Brahmandapurana 2.24
Brahmāṇḍapurāṇa 2.24
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.24.88 — 1 part
2.24.1
vasiṣṭha uvāca
ityuktastena bhūpāla rāmo matimatāṃ varaḥ /
nirūpya manasā bhūyastamuvācābhivismitam //
2.24.2
rāma uvāca
kastvaṃ brūhi mahābhāga na vai prākṛtapūruṣaḥ /
indrasyevānubhāvena vapurālakṣyate tava //
2.24.3
vicitrārthapadaudāryaguṇagāṃbhīryajātibhiḥ /
sarvajñasyaiva te vāṇī śrūyate 'timanoharā //
2.24.4
indro vahniryamo dhātā varuṇo vā dhanādhipaḥ /
īśānastapano brahmā vāyuḥ somo gururguhaḥ //
2.24.5
eṣāmanyatamaḥ prāyo bhavānbhavitumarhati /
anubhāvena jātiste hṛdiśaṅkāṃ tanoti me //
2.24.6
māyāvī bhagavānviṣṇuḥ śrūyate puruṣottamaḥ /
ko vā tvaṃ vapuṣānena brūhi māṃ samupāgataḥ //
2.24.7
atha vā jagatāṃ nāthaḥ sarvajñaḥ parameśvaraḥ /
paramātmātmasaṃbhūtirātmārāmaḥ sanātanaḥ //
2.24.8
svacchandacārī bhagavāñchivaḥ sarvajaganmayaḥ /
vapuṣānena saṃyukte bhavānbhavitumarhati //
2.24.9
nānyasyedṛgbhavelloke prabhāvānugataṃ vapuḥ /
jātyarthasauṣṭhavopetā vāṇī caudāryaśālinī //
2.24.10
manye 'haṃ bhaktavātsalyādvānena vapuṣāharaḥ /
pratyakṣatāmupagato saṃdeho 'smatparīkṣayā //
2.24.11
na kevalaṃ bhavān vyādhasteṣāṃ nedṛgvidhākṛtiḥ /
tasmāttubhyaṃ namastasmai surupaṃ saṃpradarśaya //
2.24.12
āviṣkurvanprasīdātmamahimānuguṇaṃ vapuḥ /
mamānekavidhā śaṅkāmucyeta yena mānasī //
2.24.13
prasīda sarvabhāvena buddhimohau mamādhunā /
praṇāśaya svarūpasya grahaṇādeva kevalam //
2.24.14
prārthayetvāṃ mahābhāga praṇamya śirasāsakṛt /
kastvaṃ me darśayātmānaṃ baddho 'yaṃ te mayāñjaliḥ //
2.24.15
ityuktvā taṃ mahābhāga jñātumicchanbhṛgūdvahaḥ /
upaviśya tato bhūmau dhyānamāste samāhitaḥ //
2.24.16
baddhapadmāsano maunī yatavākkāyamānasaḥ /
niruddhaprāṇasaṃcāro dadhyau ciramudāradhīḥ //
2.24.17
sanniyamyendriyagrāmaṃ mano hṛdi nirudhya ca /
cintayāmāsa deveśaṃ dhyānadṛṣṭyā jagadgurum //
2.24.18
apaśyacca jagannāthamātmasaṃdhānacakṣuṣā /
svabhaktānugrahakaraṃ mṛgavyādhasvarūpiṇam //
2.24.19
tata unmīlya nayane śīghramutthāya bhārgavaḥ /
dadarśa devaṃ tenaiva vapuṣā purataḥ sthitam //
2.24.20
ātmano 'nugrahārthāya śaraṇyaṃ bhaktavatsalam /
āvirbhūtaṃ mahārāja dṛṣṭvā rāmaḥ sasaṃbhramam //
2.24.21
romāñchodbhinnasarvāṅgo harṣāśruplutalocanaḥ /
papāta pādayorbhūmau bhaktyā tasya mahāmatiḥ //
2.24.22
sa gadgadamuvācainaṃ saṃbhramākulayā girā /
śaraṇaṃ bhava śarveti śaṅkaretyasakṛnnṛpa //
2.24.23
