Brahmandapurana 2.38
Brahmāṇḍapurāṇa 2.38
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.38.51 — 1 part
2.38.1
vasiṣṭha uvāca
antarddhānaṃ gate kṛṣṇe rāmastu sumahāyaśāḥ /
samudriktamathātmānaṃ mene kṛṣṇānubhāvataḥ //
2.38.2
akṛtavraṇasaṃyuktaḥ pradīptāgniriva jvalan /
samāyāto bhārgavo 'sīpurīṃ mahiṣmatīṃ prati //
2.38.3
yatra pāpaharā puṇyā narmadā saritāṃ varā /
punāti darśanādeva prāṇinaḥ pāpino hyapi //
2.38.4
purā traya hareṇāpi niviṣṭena mahātmanā /
tripurasya vināśāya kṛto yatno mahīpate //
2.38.5
tatra kiṃ varṇyate puṇyaṃ nṛṇāṃ devasvarūpiṇām /
sadṛṣṭvā narmadāṃ bhūpa bhargavaḥ kulanandanaḥ //
2.38.6
namaścakāra suprītaḥ śatrusādhanatatparaḥ /
namo 'stu narmade tubhyaṃ haradehasamudbhave //
2.38.7
kṣipraṃ nāśaya śatrūnme varadā bhava śobhane /
ityevaṃ sa namaskṛtya narmadāṃ pāpanāśinīm //
2.38.8
dūtaṃ prasthāpayāmāsa kārttavīryārjunaṃ prati /
dūta rājātvayā vācyo yadahaṃ vacmi te 'nagha //
2.38.9
na saṃdehastvayā kāryo dūtaḥ kvāpi na badhyate /
yadbalaṃ tu samāśritya jamadagnimuniṃ nṛpaḥ //
2.38.10
tirastvaṃ kṛtavānmūḍha tatputro yoddhumāgataḥ /
śīghraṃ nirgaccha mandātmanyuddhaṃ rāmāya dehi tat //
2.38.11
bhārgavaṃ tvaṃ samāsādya gaccha lokāntaraṃ tvarā /
ityevamuktvā rājānaṃ śrutvā tasya vacastathā //
2.38.12
śīghramāgaccha bhadraṃ te vilaṃbo neha śasyate /
tenaivamukto dūtastu gato haihayabhūpatim //
2.38.13
rāmoditaṃ tatsakalaṃ śrāvayāmāsa saṃsadi /
sa rājātreyabhaktastu mahābalaparākramaḥ //
2.38.14
cukrodha śrutvā vācyaṃ taddūtamuttaramāvahat /
kārttavīrya uvāca
mayā bhujabalenaiva dattadattena medinī //
2.38.15
jitā prasahya bhūpālānbaddhvānīya nijaṃ puram /
tadbalaṃ mayi vartteta yuddhaṃ dāsye tavādhunā //
2.38.16
ityutkvā visasarjjāśu dūtaṃ haihayabhūpatiḥ /
senādhyakṣaṃ samāhūya provāca vadatāṃ varaḥ //
2.38.17
sajjaṃ kuru mahābhāga sainyaṃ me vīrasaṃmataḥ /
yotsye rāmeṇa bhṛguṇā vilaṃbo mā bhavatviti //
2.38.18
evamukto mahāvīraḥ senādhyakṣaḥ pratāpanaḥ /
sainyaṃ sajjaṃ vidhāyāśu caturaṅga nyavedayat //
2.38.19
sainyaṃ sajjaṃ samākarṇya kārttavīryo nṛpo mudā /
sūtopanītaṃ svarathamāruroha viśāṃpate //
2.38.20
tasya rājñaḥ samantāttu sāmantā maṇḍaleśvarāḥ /
anekākṣauhiṇīyuktāḥ parivāryopatasthire //
2.38.21
nāgāstu koṭiśastatra hayasyandanapattayaḥ /
asaṃkhyātā mahārāja sainye sāgarasannibhe //
2.38.22
dṛśyante tatra bhūpālā nānāvaṃśasamudbhavāḥ /
mahāvīrā mahākāyā nānāyuddhaviśāradāḥ //
2.38.23
nānāśastrāstrakuśalā nānāvāhagatā nṛpāḥ /
nānālaṅkārasaṃyuktā mattā dānavibhūṣitāḥ //
2.38.24
mahāmātrakṛteddeśā bhānti nāgā hyanekaśaḥ /
nānājñātisamutpannā hayāḥ pavanaraṃhasaḥ //
2.38.25
plavanto bhānti bhūpāla sādibhiḥ kṛtaśikṣaṇāḥ /
syandanāni sudīrghāṇi javanāśvayutāni ca //
2.38.26
cakranirghoṣayuktāni prāvṛṇmeghopamāni ca /
padātayastu rājante khaḍgacarmadharā nṛpa //
2.38.27
ahaṃpūrvamahaṃpūrvamityahaṃpūrvakānvitāḥ /
yadā pracalitaṃ sainyaṃ kārttavīryārjunasya vai //
2.38.28
tadā prācchāditaṃ vyoma rajasā ca diśo daśa /
nānāvāditranirghoṣairhayānāṃ hreṣitaistathā //
2.38.29
gajānāṃ bṛṃhitai rājanvyāptaṃ gaganamaṇḍalam /
