<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 2.61

# Brahmandapurana 2.61

Brahmāṇḍapurāṇa 2.61

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.61.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.53) — 1 part

### [2.61.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.1)

sūta uvāca  
visargaṃ manuputrāṇāṃ vistareṇa nibodhata /  
pṛṣadhro hiṃsayitvā tu gurorgāṃ niśi tatkṣaye //

### [2.61.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.2)

śāpācchūdratvamāpannaścyavanasya mahātmanaḥ /  
karūṣasya tu kārūṣāḥ kṣattriyā yuddhadurmadāḥ //

### [2.61.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.3)

sahasraṃ kṣattriyagaṇo vikrāntaḥ saṃbabhūva ha /  
nābhāgo diṣṭaputrastu vidvānāsīdbhalandanaḥ //

### [2.61.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.4)

bhalandanasya putro 'bhūtprāṃśurnāma mahābalaḥ /  
prāṃśoreko 'bhavatputraḥ prajāpatisamo nṛpaḥ //

### [2.61.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.5)

saṃvartena divaṃ nītaḥ sasuhṛtsahabāndhavaḥ /  
vivādo 'tra mahānāsītsaṃvarttasya bṛhaspateḥ //

### [2.61.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.6)

ṛddhiṃ dṛṣṭvā tu yajñasya kruddhastasya bṛhaspatiḥ /  
saṃvarttena tate yajñe cukopa sa bhṛśaṃ tadā //

### [2.61.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.7)

lokānāṃ sahi nāśāya daivatairhi prasāditaḥ /  
maruttaścakravarttī sa nariṣyantamavāsavān //

### [2.61.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.8)

nariṣyantasya dāyādo rājā daṇḍadharo damaḥ /  
tasya putrastu vijñāto rājāsīdrāṣṭravarddhanaḥ //

### [2.61.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.9)

sudhṛtistasya putrastu naraḥ sudhṛtitaḥ punaḥ /  
kevalasya putrastu bandhumānkevalātmajaḥ //

### [2.61.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.10)

atha bandhumataḥ putrodharmātmā vegavānnṛpa /  
budho vegavataḥ putrastṛṇabindurbudhātmajaḥ //

### [2.61.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.11)

tretāyugamukhe rājā tṛtīye saṃbabhūva ha /  
kanyā tu tasyeḍaviḍāmātā viśravaso hi sā //

### [2.61.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.12)

putro yo 'sya viśālo 'bhūdrājā paramadhārmikaḥ /  
dāśvānprakhyātavīryyaujā viśālā yena nirmitā //

### [2.61.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.13)

viśālasya suto rājā hemacandro mahābalaḥ /  
sucandra iti vikhyāto hemacandrādanantaraḥ //

### [2.61.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.14)

sucandratanayo rājā dhūmrāśva iti viśrutaḥ /  
dhūmrāśvatanayo vidvānsṛṃjayaḥ samapadyata //

### [2.61.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.15)

sṛñjayasya sutaḥ śrīmānsahadevaḥ pratāpavān /  
kṛśāśvaḥ sahadevasya putraḥ paramadhārmikaḥ //

### [2.61.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.16)

kṛśāśvasya mahātejā somadattaḥ pratāpavān /  
somadattasya rājarṣeḥ suto 'bhūjjanamejayaḥ //

### [2.61.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.17)

janamejayātmajaścaiva pramatirnāma viśrutaḥ /  
tṛṇabinduprabhāveṇa sarve vaiśālakā nṛpāḥ //

### [2.61.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.18)

dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavantaḥ sudhārmikāḥ /  
śaryātermithunaṃ tvāsīdānartto nāma viśrutaḥ //

### [2.61.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.19)

putraḥ sukanyā kanyā ca bhāryā yā cyavanasya ca /  
ānarttasya tu dāyādo revo nāma suvīryavān //

### [2.61.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.20)

ānarttaviṣayo yasya purī cāpi kuśasthalī /  
revasya raivataḥ putraḥ kakudmī nāma dhārmikaḥ //

### [2.61.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.21)

jyeṣṭho bhrātṛśatasyāsīdrājyaṃ prāpya kuśasthalīm /  
kanyayā saha śrutvā ca gāndharvaṃ brahmaṇoṃ'tike //

### [2.61.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.22)

muharttaṃ devadevasya mārtyaṃ bahuyugaṃ vibho /  
ājagāma yuvā caiva svāṃ purīṃ yādavairvṛtām //

### [2.61.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.23)

kṛtāṃ dvāravatīṃ nāma bahudvārāṃ manoramām /  
bhojavṛṣṇyandhakairguptāṃ vasudevapurogamaiḥ //

### [2.61.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.24)

tāṃ kathāṃ revataḥ śrutvā yathātattvamarindamaḥ /  
kanyāṃ tu baladevāya suvratāṃ nāma revatīm /  
dattvā jagāma śikharaṃ merostapasi saṃsthitaḥ //

### [2.61.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.25)

reme rāmaśca dharmātmā revatyā sahitaḥ kila /  
tāṃ kathāmṛṣayaḥ śrutvā papracchuktadanantaram //

### [2.61.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.26)

ṛṣaya ūcuḥ  
kathaṃ bahuyuge kāle samatīte mahāmate /  
na jarā revatīṃ prāptā raivataṃ vā kakudminam /  
etacchuśrūṣamāṇānno gāndharvaṃ vada caiva hi //

### [2.61.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.27)

sūta uvāca  
na jarā kṣutpipāse vā na ca mṛtyubhayaṃ tataḥ /  
na ca rogaḥ prabhavati brahmalokaṃ gatasya ha //