tataḥ svarupadhṛk śaṃbhustadbhaktiparitoṣitaḥ /
rāmamutthāpayāmāsa praṇā māvanataṃ bhuvi //
2.24.24
utthāpito jagaddhātrā svahastābhyāṃ bhṛgūdvahaḥ /
tuṣṭāva devadeveśaṃ puraḥ sthitvā kṛtājaliḥ //
2.24.25
rāma uvāca
namaste devadevāya śaṅkarāyādimūrttaye /
namaḥ śarvāya śāntāya śāśvatāya namonamaḥ //
2.24.26
namaste nīlakaṇṭhāya nīlalohitamūrttaye /
namaste bhūtanāthāya bhūtavāsāya te namaḥ //
2.24.27
vyaktāvyaktasvarūpāya mahādevāya mīḍhuṣe /
śivāya bahurūpāya trinetrāya namonamaḥ //
2.24.28
śaraṇaṃ bhava me śarva tvadbhaktasya jagatpate /
bhūyo 'nanyāśrayāṇāṃ tu tvameva hi parāyaṇam //
2.24.29
yanmayāpakṛtaṃ deva duruktaṃ vāpi śaṅkara /
ajānatā tvāṃ bhagavanmama tatkṣantumarhasi //
2.24.30
ananyavedyarupasya sadbhāvamihakaḥ pumān /
tvāmṛte tava sarveśa samyak śakroti veditum //
2.24.31
tasmāttvaṃ sarvabhāvena prasīda mama śaṅkara /
nānyāsti me gatistubhyaṃ namo bhūyo namo namaḥ //
2.24.32
vasiṣṭha uvāca
iti saṃstūyamānastu kṛtāñjalipuṭaṃ puraḥ /
tiṣṭhantamāha bhagavānprasannātmā jaganmayaḥ //
2.24.33
bhagavānuvāca
prīto 'smi bhavate tāta tapasānena sāṃpratam /
bhaktyā caivānapāyinyā hyapi bhārgavasattama //
2.24.34
dāsye cābhi mataṃ save bhavate 'haṃ tvayā vṛtam /
bhakto hi me tvamatyarthaṃ nātra kāryā vicāraṇā //
2.24.35
mayaivāvagataṃ sarvaṃ tdṛdi vatte 'dyavarttate /
tasmādbravīmi yattvāhaṃ tatkuruṣvāviśaṅkitam //
2.24.36
nāstrāṇāṃ dhāraṇe vatsa vidyate śaktiradya te /
raudrāṇāṃ tena bhūyo 'pi tapo ghoraṃ samācara //
2.24.37
parītya pṛthivīṃ sarvāṃ sarvatīrtheṣu ca kramāt /
srātvā pavitradehasttavaṃ sarvāṇyastrāṇyavāpsyasi //
2.24.38
ityuktvāntardadhe devastenaiva vapuṣā vibhuḥ /
rāmasya paśyato rājankṣaṇena bhavabhāgakṛt //
2.24.39
antarhite jagannāthe rāmo natvā tu śaṅkaram /
parītyavasudhāṃ sarvāṃ tīrthasnāne 'karonmanaḥ //
2.24.40
tataḥ sa pṛthivīṃ sarvāṃ parikramya yathākramam /
cakāra sarvatīrtheṣu snānaṃ vidhivadātmavān //
2.24.41
tīrtheṣu kṣetramukhyeṣu tathā devālayeṣu ca /
pitṝndevāṃśca vidhivadatarpayadatandritaḥ //
2.24.42
upavāsatapohomajapasnānādisukriyāḥ /
tīrtheṣu vidhivatkurvanparicakrāma medinīm //
2.24.43
evaṃ krameṇa tīrtheṣu snātvā caiva vasuṃdharām /
pradakṣiṇīkṛtya śanaiḥ śuddhadeho 'bhavannṛpa //
2.24.44
parītyaivaṃ vasumatīṃ bhārgavaḥ śaṃbhuśāsanāt /
jagām bhūyastaṃ deśaṃ yatra pūrvamuvāsa saḥ //
2.24.45
gatvā rājansatatraiva sthitvā devamumāpatim /
bhaktyā saṃpūjayāmāsa tapobhirnniyamairapi //
2.24.46
