<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 2.1

# Brahmandapurana 2.1

Brahmāṇḍapurāṇa 2.1

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.1.125](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.125) — 1 part

### [2.1.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.1)

śrīgaṇeśāya namaḥ  
atha brahmāṇḍamahāpurāṇamadhyabhāgaprārambhaḥ /  
śāṃśapāyana uvāca  
pādaḥ śekto dvitīyastu anuṣaṅgena nastvayā /  
tṛtīyaṃ vistarātpādaṃ sopoddhātaṃ pravarttaya //

### [2.1.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.2)

sūta uvāca  
kīrttayiṣye tṛtīyaṃ vaḥ sopoddhātaṃ savistaram /  
pādaṃ samuccayādviprā gadato me nibodhata //

### [2.1.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.3)

manorvaivasvatasyemaṃ sāṃprataṃ tu mahātmanaḥ /  
vistareṇānupūrvyā ca nisargaṃ śṛṇuta dvijāḥ //

### [2.1.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.4)

caturyugaikasa ptatyā saṃkhyātaṃ pūrvameva tu /  
maha devagaṇaiścaiva ṛṣibhirdānavaissaha //

### [2.1.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.5)

pitṛgandharvayakṣaiśca rakṣobhūtamahoragaiḥ /  
mānuṣaiḥ paśubhiścaiva pakṣibhiḥ sthāvaraiḥ saha //

### [2.1.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.6)

manvādikaṃ bhaviṣyāntamākhyānairbahubhiryutam /  
vakṣye vaivasvataṃ sargaṃ namaskṛtya vivasvate //

### [2.1.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.7)

ādye manvantare 'tītāḥ sargaprāvarttakāstu ye /  
svāyaṃbhuveṃ'tare pūrvaṃ saptāsanye maharṣayaḥ //

### [2.1.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.8)

cākṣuṣasyāntare 'tīte prāpte vaivasvate punaḥ /  
dakṣasya ca ṛṣīṇāṃ ca bhṛgvādīnāṃ mahaujasām //

### [2.1.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.9)

śāpānmaheśvarasyāsītprādurbhāvo mahātmanām /  
bhūyaḥ saptarṣayastvevamutpannāḥ sapta mānasāḥ //

### [2.1.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.10)

putratve kalpitāścaiva svayameva svayaṃbhuvā /  
prajāsaṃtānakṛdbhistairutpadadbhirmahātmabhiḥ //

### [2.1.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.11)

punaḥ pravarttitaḥ sargo yathāpūrvaṃ yathākramam /  
teṣāṃ prasūtiṃ vakṣyāmi viśuddhajñānakarmaṇām //

### [2.1.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.12)

samāsavyāsayogābhyāṃ yathāvadanupūrvaśaḥ /  
yeṣāmanvayasaṃbhūtailar eko 'yaṃ sacarācaraḥ /  
punarāpūritaḥ sarvo grahanakṣatramaṇḍitaḥ //

### [2.1.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.13)

ṛṣaya ūcuḥ  
kathaṃ saptarṣayaḥ pūrvamutpannāḥ sapta manasāḥ /  
putratve kalpitāścaiva tanno nigada sattama //

### [2.1.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.14)

sūta uvāca  
pūrvaṃ saptarṣayaḥ proktā ye vai svāyaṃbhuveṃ'tare /  
manorantaramāsādya punarvaivasvataṃ kila //

### [2.1.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.15)

bhavābhiśāpa saṃviddhā aprāptāste tadā tapaḥ /  
upapannā jane loke sakṛdāgamanāstu ta //

### [2.1.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.16)

ūcuḥ sarve sadānyonyaṃ janaloke mahārṣayaḥ /  
eta eva mahābhāgā varuṇe vitate 'dhvare //

### [2.1.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.17)

sarve vayaṃ prasūyāmaścākṣuṣasyāntare manoḥ /  
pitāmahātmajāḥ sarve tannaḥ śreyo bhaviṣyati //

### [2.1.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.18)

evamuktvā tu te sarve cākṣuṣasyāntare manoḥ /  
svāyaṃbhuventare prāptāḥ sṛṣṭyarthaṃ te bhavena tu //

### [2.1.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.19)

jajñire ha punaste vai janalokādihāgatāḥ /  
devasya mahato yajñe vāruṇīṃ bibhratastanum //