### [2.61.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.28)

gāndharvaṃ prati yaccāpi pṛṣṭastu munisattamāḥ /  
tato 'haṃ saṃpravakṣyāmi yāthātathyena suvratāḥ //

### [2.61.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.29)

sapta svarāstrayo grāmā mūrchanāstvekaviṃśatiḥ /  
tānāścaikonapañcāśadityetsvaramaṇḍalam //

### [2.61.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.30)

ṣaḍjaṣabhau ca gāndhāro madhyamaḥ pañcamastathā /  
dhaivataścāpi vijñeyastathā cāpi niṣādakaḥ //

### [2.61.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.31)

sauvīrā madhyamā grāmā hariṇāśca tathaiva ca //

### [2.61.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.32)

tasyāḥ kāloyanopetāścaturthāśuddhamadhyamāḥ /  
nagniṃ ca pauṣā vai deva dṛṣṭvā kāñca yathākramaḥ //

### [2.61.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.33)

madhyamagrāmikākhyātā ṣaḍjagrāmā nibodhata /  
uttaraṃ mandrā rajanī tathā vāconnarāyatāḥ //

### [2.61.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.34)

madhyaṣaḍjā tathā caiva tathānyā cābhimudgaṇā /  
gāndhāragrāmikā śyāmā kīrtimānā nibodhata //

### [2.61.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.35)

agniṣṭomaṃ tu mādyaṃ tu dvitīyaṃ vājapeyikam /  
yavarātasūyastu ṣaṣṭhavattu suvarmakam //

### [2.61.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.36)

sapta gausavanā nāma mahāvṛṣṭikatāṣṭamām /  
brahmadānaṃ ca navamaṃ prājāpatyamanantaram /  
nāgayakṣāśrayaṃ vidvān tadgottaratathaiva ca //

### [2.61.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.37)

padakrāntamṛgakrāntaṃ viṣṇukrāntamanoharā /  
sūryakāntadhareṇyaiva saṃtakokilaviśrutaḥ //

### [2.61.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.38)

tenavānityapavaśapiśācātīvanahyapi /  
sāvitramardhasāvitraṃ sarvatobhadrameva ca //

### [2.61.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.39)

manoharamadhātryaṃ ca gandharvānupataśca yaḥ /  
alaṃbuṣeseṣṭamatho viṣṇuvaiṇavarāvubhau //

### [2.61.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.40)

sāgarāvijayaṃ caiva sarvabhūtamanoharaḥ /  
hatotsṛṣṭo vijānīta skandhaṃ tu priyameva ca //

### [2.61.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.41)

manoharamadhātryaṃ ca gandharvānupataśca yaḥ /  
alaṃbuseṣṭasya tathā nāradapriya eva ca //

### [2.61.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.42)

kathito bhīmasenena nagarātānayapriyaḥ /  
vikalopanītavinatāśrīrākhyo bhārgavapriyaḥ //

### [2.61.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.43)

caturdaśa tathā pañcadaśecchantīha nāradaḥ /  
sasauvīrāṃ susovīrā brahmaṇo hyapagīyate //

### [2.61.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.44)

uttarādisvaraścaiva brahmā vai devatāstrayaḥ /  
harideśasamutpannā hariṇasyāvyajāyata //

### [2.61.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.45)

mūrchanā hariṇā te vai candrasyāsyādhidaivatam /  
karopanītā vivṛtāvanudriḥ svaramaṇḍale //

### [2.61.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.46)

sākalopanatātasmānmanutasyānnadaivataḥ /  
manudeśāḥ samutpannā mūrcchanāśuddhamātmanā //

### [2.61.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.47)

tasmāttasmānmṛgāmargīmṛgendrosyādhidaivatā /  
sāvaśramasamādyumnā anekāpauruṣānakhān //

### [2.61.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.48)

mūrcchanāyojanāhyeṣāsyādrajasārajanītataḥ /  
tāni uttara madrāṃsapadgadaivatakaṃ viduḥ //

### [2.61.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.49)

tasmāduttaratāyāvatprathamaṃ svāyamaṃ viduḥ /  
tamoduttaramaidroyadevatāsyādruvena ca //

### [2.61.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.50)

apāmaduttaratvāvadhaivatasyottarāyaṇaḥ /  
syādijamūrchanāhyeca pitaraḥ śrāddhadevatāḥ //

### [2.61.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.51)

śuddhaṣaḍjasvara kṛtvā yasmādagnimaharṣayaḥ /  
upaiti tasmānnajānī yācchuddhayacchikarāsabhā //

### [2.61.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.52)

ityetā mūrchanāḥ kṛtvā yasyāmīdṛśabhāvanaḥ /  
pakṣiṇāṃ mūrchanāḥ śrutvā pakṣokā mūrchanāḥ smṛtāḥ //

### [2.61.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.53)

nāgādṛṣṭiviṣāgītānopasarpantimūrchanāḥ /  
nānāsādhāramaścaivavaḍavātrividastathā //

### [2.61.53.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61.53.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamābhāge tṛtīya upoddhātapāde gāndharvamūrchanālakṣaṇavarṇanaṃ nāmaikaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ // 61//

## Linked texts (6)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.24.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Vulgate](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.harivamsa*vulgate.1.10.29) — Sanskrit
- [Brahmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahma.7.27) — Vyāsa, Sanskrit
- [Critical edition (Baroda)](https://indike.org/pramana/in.lit.ramayana.valmiki*crit.1.46.13) — Sanskrit
- [Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi)](https://indike.org/pramana/in.purana.agni*nag.272.12) — Sanskrit
- [Śivapurāṇa (complete text)](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.5.36.23) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.61) · Pramāṇa
