<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 1.7

# Brahmandapurana 1.7

Brahmāṇḍapurāṇa 1.7

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.7.195](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.195) — 1 part

### [1.7.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.1)

sūta uvāca  
tulyaṃ yugasahasraṃ vai naiśaṃ kālamupāsya saḥ /  
śarvaryaṃte prakurute brahmā tūtsargakāraṇāt //

### [1.7.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.2)

brahmā tu salile tasmin vāyurbhūtvā tadācarat /  
andhakārārṇave tasminnaṣṭe sthāvarajaṃgame //

### [1.7.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.3)

jalena samanuplāvya sarvataḥ pṛthivītale /  
pravibhāgena bhūteṣu satyamātre sthiteṣu vā //

### [1.7.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.4)

niśayāmiva khadyotaḥ prāvṛṭ kāle tatastadā /  
tadā kāmena tarasāmanyāmānaḥsvayaṃ dhiyā //

### [1.7.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.5)

sopyupāyaṃ pratiṣṭhāyāṃ mārgamāṇastadā bhuvam /  
tatastu salile tasmin jñātvā tvantargato mahīm //

### [1.7.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.6)

andhamanyatamaṃ buddhā bhūmeruddharaṇakṣamaḥ /  
cakāra taṃ tu devo 'tha pūrvakalpādiṣu smṛtaḥ //

### [1.7.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.7)

satyaṃ rūpaṃ varāhasya kṛtvābho 'nupraviśya ca /  
adbhiḥ saṃchāditāmicchan pṛthivīṃ sa prajāpatiḥ //

### [1.7.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.8)

uddhṛtyorvīmatha nyastā sāpatyāṃtāmatinyasat /  
sāmudrāśca samudreṣu nādeyāśca nadīṣu ca //

### [1.7.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.9)

pṛthaktāstu samīkṛtya pṛthivyāṃ so 'cinodgirīn /  
prāksarge dahyamāne tu purā saṃvarta kāgninā //

### [1.7.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.10)

tenāgninā vilīnāste parvatā bhuvi sarvaśaḥ /  
śailyādekārṇave tasminvāyunā ye tu saṃhitāḥ //

### [1.7.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.11)

niṣiktā yatra yatrāsaṃstatratatrācalo 'bhavat /  
skandhācalatvādacalāḥ parvabhiḥ parvatāḥ smṛtāḥ //

### [1.7.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.12)

girayo hi nigīrṇatvādayanāttu śiloccayāḥ /  
tata stāvāsamuddhṛtya kṣitimaṃtarjalātprabhuḥ //

### [1.7.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.13)

saptasapta tu varṣāṇi tasyā dvīpeṣu saptasu /  
viṣamāṇi samīkṛtya śilābhirabhito girīn //

### [1.7.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.14)

dvīpeṣu teṣu varṣāṇi catvāriṃśattathaiva tu /  
tāvaṃtaḥ parvatāścaiva varṣāṃte samavasthitāḥ //

### [1.7.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.15)

svargādau kāṃtiviṣṭāste svabhāvenaiva nānyathā /  
saptadvīpā samudrāśca anyonyasyānumaṃḍalam //

### [1.7.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.16)

sanniviṣṭāḥ svabhāvena samāvṛtya parasparam /  
bhūrādyāścaturo lokāścaṃdrādityau grahaiḥ saha //

### [1.7.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.17)

pūrvavannirmame brahmā sthāvarāṇīha sarvaśaḥ /  
kalpasya cāsya brahmā cāsṛjadyaḥ sthāninaḥ surān //

### [1.7.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.18)

āpogniṃ pṛthivīṃ vāyumaṃtarikṣaṃ divaṃ tathā /  
svargaṃ diśaḥ samudrāṃśca nadīḥ sarvāṃstu parvatān //

### [1.7.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.19)

oṣadhīnāmātmanaśca ātmano vṛkṣavīrudhām /  
lavakāṣṭhāḥ kalāścaiva muhurttānsaṃdhirātryahān //

### [1.7.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.20)

arddhamāsāṃśca māsāṃśca ayanābdān yugāni ca /  
sthānābhimāninaścaiva sthānānica pṛthakpṛthak //

### [1.7.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.21)

sthānātmanastu sṛṣṭvā ca yugāvasthā vinirmame /  
kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca tiṣyaṃ caiva tathā yugam //

### [1.7.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.22)

kalpasyādau kṛtayuge prathamaṃ so 'sṛjatprajāḥ /  
prāguktāśca mayā tubhyaṃ pūrvve kalpe prajāstu tāḥ //

### [1.7.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.23)

tasminsaṃvarta māne tu kalpe dagdhāstadagninā /  
aprāptāyāstapolokaṃ pṛthivyāṃ yāḥ samāsata //

### [1.7.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.24)

āvartante punaḥ sarge vīkṣārthaṃ tā bhavanti hi /  
vīkṣyārthaṃ tāḥ sthitāstatra punaḥ sargasya kāraṇāt //

### [1.7.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.25)

tatastāḥ sṛjyamānāstu santānārthaṃ bhavanti hi /  
dharmmārtha kāmamokṣāṇāmiha tāḥ sādhitāḥ smṛtāḥ //