### [2.1.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.20)

brahmaṇo juhvataḥ śukramagrau pūrvaṃ prajepsayā /  
ṛṣayo jajñire dīrghe dvitīyamiti naḥ śrutam //

### [2.1.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.21)

bhṛgvaṅgirā marīciśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ /  
atriścaiva vasiṣṭhaśca hyaṣṭau te brahmaṇaḥ sutāḥ //

### [2.1.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.22)

tathāsya vitate yajñe devāḥ sarve samāgatāḥ /  
yajñāṅgāni ca sarvāṇi vaṣaṭhkāraśca mūrttimān //

### [2.1.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.23)

mūrttimanti ca sāmāni yajūṃṣi ca sahasraśaḥ /  
ṛgvedaścābhavattatra yaśca kramavibhūṣitaḥ //

### [2.1.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.24)

yajurvedaśca vṛttāḍhya oṅkāravadanojjvalaḥ /  
sthito yajñārthasaṃpṛktaḥ sūktabrāhmaṇamantravān //

### [2.1.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.25)

sāmavedaśca vṛttāḍhyaḥ sarvageyapuraḥ saraḥ /  
viśvāvasvādibhiḥ sārddhaṃ gandharvaiḥ saṃbhṛto 'bhavat //

### [2.1.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.26)

brahmavedastathā ghoraiḥ kṛtvā vidhibhiranvitaḥ /  
pratyaṅgirasayogaiśca dviśarīraśiro 'bhavat //

### [2.1.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.27)

lakṣaṇā vistarāḥ stobhā niruktasvara bhaktayaḥ /  
āśrayastu vaṣaṭkāro nigrahapragrahāvapi //

### [2.1.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.28)

dīptimūrttirilādevī diśaścasadigīśvarāḥ /  
devakanyāśca patnyaśca tathā mātara eva ca //

### [2.1.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.29)

āyayuḥ sarva evaite devasya yajato makhe /  
mūrtimantaḥ surūpākhyā varuṇasya vapurbhṛtaḥ //

### [2.1.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.30)

svayaṃbhu vastu tā dṛṣṭvā retaḥ samapatadbhuvi /  
brahmarṣibhāvinor'thasya vidhānācca na saṃśayaḥ //

### [2.1.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.31)

dhṛtvā juhāva hastābhyāṃ sruveṇa parigṛhya ca /  
āsravajjuhuyāṃ cakre mantravacca pitāmahaḥ //

### [2.1.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.32)

tataḥ sa janayāmāsa bhūtagrāmaṃ prajāpatiḥ /  
tasyārvāktejasaścaiva jajñe lokeṣu taijasam //

### [2.1.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.33)

tamasā bhāvi yāpyatvaṃ yathā sattvaṃ tathā rajaḥ /  
ājyasthālyāmupādāya svaśukraṃ hutavāṃśca ha //

### [2.1.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.34)

śukre hu te 'tha tasmiṃstu prādurbhūtā maharṣayaḥ /  
jvalanto vapuṣā yuktāḥ saprabhāvaiḥ svakairguṇaiḥ //

### [2.1.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.35)

hute cāgnau sakṛcchukre jvālāyā nisṛtaḥ kaviḥ /  
hiraṇyagarbhastaṃ dṛṣṭvā jvālāṃ bhittvā vinirgatam //

### [2.1.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.36)

bhṛgustvamiti covāca yasmāttasmātsa vai bhṛguḥ /  
mahādevastathodbhūto dṛṣṭvā brahmāṇamabravīt //

### [2.1.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.37)

mamaiṣa putrakāmasya dīkṣitasya tvayā prabho /  
vijajñe prathamaṃ deva mama putro bhavatvayam //

### [2.1.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.38)

tatheti samanujñāto mahādevaḥ svayaṃbhuvā /  
putratve kalpayāmāsa mahādeva stadā bhṛgum //

### [2.1.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.39)

vāruṇā bhṛgavastasmāttadapatyaṃ ca sa prabhuḥ /  
dvitīyaṃ ca tataḥ śukramaṅgāreṣvajuhotprabhuḥ //

### [2.1.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.40)

aṅgāreṣvaṅgiro 'ṅgāni saṃhatāni tatoṅgirāḥ /  
saṃbhūtiṃ tasya tāṃ dṛṣṭvā vahnirbrahmāṇamabravīt //

### [2.1.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.41)

retodhāstubhyamevāhaṃ dvitīyo 'yaṃ mamāstviti /  
evamastviti so 'pyukto brahmaṇā sadasaspatiḥ //

