Pramāṇa · Search · About · API

Brahmandapurana 2.11

Brahmāṇḍapurāṇa 2.11

Language
Sanskrit

Contents

2.11.1

bṛhaspatiruvāca
rājataṃ rājatāktaṃ vā pitṝṇāṃ pātramucyate /
rājatasya kathāvāpi darśanaṃ dāna meva vā //

2.11.2

anantamakṣayaṃ svarge rājate dānamucyate /
pitṝnetena dānena satputrāstārayantyuta //

2.11.3

rājate hi svadhā dugdhā pātre taiḥ pṛthivī purā /
svadhāṃ vā pārthibhistāta tasmin dattaṃ tadakṣayam //

2.11.4

kṛṣṇājinasya sāṃnidhyaṃ darśanaṃ dānameva ca /
rakṣoghnaṃ brahma varcasyaṃ paśūnputrāṃśca tārayet //

2.11.5

kanakaṃ rājataṃ pātraṃ dauhitraṃ kutupastilāḥ /
vastūni pāvanīyāni tridaṇḍīyoga eva vā //

2.11.6

śrāddhakarmaṇyayaṃ śreṣṭho vidhirbrāhmaḥ sanātanaḥ /
āyuḥkīrtiprajaiśvaryaprajñāsaṃtativarddhanaḥ //

2.11.7

diśidakṣiṇapūrvasyāṃ vedisthānaṃ nivedayet /
sarvato 'ratnimātraṃ ca caturasraṃ susaṃsthitam //

2.11.8

vakṣyāmi vidhivatsthānaṃ pitṝṇāmanuśāsitam /
dhanyamāyuṣyamārogyaṃ balavarṇavivarddhanamā //

2.11.9

tatra gartāstrayaḥ kāyārstrayo daṇḍāśca khādirāḥ /
aratnimātrāste kāryā rajataiḥ pravibhūṣitāḥ //

2.11.10

te vitastyāyatā garttāḥ sarvataścaturaṅgulāḥ /
prāgdakṣiṇamukhānkuryātsthirānaśuṣirāṃstathā //

2.11.11

adbhiḥ pavitrayuktābhiḥ pāvayetsatataṃ śuciḥ /
payasā hyāja gavyena śodhanaṃ cādbhireva ca //

2.11.12

satataṃ tarpaṇaṃ hyetattṛptirbhavati śāsvatī /
iha vāmutra ya vaśī sarvakāmasamanvitaḥ //

2.11.13

evaṃ triṣavaṇasnāto yor'cayetprayataḥ pitṝn /
mantreṇa vidhivatsamyagaśvamedhaphalaṃ labhet //

2.11.14

tānsthāpayedamāvāsyāṃ garttānvai caturaṅgulān /
triḥsaptasaṃsthāste yajñāstrailokyaṃ dhāryate tu yaḥ //

2.11.15

tasya puṣṭistathaiśvaryamāyuḥ saṃtatireva ca /
divi ca bhrājatelakṣmyā mokṣaṃ ca labhate kramāt //

2.11.16

pāpmāpahaṃ pāvanīyaṃ hyaśvamedhaphalaṃ labhet /
aśvamedhaphalaṃ hyettaddvijaiḥ saṃskṛtya pūjitam //

2.11.17

mantraṃ vakṣyāmyahaṃ tasmādamṛtaṃ brahmanirmitam /
deṃvatebhyaḥ pitṛbhyaśca mahāyogibhya eva ca //

2.11.18

namaḥ svāhayai svadhāyai nityameva bhavatyuta /
āddhe 'vasāne śrāddhasya trirāvṛttaṃ japetsadā //

2.11.19

piṇḍanirvapaṇe vāpi japedetaṃ samāhitaḥ /
kṣipramāyānti pitaro rakṣāṃsi pradravanti ca //

2.11.20

pitryaṃ tu triṣu kāleṣu mantro 'yaṃ tārayatyuta /
paṭhyamānaḥ sadā śrāddhe niyatairbrahmavādibhiḥ //

2.11.21

rājyakāmo japedetaṃ sadā mantramatandritaḥ /
vīryaśauryārthasattvāśīrāyurbuddhivivarddhanam //

2.11.22

prīyante pitaro yena japena niyamena ca /
saptarciṣaṃ pravakṣyāmi sarvakāmapradaṃ śubham //

2.11.23

amūrttīnāṃ samūrttināṃ pitṝṇāṃ dīptatejasām /
namasyāmi sadā teṣāṃ dhyānināṃ yogacakṣuṣām //

