<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 1.3

# Brahmandapurana 1.3

Brahmāṇḍapurāṇa 1.3

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.3.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.38) — 1 part

### [1.3.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.1)

sūta uvāca  
śṛṇu teṣāṃ kathāṃ divyāṃ sarvapāpapramocanīm /  
kathyamānāṃ mayā citrāṃ bahvarthāṃ śrutisaṃmatām //

### [1.3.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.2)

ya imāṃ dhārayennityaṃ śṛṇuyādvāpyabhīkṣṇaśaḥ /  
svavaṃśaṃ dhāraṇaṃ kṛtvā svargaloke mahīyate //

### [1.3.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.3)

viśvatārā yā ca pañca yathāvṛttaṃ yathāśrutam /  
kīrtyamānaṃ nibodhārthaṃ pūrveṣāṃ kīrttivarddhanam //

### [1.3.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.4)

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ svargyaṃ śatrughnameva ca /  
kīrttanaṃ sthirakīrtīnāṃ sarveṣāṃ puṇyakarmaṇām //

### [1.3.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.5)

yasmātkalpāyate kalpaḥ samagraṃ śucaye śuciḥ /  
tasmai hiraṇyagarbhāya puruṣāyeśvarāya ca //

### [1.3.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.6)

ajāya prathamāyaiva variṣṭhāya prajāsṛje /  
brahmaṇe lokatantrāya namaskṛtya svayaṃbhuve //

### [1.3.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.7)

mahadādyaṃ viśeṣāntaṃ savairūpyaṃ salakṣaṇam /  
pañcapramāṇaṃ ṣadśrāntaḥ puruṣādhiṣṭhitaṃ ca yat //

### [1.3.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.8)

āsaṃyamātpravakṣyāmi bhūtasargamanuttamam /  
avyaktaṃ kāraṇaṃ yattannityaṃ sadasadātmakam //

### [1.3.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.9)

pradhānaṃ prakṛtiṃ caiva yamāhustattvacintakāḥ /  
gandharūparasairhīnaṃ śabdasparśavivarjitam //

### [1.3.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.10)

jagadyonimmahābhūtaṃ paraṃ brahmasanātanam /  
vigrahaṃ sarvabhūtānāmavyaktamabhavatkila //

### [1.3.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.11)

anādyantamajaṃ sūkṣmaṃ triguṇaṃ prabhavāpyayam /  
asāṃpratikamajñeyaṃ brahma yatsadasatparam //

### [1.3.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.12)

tasyātmanā sarvamidaṃ vyāptamāsīttamomayam /  
guṇasāmye tadā tasminnavibhātaṃ tamomayam //

### [1.3.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.13)

sargakāle pradhānasya kṣatrajñādhiṣṭhitasya vai /  
guṇabhāvādbhāsamāne mahātattva babhūva ha //

### [1.3.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.14)

sūkṣmaḥ sa tu mahānagre avyaktena samāvṛtaḥ /  
sattvodreko mahānagre sattvamātraprakāśakaḥ //

### [1.3.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.15)

sattvānmahānsa vijñeya ekastatkāraṇaḥ samṛtaḥ /  
niṅgamātraṃ samutpannaṃ kṣetrajñādhiṣṭitaṃ mahat //

### [1.3.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.16)

saṃkalpo 'dhyavasāyaśca tasya vṛttidvayaṃ smṛtam /  
mahāsṛṣṭiṃ ca kurute vītamānaḥ sisṛkṣayā //

### [1.3.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.17)

dharmādīni ca bhūtāni lokatattvārthahetavaḥ /  
mano mahātmani brahma durbuddhikhyātirīśvarāt //

### [1.3.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.18)

prajñāsaṃdhiśca sarvasvaṃ saṃkhyāyatanaraśmibhiḥ /  
manute sarvabhūtānāṃ tasmācceṣṭaphalo vibhuḥ //

### [1.3.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.19)

bhoktā trātā vibhaktātmā varttanaṃ mana ucyate /  
tattvānāṃ saṃgrahe yasmānmahāṃśca parimāṇataḥ //

### [1.3.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.20)

śeṣebhyo guṇātattvebhyo mahāniva tanuḥ smṛtaḥ /  
vibhaktimānaṃ manute vibhāgaṃ manyate 'pi vā //