etasminneva kāle tu devānāmasuraiḥ saha /
babhūva suciraṃ rājansaṃgrāmo romaharṣaṇaḥ //
2.24.47
tato devānparājitya yuddhe 'tibalino 'surāḥ /
avāpuramaraiśvaryamaśeṣamakutobhayāḥ //
2.24.48
yuddhe parājitā devāḥ sakalā vāsavādayaḥ /
śaṅkaraṃ śaraṇaṃ cagmurhataiśvaryā hyarātibhiḥ //
2.24.49
toṣayitvā jagannāthaṃ praṇāmajaya saṃstavaiḥ /
prārthayāmāsurasurānhantuṃ devāḥ pinākinam //
2.24.50
tatasteṣāṃ pratiśrutya dānavānāṃ vadhaṃ nṛpa /
devānāṃ varadaḥ śaṃbhurmaho daramuvāca ha //
2.24.51
himadrerdakṣiṇe bhāge rāmo nāma mahātapāḥ /
muniputro 'titejasvī māmuddiśya tapasyati //
2.24.52
tatra gatvātvamadyaiva nivedya mama śāsanam /
mahodara tapasyantaṃ tamihānaya māciram //
2.24.53
ityājñaprastathetyuktvā praṇabhyeśaṃ mahodaraḥ /
jagāma vāyuvegena yatra rāmo vyavasthitaḥ //
2.24.54
samāsādya sa taṃ deśaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ mahāmunim /
tapasyantamidaṃ vākyamuvāca vinayānvitaḥ //
2.24.55
draṣṭumicchati śambhustvāṃ bhṛguvaryaṃ tadājñayā /
āgato 'haṃ tadāgaccha tatpādāṃbujasannidhim //
2.24.56
tacchrutvā vacanaṃ tasya śīghramutthāya bhārgavaḥ /
tadājñāṃ śirasānandya tatheti pratyabhāṣata //
2.24.57
tato rāmaṃ tvaropetaḥ śaṃbhupārśvaṃ mahodaraḥ /
prāpayāmāsa sahasā kailāse nāgasattame //
2.24.58
sahitaṃ sakalairbhūtairindrādyaiśca sahāmaraiḥ /
dadarśa bhārgavaśreṣṭhaḥ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam //
2.24.59
saṃstūyamānaṃ munibhirnāradādyaistapodhanaiḥ /
gandharvairupagāyadbhirnṛtyadbhiścāpsarogaṇaiḥ //
2.24.60
upāsyamānaṃ deveśaṃ gajacarmadhṛtāmbaram /
bhasmoddhūlitasarvāṅgaṃ trinetraṃ candraśekharam //
2.24.61
dhṛtapiṅgajaṭābhāraṃ nāgābharamabhūṣitam /
pralamboṣṭhabhujaṃ saumyaṃ prasannamukhapaṅkajam //
2.24.62
āsthitaṃ kāñcane paṭṭe gīrvāṇasamitau nṛpa /
upāsarpattu deveśaṃ bhṛguvaryaḥ kṛtāñjaliḥ //
2.24.63
śrīkaṇṭhadarśanodvattaromāñcāñcitavigrahaḥ /
bāṣpattu siktakāyena sa tu gatvā harāntikam //
2.24.64
bhaktyā sasaṃbhramaṃ vācā harṣagadgadayāsakṛt /
namaste devadeveti vyālapannākulākṣaram //
2.24.65
papāta saṃspṛśanmūrdhnā caraṇau puravidviṣaḥ /
paśyatāṃ devavṛndānāṃ madhye bhṛgukulodvaham //
2.24.66
tamutthāpya śivaḥ prītaḥ prasannamukhapaṅkajam /
rāmaṃ madhurayā vācā prahasannāha sādaram //
2.24.67
ime daityagaṇaiḥ krāntāḥ svādhiṣṭhānātparicyutāḥ /
aśakruvantastānhantuṃ gīrvāṇā māmupāgatāḥ //
2.24.68
tasmānmamājñayā rāma devānāṃ ca priyepsayā /
