<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 2.15

# Brahmandapurana 2.15

Brahmāṇḍapurāṇa 2.15

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.15.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.68) — 1 part

### [2.15.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.1)

ṛṣaya ūcuḥ  
aho dhanyastvayā sūta śrāddhakalpaḥ prakīrtitaḥ /  
śrutā naḥ śrāddhakalpāstu ṛṣibhirye prakīrttitāḥ //

### [2.15.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.2)

atīva vistaro hyasya viśeṣeṇa tu kīrttitaḥ /  
devāśeṣaṃ mahāprājña ṛṣestasya mataṃ yathā //

### [2.15.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.3)

sūta uvāca  
kīrttayiṣyāmi vo viprā ṛṣestasya mataṃ tu yat /  
śrāddhaṃ prati mahābhāgastanme śruṇuta vistarāt //

### [2.15.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.4)

uktaṃ śrāddhaṃmayā pūrvaṃ vidhiśca śrāddhakarmaṇi /  
pariśiṣṭaṃ pravakṣyāmi brahmaṇānāṃ parikṣaṇam //

### [2.15.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.5)

na mīmāṃsyāḥ sadā viprāḥ pavitraṃhyetaduttamam /  
daive pitrye ca niyataṃ śrūyate vai parīkṣaṇam //

### [2.15.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.6)

yasmindoṣāḥ pradṛśyeramsa hi kāryeṣu varjitaḥ /  
jānīyādvāpi saṃvāsādvarjayettaṃ prayatnataḥ //

### [2.15.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.7)

avijñātaṃ dvijaṃ śrāddhe na parīkṣeta paṇḍitaḥ /  
siddhā hi viprarūpeṇa caranti pṛthivīmimām //

### [2.15.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.8)

tasmādatithimāyāntamabhigacchetkṛtāñjaliḥ /  
pūjayeccārghyapādyābhyāṃ tathābhyañjanabhojanaiḥ //

### [2.15.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.9)

urvī sāgaraparyantāṃ devā yogeśvaraḥ sadā /  
nānārūpaiścarantyete prajā dharmeṇa yojayan //

### [2.15.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.10)

tasmāddadyātsadā dāntaḥ samabhyārcyātithiṃ naraḥ /  
vyañjanāni tu vakṣyāmi phalaṃ teṣāṃ tathaiva ca //

### [2.15.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.11)

agniṣṭomaṃ payasā prāpnuyādvai phalaṃ tathokthasya ca pāyasena /  
saṣoḍaśī satraphalaṃ ghṛtena madhvātirātrasya phalaṃ tathaiva //

### [2.15.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.12)

tathāpnuyācchraddadhā no naro vai sarvaiḥ kāmairbhojayedyastu viprān /  
sarvārthadaṃ sarvaviprātitheyaṃ phalaṃ ca bhuṅkte sarvamedhasya nityam //

### [2.15.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.13)

yastu śrāddhe 'tithiṃ prāptaṃ daive cāpyavamanyate /  
taṃ vai devā nirasyanti hato yadvatparāvasuḥ //

### [2.15.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.14)

devāśca pitaraścaiva temevāntarhitā dvijam /  
āviśya vipraṃ mokṣyanti lokānugrahakāraṇāt //

### [2.15.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.15)

apūjito dahatyeṣa diśetkāmāṃśca pūjitaḥ /  
sarvasvenāpi tasmāddhi pūjayedatithiṃ sadā //

### [2.15.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.16)

vānaprastho gṛhasthaśca satāmabhyāgato yathā /  
vālakhilyo yatiścaiva vijñeyo hyatithiḥ sadā //

### [2.15.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.17)

abhyāgataḥ pākacāradatithiḥ syādapāvakaḥ /  
atitheratithiḥ proktaḥ so 'tithiryoga ucyate //

### [2.15.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.18)

nāvratī na ca saṃkīrṇo nāvidyo nāviśeṣavit /  
na ca saṃtānasaṃbaddho na devī nāgase 'tithiḥ //

### [2.15.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.19)

pipāsitāya śrāntāya bhrāntāyātibubhukṣate /  
tasmai satkṛtya dātavyaṃ yajñamya phalamicchatā //

### [2.15.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.20)

na vaktavyaṃ sadā vipra kṣudhite nāsti kiñcana /  
tasmai satkṛtya dātavyaṃ sadāpacitireva saḥ //

### [2.15.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.21)

akliṣṭa mavraṇaṃ yuktaṃ kṛśavṛttimayācakam /  
ekāntaśīlaṃ dhīmantaṃ sadā śrāddheṣu bhojayet //

### [2.15.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.22)

no dadāmi tamityevaṃ brūyādyo vai durātmavān /  
api jātiśataṃ gatvā na sa mucyeta kilbiṣāt //