2.11.24

indrādīnāṃ ca netāro daśamārīcayostathā /
saptarṣīṇāṃ pitṝṇāṃ ca tānnamasyāmi kāmadān //

2.11.25

manvādināṃ ca netāraḥ sūryācandramasostathā /
tānnamaskṛtya sarvānvai pitṛmatsu vidhiṣvapi //

2.11.26

nakṣatrāṇāṃ grahāṇāṃ ca vāyvagnyośca pitṝnatha /
dyāvāpṛthivyośca sadā nāmasyāmi kṛtāñjaliḥ //

2.11.27

devarṣīṇāṃ ca netāraḥ sarvalokanamaskṛtāḥ /
trātāraḥ sarvabhūtānāṃ namasyāmi pitāmahān //

2.11.28

prajāpatergavāṃ vahneḥ somāya ca yamāya ca /
yogeśvarebhyaśca sadā namasyāmi kṛtāñjaliḥ //

2.11.29

pitṛgaṇebhyaḥ saptabhyo namo lokeṣu saptasu /
svayaṃbhuve namaścaiva brahmaṇe yogacakṣuṣe //

2.11_2

etaduktaṃ ca saptārcirbrahmarṣigaṇasevitam /
pavitraṃ paramaṃ hyetacchrīmadrogavināśanam //

2.11.31

etena vidhinā yuktastrīnvarāṃllabhate naraḥ /
annamāyuḥ sutāścaiva dadate pitaro bhuvi //

2.11.32

bhaktyā paramayā yuktaḥ śraddhadhāno jitendriyaḥ /
saptārci ṣaṃ japedyastu nityameva samāhitaḥ //

2.11.33

saptadvīpasamudrāyāṃ pṛthivyāmekarāḍ bhavet /
yatkiñcitpacyate gehe bhakṣyaṃ vā bhojyameva vā //

2.11.34

anivedya na bhoktavyaṃ tasminnayatane sadā /
kramaśaḥ kīrtayiṣyāmi balipātrāṇyataḥ param //

2.11.35

yeṣu yacca phalaṃ proktaṃ tanme nigadataḥ śruṇu /
palāśe brahmavarcastvamaśvatthe vasubhāvanā //

2.11.36

sarvabhūtādhipatyaṃ ca plakṣe nityabhudātdṛtam /
puṣṭiḥ prajāśca nyagrodhe buddhiḥ prajñā dhṛtiḥ smṛtiḥ //

2.11.37

raśodhnaṃ ca yaśasyaṃ ca kāśmarīpātramucyate /
saubhāgyamuttamaṃ loke mādhūke samudātdṛtam //

2.11.38

phalagupātreṣu kurvāṇaḥ sarvānkāmānavāpnuyāt /
parāṃ dyutimathārketu prākāśyaṃ ca viśeṣataḥ //

2.11.39

bailve lakṣmīntathā medhāṃ nityamāyustathaiva ca /
kṣetrārāmataḍāgeṣu sarvasasyeṣu caiva ha //

2.11.40

varṣatya jasraṃ parjanyo veṇupātreṣu kurvataḥ /
eteṣveva supātreṣu bhojanāgramaśeṣataḥ //

2.11.41

sadā dadyātsa yajñānāṃ sarveṣāṃ phalamāpnuyāt /
pitṛbhyaḥ puṣpamālyāni sugandhāni ca tatparaḥ //

2.11.42

sadā dadyātkriyāyuktaḥ śa vibhāti divākaraḥ /
guggulādīṃstathā dhūpānpitṛbhyo yaḥ prayacchati //

2.11.43

saṃyuktānmadhusarpirbhyaṃ so 'gniṣṭomaphalaṃ labhet /
dhūpaṃ gandhaguṇopetaṃ kṛtvā pitṛparāyaṇaḥ //

2.11.44

labhate ca suśarmāṇi iha cāmutra cobhayoḥ /
dadyādevaṃ pitṛbhyāstu nityameva hyatandritaḥ //

2.11.45

dīpaṃ pitṛbhyaḥ prayataḥ sadā yastu prayacchati /
gatiṃ cāpratimaṃ cakṣustasmātsalabhate śubham //

2.11.46

tejasā yaśasā caiva kāntyā cāpi balena ca /
bhuvi prakāśo bhavati brājate ca triviṣṭape //

2.11.47

apsarobhiḥ parivṛto vimānāgre ca modate /
gandhapuṣpaiśca dhūpaiśva japāhutibhireva ca //

