Pramāṇa · Search · About · API

Brahmandapurana 2.67

Brahmāṇḍapurāṇa 2.67

Language
Sanskrit

Contents

2.67.1

āyoḥ putrā mahātmānaḥ pañcaivāsanmahābalāḥ /
svarbhānuta nayāyāṃ te prabhāyāṃ jajñire nṛpāḥ //

2.67.2

nahuṣaḥ prathamasteṣāṃ kṣatravṛddhastataḥ smṛtaḥ /
raṃbho rajiranenāśca triṣu lokeṣu viśrutāḥ //

2.67.3

kṣatravṛddhātmajaścaiva sunahotro mahāyaśāḥ /
sunahotrasya dāyādāstrayaḥ paramadhārmikāḥ //

2.67.4

kāśaḥ śalaśca dvāvetau tathā gṛtsamadaḥ prabhuḥ /
putro gṛtsamadasyāpi śunako yasya śaunakaḥ //

2.67.5

brāhmaṇāḥ kṣatriyāścaiva vaiśyāḥ śūdrāstathaiva ca /
etasya vaṃśesaṃbhūtā vicitraiḥ karmabhirdvijāḥ //

2.67.6

śalātmajo hyārṣṭiṣeṇaḥ śiśirastasya jātmajaḥ /
śaunakāścārṣṭiṣeṇāśca kṣatropetā dvijātayaḥ //

2.67.7

kāśyasya kāśipo rājā putro dīrghatapāstathā /
dhanvaśca dīrghatapaso vidvāndhanvantarīstataḥ //

2.67.8

tapasoṃ'te mahātejā jāto vṛddhasya dhīmataḥ /
athainamṛṣayaḥ procuḥ sūtaṃ vākyamida punaḥ //

2.67.9

ṛṣaya ūcuḥ
kaśca dhanvantarirdevo mānuṣeṣviha jajñivān /
etadveditumicchāmastannobrūhi parantapa //

2.67.10

sūta uvāca
dhanvantareḥ saṃbhavo 'yaṃ śrūyatāmiha vai dvijāḥ /
sa saṃbhūtaḥ samudrānte mathyamāne 'mṛte purā //

2.67.11

utpannaḥ kalaśātpūrvaṃ sarvataśca śriyā vṛtaḥ /
sadyaḥsaṃsiddhakāryaṃ taṃ dṛṣṭvā viṣṇukhasthitaḥ //

2.67.12

abjastvamiti hovāca tasmādabjastu sa smṛtaḥ /
abjaḥ provāca viṣṇuṃ taṃ tanayo 'smi tava prabho //

2.67.13

vidhatsva bhāgaṃ sthānaṃ ca mama loke surottama /
evamuktaḥ sa dṛṣṭvā tu tathyaṃ provāca sa prabhuḥ //

2.67.14

kṛto yajñavibhāgastu daiteyairhi suraistathā /
vedeṣu vidhiyuktaṃ ca vidhihotraṃ maharṣibhiḥ //

2.67.15

na sakyamiha homaṃ vai tubhyaṃ kartuṃ kadāyana /
arvāksūto 'si he deva tava mantro na vai prabho //

2.67.16

dvitīyāyāṃ tu saṃbhūtyāṃ loke khyātiṃ gamiṣyasi /
aṇimādiyutāṃ siddhiṃ gatastatra bhaviṣyasi //

2.67.17

etenaiva śarīreṇa devatvaṃ prāpsyasi prabho /
cā (ca) turmantrairghṛtairgavyairyakṣyante tvāṃ dvijātayaḥ //

2.67.18

atha vā tvaṃ punaścaiva hyāyurvedaṃ vidhāsyasi /
avaśyabhāvīhyartho 'yaṃ prāgdṛṣṭastvabjayoninā //

2.67.19

dvitīyaṃ dvāpara prāpya bhavitā tvaṃ na saṃśayaḥ /
tasmāttasmai varaṃ dattvā viṣṇurantardadhe tataḥ //