mārge dadarśa rājendro viparītāni bhūpate //
2.38.30
śakunāni raṇe tasya mṛtyudautyakarāṇi ca /
muktakeśāṃ chinnanāsāṃ rudatīṃ ca digaṃbarām //
2.38.31
kṛṣṇavastraparīdhānāṃ vanitāṃ sa dadarśa ha /
kucailaṃ patitaṃ bhagnaṃ nagnaṃ kāṣāyavāsasam //
2.38.32
aṅgahīnaṃ dadarśāsau naraṃ duḥśitamānasam /
godhāṃ ca śaśakaṃ śalyaṃ riktakumbhaṃ sarīmṛpam //
2.38.33
kārpāsaṃ kacchapaṃ tailaṃ lavaṇaṃ cāsthikhaṇḍakam /
svadakṣiṇe śṛgālaṃ ca kurvantaṃ bhairvaṃ ravam //
2.38.34
rogiṇaṃ puṃlkasaṃ caiva vṛṣaṃ ca śyenabhallukau /
dṛṣṭvāpi prayayau yoddhuṃ kālapāśāvṛto hajhāt //
2.38.35
narmadottaratīrastho hyakṛtavraṇasaṃyutaḥ /
vaṭacchāyāsamāsīno rāmo 'paśyadupāgatam //
2.38.36
kārttavīryaṃ nṛpavaraṃ śatakoṭinṛpānvitam /
sahasrākṣauhiṇīyuktaṃ dṛṣṭvā babhūva ha //
2.38.37
adya me siddhimāyātaṃ kāryaṃ cirasamīhitam /
yaddṛṣṭigocaro jātaḥ kārtavīryo nṛpādhamaḥ //
2.38.38
ityevamuktvā cotthāya dhṛtvā paraśumāyudham /
vyañjṛbhatārināśāyasiṃhaḥ kruddho yathā tathā //
2.38.39
dṛṣṭvā samudyataṃ rāmaṃ sainikānāṃ vadhāya ca /
cakaṃpire bhṛśaṃ sarve mṛtyoriva śarīriṇaḥ //
2.38.40
sa yatra yatrānilaraṃhasaṃ bhṛguścikṣepa roṣeṇa yutaḥ paraśvadham /
tatastataśchinnabhujorukaṅgharā nāgā hayāḥ śūranarā nipetuḥ //
2.38.41
yathā gajendro madayuksamantato nālaṃ vanaṃ bharddayati pradhāvan /
tathaiva rāmo 'pi manonilaujā vimarddayāmāsa nṛpasya senām //
2.38.42
dṛṣṭvā tamitthaṃ praharantamojasā rāmaṃ raṇe śastrabhṛtāṃ variṣṭham /
udyamya cāpaṃ mahadāsthito rathaṃ sṛjyaṃ ca kṛtvā kilamansyarājaḥ //
2.38.43
ākṛṣya vāṇānanalogratejasaḥ samākiranbhārgavamāsasāda /
dṛṣṭvā tamāyāntamatho mahātmā rāmo gṛhītvā dhanuṣaṃ mahogram //
2.38.44
vāyavyamastraṃ vidadhe ruṣāpluto nivārayanmaṅgalabāṇavarṣam /
sa cāpi rājātibalo manasvī sasarja rāmāya tu parvatāstram //
2.38.45
tastaṃbha tenātibalaṃ tadastraṃ vāyavyamiṣvastravidhānadakṣaḥ /
rāmo 'pi tatrātibalaṃ viditvā taṃ matsyarājaṃ vividhāstrapūgaiḥ //
2.38.46
kirantamājau prasabhaṃ sumoca nārāyaṇāstraṃ vidhimantrayuktam /
nārāyaṇāstre bhṛguṇā prayukte rāmeṇa rājannṛpatervadhāya //
2.38.47
diśastu sarvāḥ subhṛśaṃ hi tejasā prajajvalurmatsyapatiścakaṃpe /
rāmastu tasyātha vilakṣya kampaṃ bāṇaiścaturbhirnijaghāna vāhān //
2.38.48
śareṇa caikena dhvajaṃ mahātmā ciccheda cāpaṃ ca śaradvayena /
bāṇena caikena prasahya sārathiṃ nipātya bhūmau rathamārddayattribhiḥ //
2.38.49
tyaktvā rathaṃ bhūmigataṃ ca maṅgalaṃ paraśvadhenāśu jaghāna mūrddhani /
sa bhinnaśīrṣo rudhiraṃ vamanmuhurmarcchāmavāpyātha mamāra ca kṣaṇāt //
2.38.50
tatsainyamastreṇa ca saṃpradagdhaṃ vināśamāyādatha bhasmasātkṣaṇāt /
tasminnipatite rājñi candravaṃśasamudbhave //
2.38.51
maṅgale nṛpatiśreṣṭhe rāmo harṣamupāgataḥ //
2.38.51.p1
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyama bhāge tṛtīya
upoddhātapāde bhārgavacarite aṣṭātriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 38//
Linked texts (3)
- Ancient Indian Historical Tradition — F. E. Pargiter, English
- Brahmavaivartapurāṇa (another edition) — Sanskrit
- Gaṇeśakhaṇḍa — Sanskrit