2.11.48

phalamūlanamaskāraiḥ pitṝṇāṃ prayataḥ śuciḥ /
pūjāṃ kṛtvā dvijānpaścātpūjayedannasaṃpadā //

2.11.49

śrāddhakāleṣu niyataṃ vāyubhūtāḥ pitāmahāḥ /
āviśanti dvijāñchreṣṭhāṃstasmādetadbravīmi te //

2.11.50

vastrai ratnapradānaiśca bhakṣyaiḥ peyaistathaiva ca /
gobhiraśvaistathā grāmaiḥ pūjayeddvijasattamān //

2.11.51

bhavanti pitaraḥ prītāḥ pūjiteṣu dvijātiṣu /
tasmādyatnena vidhivatpūjayeta dvijānsadā //

2.11.52

savyottarābhyāṃ pāṇibhyāṃ kuryādullekhanaṃ dvijāḥ /
prokṣaṇaṃ ca tataḥ kuryācchrāddhakarmaṇyatandritaḥ //

2.11.53

darbhānpiṇḍāṃstathā bhakṣyānpuṣpāṇi vividhāni ca /
gandhadānamalaṅkāramekaikaṃ nirvaped budhaḥ //

2.11.54

peṣayitvāñjanaṃ samyagviśveṣāmuttarottaram /
abhyaṅgaṃ darbhaviñjūlaistribhiḥ kuryādyathāvidhi //

2.11.55

apasavyaṃ vitṛbhayaśca dadyādañjanamuttamam /
nipātya jānu sarveṣāṃ vastrārthaṃ sūtrameva vā //

2.11.56

khaṇḍanaṃ prokṣaṇaṃ caiva tathaivollekhanaṃ dvijaḥ /
sakṛddevapitṝṇāṃ syātpitṝṇāṃ tribhirucyate //

2.11.57

ekaṃ pavitraṃ hastena pitṝnasarvānsakṛtsakṛt /
cailamantreṇa piṇḍebhyo dattvādarśāñjine hi tam //

2.11.58

sadā sarpistilairyuktāṃstrīnpiṇḍānnirvapedbhuvi /
jānu kṛtvā tathā savyaṃ bhūmau pitṛparāyaṇaḥ //

2.11.59

pitṝnpitāmahāṃścaiva tathaiva prapitāmahān /
āhūya ca pitṝnprāñcaḥ pitṛtīrthena yatnataḥ //

2.11.60

piṇḍānparikṣipetsamyagapasavyamatandritaḥ /
annādyaireva mukhyaiścabhakṣyaiścaiva pṛthagvidhaiḥ //

2.11.61

pṛthaṅmātāmahānāṃ tu kecidicchanti mānavāḥ /
trīnpiṇḍānānupūrvyeṇa sāṃguṣṭhānpuṣṭivarddhanān //

2.11.62

jānvantarābhyāṃ yatnena piṇḍāndadyādyathākramam /
savyottarābhyāṃ pāṇibhyāṃ dhārārthaṃ mantramuccaran //

2.11.63

namo vaḥ pitaraḥ śoṣāyeti sarvamatandritaḥ /
dakṣiṇasyāṃ tu pāṇibhyāṃ prathamaṃ piṇḍamutsṛjet //

2.11.64

namo vaḥ pitaraḥ saumyaḥ paṭhannevamatandritaḥ /
savyottarābhyāṃ pāṇibhyāṃ dharmer'dhaṃ samatandritaḥ //

2.11.65

ulūkhalasya lekhāyāmudapātrāvasecanam /
kṣaumaṃ sūtraṃ navaṃ dadyācchāṇaṃ kārpāsakaṃ tathā //

2.11.66

patrorṇaṃ paṭṭasūtraṃ ca kauśeyaṃ parivarjayet /
varjayedyakṣaṇaṃ yajñe yadyapyahatavastrajām //

2.11.67

na prīṇanti tathaitāni dātu ścāpyahitaṃ bhavet /
śreṣṭhamāhustrikakudamañjanaṃ nityameva ca //

2.11.68

kṛṣṇebhyaśca telaistailaṃ yatnātsuparirakṣitam /
candanāguruṇī cobhe tamālośīrapadmakam //

2.11.69

dhūpaśca guggalaḥ śreṣṭasturuṣkaḥ śveta eva ca /
śuklāḥ sumanasaḥ śreṣṭhāstathā padmotpalāni ca //

2.11.70

gandharūpopapannāni cāraṇyāni ca kṛtsnaśaḥ /
tathā hi sumanā nāḍīrūpikāsmakuraṇḍikā //