2.67.20

dvitīye dvāpare prāpte saunahotraḥ sa kāśirāṭ /
putrakāmastapastepe nṛpo dīrghatapāstathā //

2.67.21

abjaṃ devaṃ tu putrārthe hyārirādhayiṣurnṛpaḥ /
vareṇa cchandayāmāsa tato dhanvantarirnṛpam //

2.67.22

nṛpa uvāca
bhagavanyadi tuṣṭastvaṃ putro me gatimānbhaveḥ /
tatheti samanujñāya tatraivāntaradhātprabhuḥ //

2.67.23

tasya gehe samutpanno devo dhanvantaristadā /
kāśirājo mahārājaḥ sarva rogapraṇāśanaḥ //

2.67.24

āyurvedaṃ bharadvājātprāpyeha sabhiṣakkriyam /
tamaṣṭadhā punarvyasya śiṣyebhyaḥ pratyapādayat //

2.67.25

dhanvantarisutaścāpi ketumāniti viśrutaḥ /
atha ketumataḥ putro jajñe bhīmaratho nṛpaḥ //

2.67.26

putro bhīmarathasyāpi jāto dhīmānprajeśvaraḥ /
divodāsa iti khyāto vārāṇasyadhipo 'bhavat //

2.67.27

etasminneva kāle tu purīṃ vārāmasīṃ purā /
śūnyāṃ niveśayāmāsa kṣemako nāma rākṣasaḥ //

2.67.28

śaptā hi sā purī pūrvaṃ nikuṃbhena mahātmanā /
śūnyā varṣasahasraṃ vai bhavitrīti punaḥ punaḥ //

2.67.29

tasyāṃ tu śaptamātrāyāṃ divodāsaḥ prajeśvaraḥ /
viṣayānte purīṃ ramyāṃ gomatyāṃ saṃnyaveśayat //

2.67.30

ṛṣaya ūcuḥ
vārāṇasīṃ kimarthaṃ tāṃ nikuṃbhaḥ śaptavānpurā /
nikuṃbhaścāpi dharmātmā siddhakṣetraṃ śaśāpa yaḥ //

2.67.31

sūta uvāca
divodāsastu rājarṣirnagarīṃ prāpya pārthivaḥ /
vasate sa mahātejāḥ sphītāyāṃ vai narādhipaḥ //

2.67.32

etasminneva kāle tu kṛtadāro maheśvaraḥ /
devyāḥ sa priyakāmastu vasanvai śvaśurāntike //

2.67.33

devājñayā pāriṣadā viśvarupāstapodhanāḥ /
pūrvoktarūpasaṃveṣaistoṣayanti maheśvarīm //

2.67.34

hṛṣyate tairmahādevo menā naiva tu tuṣyati /
jugupsate sā nityaṃ vai devaṃ devīṃ tathaiva ca //

2.67.35

mama pārśve tvanācārastava bharttā maheśvaraḥ /
daridraḥ sarvathaiveha hā kaṣṭaṃ lajjate na vai //

2.67.36

mātrā tathoktā vacasā strīsvabhāvānna cakṣame /
smitaṃ kṛtvā tu varadā harapārśvamathāgamat //

2.67.37

viṣaṇṇavadanā devī mahādevamabhāṣata /
neha vatsyāmyahaṃ deva naya māṃ svaṃ niveśanam //

2.67.38

tathoktastu mahādevaḥ sarvāṃllokānnirīkṣya ha /
vāsārthaṃ rocayāmāsa pṛthivyāṃ tu dvijottamāḥ //

2.67.39

vārāṇasīṃ mahātejāḥ siddhakṣetraṃ maheśvaraḥ /
divodāsena tāṃ jñātvā niviṣṭāṃ nagarīṃ bhavaḥ //

2.67.40

pārśvasthaṃ sa samāhūya gaṇeśaṃ kṣemamabravīt /
gaṇeśvara purīṃ gatvā śūnyāṃ vārāṇasīṃ kuru //