### [2.15.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.23)

samodaṃ bhojayedviprānekapaṅktyāṃ tu yo naraḥ /  
niyukto hyani yukto vā paṅktyā harati kilbiṣam //

### [2.15.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.24)

pāpmānaṃ gṛhyate kṣipramiṣṭāpūrttaṃ ca naśyati /  
yatistu sarvaviprāṇāṃ sarveṣāmagrato bhavet //

### [2.15.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.25)

pañca vedānsetihāsānyaḥ paṭheddvijasattamaḥ /  
yogādanantaraṃ so 'tha niyoktavyo vijānatā //

### [2.15.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.26)

trivedo 'nantaraṃ tasya dvivedastadanantaram /  
ekavedastataḥ paścādupādhyāyastataḥ param //

### [2.15.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.27)

pāvanā ye 'tra saṃkhyātāstānpravakṣye nibodhata /  
ya ete pūrvanirddiṣṭāḥ sarve te hyanupūrvaśaḥ //

### [2.15.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.28)

ṣaḍaṅgaviddhyānayogau sarvatatrastathaiva ca /  
yāyāvaraśca pañcaite vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ //

### [2.15.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.29)

śrāddhakalpe bhavedyastu sannipatya tu pāvanaḥ /  
caturdaśānāṃ vidyānāmekasyāmapi pāragāḥ //

### [2.15.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.30)

yathāvadvarttamānāśca sarve te paṅktipāvanāḥ /  
asaṃdehastu sauparṇāḥ pañcāgneyāśca sāmagāḥ //

### [2.15.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.31)

yaścaredvidhivadvipra samā dvādaśa saṃtataḥ /  
trināciketastrai vidyo yaśca dharmāndvijaḥ paṭhet //

### [2.15.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.32)

bārhaspatye mahāśāstre yaśca pāraṅgato dvijaḥ /  
sarve te pāvanā viprāḥ paṅktīnāṃ samudātdṛtāḥ //

### [2.15.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.33)

āmantritastu yaḥ śrāddhe yoṣitaṃ sevate dvijaḥ /  
pitarastasya tanmāsaṃ tasminritasi śerate //

### [2.15.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.34)

dhyānaniṣṭhāya dātavyaṃ sānukrośāya dhīmate /  
yatiṃ vā vālakhilyaṃ vā bhojayecchrāddakarmaṇi //

### [2.15.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.35)

vānaprasthāya kurvāṇaḥ pūjāmātreṇa tuṣyate /  
gṛhasthaṃ bhojayedyastu viśvedevāstu pūjitāḥ //

### [2.15.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.36)

vānaprasthena ṛṣayo vālakhilyaiḥ purandaraḥ /  
yatīnāṃ tu kṛtā pūjā sākṣādbrahmā tuṃ pūjitaḥ //

### [2.15.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.37)

āśramo 'pāvano yastu pañcamassaṃkarātmakaḥ /  
catvārastvāśramāḥ pūcyāḥ śrāddhe deve tathaiva ca //

### [2.15.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.38)

caturāśramabāhyebhya stebhyaḥ śrāddhe na dāpayet /  
yastiṣṭhedvāyubhakṣaśca cāturāśramabāhyataḥ //

### [2.15.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.39)

anāśramītapastepe na taṃ tatra nimantrayet /  
ayatirmokṣavādī ca śrutau tau paṅktidūṣakau //

### [2.15.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.40)

ugreṇa tapasā yuktā bahujñāścitravādinaḥ /  
nindanti ca dvijātibhyaḥ sarve te paṅktidūṣakāḥ //

### [2.15.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.41)

aupavastāstathā sāṃkhyā nāstikā vedanindakāḥ /  
dhyānaṃ nindanti ye kecitsarve te paṅktidūṣakāḥ //

### [2.15.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.42)

vṛthā muṇḍāśca jaṭilāḥ sarve kārpaṭikāstathā /  
nirghṛṇānbhinnavṛttāṃśca sarvabhakṣāṃśca varjayet //

### [2.15.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.43)

kārukādīnanācārāṃllokavedabahiṣkṛtān /  
gāya nānvedavṛttāṃśca havyakavye na bhojayet //

### [2.15.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.44)

etaistu varttayedyastu kṛṣṇavarṇaṃ sa gacchati /  
yo 'śnāti saha śūdreṇā sarve te paṅktidūṣaṇāḥ //

### [2.15.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.45)

vyākarṣaṇaṃ sattvanibarhaṇaṃ ca kṛṣirvaṇijyā paśupālanaṃ ca /  
śuśrūṣaṇaṃ cāpyagurorarervāpyakāryametaddhi sadā dvijānām //