2.11.71

puṣpāṇi varjanīyāni śrāddhakarmaṇi nityaśaḥ /
yathā gandhādapetāni cogragandhāni yāni ca //

2.11.72

varjanīyāni puṣpāṇi puṣṭimanviccatā sadā /
dvijātayo yathoddiṣṭā niyatāḥ syurudaṅmukhāḥ //

2.11.73

pūjayedyajamānastu vidhivadyakṣiṇāmukhaḥ /
teṣāmabhimukho dadyāddarbhatpiṇḍāṃśca yatnataḥ //

2.11.74

anena vidhinā sākṣādarcitāḥ syuḥ pitāmahāḥ /
haritā vai sa piñjālāḥ puṣṭāḥ snigdhāḥ samāhitāḥ //

2.11.75

ratnimātrāḥ pramāṇena vitṛtīrthena saṃsmṛtāḥ /
upamūle tathā nīlā viṣṭarārthaṃ kuśottamāḥ //

2.11.76

tathā śyāmākanīvārā dūrvā ca samudāhṛtā /
pūrvaṃ kīrttimatāṃ śreṣṭho babhūvāśvaḥ prajāpatiḥ //

2.11.77

tasya bālā nipatitā bhūmau kāśatvāmāgatāḥ /
tasmāddeyāḥ sadā kāśāḥ śrāddhakarmasu pūjitāḥ //

2.11.78

piṇḍanirvapaṇaṃ teṣu karttavyaṃ bhūtimicchatā /
prajāḥ puṣṭidyutiprajñākīrttikāntisamanvitāḥ //

2.11.79

bhavanti rucirā nityaṃ vipāpmāno 'ghavarjitāḥ /
sakṛdevāstaredyarbhānpiṇḍārthe dakṣiṇāmukhaḥ //

2.11.80

prāgdakṣiṇāgrānniyato vidhi cāpyatra vakṣyati /
na dīno nāpi vā kruddho na caivānyamanā naraḥ /
ekatra cādhāya manaḥ śrāddhaṃ kuryātsamāhitaḥ //

2.11.81

nihanmi sarvaṃ yadamedhyavadbhaveddhataśca sarve suradānavā mayā /
rakṣāṃsi yakṣāḥ sapiśācasaṃghā hatā mayā yātudhānāśca sarve //

2.11.82

etena mantreṇa tu saṃyatātmā tāṃ vai vediṃ sakṛdullikhya dhīraḥ /
śivāṃ hi buddhiṃ dhruvamicchamānaḥ kṣipeddvicātirdiśamuttarāṃ gataḥ //

2.11.83

evaṃ pitryaṃ dṛṣṭamantraṃ hi yasyatasyāsurā varjayantīha sarve /
yasmindeśe paṭhyate mantra eṣa taṃ vai deśaṃ rākṣasā varjayanti //

2.11.84

annaprakārānaśucīnasādhūnsaṃvīkṣate no spṛśaṃśvāpi dadyāt /
pavitrapāṇiśca bhavenna vā hi yaḥ pumānna kāryasya phalaṃ samaśnute //

2.11.85

anena vidhinā nityaṃ śrāddhaṃ kuryāddhi yaḥ sadā /
manasā kāṅkṣate yadyattattadyadyuḥ pitamahāḥ //

2.11.86

pitaro hṛṣṭamanaso rakṣāṃsi vimanāṃsi ca /
bhavantyevaṃ kṛte śrāddhe nityameva prayatnataḥ //

2.11.87

śūdrāḥ śrāddheṣvavikṣīraṃ balvajā upalāstathā /
viraṇāścotuvālāśca laḍvā varjyāśca nityaśaḥ //

2.11.88

evamādīnyayajñāni tṛṇāni parivarjayet /
añjanābhyajanaṃ gandhānsūtrapraṇayanaṃ tathā //

2.11.89

kāśeḥ punarbhavaiḥ kāryamaśvamedhaphalaṃ labhet /
kāśāḥ punarbhavā ye ca barhiṇo hyupabarhiṇaḥ //

2.11.90

ityete pitaro devā devāśca pitaraḥ punaḥ /
puṣpagandhavibhūṣāṇāmeṣa mantra udāhṛtaḥ //

2.11.91

āhṛtya dakṣiṇāgniṃ tu homārthaṃ vai prayatnataḥ /
anyārthe laukikaṃ vāpi juhuyātkarmasiddhaye //

2.11.92

antarvidhāya samidhastato dīpto vidhīyate /
samāhitena manasā praṇīyāgniṃ samantataḥ //

2.11.93

agnaye kavyavāhāya svadhā aṅgirase namaḥ /
somāya vai pitṛmate svadhā aṅgirase punaḥ //

