<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 2.49

# Brahmandapurana 2.49

Brahmāṇḍapurāṇa 2.49

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.49.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.66) — 1 part

### [2.49.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.1)

jaiminiruvāca  
athānujñāya sagaro vasiṣṭhamṛṣisattamam /  
balena mahatā yukto vidarbhānabhyavarttata //

### [2.49.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.2)

tato vidarbharāṭ tasmai svasutāṃ prītipūrvakam /  
keśinyākhyāmanupamāmanurūpāṃ nyavedayat //

### [2.49.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.3)

sa tasyā rājaśārdūlo vidhivadvahnisākṣikam /  
śubhe muhūrte keśinyāḥ pārṇiṃ jagrāha bhūmipaḥ //

### [2.49.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.4)

sthitvā dināni katicidgṛhe tasyātisatkṛtaḥ /  
vidarbharājñā saṃmantrya tato gantuṃ prajakrame //

### [2.49.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.5)

anujñātastatastena pāribarhaiśca satkṛtaḥ /  
niṣkramya tatpurādrājā śūrasenānupeyivān //

### [2.49.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.6)

saṃbhāvitastataścaiva yādavairmātṛsodaraiḥ /  
dhanaughaistarpitastaiśca madhurāyā viniryayau //

### [2.49.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.7)

evaṃ sa sagaro rājā vijitya vasudhāmimām /  
karaiśca sa nṛpānsarvāṃścakre saṃketagānapi //

### [2.49.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.8)

tato 'numānya nṛpatīnnijarājyāya sānugān /  
anujajñe narapatiḥ samastānanuyāyinaḥ //

### [2.49.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.9)

tato balena mahātā skandhāvārasamanvitaḥ /  
śanairapīḍayandeśānsvarājyamupajagmivān //

### [2.49.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.10)

saṃbhāvyamānaśca muhurupadābhiranekaśaḥ /  
nānājanapadaistūrmamayodhyāṃ samupāgamat //

### [2.49.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.11)

tadāgamanamājñāya nāgaraḥ sakalo janaḥ /  
nagarīṃ tāmalañcakre mahotsavasamutsukaḥ //

### [2.49.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.12)

tataḥ sā nagarī sarvā kṛtakautukamaṅgalā /  
siktasaṃmṛṣṭabhūbhāgā pūrṇakumbhaśatāvṛtā //

### [2.49.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.13)

samucchritadhvajaśatā patākābhiraṃlakṛtā /  
sarvatrāgarudhūpāñaḍhyā vicitrakusumojjvalā //

### [2.49.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.14)

sadratnatoraṇottuṅgagopurāṭṭalabhūṣitā /  
prasūnalājavarṣaiśca svalaṅkṛtamahāpathā //

### [2.49.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.15)

mahotsavasamāyuktā pratigehamabhūtpurī /  
saṃbūjitāśeṣavāstudevatāgṛhamālinī //

### [2.49.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.16)

dikcakrajayino rājñaḥ saṃdarśanamudānvitaiḥ /  
paurajānapadairtdṛṣṭaiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtā //

### [2.49.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.17)

tataḥ prakṛtayaḥ sarve tathāntaḥ puravāsinaḥ /  
vārakātākadabaiśca nagarībhiśca savṛtāḥ //

### [2.49.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.18)

abhyāyayustataḥ sarve samatya puravāsinaḥ /  
sa taiḥ sametya nṛpatirlabdhāśīrvāda saktkriyaḥ //

### [2.49.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.19)

badhirīkṛtadikcakro jayaśabdena bhūriṇā /  
nānāvāditrasaṃghoṣamiśreṇa madhureṇa ca //

### [2.49.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.20)

satkṛtya tānyathā yogaṃ sahitastairmudānvitaiḥ /  
ānandayanprajāḥ sarvāḥ praviveśa purottamam //

### [2.49.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.21)

vedaghoṣaiḥ sumadhurairbrāhmaṇairabhinanditaḥ /  
saṃstūyamānaḥ subhṛśaṃ sūtamāgadhavandibhiḥ //

### [2.49.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.22)

jayaśabdaiśca parito nānājanapaderitaiḥ /  
kalatālaravonmiśravīṇāveṇutalasvanaiḥ //

