<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 2.53

# Brahmandapurana 2.53

Brahmāṇḍapurāṇa 2.53

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.53.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.52) — 1 part

### [2.53.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.1)

jaiminiruvāca  
teṣu tatra niviṣṭeṣu vāsavena pracoditaḥ /  
jahāraṃ turagaṃ vāyustatkṣaṇena rasātalam //

### [2.53.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.2)

adṛṣṭamaśvaṃ taiḥ sarvairapahṛtya sadāgatiḥ /  
anayattatpathā rājankapilasyāntikaṃ muneḥ //

### [2.53.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.3)

tataḥ samākulāḥ sarve vinaṣṭe 'śve nṛpātmajāḥ /  
parītya vasudhāṃ sarvāṃ pramārgantasturagamam //

### [2.53.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.4)

vicitya pṛthivīṃ te tu sa purācalakānanām /  
apaśyanto yajñapaśuṃ duḥkhaṃ mahadavāpnuvan //

### [2.53.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.5)

tato 'yodhyāṃ samāsādya ṛṣibhiḥ parivāritām /  
dṛṣṭvā praṇamya pitaraṃ tasmai sarvaṃ nyavedayan //

### [2.53.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.6)

parītya pṛthvīmasmābhirniviṣṭe varuṇālaye /  
rakṣyamāṇo 'pi paśyadbhiḥ kenāpi turago hṛtaḥ //

### [2.53.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.7)

ityuktastai ruṣāviṣṭastānuvāca nṛpottamaḥ /  
prayāsyadhvamadharmiṣṭhāḥ sarve 'nāvṛttaye punaḥ //

### [2.53.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.8)

kathaṃ bhavadbhirjīvadbhirvinaṣṭo vai darātmabhiḥ /  
turageṇa vinā satyaṃ nehāga manamasti vaḥ //

### [2.53.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.9)

tataḥ sametya tasmātte saprayātāḥ parasparam /  
ūcurna dṛśyate 'dyāpi turagaḥ kiṃ prakumaha //

### [2.53.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.10)

vasudhā vicitāsmābhiḥ saśailavanakānanā /  
na cāpi dṛśyate vājī tadvārttāpi na kutracit //

### [2.53.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.11)

tasmādabdheḥ samārabhya pātālāvadhi medinīm /  
vibhajya ravātvā pātālaṃ viviśāma turaṅgamam //

### [2.53.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.12)

iti kṛtvā matiṃ sarve sāgarāḥ krūraniścayāḥ /  
nicakhnurbhūmimaṃbodhestaṭā dārabhya sarvataḥ //

### [2.53.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.13)

taiḥ khanyamānā vasudhā rarāsa bhṛśavihvalā /  
cukruśuścāpi bhūtāni dṛṣṭvā teṣāṃ viceṣṭitam //

### [2.53.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.14)

tataste bhārataṃ khaṇḍaṃ khātvā saṃkṣibya bhūtale /  
bhūmeryojanasāhasraṃ yojayāmāsuraṃbudhau //

### [2.53.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.15)

āpātālatalaṃ te tu khananto medinītalam /  
carantamaśvaṃ pātāle dadṛśurnṛpanandanāḥ //

### [2.53.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.16)

saṃprahṛṣṭāstataḥ sarve sametya ca samantataḥ /  
saṃtoṣājjahasuḥ kecinnanṛtuśca mudānvitāḥ //

### [2.53.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.17)

dadṛśuśca mahātmānaṃ kapilaṃ dīptatejasam /  
vṛddhaṃ padmāsanāsīnaṃ nāsāgranyastalocanam //

### [2.53.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.18)

ṛjvāyataśirogrīvaṃ puroviṣṭabdhavakṣasam /  
svatejasābhisaratā paribūrṇena sarvataḥ //

### [2.53.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.19)

prakāśyamānaṃ parito nivātasthapradīpavat /  
svāntaprakāśitāśeṣavijñānamayavigraham //

### [2.53.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.20)

samādhigatacittantu nibhṛtāṃbhodhisannibham /  
ārūḍhayogaṃ vidhivaddhyeyasaṃlīnamānasam //

### [2.53.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.21)

cdṛdadyatdadvaḍḍha dyadṛ ḍaddhaṭhṭhaṇthrṭhṭhadaḍḍaṭhṭha-thrṭhṭhaḍḍaṇnrṭhṭhaḍaṇṭhṭhagṭhṭha  
yogīndrapravaraṃ śāntaṃ jvālāmāla mivānalam /  
vilokya tatra tiṣṭhantaṃ vimṛśantaḥ parasparam //

### [2.53.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.22)

muhūrttamiva te rājansādhvasaṃ paramaṃ gatāḥ /  
tato 'yamaśvahartteti sāgarā kālacoditāḥ //

### [2.53.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.23)

parivavrurdurātmānaḥ kapilaṃ munisattamam /  
tatastaṃ parivāryocuśvoro 'yaṃ nātra saṃśayaḥ //

### [2.53.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.24)

aśvaharttā tato 'hyeṣa vadhyo 'smābhirdurāśayaḥ /  
taṃ prākṛtavadāsīnaṃ te sarve hatavuddhayaḥ //

### [2.53.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.25)

āsannamaraṇāścakrurdharṣitaṃ munimañjasā /  
jaiminiruvāca  
tato muniradīnātmā dhyānabhaṅgapradharṣitaḥ //

### [2.53.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.26)

krodhena mahatā'viṣṭaścukṣubhe kapilastadā /  
pracacāla durādharṣo dharṣitastair durātmabhiḥ //