### [2.1.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.42)

jagrā hāgnistvaṅgirasa āgneyā iti naḥ śrutam /  
ṣaṭ kṛtvā tu punaḥ śukre brahmaṇā lokakāriṇā //

### [2.1.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.43)

hute samabhavaṃstasminyad brahmāṇa iti śrutiḥ /  
marīciḥ prathamaṃ tatra marīcibhyaḥ samutthitaḥ //

### [2.1.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.44)

kratau tasminkraturjajñe yatastasmātsa vai kratuḥ /  
ahaṃ tṛtīya ityatristasmādatriḥ sa kīrtyate //

### [2.1.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.45)

keśaistu nicitairbhūtaḥ pulastyastena sa smṛtaḥ /  
keśairlaṃbaiḥ samudbhūtastasmātsa pulahaḥ smṛtaḥ //

### [2.1.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.46)

vasumadhyātsamutpanno vaśī ca vasumān svayam /  
vasiṣṭha iti tattvajñaiḥ procyate brahmavādibhiḥ //

### [2.1.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.47)

ityete brahmaṇaḥ putrā mānasāḥ ṣaṇmaharṣayaḥ /  
lokasya santānakarā yairimā varddhitāḥ prajāḥ //

### [2.1.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.48)

prajāpataya ityevaṃ paṭhyante brahmaṇaḥsutāḥ /  
apare pitaro nāma etaireva maharṣibhiḥ //

### [2.1.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.49)

utpāditā devagaṇāḥ sapta lokeṣu viśrutāḥ /  
ajeyāśca gaṇāḥ sapta saptalokeṣu viśrutāḥ //

### [2.1.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.50)

mārīyā bhārgavāścaiva tathaivāṅgiraso 'pare /  
paulastyāḥ paulahāścaiva vāsiṣṭhāścaiva viśrutāḥ //

### [2.1.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.51)

ātreyāśca gaṇāḥ proktā pitṝṇāṃ lokavarddhanāḥ /  
ete samāsataḥ khyātāḥ punaranye gaṇāstrayaḥ //

### [2.1.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.52)

amarttāścāprakāśāśca jyotiṣmantaśca viśrutāḥ /  
teṣāṃ rājāyamo devo yamairvihatakalmaṣaḥ //

### [2.1.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.53)

aparaṃ prajānāṃ yatayastāñchṛmudhvamatandritāḥ /  
kaśyapaḥ kardamaḥ śeṣo vikrāntaḥ suśravāstathā //

### [2.1.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.54)

bahuputraḥ kumāraśca vivasvānsa śucivrataḥ /  
pracetasoriṣṭanemirbahulaśca prajāpatiḥ //

### [2.1.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.55)

ityevamādayo 'nye 'pi bahavo vai prajeśvarāḥ /  
kuśoccayā vālakhilyāḥ sabhūtāḥ paramarṣayaḥ //

### [2.1.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.56)

manojavāḥ sarvagatāḥ sarvabhogāśca te 'bhavan /  
jātāśca bhasmano hyanye brahmarṣigaṇasaṃmatāḥ //

### [2.1.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.57)

vaikhānasā munigaṇāstapaḥ śrutaparāyaṇāḥ /  
nasto dvāvasya cotpannāvaśvinau rūpasaṃmatau //

### [2.1.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.58)

vidurjanmarkṣarajaso tathā tannetrasaṃcarāt /  
anye prajānāṃ patayaḥ śrotobhyastasya jajñire //

### [2.1.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.59)

ṛṣayo romakūpebhyastathā svedamalodbhavāḥ /  
ayane ṛtavo māsarddhamāsāḥ pakṣasaṃdhayaḥ //

### [2.1.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.60)

vatsarā ye tvahorātrāḥ pittaṃ jyotiśca dāruṇam /  
raudraṃ lohitamityāhurlohitaṃ kanakaṃ smṛtam //

### [2.1.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.61)

tattaijasamiti proktaṃ dhūmāśca paśavaḥ smṛtāḥ /  
ye 'rciṣastasya te rudrāstathādityāḥ samṛdgatāḥ //

### [2.1.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.62)

aṅgārebhyaḥ samutpannā arciṣo divyamānuṣāḥ /  
ādibhūto 'sya lokasya brahmā tvaṃ brahmasaṃbhavaḥ //