### [1.3.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.21)

puruṣo bhogasaṃbandhāttena cāsau sati smṛtaḥ /  
bṛhattvādvṛṃhaṇatvācca bhāvānāmakhilāśrayāt //

### [1.3.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.22)

yasmādvṛṃhayata bhāvān brahmā tena nirucyate /  
āpūrayati yasmācca sarvān dehānanugrahaiḥ //

### [1.3.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.23)

budhyate puruṣaścātra sarvān bhāvānpṛthak pṛthak /  
tasmiṃstu kāryakaraṇaṃ saṃsiddhaṃ brahmaṇaḥ purā //

### [1.3.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.24)

prākṛtaṃ devi vartaṃ māṃ kṣetrajño brahmasaṃmitaḥ /  
sa vai śarīrī prathamaḥ purā puruṣa ucyate //

### [1.3.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.25)

ādikarttā sa bhūtānāṃ brahmāgre samavarttinām //

### [1.3.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.26)

hiraṇyagabhaḥ so 'ṇḍe 'sminprādurbhūtaścaturmukhaḥ /  
sarge ca pratisarge ca kṣetrajño brahma saṃsitaḥ //

### [1.3.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.27)

karaṇaiḥ saha pṛcchante pratyāhārestyajanti ca /  
bhajante ca punardehāṃste samāhārasaṃdhisu //

### [1.3.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.28)

hiraṇmayastu yo merustasyoddharturmahātmanaḥ /  
gartodakaṃ sabudāstu hareyuścāpi pañcatāḥ //

### [1.3.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.29)

yasminnaṇḍa ime lokāḥ sapta vai saṃpratiṣṭhitāḥ /  
pṛthivī saptabhirdvīpaiḥ samudraiḥ saha saptabhiḥ //

### [1.3.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.30)

parvataiḥ sumahadbhiśca nadībhiśca sahasraśaḥ /  
antaḥsthasya tvime lokā antarviśvamidaṃ jagat //

### [1.3.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.31)

candrādityau sanakṣatau saṃgrahaḥ saha vāyunā /  
lokālokaṃ ca yat kiñcidaṇḍe tasminpratiṣṭitam //

### [1.3.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.32)

āpo daśaguṇe naiva tejasā bāhyato vṛtāḥ /  
tejo daśaguṇenaiva bāhyato vāyunā vṛtam //

### [1.3.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.33)

vāyurdaśaguṇenaiva bāhyato nabhasā vṛtaḥ /  
ākāśamāvṛtaṃ sarvaṃ bahirbhūtādinā tathā //

### [1.3.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.34)

bhūtādirmahatā caiva pradhānenāvṛto mahān /  
ebhirāvaraṇairaṇḍaṃ saptabhiḥ prākṛtairvṛtam //

### [1.3.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.35)

icchayā vṛtya cānyonyamaraṇe prakṛtayaḥ sthitaḥ /  
prasargakāle sthitvā ca grasaṃtasca parasparam //

### [1.3.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.36)

evaṃ parasparaiścaiva dhārayanti parasparam /  
ādhārādheyabhāvena vikārāste vikāriṣu //

### [1.3.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.37)

avyaktaṃ kṣetramityuktaṃ brahma kṣetrajñamucyate /  
ityevaṃ prākṛtaḥ sargaḥ kṣetrajñādhiṣṭhitastu saḥ //

### [1.3.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.38)

abuddhipūrvaḥ prathamaḥ prādurbhūtastaḍidyathā /  
etaddhiraṇyagarbhasya canma yo vetti tattvataḥ /  
āyuṣmānkīrtimāndhanyaḥ prajñāvāṃśca na saṃśayaḥ //

### [1.3.38.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3.38.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge prathame prakriyāpāde hiraṇyagarbhotpattivarṇanaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāya

## Linked texts (7)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.4.6) — Vyāsa, Sanskrit
- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.6.2.5.20) — Sanskrit
- [Viṣṇupurāṇa (critical edition)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*crit.1.2.59) — Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.4.46) — Vyāsa, Sanskrit
- [Mārkaṇḍeyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.markandeya.45.69) — Vyāsa, Sanskrit
- [Saurapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.saiva.saura.21.27) — Sanskrit
- [Ṭoḍarānanda](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.todarananda.1.112) — Ṭoḍaramalla 1564, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.3) · Pramāṇa