### [2.53.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.27)

vyajṛṃbhata ca kalpānte marudbhiriva cānalaḥ /  
tasya cārṇavagaṃbhīrādvapuṣaḥ kopapāvakaḥ //

### [2.53.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.28)

didhakṣuriva pātālāṃllokānsāṃkarṣaṇo 'nalaḥ /  
śuśubhe dharṣaṇakrodhaparāmarśavidīpitaḥ //

### [2.53.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.29)

unmīlayattadā netre vahnicakrasamadyutiḥ /  
tadākṣiṇī kṣaṇaṃ rājanrājetāṃ subhṛśāruṇe //

### [2.53.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.30)

pūrvasaṃvyāsamuditau puṣpavantāvivāṃbare /  
tato 'pyudvarttamānābhyāṃ netrābhyāṃ nṛpanandanān //

### [2.53.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.31)

avaikṣata ca gaṃbhīraḥ kṛtāntaḥ kālaparyaye /  
kruddhasya tasyanetrābhyāṃ sahasā pāvakārciṣaḥ //

### [2.53.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.32)

niścerurabhilodikṣu kālāgneriva saṃtatāḥ /  
sadhūmakavalodagrāḥ sphuliṅgaughamuco muhuḥ //

### [2.53.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.33)

munikrodhānalajvālāḥ samantāvdyānaśurdiśaḥ /  
vyālodaraugrakuharā jvālā stannetranirgatāḥ //

### [2.53.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.34)

virejurnibhṛtāṃbhodhervaḍavāgnerivārciṣaḥ /  
krodhāgniḥ sumahārāja jvālāvavyāptadigantaraḥ //

### [2.53.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.35)

dagdhāṃścakāra tānsarvānāvṛṇvāno nabhastalam //

### [2.53.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.36)

saśabdamudbhrāntamarutprakopavivarttamānānaladhūmajālaiḥ /  
mahīrajobhiśca nitāntamuddhataiḥ samāvṛtaṃ loka mabhūdbhṛśāturam //

### [2.53.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.37)

tataḥ sa vahnirvilikhannivābhitaḥ samīravegābhihatābhiraṃbaram /  
śikhābhirurvīśasutānaśeṣato dadāha sadyaḥ sura vidviṣastān //

### [2.53.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.38)

miṣataḥ sarvalokasya ktodhāgnistamṛte hayam /  
sāgarāṃstānaśeṣeṇa bhasmasādakarotsa tān //

### [2.53.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.39)

evaṃ krodhāgninā tena sāgarāḥ pāpacetasaḥ /  
jajvaluḥ sahasā dāve taravo nīrasā iva //

### [2.53.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.40)

dṛṣṭvā teṣāṃ tu nidhanaṃ sāgarāṇāndurātmanām /  
anyonyamabuvandevā vismitā ṛṣibhiḥ saha //

### [2.53.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.41)

ahodāruṇapāpānāṃ vipāko na cirāyitaḥ /  
durantaḥ khalu loke 'sminnarāṇāmasadātmanām //

### [2.53.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.42)

yadi me parvatākārā nṛśaṃsāḥ krūravuddhayaḥ /  
yugapadvilayaṃ prāptāḥ sahasaiva tṛṇāgnivat //

### [2.53.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.43)

udvejanīyā bhūtānāṃ sadbhiratyantagarhitāḥ /  
ājīvāntamime hartu diṣṭyā saṃkṣayamāgatāḥ //

### [2.53.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.44)

paropatāpi nitarāṃ sarvalokajugupsitam /  
iha kṛtvāśubhaṃ karma kaḥpumānvindate sukham //

### [2.53.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.45)

vikrośya sarvabhūtāni saṃprayātāḥ svakarmabhiḥ /  
brahmadaṇḍahatāḥ pāpā nirayaṃ śāśvatīḥ samāḥ //

### [2.53.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.46)

tasmātsadaiva karttavyaṃ karma puṃsāṃ manīpiṇām /  
durataśca parityājyamitarallokaninditam //

### [2.53.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.47)

karttavyaḥ śreyase yatno yāvajjīvaṃ vijānatā /  
nācaretkasyaciddrohamanityaṃ jīvanaṃ yataḥ //

### [2.53.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.48)

anityo 'yaṃ sadā dehaḥsapadaścāticañcalāḥ /  
saṃsāraścātinissārastatkathaṃ viśvasedbudhaḥ //

### [2.53.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.49)

evaṃ suramunīndreṣu kathayatsu parasparam /  
munikrodhendhanībhūtā vineśuḥ sagarātmajāḥ //

### [2.53.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.50)

nirdagadhadehāḥ sahasā bhuvaṃ viṣṭabhya bhasmanā /  
avāpurnirayaṃ sadyaḥ sāgarāste svakamabhiḥ //

### [2.53.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.51)

sāgarāṃstānaśeṣeṇa dagdhavātatkrodhajo 'nalaḥ /  
kṣaṇena lokānakhilānudyato dagdhumañjasā //

### [2.53.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.52)

bhayabhītāstato devāḥ sametya divi saṃsthitāḥ /  
tuṣṭuvuste mahātmānaṃ krodhāgniśamanārthinaḥ //

### [2.53.52.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53.52.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamābhāge tṛtīya upoddhātapāde sagaracaritesāgarāvināśo nāma tripañcaśattamo 'dhyāyaḥ // 53//

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.53) · Pramāṇa
