<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 2.50

# Brahmandapurana 2.50

Brahmāṇḍapurāṇa 2.50

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.50.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.58) — 1 part

### [2.50.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.1)

jaiminiruvāca  
evaṃ sa rājā vidhivatpālayāmāsa medinīm /  
saptadvīpavatīṃ samyaksākṣāddharma ivāparaḥ //

### [2.50.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.2)

brāhmaṇādīṃstathā varṇānsvesve dharme pṛthakpṛthak /  
sthāpayitvā yathānyāyaṃ rarakṣāvyāhatendriyaḥ //

### [2.50.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.3)

prajāśca sarvavarṇeṣu yathāśreṣṭhānuvarttinaḥ /  
varṇāścaivānulomyena tadvadartheṣu ca kramāt //

### [2.50.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.4)

na sati sthavire bālaṃ mṛtyurabhayupagacchati /  
sarvavarṇeṣu bhūpāle mahīṃ tasminpraśāsati //

### [2.50.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.5)

sphītānyapetabādhāni tadā rāṣṭrāṇi kṛtsnaśaḥ /  
teṣvasaṃkhyā janapadāścāturvarṇyajanāvṛtāḥ //

### [2.50.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.6)

te cāsaṃkhyāgṛhagrāmaśatopetā vibhāgaśaḥ /  
deśāścāvāsabhuyiṣṭā nṛpe tasminpraśāsati //

### [2.50.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.7)

anāśramī dvijaḥ kaścinna babhūva tadābhuvi /  
prajānāṃ sarvavarṇeṣu prāraṃbhāḥ phaladāyinaḥ //

### [2.50.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.8)

svocitānyeva karmāṇi prārabhante ca mānavāḥ /  
puruṣārthopapannāni karmāṇi ca tadā nṛṇām //

### [2.50.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.9)

mahotsavasamudyuktāḥ puragrāmavrajākarāḥ /  
anyonyapriyakāmāśca rājabhaktisamanvitāḥ //

### [2.50.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.10)

nanindito 'bhiśasto vā daridro vyādhito 'pi vā /  
prajāsu kaścillubdho vā kṛpaṇo vāpi nābhavat //

### [2.50.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.11)

janāḥ paraguṇaprītāḥ svasaṃparkābhikāṅkṣiṇāḥ /  
guruṣu praṇatā nityaṃ sadvidyāvyasanādṛtāḥ //

### [2.50.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.12)

parāpavādabhītāśca svadāraratayo 'niśam /  
nisargātkhalasaṃsargaviratā dharmatatparāḥ //

### [2.50.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.13)

āstikāḥ sarvaśo 'bhūvan prajāstasminpraśāsati /  
evaṃ subāhutanye svapratāpārjitāṃ mahīm //

### [2.50.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.14)

ṛtavaśca mahābhāga yathākālānuvartinaḥ /  
śālibhūyiṣṭhasasyāḍhyā sadaiva sakalā mahī //

### [2.50.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.15)

babhūva nṛpaśārdūle tasmin rājyāni śāsati //

### [2.50.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.16)

yasyāṣṭādaśamaṇḍalādhipatibhiḥ sevārthamabhyāgataiḥ prakhyātoruparākramairnṛpaśatairmūrddhābhiṣiktaiḥ pṛthak /  
saṃviṣṭairmaṇiviṣṭareṣu nitarāmadhyāsyamānāmaraiḥ śakrasyeva virājate divi sabhā ratnaprabhodbhāsitā //

### [2.50.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.17)

saṃketāviṣayāntarābhyupagamāḥ sarve 'pi sopāyanāḥ kṛtvā sainyaniveśanāni paritaḥ puryāḥ pṛthak pārthivāḥ /  
draṣṭuṃ kāṅkṣitarājakāḥ satanayāvijñāpayanto muhurdvāsthaireva nareśvarāya suciraṃ vatsyantamantaḥpure //

### [2.50.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.18)

namannaredramukuṭaśreṇīnāmatigharṣaṇāt /  
kiṇīkṛtau virājete caraṇau tasya bhūbhujaḥ //