### [2.49.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.23)

gāyadbhirgāyakajanairnṛtyadbhirgaṇikājanaiḥ /  
anvīyamāno vilasacchvetacchatravirājitaḥ //

### [2.49.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.24)

vikīryamāṇaḥ paritaḥ sallājakusumotkaraiḥ /  
purīmayodhyāmaviśatsvapurīmiva vāsavaḥ //

### [2.49.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.25)

dṛṣṭipūtena gandhena brāhmaṇānāṃ ca vartmanā /  
jagāma madhyenagaraṃ gṛhaṃ śrīmadalaṅkṛtam //

### [2.49.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.26)

avaruhya tato yānādbhāryābhyāṃ sahito mudā /  
praviveśa gṛhaṃ māturhṛṣṭapuṣṭajanāyutam //

### [2.49.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.27)

paryaṅkasthāmupāgamya mātaraṃ vinayānvitaḥ /  
tatpādau saṃspṛśanmūrdhnā praṇāmamakarottadā //

### [2.49.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.28)

sābhinandya tamāśīrbhirharṣagadgadayā girā /  
sasaṃbhramaṃ samutthāya paryaṣvajata cātmajam //

### [2.49.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.29)

saharṣaṃ bahudhāśīrbhirabhyanandadubhe snuṣe /  
sa tāṃ saṃbhāvya kathayā tatra sthitvā cirādiva //

### [2.49.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.30)

anujñātastayā rājā niścakrāma tadālayāt /  
tataḥ sānucaro rājā śvetavyajanavījitaḥ //

### [2.49.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.31)

surarāja iva śrīmānsabhāṃ samagamacchanaiḥ /  
saṃpraviśya sabhāṃ divyāmanekanṛpasevitām //

### [2.49.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.32)

natvā gurujanaṃ sarvamāśīrbhiścābhinanditaḥ /  
siṃhāsane śubhe divye niṣasāda nareśvaraḥ //

### [2.49.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.33)

saṃsevyamānaśca nṛpairnānājanapadeśvaraiḥ /  
nānāvidhāḥ kathāḥ kurvansa tatra nṛpasattamaḥ //

### [2.49.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.34)

saṃprīyamāmaḥ sutarāmuvāsa saha bandhubhiḥ /  
pratijñāṃ pālayitvaivaṃ jitadiṅmaṇḍalo nṛpaḥ //

### [2.49.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.35)

anvatiṣṭhadyanthānyāya marthatrayamudāradhīḥ /  
svaprabhāvajitāśeṣavairirdiṅmaṇḍalādhipaḥ //

### [2.49.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.36)

ekātapatrāṃ pṛthivīmanvaśāsadvṛṣo yathā /  
svaryātasya pituḥ pūrvaṃ paribhāvamamarṣitaḥ //

### [2.49.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.37)

sa yāṃ pratijñāmārūḍhastāṃ samyakparipūrya ca /  
saptadvīpābdhinagaragrāmāyatanamālinīm //

### [2.49.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.38)

jitvā śatrūnaśeṣeṇa pālayāmāsa medinīma /  
evaṃ gacchati kāle ca vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ //

### [2.49.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.39)

abhyajagāma taṃ bhūyo draṣṭukāmo jareśvaram /  
tamāyāntamatiprekṣya munivaryaṃ sasaṃbhramaḥ //

### [2.49.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.40)

pratyujjagāmārghahastaḥ sahitastairnapairnṛpaḥ /  
ardhyapādyādibhiḥ samyakpūjayitvā mahāmatiḥ //

### [2.49.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.41)

praṇāmamakarottasmai gurubhaktisamanvitaḥ /  
āśīrbhirvarddhayitvā taṃ vasiṣṭhaḥ sagaraṃ tadā //

### [2.49.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.42)

āsyatāmiti hovāca saha sarvairnareśvaraiḥ /  
upāviśattato rājā kāñcane paramāsane //

### [2.49.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.43)

muninā samanujñātaḥ sabhāryaḥ saha rājabhiḥ /  
āpavastunṛpaśreṣṭhamupāsīnamupahvare //

### [2.49.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.44)

uvāca śṛṇvatāṃ rājñāṃ śanairmṛdvakṣaraṃ vacaḥ /  
vasiṣṭha uvāca  
kuśalaṃ nanu te rājanvāhyeṣvābhyantareṣu ca //