2.67.41

mṛdunā cābhyupāyena ativīryaḥ sa pārthivaḥ /
tato gatvā nikuṃbhastu purīṃ vārāṇasīṃ purā //

2.67.42

svapne saṃdarśayāmāsa maṅkanaṃ nāmato dvijam /
śreyaste 'haṃ kariṣyāmi sthānaṃ me rocayānagha //

2.67.43

madrūpāṃ pratimāṃ kṛtvā nagaryante niveśaya /
tathā svapne yathā dṛṣṭaṃ sarvaṃ kāritavāndvijaḥ //

2.67.44

nagarīdvāryanujñāpya rājānaṃ tu yathāvidhi /
pūjā tumahatī caiva nityameva prayujyate //

2.67.45

gandhairdhūpaiśca vālyaiśca prekṣaṇīyestathaiva ca /
annapradānayuktaiśca hyatyadbhutamivābhavat //

2.67.46

evaṃ saṃpūjyate tatra nityameva gaṇeśvaraḥ /
tato varasahasrāṇi nāgarāṇāṃ prayacchati //

2.67.47

putrānhiraṇyamāyūṃṣi sarvakāmāṃstathaiva ca /
rājñastu mahiṣī śreṣṭā suyaśā nāma viśrutā //

2.67.48

putrārthamāgatā sādhvī rājñā devī pracoditā /
pūjāṃ tu vipulāṃ kṛtvā devī putrānayācata //

2.67.49

punaḥ punarathāgatya bahuśaḥ putrakāraṇāt /
na prayacchati putrāṃstu nikuṃbhaḥ kāraṇena tu //

2.67.50

krudhyate yadi rājā tu tata kiñcitpravarttate /
atha dīrgheṇa kālena krodho rājānamāviśat //

2.67.51

bhūtaṃ tvidaṃ maṃhaddvāri nāgarāṇāṃ prayacchati /
prītyā varāṃśca śataśo na kiñcinnaḥ prayacchati //

2.67.52

māmakaiḥ pūjyate nityaṃ nagaryāṃ mama caiva tu /
sa yācitaśca bahuśo devyā me putrakāraṇāt //

2.67.53

na dadāti ca putraṃ me kṛtaghno bahubhojanaḥ /
ato nārhati pūjā tu matsakāśātkathañcana //

2.67.54

tasmāttu nāśayiṣyāmitasya sthānaṃ durātmanaḥ /
evaṃ tu sa viniścitya durātmā rājakilbiṣī //

2.67.55

sthānaṃ gaṇapateśtasya nāśayāmāsa durmatiḥ /
bhagnamāyatanaṃ dṛṣṭvā rājānamaśapatprabhuḥ //

2.67.56

yasmādvināparādhaṃ me tvayā sthānaṃ vināśitam /
akasmāttu purī śūnyā bhavitrīte narādhipa //

2.67.57

tatastena tu śāpena śūnyā vārāṇasī tadā /
śaptvā purīṃ nikuṃbhastu mahādevamathānayat //

2.67.58

śūnyāṃ purīṃ mahā devo nirmame padamātmanaḥ /
tulyāṃ devavibhūtyā tu devyāścaiva mahāmanāḥ //

2.67.59

ramate tatra vai devī hyaiśvaryātsā tu vismitā /
devyā krīḍārthamīśāno devo vākyamathābravīt //

2.67.60

nāhaṃ veśma vimokṣyāmi hyavimuktaṃ hi me gṛham /
prahasyaināmathovāca hyavimuktaṃ hi me gṛham /
nāhaṃ devi gamiṣyāmi tvanyatredaṃ vihāya vai //

2.67.61

mayā saha ramasveha kṣetre bhāminyanuttame /
tasmāttadavimuktaṃ hi proktaṃ devena vai svayam //