### [1.7.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.26)

devāśca pitaraścaiva kramaśo mānavāstathā /  
tataste tapasā yuktāḥ sthānānyāpūrayanpurā //

### [1.7.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.27)

brāhmaṇo manavaste vai siddhātmāno bhavanti hi /  
āsaṃgadveṣayuktena karmaṇā te divaṃ gatāḥ //

### [1.7.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.28)

āvartamānāste dehe saṃbhavanti yuge yuge /  
svakarmmaphalaśeṣeṇa khyātāścaiva tadātmakāḥ //

### [1.7.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.29)

saṃbhavanti jane lokāḥ kalpāgamanibandhanāḥ /  
apsu yaḥ kāraṇaṃ teṣāṃ bodhayankarmmaṇā tu saḥ //

### [1.7.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.30)

karmmabhistaistu jāyante janalokācchubhāśubhaiḥ /  
gṛhṇanti te śarīrāṇi nānārūpāṇi yoniṣu //

### [1.7.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.31)

devādyāḥ sthāvarāṃtāstu āpadyante parasparam /  
teṣāṃ medhyāni karmmāṇi prāyaśaḥ pratipedire //

### [1.7.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.32)

tasmādyannāṃmarūpāṇi tānyeva pratipedire /  
punaḥ punaste kalpeṣu jāyante nāmarūpeṇaḥ //

### [1.7.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.33)

tataḥ sargo hyupasṛṣṭiṃ sisṛkṣorbrahmaṇastu vai /  
tāḥ prajā dhyāyatastasya satyābhidhyāyinastadā //

### [1.7.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.34)

mithunānāṃ sahasraṃ tu mukhātsamabhavatkila /  
janāste hyupapadyante sattvodriktāḥ sutejasaḥ //

### [1.7.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.35)

cakṣuṣo 'nyatsahasraṃ tu mithunānāṃ sasarjja ha /  
te sarve rajasodriktāḥ śuṣmiṇaścāpyamarṣiṇaḥ //

### [1.7.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.36)

sahasramanyadasṛjad bāhūnāmasatāṃ punaḥ /  
rajastamobhyāsuddhiktā gṛhaśīlāstataḥ smṛtāḥ //

### [1.7.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.37)

āyuṣoṃ'te prasūyaṃte mithunānyeva vāsakṛt /  
kūṭakākūṭakāścaiva utpadyaṃte mumūrṣuṇām //

### [1.7.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.38)

kutaḥ kulamathotpādya tāḥ śarīrāṇi tatyajuḥ /  
tataḥ prabhṛti kalpe 'sminmaithunānāṃ ca saṃbhavaḥ //

### [1.7.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.39)

dhyānena manasā tāsāṃ prajānāṃ jāyate kṛte /  
śabdādiviṣayaḥ śuddhaḥ pratyekaṃ pañcalakṣaṇam //

### [1.7.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.40)

ityevaṃ mānasairbhāvaiḥ preṣṭhaṃ tiṣṭhaṃti cāprajāḥ /  
tathānvayāstu saṃbhūtā yairidaṃ pūritaṃ jagat //

### [1.7.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.41)

saritsaraḥsamudrāṃśca sevaṃte parvatānapi /  
tadā tā hyalpasaṃtoṣāyuddhe tasmiṃścaraṃti vai //

### [1.7.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.42)

pṛthvī rasavatī nāma āhāraṃ vyāharaṃti ca /  
tāḥ prajāḥ kāmacāriṇyo mānasīṃ siddhimicchataḥ //

### [1.7.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.43)

tulyamāyuḥ sukhaṃ rūpaṃ tāsāmāsītkṛte yuge /  
dharmādharmauṃ tadā na staḥ kalpādau prathame yuge //

### [1.7.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.44)

svenasvenādhi kāreṇa jajñire tu yugeyuge /  
catvāri tu sahasrāṇi varṣāṇāṃ divyasaṃkhyayā //

### [1.7.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.45)

ādau kṛtayugaṃ prāhuḥ saṃdhyāṃśau ca catuḥśatau /  
tataḥ sahasraśastāstu prajāsu prathitāsviha //

### [1.7.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.46)

na tāsāṃ pratighāto 'sti na dvaṃdvaṃ nāpi ca kramaḥ /  
parvatodadhivāsinyo hyaniketāśrayāstu tāḥ //

### [1.7.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.47)

viśokāḥ sattvabahulā ekāṃtasukhinaḥ prajāḥ /  
tāśśaśvat kāmacariṇyo nityaṃ muditamānasāḥ //

### [1.7.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.48)

paśavaḥ pakṣiṇaścaiva na tadāsansarīsṛpāḥ /  
nodvijā notkaṭāścaiva dharmasya prakriyā tu sā //

### [1.7.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.49)

samūla phalapuṣpāṇi varttanāya tvaśeṣataḥ /  
sarvaikāntasukhaḥ kālo nātyarthaṃ hyuṣṇaśītalaḥ //

### [1.7.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.50)

mano 'bhilaṣitaḥ kāma stāsāṃ sarvatra sarvadā /  
uttiṣṭhaṃti pṛthivyāṃ vai teṣāṃ dhyānai rasātalāt //

