Brahmandapurana 2.54
Brahmāṇḍapurāṇa 2.54
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.54.56 — 1 part
2.54.1
jaiminiruvāca
krodhāgnimenaṃ viprendra sadyaḥ saṃharttumarhasi /
no cedakāle loko 'yaṃ sakalastena dahyate //
2.54.2
dṛṣṭaste mahimānena vyāptamāsīccarācaram /
kṣamasva saṃhara krodhaṃ namaste viprapuṅgava //
2.54.3
evaṃ saṃstūyamānastu bhagavānkapilo muniḥ /
tūrṇameva kṣayaṃ ninye krodhāgnimatibhairavam //
2.54.4
tataḥ praśāntamabhavajjagatsarvaṃ carācaram /
devāstapasvinaścaiva babhūvurvigatajvarāḥ //
2.54.5
etasminneva kāle tu bhagavānnārado muniḥ /
ayodhyā magamadrājandevalokādyadṛcchayā //
2.54.6
tamāgatamabhiprekṣya nāradaṃ sagarastadā /
arghyapādyādibhiḥ samyakpūjayāmāsa śāstrataḥ //
2.54.7
parigṛhya ca tatpūjāmāsīnaḥ paramāsane /
nārado rājaśārdūlamidaṃ vacanamabravīt //
2.54.8
nārada uvāca
hayasaṃcāraṇārthāya saṃprayātāstavātmajāḥ /
brahmadaṇḍahatāḥ sarve vinaṣṭā nṛpasattama //
2.54.9
saṃrakṣyamāṇastaiḥ sarvairhayaste yajñiyo nṛpa /
kenāpya lakṣitaḥ kvāpi nīto vidhivaśāddivi //
2.54.10
tato vinaṣṭaṃ turagaṃ vicinvanto mahītale /
prālabhanta na te kvāpi tatpravṛttiṃ cirānnṛpa //
2.54.11
tato 'vaneradhaste 'śvaṃ vicetuṃ kṛtaniścayāḥ /
sāgarāste samārabhya pracakhnurvasudhātalam //
2.54.12
khananto vasudhā maśvaṃ pātāle dadṛśurnṛpa /
samīpe tasya yogīndraṃ kapilaṃ camahāmunim //
2.54.13
taṃ dṛṣṭvā pāpakarmāṇaste sarve kālacoditāḥ /
kapilaṃ kopayāmāsuraśvaharttāyamityalam //
2.54.14
tatastatkrodhasaṃbhūtanetrāgnerdahato diśaḥ /
indhanībhūtadehāste putrāḥ saṃkṣayamāgatāḥ //
2.54.15
krūrāḥ pāpasamācārāḥ sarvalokoparodhakāḥ /
yataste tena rājendra na śokaṃ kartumarhasi //
2.54.16
sa tvaṃ dhairyadhano bhūtvā bhavita vyatayātmanaḥ /
naṣṭaṃ mṛtamatītaṃ ca nānuśocanti paṇḍitāḥ //
2.54.17
tasmātpautramimaṃ bālamaṃśumantaṃ mahāmatim /
turagānayanārthāya niyuṅkṣva nṛpasattama //
2.54.18
ityaktvā rājaśārdūlaṃ sadasyartviksamanvitam /
kṣaṇena paśyatāṃ teṣāṃ nārado 'ntardadhe muniḥ //
2.54.19
tacchratvā vacana tasya nāradasya nṛpottamaḥ /
duḥkhaśokaparātātmā dadhyau ciramudāradhīḥ //
2.54.20
taṃ dhyānayuktaṃ sadasi samāsīnamavāṅmukham /
vasiṣṭhaḥ prāha rājānaṃ sāṃtvayandeśakālavit //
2.54.21
kimidaṃ dhairyasārāṇāmavakāśaṃ bhavadṛśām /
labhate hṛdi cecchokaḥ prāptaṃ dhīra tayā phalam //
2.54.22
daurmanasyaṃ śithilayansarvaṃ diṣṭavaśānugam /
manvāno 'nantaraṃ kṛtyaṃ kartumarhasyasaṃśayam //
2.54.23
vasiṣṭhenaivamuktastu rājā kāryārthatattvavit /
dhṛtiṃ sattvaṃ samālaṃbya tatheti pratyabhāṣata //
2.54.24
aṃśumantaṃ samāhūya pautraṃ vinayaśālinam /
brahmakṣattrasabhāmadhye śanairidamabhāṣata //
2.54.25
brahmadaṇḍahatāḥ sarve pitarastava putraka /
patitāḥ pāpakarmāṇo niraye śāśvatīḥ samāḥ //
2.54.26
tvameva saṃtatirmahyaṃ rājyasyāsya ca rakṣitā /
tvadāyattamaśeṣaṃ me śreyo 'mutra paratra ca //
2.54.27
sa tvaṃ gaccha mamādeśātpātāle kapilāntikam /
turagānayanārthāya yatnena mahātānvitaḥ //
2.54.28
taṃ prārthayitvā vidhivatprasādya ca viśeṣataḥ /
ādāya turagaṃ vatsa śīghramāgantumarhasi //
2.54.29
jaiminiruvāca
evamuktoṃ'śumāṃstena praṇamya pitaraṃ pituḥ /
tathetyuktvā mahābuddhiḥ prayayau kapilāntikam //