2.67.62

evaṃ vārāṇasī śaptā hyavimuktaṃ ca kīrttitā /
yasminvasedbhavo devaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ //

2.67.63

yugeṣu triṣu dharmātmā saha devyā maheśvaraḥ /
antarddhānaṃ kalau yāti tatpuraṃ tu mahātmanaḥ //

2.67.64

antarhite pure tasminpurī sā vasate punaḥ /
evaṃ vārāṇasī śaptā niveśaṃ punarāgatā //

2.67.65

bhadrasenasya putrāṇāṃ śatamuttamadhanvinām /
hatvā niveśayāmāsa divodāso narādhipaḥ //

2.67.66

bhadrasenasya rājyaṃ tu hataṃ tena balīyasā /
bhadrasenasya putrastu durmado nāma nāmataḥ //

2.67.67

divodāsena bāleti ghṛṇayā sa visarjitaḥ /
divodāsāddṛṣadvatyāṃ vīro jajñe pratarddanaḥ //

2.67.68

tena putreṇa bālena prahṛtaṃ tasya vai punaḥ /
vairasyānta mahārāja tadā tena vidhitsatā //

2.67.69

pratardanasya putrau dvau vatso gargaśca viśrutau /
vatsaputro hyalarkastu sannatistasya cātmajaḥ //

2.67.70

alarkaṃ prati rājarṣiṃ śrokoṃ gītaḥ purātanaiḥ /
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi ṣaṣṭivarṣaśatāni ca //

2.67.71

yuvā rūpeṇa saṃpanno hyalarkaḥ kāśisattamaḥ /
lopāmudrāprasādena paramāyuravāptavān //

2.67.72

śāpasyānte mahābāhurhatvā kṣemakarākṣasam /
ramyāmāvāsayāmāsa purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ //

2.67.73

sannaterapi dāyādaḥ sunītho nāma dhārmikaḥ /
sunīthasya tu dāyādaḥ kṣaimākhyo nāma dhārmikaḥ //

2.67.74

kṣemasya ketumānputraḥ suketustasya cātmajaḥ /
suketutanayaścāpi dharmaketuriti śrutaḥ //

2.67.75

dharmaketostu dāyādaḥ satyaketurmahārathaḥ /
satyaketusutaścāpi vibhurnāma prajeśvaraḥ //

2.67.76

suvibhustu vibhoḥ putraḥ sukumārastataḥ smṛtaḥ /
sukumārasya putrastu dhṛṣṭaketuḥ sudhārmikaḥ //

2.67.77

dhṛṣṭaketostu dāyādo veṇuhotraḥ prajeśvaraḥ /
veṇuhotrasutaścāpi gārgyo vai nāma viśrutaḥ //

2.67.78

gārgyasya gargabhūmistu vaṃśo vatsasya dhīmataḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyāścaiva tayoḥ putrāḥ sudhārmikāḥ //

2.67.79

vikrāntā balavantaśca sihatulyaparākramāḥ /
ityete kāśyapāḥ proktā rajerapi nibodhata //

2.67.80

rajeḥ putraśatānyāsanpañca vīryavato bhuvi /
rājeyamiti vikhyātaṃ kṣatra siṃdrabhayāvaham //

2.67.81

tadā devāsure yuddhe samutpanne sudāruṇe /
devāścaivāsurāścaiva pitāmahamathābruvan //

2.67.82

āvayorbhagavanyuddhe vijetā ko bhaviṣyati /
brūhi naḥ sarvalokeśa śrotumicchāmahe vayam //

2.67.83

brahmovāca /
yeṣāmarthāya saṃgrāme rajirāttāyudhaḥ prabhuḥ /
yotsyate te vijaṣyante trīṃllokānnātra saṃśayaḥ //

2.67.84

rajiryatastato lakṣmīryato lakṣmīstato dhṛtiḥ /
yato dhṛtistato dharmo yato dharmastato jayaḥ //