### [2.49.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.45)

mantriṣvamātyavargeṣu rājye vā sakale 'dhunā /  
diṣṭyā ca vijitāḥ sarve samagrabalavāhanāḥ //

### [2.49.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.46)

ayatnenaiva yuddheṣu bhavatā ripavo hi yat /  
diṣṭyārūḍhapratijñena mama mānayatā vacaḥ //

### [2.49.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.47)

arayastyaktadharmāṇastvayā jīvavisarjitāḥ /  
tānvijityetarāñjetuṃ punardigvijayecchayā //

### [2.49.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.48)

gatassavāhanabalastvamityaśṛṇavaṃ vacaḥ /  
jitadiṅmaṇḍalaṃ bhūyaḥ śrutvā tvāṃ nagarasthitam //

### [2.49.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.49)

prītyāhamāgato draṣṭumidānīṃ rājasattama /  
jaiminiruvāca  
vasiṣṭhenaivamuktastu sagarastālajaṅghajit //

### [2.49.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.50)

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā pratyuvāca mahāmunim /  
sagara uvāca  
kuśalaṃ nanu sarvatra maharṣe nātra saṃśayaḥ //

### [2.49.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.51)

kalyāṇābhimukhāḥ sarve devatāśca mune 'niśam /  
bhavāndhyāyati kalyāṇaṃ manasā yasya saṃtatam //

### [2.49.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.52)

tasya me copasargāśca saṃbhavanti kathaṃ mune /  
bhavatānugṛhīto 'smi kṛtārthaścādhunā kṛtaḥ //

### [2.49.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.53)

yanmāṃ draṣṭumihāyātaḥ svayameva bhavānguro /  
yanmahyamāha bhagavānvipakṣavijayādikam //

### [2.49.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.54)

tattathānuṣṭhitaṃ kiṃ tu sarvaṃ bhavadanugrahāt /  
bhavatprasādataḥ sarvaṃ manye prāptaṃ mahīkṣitām //

### [2.49.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.55)

anyathā mama kā śaktiḥ śatrūnhantuṃ tathāvidhān /  
analpī kurute phalyaṃ yanme vyavasitaṃ bhavān //

### [2.49.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.56)

phalamalpamapi prītyai syādagasyādhiropituḥ /  
jaiminiruvāca  
evaṃ saṃbhāvitaḥ samyaksageraṇa mahāmuniḥ //

### [2.49.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.57)

abhyanujñāya taṃ bhūyaḥ prajāgāma nijāśramam /  
vasiṣṭe tu gate rājā sagaraḥprītamānasaḥ //

### [2.49.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.58)

ayodhyāyāmabhivasanpraśaśāsākhilāṃ bhuvam /  
bhāryābhyāṃ samupetābhyāṃ rūpaśīlaguṇādibhiḥ //

### [2.49.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.59)

bubhuje viṣayānramyānyathākāmaṃ yathāsukham /  
sumatiḥ keśinī cobhe vikasadvadanāṃbuje //

### [2.49.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.60)

rūpaudāryaguṇopete pīnavṛttapayodhare /  
nīlakuñcitakeśāḍhye sarvābharaṇabhūṣite //

### [2.49.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.61)

sarvalakṣaṇasaṃpanne navayauvanagocare /  
priye sannihite tasya nityaṃ priyahite rate //

### [2.49.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.62)

svācārabhāvaceṣṭābhirjahratustanmano 'niśam /  
sa cāpi bharaṇotkarṣapratītātmā mahīpatiḥ //

### [2.49.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.63)

ramamāṇo yathākāmaṃ saha tābhyāṃ pure 'vasat /  
anyeṣāṃ bhuvi rājñāṃ tu rājaśabdo na cāpyabhūt //

### [2.49.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.64)

guṇena cābhavattasya sagarasya mahātmanaḥ /  
alpo 'pi dharmaḥ satataṃ yathā bhavati mānase //

### [2.49.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.65)

rā5stasyārthakāmau tu na tathā vipulāvapi /  
alubdhamānasor'thaṃ ca bheje dharmamapīḍayan //

### [2.49.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.66)

tadarthameva rājendra kāmaṃ cāpīḍayaṃstayoḥ //

### [2.49.66.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49.66.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde sagaradigvijayo nāmaikonapañcāśattamo 'dhyāyaḥ // 49//

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.49) · Pramāṇa