### [2.1.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.63)

sarvakāmadamityāhustathā vākyamudāharan /  
brahmā suragurustatra tridaśaiḥ saṃprasāditaḥ //

### [2.1.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.64)

imevai janayiṣyanti prajāḥ sarvāḥ praceśvarāḥ /  
sarve prajānāṃ patayaḥ sarve cāpi tapasvinaḥ //

### [2.1.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.65)

tvatprasādādimāṃllokāndhārayeyurimāḥ kriyāḥ /  
tvadvaṃśavarddhanāḥ śaśvattava tejovivarddhanāḥ //

### [2.1.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.66)

bhaveyurvedavidvāṃsaḥ sarve vākpatayastathā /  
vedamantradharāḥ sarve prajāpatisamudbhavāḥ //

### [2.1.67](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.67)

śrayantu brahmasatyaṃ tu tapaśca paramaṃ bhuvi /  
sarve hi vayamete ca tavaiva prasavaḥ prabho //

### [2.1.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.68)

brahma ca brahmāṇāścaiva lokaścaiva carācarāḥ /  
marīcimāditaḥ kṛtvā devāśca ṛṣibhiḥ saha //

### [2.1.69](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.69)

apatyānīti saṃcintya te 'patye kāmayāmahe /  
tasmin yajñe mahābhāgā devāśca ṛṣayaśca ye //

### [2.1.70](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.70)

ete tvadvaṃśasaṃbhūtāḥ sthānakālābhimāninaḥ /  
tava tenaiva rūpeṇa sthāpayeyurimāḥ prajāḥ //

### [2.1.71](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.71)

yugādinidhanāścāpi sthāpayantu iti dvijāḥ /  
tato 'bravīllokaguruḥ paramityabhidhāra yan //

### [2.1.72](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.72)

etadeva viniścitya mayā sṛṣṭā na saṃśayaḥ /  
bhavatāṃ vaṃśasaṃbhūtāḥ punarete maharṣayaḥ //

### [2.1.73](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.73)

teṣāṃ bhṛgoḥ kīrttayiṣye vaṃśaṃ pūrvaṃ mahātmanaḥ /  
vistareṇānupūrvyā ca prathamasya prajāpateḥ //

### [2.1.74](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.74)

bhārye bhṛgorapratime uttamābhijane śubhe /  
hiraṇyakaśipo kanyā divyā nāma pariśrutā //

### [2.1.75](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.75)

pulomnaścava paulomī duhitā varavarṇinī /  
bhṛgostvajanayaddivyā putraṃ brahmavidāṃ varam //

### [2.1.76](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.76)

devāsurāṇāmācāryaṃ śukraṃ kavivaraṃ graham /  
śukra evośanā nityamataḥ kāvyo 'pi nāmataḥ //

### [2.1.77](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.77)

pitṝṇāṃ mānasī kanyā somapānāṃ yaśasvinī /  
śukrasya bhāryā gaurnāma vijajñe caturaḥ sutān //

### [2.1.78](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.78)

tvaṣṭā caiva varatrī ca śaṇḍāmakārai ca tāvubhau /  
tejasādityasaṃkāśā brahmakalpāḥ prabhāvataḥ //

### [2.1.79](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.79)

rajataḥ pṛthuraśmiśca vidvānyaśca bṛhaṅgirāḥ /  
varatriṇaḥ sutā hyete brahmiṣṭhā daityayājakāḥ //

### [2.1.80](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.80)

ijyādharmavināśārthaṃ manumetyābhyayājayan /  
nirasyamānaṃ vai dharmaṃ dṛṣṭvendro manumābravīt //

### [2.1.81](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.81)

etaireva tu kāmaṃ tvāṃ prāpayiṣyāmi yājanam /  
śrutvendrasya tu tadvākyaṃ tasmāddeśādapākraman //

### [2.1.82](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.82)

tirobhūteṣu teṣvindro manupatnīmacetanām /  
graheṇa mocayitvā ca tataścānusasāra tām //

### [2.1.83](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.83)

tata indravināśāya yatamānānmunīṃstu tān /  
tānāgatānpunardṛṣṭvā duṣṭānindro vihasya tu //

### [2.1.84](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.84)

tatastā nadahatkruddho vedyarddhe dakṣiṇe tataḥ /  
teṣāṃ tu dhṛṣyamāṇānāṃ tatra śālāvṛkaiḥ saha //