2.67.85

te devā dānavāḥ sarve tataḥ śrutvā rajerjayam /
abhyayurjayamicchantaḥ stuvanto rājasattamam //

2.67.86

te hṛṣṭamanasaḥ sarve rājānaṃ devadānavāḥ /
ūcurasmajjayāya tvaṃ gṛhāma varakārmukam //

2.67.87

rajiruvāca
ahaṃ jeṣyāmi bho daityā devāñccha krapurogamān /
indro bhavāmi dharmātmā tato yotsye raṇājire //

2.67.88

dānavā ūcuḥ
asmākamindraḥ prahlādastasyārthe vijayāmahe /
asmintu samaye rājaṃstiṣṭhethā devanodite //

2.67.89

sa tatheti bruvanneva devairapyabhinoditaḥ /
bhaviṣyasīṃdro jitveti devairapi nimantritaḥ //

2.67.90

jaghāna dānavānsarvānye 'vadhyā vajrapāṇayaḥ /
sa vipranaṣṭāṃ devānāṃ paramaśrīḥ śriyaṃ vaśī //

2.67.91

nihatya dānavānsarvā nājahāra rajiḥ prabhuḥ /
taṃ tathāha rajiṃ tatra devaiḥ saha śatakratuḥ //

2.67.92

rajiputro 'hamityuktvā punarevābrahavīdvacaḥ /
indro 'si rājandevānāṃ sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ //

2.67.93

yasyāhamindraḥ putraste khyātiṃ yāsyāmi śatruhan /
sa tu śakravacaḥ śrutvā vañcitastena māyayā //

2.67.94

tathetyevāha vai rājā prīyamāṇaḥ śatakratum /
tasmiṃstu devasadṛśe divaṃ prāpte mahīpatau //

2.67.95

dāyādyamindrādā jahnurācāryatanayā rajeḥ /
tāni putraśatānyasya tacca sthānaṃ śacīpateḥ //

2.67.96

samākrāmanta bahudhā svargalokaṃ triviṣṭapam /
tataḥ kāle bahutithe samatīte mahābalaḥ //

2.67.97

hatarājyo 'bravīcchakro hatabhāgo bṛhaspatim /
badarī phalamātraṃ vai puroḍāśaṃ vidhatsva me //

2.67.98

brahmarṣe yena tiṣṭheyaṃ tejasāpyāyitastataḥ /
brahmankṛśo 'haṃ vimanā tdṛtarājyo hṛtāsanaḥ //

2.67.99

hataujā durbalo yuddhe rajiputreḥ prasīda me /
bṛhaspatiruvāca
yadyevaṃ coditaḥśakra tvayāsyāṃ pūrvameva hi //

2.67.100

nābhaviṣyattvatpriyārthamakarttavyaṃ mamānagha /
prayatiṣyāmi devendra tvaddhitārthaṃ mahādyute //

2.67.101

yajñabhāgaṃ ca rājyaṃ ca acirātpratipatsyase /
tathā śakra gamiṣyāmi mā bhūtte viklavaṃ manaḥ //

2.67.102

tataḥ karma cakārāsya tejaḥsaṃvarddhanaṃ mahat /
teṣāṃ ca buddhisaṃmohamakarodbuddhisattamaḥ //

2.67.103

te yadā tu susaṃmūḍā rāgānmatto vidharmiṇaḥ /
brahmadviṣaśca saṃbṛttā hatavīryaparākramāḥ //

2.67.104

tato lebhe 'suraiśvaryamaindrasthānaṃ tathottamam /
hatvā rajisutānsarvānkāmakrodhaparāyaṇān //

2.67.105

ya idaṃ cyavanaṃ sthānātpratiṣṭhāṃ ca śatakratoḥ /
śṛṇuyācchrāvayedvāpi na sa daurātmyamāpnuyāt //

2.67.105.p1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde dhanvantarisaṃbhavādivarṇanaṃ nāma saptaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ // 67//

Linked texts (3)