyastu pracetobhyo māriṣāyāṃ prajāpatiḥ //

1.37.42

dakṣo jajñe mahātejāḥ somasyāṃśena vīryavān /
asṛjanmanasā tvādau prajā dakṣo 'tha maithunāt //

1.37.43

acarāṃśca carāṃścaiva dvipado 'tha catuṣpadaḥ /
visṛjya manasā dakṣaḥ paścādasṛjata striyaḥ //

1.37.44

dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayāṃ daśa /
kālasya nayane yuktāḥ saptaviṃśatimindave //

1.37.45

ebhyo dattvā tato 'nyā vai catasro 'riṣṭanemine /
dve caiva bahuputrāya dve caivāṅgirase tathā //

1.37.46

kanyāmekāṃ kṛśāśvāya tebhyo 'patyaṃ babhūva ha /
antaraṃ cākṣuṣasyātha manoḥ ṣaṣṭhaṃ tu gīyate //

1.37.47

manorvaivasvatasyāpi saptamasya prajāpateḥ /
vasudevāḥ khagā gāvo nāgā ditijadānavāḥ //

1.37.48

gandharvāpsarasaścaiva jajñire 'nyāśca jātayaḥ /
tataḥ prabhṛti loke 'sminprajā maithunasaṃbhavāḥ /
saṃkalpāddarśanātsparśātpūrvāsāṃ sṛṣṭirucyate //

1.37.49

ṛṣiruvāca
devānāṃ dānavānāṃ ca devarṣiṇāṃ ca te śubhaḥ /
saṃbhavaḥ kathitaḥ pūrvaṃ dakṣasya ca mahātmanaḥ //

1.37.50

prāṇātprajāpaterjanma dakṣasya kathitaṃ tvayā /
kathaṃ prāce tastvaṃ ca punarlebhe mahātapāḥ //

1.37.51

etaṃ naḥ saṃśayaṃ sūta vyākhyātuṃ tvamihārhasi /
dauhitraścaiva somasya kathaṃ śrvaśuratāṃ gataḥ //

1.37.52

sūta uvāca
utpattiśca nirodhaśca nityaṃ bhūteṣu sattamāḥ /
ṛṣayo 'tra na suhyanti vidyāvantaśca ye janāḥ //

1.37.53

yuge yuge bhavantyete sarve dakṣādayo dvijāḥ /
punaścaiva nirudhyante vidvāṃstatra na muhyati //

1.37.54

jyaiṣṭhyakāniṣṭhyamapyeṣāṃ pūrvamāsīddvijottamāḥ /
tapa eva garīyo 'bhūtprabhāvaścaiva kāraṇam //

1.37.55

imāṃ visṛṣṭiṃ yo veda cākṣuṣasya carācaram /
prajāvānāyuṣastīrṇaḥ svargaloke mahīyate //

1.37.56

evaṃ sargaḥ samākhyātaścākṣuṣasya samāsataḥ /
ityete ṣaṭ nisargāśca krāntā manvantarātmakāḥ //

1.37.57

svāyaṃbhuvādyāḥ saṃkṣepāccāśuṣāntā yathākramam /
ete sargā yathā prājñaiḥ proktā ye dvijasattamāḥ //

1.37.58

vaivasvatanisargeṇa teṣāṃ jñeyastu vistaraḥ /
anyūnānatiriktāste sarve sargā vivasvataḥ //

1.37.59

ārogyāyuḥ pramāṇebhyo dharmataḥ kāmator'thataḥ /
etāneva guṇāneti yaḥ paṭhannanasūyakaḥ //

1.37.60

vaivasvatasya vakṣyāmi sāṃpratasya mahātmanaḥ /
samāsavyāsataḥ sargaṃ bruvato me nibodhata //

1.37.60.p1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde cākṣuṣasargavarṇanaṃ nāma saptatriṃśattamo 'dhyāyaḥ

Linked texts (8)