jahi daityagaṇānsarvānsamarthastvaṃ hi me mataḥ //
2.24.69
tato rāmo 'bravīccharvaṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ /
śṛṇvatāṃ sarvadevānāṃ sapraśrayamidaṃ vacaḥ //
2.24.70
svāminna viditaṃ kiṃ te sarvajñasyākhilātmanaḥ /
tathāpi vijñāpayato vacanaṃ me 'vadhāraya //
2.24.71
yadi śakrādibhirdevairakhilairamarārayaḥ /
na śakyā hantumekasya śakyāḥ syaste kathaṃ mama //
2.24.72
anastrajño 'smi deveśa yuddhānāmapyakovidaḥ /
kathaṃ haniṣye sakalānsuraśatrūnanāyudhaḥ //
2.24.73
ityuktastena deveśaḥ sitaṃ kālāgnisaprabham /
śaivamastramayaṃ tejo dadau tasmai mahātmane //
2.24.74
ātmīyaṃ paraśuṃ datvā sarvaśastrābhibhāvakam /
rāmapāha prasannātmā gīrvāṇānāṃ tu śṛṇvatam //
2.24.75
matprasādena sakalānsuraśatrūnvinighnataḥ /
śaktirbhavatu te saumya samastāridurāsadā //
2.24.76
anenaivāyudhena tvaṃ gaccha yudhyasva śatrubhiḥ /
svayameva ca vetsi tvaṃ yathāvadyuddhakauśalam //
2.24.77
vasiṣṭha uvāca
evamuktastato rāmaḥ śaṃbhunā taṃ praṇamya ca /
jagrāha paraśuṃ śaiva vibudhārivadhodyataḥ //
2.24.78
tataḥ sa śuśubhe rāmo viṣṇuterñjo 'śasaṃbhavaḥ /
rudrabhaktyā samāyukto dyutyeva saviturmahaḥ //
2.24.79
so 'nujñātastrinetreṇa devaiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ /
jagāma hantumasurānyuddhāya kṛtaniścayaḥ //
2.24.80
tato 'bhavatpunaryuddhaṃ devānāmasuraiḥ saha /
trailokyavijayodyuktai rājannatibhayaṅkaram //
2.24.81
atha rāmo mahābāhustasminyuddhe sudāruṇe /
kuddhaḥ paraśunā tena nijaghāna mahāsurān //
2.24.82
prahārairaśaniprakhyairnighnandaityānsahasraśaḥ /
cacāra samare rāmaḥ kruddhaḥ kāla ivāparaḥ //
2.24.83
hatvā tu sakalāndaityāndevānsarvānaharṣayat /
kṣaṇena nāśayāmāsa rāmaḥ praharatāṃ varaḥ //
2.24.84
rāmeṇa hanyamā nāstu samastā daityadānavāḥ /
dadṛśuḥ sarvato rāmaṃ hataśeṣā bhayānvitāḥ //
2.24.85
hateṣvasurasaṃgheṣu vidruteṣu ca kṛtsnaśaḥ /
rāmamāmantrya vibudhāḥ prayayustridivaṃ punaḥ //
2.24.86
rāmo 'pi hatvā ditijānabhyanujñāpya cāmarān /
svamāśramaṃ samāpede tapasyāsaktamānasaḥ //
2.24.87
mṛgavyādhapratikṛtiṃ kṛtvā śambhormahāmatiḥ /
bhaktyā saṃpūjayāmāsa sa tasminnāśramevaśī //
2.24.88
gandhaiḥ puṣpaistathā hṛdyairnaivedyairabhivandanaiḥ /
stotraiśca vidhivadbhaktyā parāṃ prītimupānayat //
2.24.88.p1
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāder'junopākhyāne caturviṃśatitamo 'dhyāyaḥ // 24//
Linked texts (1)
- Varāhapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit