<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 1.37

# Brahmandapurana 1.37

Brahmāṇḍapurāṇa 1.37

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.37.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.60) — 1 part

### [1.37.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.1)

sūta uvāca  
āsīdiha samudrāntā vasudheti yathā śrutam /  
vasu dhatte yatastasmādvasudhā seti gīyate //

### [1.37.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.2)

madhukaiṭabhayoḥ pūrvaṃ medasā saṃpariplutā /  
teneyaṃ medinītyuktā niruktyā brahmavādibhiḥ //

### [1.37.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.3)

tato 'bhyupagamādrājñaḥ pṛthorvainyasya dhīmataḥ /  
duhitṛtvamanuprāptā pṛthivī paṭhyate tataḥ //

### [1.37.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.4)

pṛthunā pravibhāgaścadharāyāḥ sādhitaḥ purā /  
tasyākaravatī rājñaḥ pattanākaramālinī //

### [1.37.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.5)

cāturvarṇamayasamākīrṇā rakṣitā tena dhīmatā /  
evaṃprabhāvorājāsīdvainyaḥ sadvijasattamāḥ //

### [1.37.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.6)

namasyaścaiva pūcyaśca bhūtagrāmeṇa sarvaśaḥ /  
brāhmaṇaiśca mahābhāgairvedavedāṅgapāragaiḥ //

### [1.37.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.7)

pṛthureva namaskāryo brahmayoniḥ sanātanaḥ /  
pārthivaiśca mahābhāgaiḥ prārthayadbhirmahadyaśaḥ //

### [1.37.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.8)

ādirājo namaskāryaḥ pṛthurvainyaḥ pratāpavān /  
yodhairapi ca saṃgrāme prāptukāmairjayaṃ yudhi //

### [1.37.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.9)

ādikarttāraṇānāṃ vai namasyaḥ pṛthureva hi /  
yo hi yoddhā raṇaṃ yāti kīrttayitvā pṛthuṃ nṛpam //

### [1.37.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.10)

sa ghorarūpātsaṃgrāmātkṣemī tarati kīrttimān /  
vaiśyairapi ca rājarṣirveśyavṛttimihāsthitaiḥ //

### [1.37.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.11)

pṛthureva namaskāryo vṛttidānānmahāyaśāḥ /  
ete vatsaviśeṣāśca dogdhāraḥ kṣīrameva ca //

### [1.37.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.12)

pātrāṇi ca mayoktāni sarvāṇyeva yathākramam /  
brahmaṇā prathamaṃ dugdhā purā pṛthvī mahātmanā //

### [1.37.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.13)

vāyuṃ kṛtvā tathā vatsaṃ bījāni vasudhātale /  
tataḥ svāyaṃbhuve pūrvaṃ tadā manvantare punaḥ //

### [1.37.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.14)

vatsaṃ svāyaṃbhuvaṃ kṛtvā sarvasasyāni caiva hi /  
tataḥ svārociṣe vāpi prāpte manvantare 'dhunā //

### [1.37.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.15)

vatsaṃ svārociṣaṃ kṛtvā dugdhā sasyāni medinī /  
uttamena tu tenāpi dugdhā devānu jena tu //

### [1.37.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.16)

manuṃ kṛtvottamaṃ vatsaṃ sarvasasyāni dhīmatā /  
punaśca pañcame pṛthvī tāmasasyāntare manoḥ //

### [1.37.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.17)

dugdheyaṃ tāmasaṃ vatsaṃ kṛtvā vai balabandhunā /  
cāriṣṭavasya vai ṣaṣṭhe saṃprāpte cāntare manoḥ //

### [1.37.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.18)

dugdhā mahī purāṇena vatsaṃ cāriṣṭavaṃ prati /  
cākṣuṣe cāpi saṃprāpte tadā manvantare punaḥ //

### [1.37.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.19)

dugdhā mahī purāṇena vatsaṃ kṛtvā tu cākṣuṣam /  
cākṣuṣasyāntare 'tīte prāpte vaivasvate punaḥ //

### [1.37.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.20)

vainyeneyaṃ purā dugdhā yathā te kathitaṃ mayā /  
etairdugdhā purā pṛthvī vyatīteṣvantareṣu vai //

### [1.37.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.21)

devādibhirmanuṣyaiśca tato bhūtādibhiśca ha /  
evaṃ sarveṣu vijñeyā atītānāgateṣviha //

### [1.37.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.22)

devā manvantare svasthāḥ pṛthostu śṛṇuta prajāḥ /  
pṛthostu putrau vikrāntau jajñāte 'ntarddhipāṣanau //

### [1.37.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.23)

śikhaṇḍinī havirdhānamantarddhānāvdyajāyata /  
havirdhānātṣaḍāgneyī dhiṣaṇājanayatsutān //

### [1.37.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.24)

prācīnabarhiṣaṃ śuklaṃ gayaṃ kṛṣṇaṃ prajācinau /  
prācīnabarhirbhagavānmahānāsītprajāpatiḥ //

### [1.37.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.25)

balaśrutatapovīryaiḥ pṛthivyāmekarāḍasau /  
prācīnāgrāḥ kuśāstasya tasmātprācīnabarhyasau //

### [1.37.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.26)

samudratanayāyāṃ tu kṛtadāraḥ sa vai prabhuḥ /  
mahatastapasaḥ pāre savarṇāyāṃ prajāpatiḥ //

### [1.37.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.27)

savarṇādhatta sāmudrī daśa prācīnabarhiṣaḥ /  
sarvānpracetaso nāma dhanurvedasya pāragān //

### [1.37.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.28)

apṛthagdharmacaraṇāste 'tapyanta mahāttapaḥ /  
daśavarṣa sahasrāṇi samudrasalileśayāḥ //

### [1.37.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.29)

tapaścateṣu pṛthivīṃ tapyatsvatha mahīruhāḥ /  
arakṣyamāṇāmāvabrurbabhūvātha prajākṣayaḥ //

### [1.37.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.30)

pratyāhṛte tadā tasmiñcākṣuṣasyāntare manoḥ /  
nāśakanmāruto vātuṃ vṛttaṃ khamabhavaddrumaiḥ //

### [1.37.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.31)

daśavarṣasahasrāṇi na śekuśceṣṭituṃ prajāḥ /  
tadupaśrutya tapasā sarve yuktāḥ pracetasaḥ //

### [1.37.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.32)

mukhebhyo vāyumagniṃ ca sasṛjurjātamanyavaḥ /  
unmūlānatha vṛkṣāṃstānkṛtvā vāyuraśoṣayat //

### [1.37.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.33)

tānagniradahaddhora evamāsīddumakṣayaḥ /  
drumakṣayamatho buddhvā kiñcicchiṣṭeṣu śākhiṣu //

### [1.37.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.34)

upagamyābravī detānrājā somaḥ pracetasaḥ /  
dṛṣṭvā prayojanaṃ satyaṃ lokasaṃtānakāraṇāt //

### [1.37.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.35)

kopaṃ tyajata rājānaḥ sarve prācīnabarhiṣaḥ /  
vṛkṣāḥ kṣityāṃ janiṣyanti śāmyatāmagnimārutau //

### [1.37.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.36)

ratnabhūtā ca kanyeyaṃ vṛkṣāṇāṃ varavarṇinīḥ /  
bhaviṣyajjanatā hyeṣā dhṛtā garbheṇa vai mayā //

### [1.37.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.37)

māriṣā nāma nāmnaiṣā vṛkṣaireva vinirmitā /  
bhāryā bhavatu vo hyeṣā somagarbhā vivarddhitā //

### [1.37.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.38)

yuṣmākaṃ tejasārddhena mama cārdhena tejasā /  
asyāmutpatsyate vidvāndakṣo nāma prajāpatiḥ //

### [1.37.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.39)

sa imāṃ dagdhabhūyiṣṭhāṃ yuṣmattejomayena vai /  
agnināgnisamo bhūyaḥ prajāḥ saṃvarddhayiṣyati //

### [1.37.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.40)

tataḥ somasya vacanājjagṛhuste pracetasaḥ /  
saṃtdṛtya kopaṃ vṛkṣebhyaḥ patnīṃ dharmeṇa māriṣām //

### [1.37.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.41)

māriṣāyāṃ tataste vai manasā garbhamādadhuḥ /  
daśabhyastu pracetobhyo māriṣāyāṃ prajāpatiḥ //

### [1.37.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.42)

dakṣo jajñe mahātejāḥ somasyāṃśena vīryavān /  
asṛjanmanasā tvādau prajā dakṣo 'tha maithunāt //

### [1.37.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.43)

acarāṃśca carāṃścaiva dvipado 'tha catuṣpadaḥ /  
visṛjya manasā dakṣaḥ paścādasṛjata striyaḥ //

### [1.37.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.44)

dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayāṃ daśa /  
kālasya nayane yuktāḥ saptaviṃśatimindave //

### [1.37.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.45)

ebhyo dattvā tato 'nyā vai catasro 'riṣṭanemine /  
dve caiva bahuputrāya dve caivāṅgirase tathā //

### [1.37.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.46)

kanyāmekāṃ kṛśāśvāya tebhyo 'patyaṃ babhūva ha /  
antaraṃ cākṣuṣasyātha manoḥ ṣaṣṭhaṃ tu gīyate //

### [1.37.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.47)

manorvaivasvatasyāpi saptamasya prajāpateḥ /  
vasudevāḥ khagā gāvo nāgā ditijadānavāḥ //

### [1.37.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.48)

gandharvāpsarasaścaiva jajñire 'nyāśca jātayaḥ /  
tataḥ prabhṛti loke 'sminprajā maithunasaṃbhavāḥ /  
saṃkalpāddarśanātsparśātpūrvāsāṃ sṛṣṭirucyate //

### [1.37.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.49)

ṛṣiruvāca  
devānāṃ dānavānāṃ ca devarṣiṇāṃ ca te śubhaḥ /  
saṃbhavaḥ kathitaḥ pūrvaṃ dakṣasya ca mahātmanaḥ //

### [1.37.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.50)

prāṇātprajāpaterjanma dakṣasya kathitaṃ tvayā /  
kathaṃ prāce tastvaṃ ca punarlebhe mahātapāḥ //

### [1.37.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.51)

etaṃ naḥ saṃśayaṃ sūta vyākhyātuṃ tvamihārhasi /  
dauhitraścaiva somasya kathaṃ śrvaśuratāṃ gataḥ //

### [1.37.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.52)

sūta uvāca  
utpattiśca nirodhaśca nityaṃ bhūteṣu sattamāḥ /  
ṛṣayo 'tra na suhyanti vidyāvantaśca ye janāḥ //

### [1.37.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.53)

yuge yuge bhavantyete sarve dakṣādayo dvijāḥ /  
punaścaiva nirudhyante vidvāṃstatra na muhyati //

### [1.37.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.54)

jyaiṣṭhyakāniṣṭhyamapyeṣāṃ pūrvamāsīddvijottamāḥ /  
tapa eva garīyo 'bhūtprabhāvaścaiva kāraṇam //

### [1.37.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.55)

imāṃ visṛṣṭiṃ yo veda cākṣuṣasya carācaram /  
prajāvānāyuṣastīrṇaḥ svargaloke mahīyate //

### [1.37.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.56)

evaṃ sargaḥ samākhyātaścākṣuṣasya samāsataḥ /  
ityete ṣaṭ nisargāśca krāntā manvantarātmakāḥ //

### [1.37.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.57)

svāyaṃbhuvādyāḥ saṃkṣepāccāśuṣāntā yathākramam /  
ete sargā yathā prājñaiḥ proktā ye dvijasattamāḥ //

### [1.37.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.58)

vaivasvatanisargeṇa teṣāṃ jñeyastu vistaraḥ /  
anyūnānatiriktāste sarve sargā vivasvataḥ //

### [1.37.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.59)

ārogyāyuḥ pramāṇebhyo dharmataḥ kāmator'thataḥ /  
etāneva guṇāneti yaḥ paṭhannanasūyakaḥ //

### [1.37.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.60)

vaivasvatasya vakṣyāmi sāṃpratasya mahātmanaḥ /  
samāsavyāsataḥ sargaṃ bruvato me nibodhata //

### [1.37.60.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37.60.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde cākṣuṣasargavarṇanaṃ nāma saptatriṃśattamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (8)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.2.4) — Vyāsa, Sanskrit
- [Brahmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahma.2.29) — Vyāsa, Sanskrit
- [Viṣṇupurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*vulgate.1.14.1) — Sanskrit
- [Śivapurāṇa (complete text)](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.5.30.33) — Sanskrit
- [Critical edition (BORI)](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.harivamsa*crit.6.44) — Sanskrit
- [Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi)](https://indike.org/pramana/in.purana.agni*nag.18.22) — Sanskrit
- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.8.9.304_1251) — Sanskrit
- [Vallālacarita](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.vallalacarita.2.10.18) — Ānandabhaṭṭa 1510, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.37) · Pramāṇa