### [2.15.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.46)

mithyāsaṃkalpinaḥ sarvānudvṛttāṃśca vivarjayet /  
mithyāpravādī nindākṛttathā sūcakadāṃbhikau //

### [2.15.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.47)

upapātakasaṃyuktāḥ pātakaiśca viśeṣataḥ /  
vede niyogadātāro lobhamohaphalarthinaḥ //

### [2.15.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.48)

brahmavikrayiṇastānvai śrāddhakarmaṇi varjayet /  
na viyogāstu vedānāṃ yo niyuṅkte sa pāpakṛt //

### [2.15.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.49)

vaktā vedaphalādbhraśyeddātā dānaphalāttathā /  
bhṛtako 'dhyāpayedyastu bhṛtakādhyāpitastu yaḥ //

### [2.15.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.50)

nārhatastāvapi śrāddhe brahmāṇaḥ krayavikrayī /  
krayaśca vikrayaścaivājīvitārthe vigarhitau //

### [2.15.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.51)

vṛttireṣā tu vaiśyasya brāhmaṇasya tu pātakam /  
āharedbhṛtito vedān vedebhyaścopajīvati //

### [2.15.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.52)

ubhau tau nārhataḥ śrāddhaṃ putrikāpatireva ca /  
vṛthā dārāṃśca yo gacchedyo yajeta vṛthādhvaraiḥ //

### [2.15.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.53)

nārhatastāvapi śrāddhaṃ dvijo yaścaiva vārdhuṣī /  
striyo raktāntarā yeṣāṃ paradāraparāśca ye //

### [2.15.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.54)

arthakāmaratāścaiva na tāñchrāddheṣu bhojayet /  
varṇāśramāṇāṃ dharmeṣu viruddhāḥsarvakarmaṇi //

### [2.15.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.55)

stenaśca sarvayājī ca sarve te paṅktidūṣakāḥ /  
yaśca sūkaravadbhuṅkte yaśca pāṇitale dvijaḥ //

### [2.15.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.56)

na tadaśnanti pitaro yaśca vācyaṃ samaśnute /  
strīśūdrāyānnametadvai śrāddhocchiṣṭaṃ na dāpayet //

### [2.15.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.57)

yo dadyāccānusaṃmohānna tadgacchati vai pitṝn /  
tasmānna deyamannādyamucchiṣṭaṃ śrāddhakarmaṇi //

### [2.15.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.58)

anyacca dadhisarpirbhyāṃ śiṣṭaṃ putrāya nānyathā /  
avaśeṣaṃ tu dātavyamannādyaṃ tu viśeṣataḥ //

### [2.15.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.59)

puṣpamūlaphalairvāpi tuṣṭā gaccheyurantataḥ /  
yāvanna śrapitaṃ cānnaṃ yāvatauṣṇyaṃ na muñcati //

### [2.15.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.60)

tāvadaśnanti pitaro yāvadaśnanti vāgyatāḥ /  
dattaṃ pratigraho homo bhojanaṃ balireva ca //

### [2.15.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.61)

sāṃguṣṭhena tathā pādyaṃ nāsurebhyo yathā bhavet /  
etānyeva ca sarvāṇi dānāni ca viśeṣataḥ //

### [2.15.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.62)

antarjānūpaviṣṭena tadvadācamanaṃ bhavet /  
muṇḍāñjaṭilakāṣāyāñśrāddhakarmaṇi varjayet //

### [2.15.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.63)

ye tu vṛtte sthitā nityaṃ jñānino dhyāninastathā /  
devabhaktā mahātmānaḥ punīyurdarśanādapi //

### [2.15.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.64)

śikhibhyo dhāturaktebhyastridaṇḍebhyaḥ pradāpayet /  
sarvaṃ yogeśvarairvyāptaṃ trailokyaṃ hi nirantaram //

### [2.15.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.65)

tasmātpaśyanti te sarvaṃ yatkiñcijjagatīgatam /  
vyaktāvyaktaṃ vaśe kṛtvā sarvasyāpi ca yatparam //

### [2.15.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.66)

satyāsatyaṃ ca yaddṛṣṭaṃ sada sacca mahātmabhiḥ /  
sarvajñānāni sṛṣṭāni mokṣādīnimahātmabhiḥ //

### [2.15.67](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.67)

tasmātteṣāṃ sadā bhaktaḥ phalaṃ prāpnoti vottamam //

### [2.15.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.68)

ṛcaśca yo veda sa veda vedānyajūṃṣi yo veda yajñam /  
sāmāni yo veda sa veda brahma yo mānasaṃ veda sa veda sarvam //

### [2.15.68.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15.68.p1)

iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe brāhmaṇaparīkṣā nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ // 15//

## Linked texts (1)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.17.5) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.15) · Pramāṇa