### [2.1.85](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.85)

śīrṣāṇi nyapataṃstāni kharjūrā hyabhavaṃstataḥ /  
evaṃ varatriṇaḥ putrā indreṇa nihatāḥ purā //

### [2.1.86](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.86)

jayantyāṃ devayānī tu śukrasya duhitābhavat /  
triśirā viśvarūpastu tvaṣṭuḥ putro 'bhavanmahān //

### [2.1.87](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.87)

yaśodharāyāmutpanno vairocanyāṃ mahāyaśāḥ /  
viśvarūpānujaścaiva viśvakarmā ca yaḥ smṛtaḥ //

### [2.1.88](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.88)

bhṛgostu bhṛgavo devā jajñire dvādaśātmajāḥ /  
divyānusuṣuve kanyā kāvyasyaivānujā prabhoḥ //

### [2.1.89](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.89)

bhuvanobhāvanaścaiva antyaścāntyāyanastathā /  
kratuḥ śuciḥ svamūrddhā ca vyājaśca vasudaśca yaḥ //

### [2.1.90](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.90)

prabhavaścāvyayaścaiva dvādaśo 'dhipatiḥ smṛtaḥ /  
ityete bhṛgavo devāḥ smṛtā dvādaśa yajñiyāḥ //

### [2.1.91](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.91)

paulomyajanayatputraṃ brahmiṣṭhaṃ vaśinaṃ dvijam /  
vyāditaḥ so 'ṣṭame māsigarbhaḥ krūreṇa rakṣasā //

### [2.1.92](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.92)

cyavanāccyavanaḥ so 'tha cetanāttu pracetanaḥ /  
pracetāḥ ścyavanaḥ krodhāddagdhavānpuruṣādakān //

### [2.1.93](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.93)

janayāmāsa putrau dvau sukanyāyāṃ sabhārgavaḥ /  
āpravānaṃ dadhīcaṃ ca tāvubhau sādhusaṃmatau //

### [2.1.94](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.94)

sārasvataḥ sarasvatyāṃ dadhīcasyodapadyata /  
ṛcī patnī mahābhāgā apravānasya nāhuṣī //

### [2.1.95](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.95)

tasyāmaurva ṛṣirjajñe ūruṃ bhittavā mahāyaśāḥ /  
aurvasyāsīdṛcīkastu dīpto 'gnisamatejasā //

### [2.1.96](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.96)

jamadagnirṛcīkasya satyavatyāmajāyata /  
bhṛgoścaruviparyāse raudravaiṣṇavayauḥ purā //

### [2.1.97](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.97)

jamanādvaiṣmavasyāgnerjamadagnirajāyata /  
reṇukājamadagneśca śakratulyaparākramam //

### [2.1.98](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.98)

brahmakṣatramayaṃ rāmaṃ suṣuve 'mitatejasam /  
orvasyāsītputraśataṃ jamadagnipurogamam //

### [2.1.99](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.99)

teṣāṃ putra sahasrāṇi bhārgavāṇāṃ parasparāt /  
ṛṣyatareṣu vai bāhyā bahavo bhārgavāḥ smṛtāḥ //

### [2.1.100](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.100)

vatsā vidā ārṣṭiṣeṇā yaskā vainyāśca śaunakāḥ /  
mitreyuḥ saptamā hyete pakṣā jñeyāstu bhārgavāḥ //

### [2.1.101](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.101)

śṛṇutāṅgiraso vaṃśamagneḥ putrasya dhīmataḥ /  
yasyānvavāye saṃbhūtā bhāradvājāḥ sagautamāḥ //

### [2.1.102](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.102)

devāścāṅgiraso mukhyāsttviṣimanto mahaujasaḥ /  
surūpā caiva mārīcī kārdamī ca tathā svarāṭ //

### [2.1.103](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.103)

pathyā ca mānavī kanyā tisro bhāryā hyatharvaṇaḥ /  
atharvaṇastu dāyādāstāsu jātāḥ kulodvahāḥ //

### [2.1.104](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.104)

utpannā mahatā caiva tapasā bhāvitātmanaḥ /  
bṛhaspatiṃ surūpāyāṃ gautamaṃ suṣuve svarāṭ //

### [2.1.105](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.105)

ayāsyaṃ vāmadevaṃ ca utathyamuśitiṃ tathā /  
dhṛṣṇiḥ putrastu pathyāyāḥ saṃvarttaścaiva mānasaḥ //