### [1.7.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.51)

balavarṇakarī teṣāṃ jarārogapraṇāśinī /  
asaṃskāryaiḥ śarīraistu prajāstāḥ sthirayauvanāḥ //

### [1.7.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.52)

tāsāṃ vinā tu saṃkalpājjāyaṃte sithunātprajāḥ /  
samaṃ janma ca rūpaṃ ca prīyaṃte caiva tāḥ samāḥ //

### [1.7.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.53)

tadā satyamalobhaśca saṃtuṣṭiśca ca sukhaṃ damaḥ /  
nirviśeṣāśca tāḥ sarvā rūpāyuḥśilpaceṣṭitaiḥ //

### [1.7.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.54)

abuddhipūrvikā pṛttiḥ prajānāṃ bhavati svayam /  
apravṛttiḥ kṛtadvāre karmaṇaḥ śubhapāpayoḥ //

### [1.7.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.55)

varṇāśramavyavasthāśca na tadāsanna tatkarāḥ /  
anicchādveṣayuktāstā varttayanti parasparam //

### [1.7.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.56)

tulyarūpāyuṣaḥ sarvā adhamottamavarjitāḥ /  
sukhaprāyā viśokāśca utpadyaṃte kṛte yuge //

### [1.7.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.57)

lābhālābhau na vā syātāṃ mitrāmitrau priyāpriyau /  
manasā viṣayastāsāṃ nirīhāṇāṃ pravartate //

### [1.7.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.58)

nāti hiṃsati vānyonyaṃ nānugṛṅṇaṃti vai tadā //

### [1.7.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.59)

jñānaṃ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ yajña ucyate /  
pavṛttaṃ dvāpare yuddhaṃ steyameva kalau yuge //

### [1.7.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.60)

sattvaṃ kṛtaṃ rajastretā dvāparaṃ tu rajastamaḥ /  
kalistamastu vijñeyaṃ guṇavṛttaṃ gumeṣu tat //

### [1.7.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.61)

kālaḥ kṛtayuge tveṣa tasya sandhyāṃ nibodhata /  
catvāri tu sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam //

### [1.7.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.62)

sādhyāṃśau tasya divyāni śatānyaṣṭau tu saṃkhyayā /  
catvāryaiva sahasrāṇi varṣāṇāṃ monuṣāṇi tu //

### [1.7.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.63)

tadā tāsu bhavaṃtyāśu notkrośācca viparyayāḥ /  
tataḥ kṛtyuge tasmin sasaṃdhyāṃśe gate tadā //

### [1.7.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.64)

pādāvaśiṣṭo bhavati yugadharmastu sarvaśaḥ /  
sandhyāyāstu vyatītāyāḥ sāṃdhyaḥ kālo yugasya saḥ //

### [1.7.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.65)

pādamiśrāvaśiṣṭena saṃdhyādharme punaḥ punaḥ /  
evaṃ kṛtayuge tasminniśśeṣeṃtardadhe tadā //

### [1.7.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.66)

tasyāṃ ca sandhau naṣṭāyāṃ mānasī cābhavatprajā /  
siddhiranyayuge tasmiṃstretākhye 'naṃtare kṛtāt //

### [1.7.67](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.67)

sargādau yā mayāṣṭau tu mānasyo vai prakīrtitāḥ /  
aṣṭau tāḥ kramayogena siddhayo yāṃti saṃkṣayam //

### [1.7.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.68)

kalpādau mānasī hyekā siddhirbhavati sā kṛte /  
manvaṃtareṣu sarveṣu caturyugavibhāgaśaḥ //

### [1.7.69](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.69)

varṇāśramācārakṛtaḥ karmasiddhyudbhavaḥ kṛtaḥ /  
saṃdhyā kṛtasya pādena saṃkṣepeṇa vaśāttataḥ //

### [1.7.70](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.70)

kṛtasaṃdhyāṃśakā hyete trīnādāya parasparam /  
hīyaṃte yugadharmāste tapaḥśrutabalāyuṣaḥ //

### [1.7.71](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.71)

kṛte kṛtāśe 'tīte tu vabhūva tadanantaram /  
tretāyugasamutpattiḥ sāṃśā ca ṛṣisattamāḥ //

### [1.7.72](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.72)

tasmin kṣīṇe kṛtāṃśe vai tāsu śiṣṭāsu saptasu /  
kalpādau saṃpravṛttāyāstretāyāḥ prasukhe tadā //

### [1.7.73](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.73)

praṇaśyati tadā siddhiḥ kālayogena nānyathā /  
tasyāṃ siddhau pranaṣṭāyāmanyā siddhirajāyata //

### [1.7.74](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.74)

apāṃśau tau pratigatau tadā meghātmānā tu vai /  
meghebhyaḥ stanayitṛbhyaḥ pravṛttaṃ pṛṣṭisarjanam //

### [1.7.75](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.75)

sakṛdeva tayā vṛṣṭyā saṃsiddhe pṛṣivītale /  
prajā āsaṃstatastāsāṃ vṛkṣaśca gṛha saṃjñitāḥ //

### [1.7.76](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.76)

sarvaḥ pratyupabhogastu tāsāṃ tebhyo vyajāyata /  
varttayaṃtesma tebhyastāstretāyugamukhe prajāḥ //