2.11.94

yamāya vaivasvataye svadhānama iti dhruvam /
ityete homamantrāstu trayāṇāmanupūrvaśaḥ //

2.11.95

dakṣiṇenāgnaye nityaṃ somāyottaratastathā /
etayorantare nityaṃ juhuyādvai vivasvate //

2.11.96

upahāraḥ svadhākārastathaivollekhanaṃ ca yat /
homajapye namaskāraḥ prokṣaṇaṃ ca viśeṣataḥ //

2.11.97

bahuhavyendhane cāgnau susamiddhe tathaiva ca /
añjanābyañjanaṃ caiva piṇḍanirvapaṇaṃ tathā //

2.11.98

aśvamedhaphalaṃ caitatsamiddhe yatkṛtaṃ dvijaiḥ /
kriyā sarvā yathoddiṣṭāḥ prayatnena samācaret //

2.11.99

bahuhavyendhane cāgnau susamiddhe viśeṣataḥ /
vidhūme lelihāne ca hotavyaṃ karmasiddhaye //

2.11.100

aprabuddhe samiddhe vā juhuyādyo hutāśane /
yajamāno bhave dandhaḥ so 'mutreti hi naḥ śrutam //

2.11.101

alpendhano vā rūkṣo 'gnirvasphuliṅgaśca sarvaśaḥ /
jvālādhūmāpasavyaśca sa tu vahnirasiddhaye //

2.11.102

durgandhaścaiva nīlaśca kṛṣṇaścaiva viśeṣataḥ /
bhūmiṃ vagāhate yatra tatra vidyātparābhavat //

2.11.103

arciṣmān piṇḍitaśikhaḥ sarppikāñjanasannibhaḥ /
snigdhaḥ pradakṣiṇaścaiva vahniḥ syātkāryasiddhaye //

2.11.104

naranārīgaṇebhyaśca pūjāṃ prāpnoti śāśvatīm /
akṣayaṃ pūjitāstena bhavanti pitaro 'gnayaḥ //

2.11.105

bilvoduṃbarapatrāṇi phalāni samidhastathā /
śrāddhe mahāpavitrāṇi medhyāni ca viśeṣataḥ //

2.11.106

pavitraṃ ca dvijaśreṣṭhāḥ śuddhaye janmakarmaṇām /
pātreṣu phalamuddiṣṭaṃ yanmayā śrāddhakarmaṇi //

2.11.107

tadeva kṛtsnaṃ vijñeyaṃ samitsu ca yathākramam /
kṛtvā samāhitaṃ cittamāgneyaṃ vai karomyaham //

2.11.108

anujñātaḥ kuruṣveti tathaiva dvijasattamaiḥ /
ghṛtamādāya pātre ca juhuyāddhavyavāhane //

2.11.109

palāśaplakṣanyagrodhaplakṣāśvatthavikaṅkatāḥ /
uduṃbarastathābilvaścandano yajñiyāśca ye //

2.11.110

saralo devadāruśca śālaśca kadirastathā /
samidarthe praśastāḥ syurete vṛkṣā viśeṣataḥ //

2.11.111

grāmyāḥ kaṇṭakinaścaiva yājñiyā ye ca kecana /
pūjitāḥ samidarthaṃ te pitṝṇāṃ vacanaṃ yathā //

2.11.112

samidbhiḥ ṣaṭphaleyābhirjuhuyādyo hutāśanam /
phalaṃ yatkarmaṇastasya tanme nigadataḥ śṛṇu //

2.11.113

akṣayaṃ sarvakāmīyamaśvamedhaphalaṃ hi tat /
śleṣmāntako naktamālaḥ kapitthaḥ śālmalistathā //

2.11.114

nīpo vibhītakaścaiva śrāddhakarmaṇi garhitāḥ /
cirabilvastathā kolastidukaḥ śrāddhakarmaṇi //

2.11.115

balvajaḥ kovidāraśca varjanīyāḥ samantataḥ /
śakunānāṃ nivāsāṃśca varjayeta mahīruhān //

2.11.116

anyāṃścaivaṃvidhānsarvānnayajñīyāṃśca varjayet /
svadheti caiva mantrāṇāṃ pitṝṇāṃ vacanaṃ yathā /
svāheti caiva devānāṃ yajñakarmaṇyudāhṛtam //

2.11.116.p1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīye
upoddhātapāde śrāddhakalpe samidvarṇana nāmaikādaśo 'dhyāyaḥ // 11//

Linked texts (10)