### [2.1.106](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.106)

kitavaścāpyayāsyasya śaradvāṃścapyutathyajaḥ /  
athośijo dīrghatamā bṛhaduktho vāmadevajaḥ //

### [2.1.107](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.107)

dhṛṣṇeḥ putraḥ sudhanvā tu ṛṣabhaśca sudhanvanaḥ /  
rathakārāḥ smṛtā devā ṛbhavo ye pariśrutāḥ //

### [2.1.108](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.108)

bṛhaspaterbharadvājo viśrutaḥ sumahāyaśāḥ /  
bṛhaspatiṃ surūpāyāṃ gautamaṃ suṣuve svarāṭ //

### [2.1.109](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.109)

aurasāṃgirasaḥ putrāḥ surūpāyāṃ vijajñire /  
ādhāryāyurddanurdakṣo damaḥ prāṇasta thaiva ca //

### [2.1.110](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.110)

haviṣyāṃśca haviṣṇuśca ṛtaḥ satyaśca te daśa /  
ayāsyāścapyutathyāśca vāmadevāstathauśijāḥ //

### [2.1.111](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.111)

bhāradvājāḥ sāṃkṛtayo gargāḥ kaṇvarathītarāḥ /  
mudgalā viṣṇuvṛddhāśca haritāḥ kapayastathā //

### [2.1.112](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.112)

tathā rūkṣabharadvājā ārṣabhāḥ kitavastathā /  
ete cāṅgirasāṃ pakṣā vijñeyā daśa pañca ca //

### [2.1.113](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.113)

ṛṣyantareṣu vai bāhyā bahavoṅgirasaḥ smṛtāḥ /  
marīcerapi vakṣyāmi bheda muttamapūruṣam //

### [2.1.114](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.114)

yasyānvavāye saṃbhūtaṃ jagatsthāvarajaṅgamam /  
marīcirāpaścakame nābhidhyāyanprajepsayā //

### [2.1.115](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.115)

putraḥ sarvaguṇopetaḥ prajāvānprabhavediti /  
saṃyujyātmānamevantu tapasā bhāvitaḥ prabhuḥ //

### [2.1.116](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.116)

āhatāśca tataḥ sarvā āpaḥ samabhavaṃstadā /  
tāsu praṇihitātmānamekaṃ so 'janayatprabhuḥ //

### [2.1.117](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.117)

putramapratimaṃ nāmnāriṣṭanemiṃ prajāpatim /  
putraṃ marīcistapasi nirataḥ so 'psvatītapat //

### [2.1.118](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.118)

pradhyāya hi satīṃ vācaṃ putrārthī sarire sthitaḥ /  
saptavarṣasahasrāṇi tataḥ so 'pratimo 'bhavat //

### [2.1.119](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.119)

kaśyapaḥ saviturvidvāṃstejasā brahmaṇā samaḥ /  
manvantareṣu sarveṣu brahmaṇoṃ'śena jāyate //

### [2.1.120](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.120)

kanyānimittamatyukto dakṣeṇa kupitaḥ prabhuḥ /  
apibatsa tadā kaśyaṃ kaśyaṃ madyamihocyate //

### [2.1.121](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.121)

hāsye kaśirhi vijñeyo vāṅmanaḥ kaśyamucyate /  
kaśyaṃ madyaṃ smṛtaṃ vipraiḥ kaśyapānāṃ tu kaśyapaḥ //

### [2.1.122](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.122)

kaśeti nāma yadvāco vācā krūramudātdṛtam /  
dakṣābhiśaptaḥ kupitaḥ kaśyapastena so 'bhavat //

### [2.1.123](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.123)

tasmācca kaśyapāyokto brahmaṇā parameṣṭhinā /  
tasmai prācetaso dakṣaḥ kanyāstāḥ pratyapādayat //

### [2.1.124](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.124)

sarvāśca brahmavādinyaḥ sarvā vai lokamātaraḥ /  
ityetamṛṣisargaṃ tu puṇyaṃ yo veda vāruṇam //

### [2.1.125](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.125)

āyuṣmānpuṇyavāñchuddhaḥ sukhamāpnoti śāśvatam /  
dhāraṇācchravaṇādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate //

### [2.1.125.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1.125.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde ṛṣisargavarṇanaṃ nāma prathamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (2)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.4.7) — Vyāsa, Sanskrit
- [Ṭoḍarānanda](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.todarananda.2.105) — Ṭoḍaramalla 1564, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.1) · Pramāṇa