### [1.7.77](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.77)

tataḥ kālena mahatā tāsāmeva viparyayāt /  
saṃgalolātmako bhāvastadā hyākasmiko 'bhavat //

### [1.7.78](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.78)

yattadbhavati nārīṇāṃ jīvitāṃte tadārtavam /  
tadā tadvai na bhavati punaryugabalena tu //

### [1.7.79](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.79)

tāsāṃ punaḥ pravṛttaṃ tanmāsimāsi tadārtavam /  
tatastenaiva yogena varttate maithunaṃ tadā //

### [1.7.80](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.80)

teṣāṃ tatkā labhāvitvānmāsimāsyupagacchatām /  
akāle cārtavotpattyā garbhotpattistadābhavat //

### [1.7.81](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.81)

viparyayeṇa teṣāṃ tu tena tatkāla bhāvitā /  
praṇaśyaṃti tataḥ sarve vṛkṣāste gṛhasaṃjñitāḥ //

### [1.7.82](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.82)

tatasteṣu pranaṣṭeṣu vibhrāṃtā vyākulendriyāḥ /  
abhidhyāyaṃti tāḥ siddhiṃ satyābhidhyāyinastadā //

### [1.7.83](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.83)

prādurbabhūvusteṣāṃ tu vṛkṣāste gṛhasaṃjñitāḥ /  
vastrāṇi ca prasūyaṃte phalānyābharaṇāni ca //

### [1.7.84](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.84)

tathaiva jāyate teṣāṃ gandharvāṇāṃ rasānvitam /  
ānvīkṣikaṃ mahāvīryaṃ puṭake puṭake madhu //

### [1.7.85](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.85)

tena tā varttayanti smamukhe tretāyugasya vai /  
tdṛṣṭapuṣṭāstayā siddhyā prajāstā vigatajvarāḥ //

### [1.7.86](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.86)

tataḥ kālāṃtarepyevaṃ punarlobhāvṛtāḥ prajāḥ /  
vṛkṣāṃstāḥ paryagṛhṇaṃta madhu vā mākṣikaṃ balāt //

### [1.7.87](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.87)

tāsāṃ tenāpacāreṇa punarlobhakṛtena vai /  
pranaṣṭā prabhuṇā sārddhaṃ kalpavṛkṣāḥ kvacitkvacit //

### [1.7.88](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.88)

tasyāmevālpaśiṣṭāyāṃ siddhyāṃ kālavaśāttadā /  
varttaṃte cānayā tāsāṃ dvaṃdvānyatyutthitāni tu //

### [1.7.89](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.89)

śītavātātapāstīvrāstatastā duḥkhitā bhṛśam /  
dvaṃdvaistaiḥ pīḍyamānāstu cukruśurāvṛṇāni vā //

### [1.7.90](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.90)

kṛtvā dvandvapratīyātaṃ niketāni vicetasaḥ /  
pūrva nikāmacārāste hyaniketā yathābhavan //

### [1.7.91](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.91)

yathāyogaṃ yathāprīti niketeṣvavasanpurā /  
madhudhunvatsu niṣṭheṣu parvateṣu nadīṣu ca //

### [1.7.92](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.92)

saṃśrayaṃti ca durgāṇi dhanvapāvartamaudakam /  
yathājoṣaṃ yathākāmaṃ sameṣu viṣameṣu ca //

### [1.7.93](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.93)

ārabdhāstānniketānvai kartuṃ śītoṣṇavāraṇāt /  
tatastānnirmayāmāsuḥ kheṭāni ca purāṇi ca //

### [1.7.94](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.94)

grāmāṃścaiva yathābhāgaṃ tathaiva nagarāṇi ca /  
teṣāmāyāmaviṣkaṃbhāḥ sanniveśāṃtarāṇi ca //

### [1.7.95](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.95)

cakrustadā yathājñānaṃ mītvāmītvātmanogulaiḥ /  
mānārthāni pramāṇāni tadā prabhṛti cakrire //

### [1.7.96](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.96)

yayāṃgulapradeśāṃstrīnhastaḥ kiṣkuṃ dhanūṃṣi ca /  
daśa tvaṃgulaparvāṇi prādeśa iti saṃjñitaḥ //

### [1.7.97](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.97)

aṃguṣṭhasya pradeśinyā vyāsaprādeśa ucyate /  
tālaḥ smṛto madhyamayā gokarṇaścāpyanāmayā //

### [1.7.98](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.98)

kaniṣṭhayā vitastistu dvādaśāṃgula ucyate /  
ratniraṃgulaparvāṇi saṃkhyayā tvekaviśatiḥ //

### [1.7.99](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.99)

catvāri viṃśatiścaiva hastaḥ syādaṃgulāni tu /  
kiṣkuḥ smṛto dviratnistu dvicatvāriṃśadaṃgulaḥ //

### [1.7.100](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.100)

caturhasto dhanurddaṃḍo nālikā yugameva ca /  
dhanuḥsahastre dve tatra gavyūtistauḥ kṛtā tadā //

### [1.7.101](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.101)

aṣṭau dhanuḥsahasrāṇi yojanaṃ tairvibhāvitam /  
etena yojaneneha sanniveśāstataḥ kṛtāḥ //