### [2.50.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.19)

sevāgatanaredraughavinikīrṇaiḥ samantataḥ /  
ratnairbhāti sabhā tasya guhā some ravī yathā //

### [2.50.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.20)

evaṃ sa rājā dharmeṇa bhānuvaṃśaśikhāmaṇiḥ /  
ananyaśāsanāmurvīmanvaśāsadarindamaḥ //

### [2.50.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.21)

itthaṃ pālayataḥ pṛthvīṃ sagarasya mahīpateḥ /  
na cāpapāta mut putramukhālokanajṛṃbhitā //

### [2.50.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.22)

vinā tāṃ duḥkhito 'tyarthaṃ citayāmāsa naikadhā /  
aho kaṣṭamaputro 'hamasminvaṃśe dhruvaṃ tu yat //

### [2.50.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.23)

prayānti nūnamasmākaṃ pitaraḥ piṇḍaviplavam /  
nirayādapi satputre saṃjāte pitaraḥ kila //

### [2.50.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.24)

prītyā prayānti tadgehaṃ jātakarmakriyotsukāḥ /  
mahatā sukṛtenāpi saṃprāptasya divaṃ kila //

### [2.50.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.25)

aputrasyāmarāḥ svarge dvāraṃ noddhāṭayanti hi /  
pitā tu lokamubhayoḥ svarlokaṃ tatpitāmahāḥ //

### [2.50.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.26)

jeṣyanti kila satputre jāte vaṃśadvaye 'pi ca /  
anapatyatayāhaṃ tu putriṇāṃ yā bhavedgatiḥ //

### [2.50.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.27)

na tāṃ prāpkyāmi vai nūnaṃ sudurlabhatarā hi sā /  
padādaindrātkilābhinnamṛddhaṃ rājyamakhaṇḍitam //

### [2.50.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.28)

mama yattadapuṇyasya yāti niṣphalatāmiha /  
idaṃ matpūrvajaireva siṃhāsanamadhiṣṭhitam //

### [2.50.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.29)

aputratvena rājyaṃ ca parādhīnatvameṣyati /  
tasmādaurvāśramamahaṃ gatvā taṃ munipuṅgavam //

### [2.50.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.30)

prasādayiṣye putrārthaṃ bhāryābhyāṃ sahito 'dhunā /  
gatvā tasmai tvaputratvaṃ vinivedya mahātmane //

### [2.50.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.31)

sa yadvakṣyati tatsarvaṃ kariṣye nātra saṃśayaḥ /  
iti sañcintya manasā sagarorājasattamaḥ //

### [2.50.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.32)

ityeṣa kṛtyavidrājangantumaurvāśramaṃ prati /  
sa mantripravare rājyaṃ pratiṣṭhāpya tato vanam //

### [2.50.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.33)

prayayau rathamāruhya bhāryābhyāṃ sahito mudā /  
jagāma rathaghoṣeṇa meghanādātiśaṅkibhiḥ //

### [2.50.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.34)

stabdhekṣaṇairlakṣyamāṇo mārgopānte śikhaṇḍibhiḥ /  
priyābhyāṃ darśayanrājansāraṅgāṃstimitekṣaṇān //

### [2.50.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.35)

kṣamamūrdhvamukhānsadyaḥ palāyanaparānpunaḥ /  
vṛkṣānpuṣpaphalopetānvilokya mudito 'bhavat //

### [2.50.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.36)

amlānakusumaiḥ svāduphalaiḥ śādvalabhūmikaiḥ /  
susnigdhapallavacchāyairabhitaḥ saṃbhṛtaṃ nagaiḥ //

### [2.50.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.37)

cūtāgrapallavāsvādasnigdhakaṇṭhapikāravaiḥ /  
śrotrābhirāmajanakaissaṃghuṣṭaṃ sarvatodiśam //

### [2.50.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.38)

sarvartukusumopetaṃ bhramadbhramaramaṇḍitam /  
prasūnastabakānamraballarīvellitadrumam //