2.54.30
tamupāgamya vidhivannamaskṛtya yathāmati /
praśrayāvanato bhūtvā śanairidamuvāca ha //
2.54.31
prasīda vipraśārdūla tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
kopaṃ ca saṃhara kṣipraṃ lokaprakṣayakārakam //
2.54.32
tvayi kruddhe jagatsarvaṃ praṇāśamupayāsyati /
praśāntimupayāhyāśulokāḥ saṃtu gatavyathāḥ //
2.54.33
prasanno 'smānmahābhāga paśya saumyena cakṣuṣā /
ye tvatkrodhāgninirdagdhāstatsaṃtatimavehi mām //
2.54.34
nāmnāṃśumantaṃ naptāraṃ sagarasya mahīpateḥ /
so 'haṃ tasya niyogena tvatprasādābhikāṅkṣayā //
2.54.35
prāpto dāsyasi cedbrahmaṃsturagānayanāya ca /
jaiminiruvāca
iti tadvacanaṃ śrutvā yogīndrapravaro muniḥ //
2.54.36
aṃśumantaṃ samālokya prasanna idamabravīt /
svāgataṃ bhavato vatsa diṣṭyā ca tvamihāgataḥ //
2.54.37
gaccha śīghraṃ hayaścāyaṃ nīyatāṃ sagarāntikam /
adhikṣipto 'sya yajño 'pi prāgataḥ saṃpravarttatām //
2.54.38
vriyatāṃ ca varo mattastvayā yaste manogataḥ /
dāsye sudurlabhamapi tvadbhaktiparitoṣitaḥ //
2.54.39
eṣāṃ tu saṃpramāśaṃ hi gatvā vada pitāmaham /
pāpānāṃ maraṇaṃ tveṣāṃ na ca śocitumarhasi //
2.54.40
tataḥ praṇāmya cogīndramaṃśumānidamabravīt /
varaṃ dadāsi cenmahyaṃ varaye tvāṃ mahāmune //
2.54.41
varamarhāmi cettvattaḥ prasanno dātumarhasi /
tvadroṣapāvakapluṣṭāḥ pitaro ye mamākhilāḥ //
2.54.42
saṃprayāsyanti te brahmannirayaṃ śāsvatīḥ samāḥ /
brahmadaṇḍahatānāṃ tu na hi piṇḍodakakriyāḥ //
2.54.43
piṇḍodakavihīnānāmiha loke mahāmune /
vidyate pitṛsālokyaṃ na khalu śruticoditam //
2.54.44
akṣayaḥ svargavāso 'stu teṣāṃ tu tvatprasādataḥ /
vareṇānena bhagavankṛtakṛtyo bhāvāmyaham //
2.54.45
tatprasīda tvamevaiṣāṃ svargatervada kāraṇam /
yenoddhāraṇameteṣāṃ vahneḥ kopasya vai bhavet //
2.54.46
tatastamāha yogīndraḥsuprasannena cetasā /
nirayoddhāraṇaṃ teṣāṃ tvayā vatsa na śakyate //
2.54.47
taiścāpi narake tāvadvastavyaṃ pāpakarmabhiḥ /
kālaḥ pratīkṣyatāṃ tāvadyāvattvatpautrasaṃbhavaḥ //
2.54.48
kālānte bhavitā vatsa pautrastava mahāmatiḥ /
rājā bhagīratho nāma sarvadharmārthatattvavit //
2.54.49
sa tu yatnena mahatā pitṛgauravayantritaḥ /
āneṣyati divo gaṅgāṃ tapastaptvā mahāddhruvam //
2.54.50
tadaṃbhasā pāviteṣu teṣāṃ gātrāsthibhasmasu /
prāpnuvanti gatiṃ svarge bhavataḥ pitaro 'khilāḥ //
2.54.51
tatheti tasyā māhātmyaṃ gaṅgāyā nṛpanandana /
bhāgīrathīti loke 'sminsā vikhyātimupaiṣyati //
2.54.52
yattoyaplāviteṣvasthibhasmalomanakheṣvapi /
nirayādapi saṃyāti dehī svarlokamakṣayam //
2.54.53
tasmāttvaṃ gaccha bhadraṃ te naśokaṃ karttumarhasi /
pitāmahāya caivainamaśvaṃ saṃpratipādaya //
2.54.54
jaiminiruvāca
tataḥ praṇamya taṃ bhaktyā tathetyuktvā mahāmatiḥ /
yayau tenābhyanujñātaḥ sāketanagaraṃ prati //
2.54.55
sagaraṃ sa samāsādya taṃ praṇamya yathākramam /
nyavedayacca vṛttāntaṃ munesteṣāṃ tathānmanaḥ //
2.54.56
pradadauturagaṃ cāpi samānītaṃ prayatnataḥ /
ataḥ paramanuṣṭheyamabravītkiṃ mayeti ca //
2.54.56.p1
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde kapilāśramasthāśvānayanaṃ nāma catuṣpañcāśattamo 'dhyāyaḥ // 54//
Linked texts (1)
- Skanda Purāṇa (Kumāra Kavi) — Kumāra Kavi, Sanskrit