### [1.7.102](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.102)

caturṇāmatha durgāṇāṃ svayamutthāni trīṇi ca /  
caturtha kṛtimaṃ duga tasya vakṣyāmi nirṇayam //

### [1.7.103](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.103)

sotsedharaṃdhraprākāraṃ sarvataḥ khātakāvṛtam /  
rucakaḥ pratikadvāraṃ kumārīpurameva ca //

### [1.7.104](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.104)

dvihastaḥ srotasāṃ śreṣṭhaṃ kumārīpuramañcatān /  
hastasroto daśaśreṣṭho navahastoṣṭa eva ca //

### [1.7.105](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.105)

kheṭānāṃ ca purāṇāṃ ca grāmāṇāṃ caiva sarvaśaḥ /  
trividhānāṃ ca durgāṇāṃ parvatodakadhanvinām //

### [1.7.106](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.106)

kṛtrimāṇāṃ ca durgāṇāṃ viṣkambhāyāmameva ca /  
yojanādarddhaviṣkambhamaṣṭabhāgādhikāyatam //

### [1.7.107](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.107)

paramārddhārddhamāyāmaṃ prāgudakplavanaṃ puram /  
chinnakarṇavikarṇaṃ ca vyajanākṛtisaṃsthitam //

### [1.7.108](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.108)

vṛttaṃ vajraṃ ca dīrgha ca nagaraṃ na praśasyate /  
caturasrayutaṃ divyaṃ praśastaṃ taiḥ puraṃ kṛtam //

### [1.7.109](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.109)

caturviṃśatparaṃ hrasvaṃ vāstu vāṣṭaśataṃ param /  
atra madhyaṃ praśaṃsaṃti hrasvaṃ kāṣṭhavivarjjitam //

### [1.7.110](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.110)

atha kiṣkuśatānyaṣṭau prāhurmukhyaṃ niveśanam /  
nagarādarddhaviṣakaṃbhaḥ kheṭaṃ pānaṃ tadūrddhataḥ //

### [1.7.111](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.111)

nagarādyojanaṃ kheṭaṃ kheṭādgāmorddhayojanam /  
dvikrośaḥ paramā sīmā kṣetrasīmā caturddhanuḥ //

### [1.7.112](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.112)

viṃśaddhanūṃṣi vistīrṇo diśāṃ mārgastu taiḥ kṛtaḥ /  
viṃśaddhanurgrāmamārgaḥ sīmāmārgo daśaiva tu //

### [1.7.113](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.113)

dhanūṃṣi daśa vistīrṇaḥ śrīmān rājapathaḥ kṛtaḥ /  
nṛvājirathanāgānāmasaṃbādhastu saṃcaraḥ //

### [1.7.114](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.114)

dhanūṃṣi cāpi catvāri śākhārathyāśca tairmitāḥ /  
trikā rathyoparathyāḥ syurdvikā ścāpyuparatyakāḥ //

### [1.7.115](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.115)

jaṃghāpathaścatuṣpādastripadaṃ ca gṛhāṃtaram /  
dhṛtimārgastūrddhaṣaṣṭhaṃ kramaśaḥ padikaḥ smṛtaḥ //

### [1.7.116](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.116)

avaskāraparīvāraḥ pādamātraṃ samaṃtataḥ /  
kṛteṣu teṣu sthāneṣu punargehagṛhāṇi vai //

### [1.7.117](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.117)

yathā te pūrvamāsaṃśca vṛkṣāstu gṛha saṃsthitāḥ /  
tathā kartuṃ samārabdhāściṃtayitvā punaḥ punaḥ //

### [1.7.118](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.118)

vṛkṣasyārvāggatāḥ śākhā itaścaivāparā gatāḥ /  
ata ūrddha gatāścānyā evaṃ tiryaggatāḥ parā //

### [1.7.119](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.119)

buddhyānviṣya yathānyāyaṃ vṛkṣaśākhā gatā yathā /  
yathā kṛtāstu taiḥ śākhāsta smācchālāstu tāḥ smṛtāḥ //

### [1.7.120](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.120)

evaṃ prasiddhāḥ śākhābhyaḥ śāloścaiva gṛhāṇi ca /  
tasmāttāśca smṛtāḥ śālāḥ śālātvaṃ tāsu tatsmṛtam //

### [1.7.121](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.121)

prasīdaṃti yatasteṣu tataḥ prāsādasaṃjñitaḥ /  
tasmād gṛhāṇi śālāśca prāsādāścaiva saṃjñitā //

### [1.7.122](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.122)

kṛtvā dvaṃdvābhighātāstāntvārtopāyamaciṃtayān /  
naṣṭeṣu madhunā sārddhaṃ kalpavṛkṣeṣu vai tadā //

### [1.7.123](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.123)

viṣādavyākulāstā vai prajāḥ sṛṣṭāstu darśitāḥ /  
tataḥ prādurbabhau tāsāṃ siddhistretāyuge tadā //

### [1.7.124](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.124)

sarvārthasādhakā hyanyā vṛṣṭistāsāṃ nikāmataḥ /  
tāsāṃ vṛṣṭyudakānīha yāni miṣṭagatāni ca //

### [1.7.125](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.125)

evaṃ nayaḥ pravṛttastu dvitīye vṛṣṭisarjane /  
ye parastādapāṃ stokāḥ saṃpātāḥ puthivītale //