### [2.50.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.39)

kapiyūthasamākrāntava naspatiśatāvṛtam /  
unmattaśikhisāraṅgakūjatpakṣigaṇānvitam //

### [2.50.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.40)

gāyadvidyādharavadhūgītikāsumanoharam /  
saṃcaratkinnarīdvandvavirājadvanagahvaram //

### [2.50.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.41)

haṃsasārasacakrāhvakāraṇḍavaśukādibhiḥ /  
susvarairāvṛtopāntaiḥ sarobhiḥ parivāritam //

### [2.50.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.42)

saraḥ svaṃbuja kahlārakumudotpalarāśiṣu /  
śanaiḥ parivahanmandamārutāpūrṇadiṅmukham //

### [2.50.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.43)

evaṃvidhaguṇopetamadhigāhya tapovanam /  
gacchanrathenātha nṛpaḥ praharṣaṃ paramaṃ yayau //

### [2.50.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.44)

upaśāntāśayaḥ so 'tha saṃprāpyāśramamaṇḍalam /  
bhāryābhyāṃ sahitaḥ śrīmānvāhādavaruroha vai //

### [2.50.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.45)

dhuryānviśrāmayetyuktvā yantāramavanīpatiḥ /  
āsasādāśramopāntaṃ maharṣerbhāvitātmanaḥ //

### [2.50.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.46)

sa śrutvā muniśiṣyebhyaḥ kṛtanityakriyādaram /  
muniṃ draṣṭuṃ vinītātmā praviveśāśramaṃ tadā //

### [2.50.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.47)

munimadhye samāsīnamṛṣivṛndaiḥ samanvitam /  
nanāma śirasā rājā bhāryābhyāṃ sahito mudā //

### [2.50.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.48)

kṛtapraṇāmaṃ nṛpatimṛṣiraurvaḥ pratāpavān /  
upaviśeti premṇā vai saha tābhyāṃ samādiśat //

### [2.50.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.49)

arghyapādyādibhiḥ samyakpūjayitvā mahāmuniḥ /  
ātithyena ca vanyena sabhāryaṃ tamatoṣayat //

### [2.50.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.50)

athātithyopaviśrāntaṃ praṇamyā sīnamagrataḥ /  
rājānamabravīdaurvaḥ śanairmṛdvakṣaraṃ vacaḥ //

### [2.50.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.51)

kuśalaṃ nanu te rājye bāhyeṣvābhyantareṣu ca /  
apidharmeṇa sakalāḥ prajāstvaṃ parirakṣasi //

### [2.50.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.52)

api jetuṃ trivargaṃ tvamupāyaiḥ samyagīhase /  
phalanti hi guṇāstubhyaṃ tvayā samyakpracoditāḥ //

### [2.50.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.53)

diṣṭyātvayā jitāḥ sarve ripavo nṛpasattama /  
diṣṭyā ca sakalaṃ rājyaṃ tvayā dharmeṇa rakṣyate //

### [2.50.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.54)

dharma eva sthitiryeṣāṃ teṣāṃ nāstyatraviplavaḥ /  
na taṃ rakṣati kiṃ dharmaḥ svayaṃ yenābhirakṣitaḥ //

### [2.50.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.55)

pūrvamevāhamaśrauṣaṃ vijitya sakalāṃ mahīm /  
sabalonagarīṃ prāptaḥ kṛtadāro bhavāniti //

### [2.50.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.56)

rājñāṃ tu pravaro dharmo yatprajāparipālanam /  
bhavanti sukhino nūnaṃ tenaiveha paratra ca //

### [2.50.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.57)

sa bhavānrājya bharaṇaṃ parityajya madantikam /  
bhāryābhyāṃ sahito rājansamāyāto 'si me vada //

### [2.50.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.58)

jaiminiruvāca  
evamuktastu muninā sagaro rājasattamaḥ /  
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prāha taṃ madhuraṃ vacaḥ //

### [2.50.58.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50.58.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde sagarasyaurvāśramagamanaṃ nāma pañcaśattamo 'dhyāyaḥ // 50//

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.50) · Pramāṇa