### [1.7.126](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.126)

apāṃ bhūmestu saṃyogādoṣadhyastāstadābhavan /  
puṣpamūlaphalinyastu oṣadhyastā hi jajñire //

### [1.7.127](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.127)

aphālakṛṣṭāścānuptā grābhyāramyāścaturddaśa /  
ṛtupuṣpaphalāścaiva vṛkṣā gulmāśca jajñire //

### [1.7.128](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.128)

prādurbhūtāstu tretāyāṃ māyāyāmauṣadhasya vā /  
tadauṣadhena vartaṃte prajāstretā mukhe tadā //

### [1.7.129](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.129)

tataḥ punarabhūttāsāṃ rāgo lobhastu sarvadā /  
avaśyabhāvinārthena tretāyugavaśena ca //

### [1.7.130](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.130)

tataste paryagṛhṇaṃstu nadīkṣetrāṇi parvatān /  
vṛkṣagulmauṣadhīścaiva prasahya tu yathābalam //

### [1.7.131](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.131)

siddhātmānastu ye pūrvaṃ vyākhyātā vaḥ kṛte mayā /  
brahmaṇo mānasāste vai utpannā ye janādiha //

### [1.7.132](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.132)

śāṃtā ye śuṣmiṇaścaiva karmiṇo duḥkhitāstathā /  
tata āvarttamānāste tretāyāṃ jajñire punaḥ //

### [1.7.133](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.133)

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥśūdrā drohajanāstathā /  
bhāvitāḥ pūrvajātīṣu khyātyā te śubhapāpayoḥ //

### [1.7.134](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.134)

tataste prabalā ye tu satyaśīlā ahiṃsakāḥ /  
vītalobhā jitātmāno nivasaṃti smṛteṣu vai //

### [1.7.135](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.135)

parigrahaṃ na kurvaṃti vadaṃtastu upasthitāḥ /  
teṣāṃ karmāṇi kurvaṃti tebhyaścaivābalāśca ye //

### [1.7.136](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.136)

paricaryāsu varttante tebhyaścānye 'lpatejasaḥ /  
evaṃ vipratipanneṣu prapanneṣu parasparam //

### [1.7.137](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.137)

tena doṣeṇa vai śāṃtā oṣadhyo nitarāṃ tadā /  
pranaṣṭā gṛhyamāṇā vai muṣṭibhyāṃ sikatā yathā //

### [1.7.138](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.138)

athāsya tu yugabalādgāmyāraṇyāścaturddaśa /  
phalairgṛhṇaṃti puṣpaiśca tathā mūlaiśca tāḥ punaḥ //

### [1.7.139](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.139)

tatastāsu pranaṣṭāsu vibhrāṃtāstāḥ prajāstadā /  
kṣudhāviṣṭāstadā sarvā jagmustā vai svayambhuvam //

### [1.7.140](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.140)

vṛttyarthamabhilipsaṃtyo hyādau tretāyugasya tāḥ /  
brahmā svayaṃbhūrbhagavān jñātvā tāsāṃ manīṣitam //

### [1.7.141](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.141)

puṣṭipratyakṣadṛṣṭena darśanena vicārya saḥ /  
grastāḥ pṛthivyā tvoṣadhyo jñātvā pratyarūhatpunaḥ //

### [1.7.142](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.142)

kṛtvā vatsaṃ sameruṃ tu dudoha pṛthivīmimām /  
dugdheyaṃ gaustadā tena bījāni vasudhātale //

### [1.7.143](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.143)

jajñire tāni bījāni grāmāraṇyāstu tāḥ prabhuḥ /  
oṣadhyaḥ phalapākātāḥ kṣaṇasaptavaśāstu tāḥ //

### [1.7.144](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.144)

vrīhayaśca yavāścaiva godhūmāścaṇakāstilāḥ /  
priyaṃgava udārāste koraduṣṭāḥ savāmakāḥ //

### [1.7.145](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.145)

māṣā mudgā masūrāstu nīvārāḥ sakulatthakāḥ /  
harikāścarakāścaiva gamaḥ saptadaśa smṛtāḥ //

### [1.7.146](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.146)

ityetā oṣadhīnāṃ tu grāmyāṇāṃ jātayaḥ smṛtāḥ /  
śyāmākāścaiva nīvārā jartilāḥ sagavedhukāḥ //

### [1.7.147](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.147)

kuruviṃdo veṇuyavāstā mātīrkāṭakāḥ smṛtāḥ /  
grāmāraṇyāḥ smṛtā hyetā oṣadhyastu caturdaśa //

### [1.7.148](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.148)

utpannāḥ prathamasyaitā ādau tretāyugasya ha /  
aphālakṛṣṭāstāḥ sarvā grāmyāraṇyaścaturddaśa //

### [1.7.149](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.149)

vṛkṣagulmalatāvallyo vīrudhastṛṇajātayaḥ /  
mūlaiḥ phalaiśca rohaiścagṛhṇanpuṣṭāśca yatphalam //

### [1.7.150](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.150)

pṛthvī dugdhā tu bījāni yāni pūrvaṃ svayaṃbhuvā /  
ṛtupuṣpaphalāstā vai oṣadhyo jajñire tviha //

### [1.7.151](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.151)

yadā prasṛṣṭā oṣadhyo na prathaṃtīha yāḥ punaḥ /  
tatastāsāṃ ca pṛttyarthai vārtopāyaṃ cakāra ha //

### [1.7.152](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.152)

tāsāṃ svayaṃbhūrbhagavān hastasiddhiṃ svakarmajām /  
tataḥ prabhṛti cauṣadhyaḥ kṛṣṭapacyāstu jajñire //

### [1.7.153](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.153)

saṃsiddhakāyo vārtāyāṃ tatastāsāṃ prajāpatiḥ /  
maryādāṃ sthāpayāmāsa yayārakṣatparasparam //

### [1.7.154](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.154)

ye vai parigrahītārastāsāmāsanbalīyasaḥ /  
itareṣāṃ kṛtatrāṇān sthāpayāmāsa kṣatriyān //

### [1.7.155](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.155)

upatiṣṭhaṃti tāvaṃto yāvanto nirmitāstathā /  
satyaṃ būta yathābhūtaṃ dhruvaṃ vo brahmaṇāstu tāḥ //

### [1.7.156](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.156)

ye cānye hyabalāsteṣāṃ saṃrakṣākarmmaṇi sthitāḥ /  
krītāni nāśayaṃti sma pṛthivyāṃ te vyavasthitāḥ //

### [1.7.157](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.157)

vaiśyānityeva tānāhuḥ kīnāśānvṛttisādhakān /  
sevaṃtaśca dravaṃtaśca paricaryāsu ye ratāḥ //

### [1.7.158](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.158)

nistejaso 'lpavīryāśca śūdrāṃstānabravīcca saḥ /  
teṣāṃ karmāṇi dharmāṃśca brahmā tu vyadadhātprabhuḥ //

### [1.7.159](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.159)

saṃsthityāṃ tu kṛtāyāṃ hi yāturvarṇyasya tena vai /  
punaḥ prajāstu tā mohāddharmmaṃ taṃ nānvapālayan //

### [1.7.160](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.160)

varṇadharmaiśca jīvaṃtyo vyaruddhyaṃta parasparam /  
brahmā buddhā tu tatsarvaṃ yāthātathyena sa prabhuḥ //

### [1.7.161](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.161)

kṣatriyāṇāṃ balaṃ daṃḍaṃ yuddhamājīvyamādiśat /  
yājanādhyāpane brahmā tathā dānapratigraham //

### [1.7.162](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.162)

brāhmaṇānāṃ vibhusteṣāṃ karmāṇyetā nyathādiśat /  
pāśupālyaṃ ca vāṇijyaṃ kṛṣiṃ caiva viśāṃ dadau //

### [1.7.163](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.163)

śilpājīvabhṛtāṃ caiva śūdrāṇāṃ vyadadhātpunaḥ /  
sāmānyāni ca karmāṇi brahmakṣatraviśāṃ punaḥ //

### [1.7.164](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.164)

yajanādhyāpane dānaṃ sāmānyānītareṣu ca /  
karmājīvaṃ tu vai dattvā teṣāmiha parasparam //

### [1.7.165](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.165)

teṣāṃ lokāṃtare mūrdhni sthānāni vidadhe punaḥ /  
prājāpatyaṃ dvijātīnāṃ smṛtaṃ sthānaṃ kriyāvatām //

### [1.7.166](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.166)

sthānamaidraṃ kṣatriyāṇāṃ saṃgrāmeṣvapalāyinām /  
vaiśyānāṃ mārutaṃ sthānaṃ svasvakarmopajīvinām //

### [1.7.167](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.167)

gāṃdharvaṃ śūdrajātīnāṃ paricarye ca tiṣṭhatām /  
sthānānyetāni varṇānāṃ yogyācāravatāṃ satām //

### [1.7.168](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.168)

saṃsthityāṃ sukṛtāyāṃ vai cāturvarṇyasya tasya tat /  
varṇāstu daṃḍabhayataḥ svesve varṇye vyavasthitāḥ /  
tataḥ sthiteṣu varṇeṣu sthāpayāmāsa hyāśramān //

### [1.7.169](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.169)

gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho yatistathā /  
āśramāścaturo hyetānpūrvavatsthāpayanprabhuḥ //

### [1.7.170](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.170)

varṇakarmāṇi ye kecitteṣāmiha caturbhavaḥ /  
kṛtakarmma kṛtāvāsā āśramādupabhuñjate //

### [1.7.171](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.171)

brahmā tānsthāpayāmāsa āśramān bhrāmatāmataḥ /  
nirddideśa tatasteṣāṃ brahmā dharmānprabhā ṣate //

### [1.7.172](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.172)

prasthānāni tu teṣāṃ ca yamānsaniyamāṃstathā /  
caturvarṇātmakaḥ pūrvaṃ gṛhasthasyāśramaḥ sthitaḥ //

### [1.7.173](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.173)

trayāṇā māśramāṇāṃ ca vṛttiyonīti caiva hi /  
yathākramaṃ ca vakṣyāmi vrataiśca niyamaistathā //

### [1.7.174](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.174)

dārāgnayaścātithaya iṣṭāḥ śrāddhakriyāḥ prajāḥ /  
ityeṣa vai gṛhasthasya samāsāddharmasaṃgrahaḥ //

### [1.7.175](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.175)

ḍhaṃḍī ca mekhalī caiva adhaḥśāyī tathājinī /  
guruśuśrūṣaṇaṃ bhaikṣyaṃvidyārthī brahmacāriṇaḥ //

### [1.7.176](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.176)

cīrapatrājināni syurvanamūlaphalauṣadhaiḥ /  
ubhe saṃdhye vagāhaśca homaścāraṇyavāsinām //

### [1.7.177](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.177)

vipannamusale bhaikṣyamāsteyaṃ śaucameva ca /  
apramādo 'vyavāyaśca dayā bhūteṣu ca kṣamā //

### [1.7.178](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.178)

śravaṇaṃ guruśuśrūṣā satyaṃ ca daśamaṃ smṛtam /  
daśalakṣaṇako hyeṣa dharmaḥ proktaḥ svayaṃbhūvā //

### [1.7.179](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.179)

bhikṣorvratāni paṃcātra bhaikṣyavedavratāni ca /  
teṣāṃ sthānānyaśuṣmiṃ ca saṃsthitānā macaṣṭa saḥ //

### [1.7.180](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.180)

aṣṭāśītisahasrāṇi ṛṣīṇāmūrdhvaretasām /  
smṛtaṃ teṣāṃ tu yat sthānaṃ tadeva guruvāsinām //

### [1.7.181](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.181)

saptarṣīṇā tu yatsthānaṃ smṛtaṃ tadvai vanaukasām /  
prājāpatyaṃ gṛhasthānāṃ nyāsināṃ brahmaṇaḥkṣayam //

### [1.7.182](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.182)

yogināmakṛtaṃ sthānaṃ tānājitbā na vidyate /  
sthānānyāśramiṇastāni brahmasthānasthitāni tu //

### [1.7.183](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.183)

catvāra eva paṃthāno devayānāni nirmitāḥ /  
paṃthānaḥ pitṛyānāstu samṛtāścatvāra eva te //

### [1.7.184](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.184)

brahmaṇāṃ lokatantreṇa ādye manvantare purā /  
paṃthāno devayānā ye teṣāṃ dvāraṃ raṃviḥ smṛtaḥ /  
tathaiva pitṛyānānāṃ candramā dvāramucyate //

### [1.7.185](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.185)

evaṃ varṇāśramāṇāṃ ca pravibhāge kṛte tadā /  
yadā prajā nā varddhaṃta varṇadharmasamāsikāḥ //

### [1.7.186](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.186)

tato 'nyāṃ mānasīṃ svāṃ vai tretāmadhye 'sṛjatprajāḥ /  
ātmanastu śarīrebhyastulyāścaivātmanā tu tāḥ //

### [1.7.187](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.187)

tasmistretāyuge tvādye madhyaṃ prāpte krameṇa tu /  
tato 'nyāṃ mānasīṃ so 'tha prajāḥ sraṣṭuṃ pracakrame //

### [1.7.188](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.188)

tataḥ sattvarajodriktāḥ prajāḥ sahyasṛjatprabhuḥ /  
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ vārttānāṃ sādhakāśca yāḥ //

### [1.7.189](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.189)

devāśca pitaraścaiva ṛṣayo manavastathā /  
yugānurūpā dharmeṇa yairimā varddhitāḥ prajāḥ //

### [1.7.190](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.190)

upasthite tadā tasmin sṛṣṭivarge svayaṃbhuvaḥ /  
abhidhyāya prajā brahmā nānāvīryāḥ svamānasīḥ //

### [1.7.191](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.191)

pūrvoktā yā mayā tubhyaṃ janānīkaṃ samāśritāḥ /  
kalpe 'tīte purāṇyāsīddevādyāstu prajā iha //

### [1.7.192](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.192)

dhyāyatastasya tānīha saṃbhūtyarthamupastitāḥ /  
manvaṃtarakrameṇeha kaniṣṭhāḥ prathamena tāḥ //

### [1.7.193](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.193)

khyātāstu vaṃśyairetaistu pūrvaṃ yairiha bhāvitāḥ /  
kuśalākuśalaiḥ kaṃdairakṣīṇaistaistadā yutāḥ //

### [1.7.194](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.194)

tatkarmaphaladoṣeṇa hyupabādhāḥ prajajñire /  
devāsurapitṝṃścaiva yakṣairgandharvamānuṣaiḥ //

### [1.7.195](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.195)

rākṣasaistu piśācaistaiḥ paśupakṣisarīsṛpaiḥ /  
vṛkṣanārakakīṭādyaistaistaiḥ sarvairupasthitāḥ /  
āhārārthaṃ prajānāṃ vai vidātmāno vinirmame //

### [1.7.195.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7.195.p1)

iti śrībrahmāṃḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṃgapāde lokajñāna varṇanaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (7)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.8.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Mārkaṇḍeyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.markandeya.49.3) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.39.17) — Vyāsa, Sanskrit
- [Padmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.1.1.156) — Vyāsa, Sanskrit
- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.6.2.74.49) — Sanskrit
- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.1.49.26) — Vyāsa, Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.lingapurana.45.17) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.7) · Pramāṇa
