<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 2.9

# Brahmandapurana 2.9

Brahmāṇḍapurāṇa 2.9

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.9.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.51) — 1 part
- [2.9.76](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.76) — 1 part

### [2.9.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.1)

ṛṣaya ūcuḥ  
kathaṃ dvivārāvutpannā bhavānī prāksatī tu yā /  
āsīddākṣāyaṇī pūrvamumā kathamajāyata //

### [2.9.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.2)

menāyāṃ pitṛkanyāyāṃ janayañchailarāṭ svayam /  
ke vai te pitaro nāma yeṣāṃ menā tu mānasī //

### [2.9.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.3)

mainākaścaiva dohitro dauhitrī ca tathā hyumā /  
ekaparṇā tathā caiva tathā caivaikapāṭalā //

### [2.9.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.4)

gaṅgā cāpi saricchreṣṭhā sarvāsāṃ pūrvajā tathā /  
sarvametatvayoddiṣṭaṃ nirdeśaṃ tasya no vada //

### [2.9.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.5)

śrotumicchāmi bhadraṃ te śrāddhasya ca vidhiṃ param /  
putrāśca ke smṛtāsteṣāṃ kathaṃ ca pitarastu te //

### [2.9.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.6)

kathaṃ vā te samutpannāḥ kiṃnā mānaḥ kimātmakāḥ /  
svarge vai pitaro hyete devānāmapi devatāḥ //

### [2.9.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.7)

evaṃ veditumicchāmi pitṝṇāṃ sargamuttamamā /  
yathā ca dattamasmābhiḥ sārddhaṃ prīṇāti vai pitṝn //

### [2.9.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.8)

yadarthaṃ te na dṛśyante tatra kiṃ kāraṇaṃ smṛtam /  
svarge tu ke ca varttante pitaro narake va ke //

### [2.9.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.9)

abhisaṃbhāṣya pitaraṃ pituśca pitaraṃ tathā /  
pratitāmahaṃ tathā caiva triṣu piṇḍeṣu nāmataḥ //

### [2.9.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.10)

nāmnā dattāni śrāddhāni kathaṃ gacchanti vai pitṝn /  
kathaṃ ca śaktāste dātuṃ narakasthāḥ phalaṃ punaḥ //

### [2.9.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.11)

ke ca te pitaro nāma kānyajāmo vayaṃ punaḥ /  
devā api pitṝn svarge yajantīti hi naḥ śrutam //

### [2.9.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.12)

etadicchāmi vai śrotuṃ vistareṇa bahuśrutam /  
spaṣṭābhidhāna mapi vai tadbhavānvaktumarhasi //

### [2.9.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.13)

sūta uvāca  
atra vo kīrtayiṣyāmi yathāprajñaṃ yathāśrutam /  
manvantareṣu jāyante pitaro devasūnavaḥ //

### [2.9.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.14)

atītānāgatāḥ śreṣṭhāḥ kaniṣṭhāḥ kramaśastu vai /  
devaiḥ sārddhaṃ purātītāḥ pitaro 'nyentareṣu vai //

### [2.9.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.15)

vartante sāṃprataṃ ce tu tānvai pakṣyāmi niścayāt /  
śrāddhakriyāṃ manuścaiṣāṃ śrāddhadevaḥ pravarttayet //

### [2.9.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.16)

devānsṛjata brahmā māṃ yakṣyantīti ca prabhuḥ /  
tamutsṛjya tadātmānamayajaṃste phalārthinaḥ //

### [2.9.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.17)

te śaptā brahmaṇā mūḍhā naṣṭasaṃjñā bhaviṣyatha /  
tasmātkiñcinna jānīta tato lokeṣu muhyata //

### [2.9.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.18)

te bhūyaḥ praṇatāḥ sarve yācanti sma pitāmaham /  
anugrahāya lokānāṃ punastānabravītprabhuḥ //

### [2.9.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.19)

prāyaścittaṃ caradhvaṃ vai vyabhicāro hi vaḥ kṛtaḥ /  
putrānsvānparipṛcchadhvaṃ tato jñānamavāpsyatha //

### [2.9.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.20)

tatasta svasutāṃścaiva prayaścittaji ghṛkṣavaḥ /  
apṛcchansaṃyatātmāno vidhivacca mitho mithaḥ //

### [2.9.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.21)

tebhyaste niyatātmānaḥ putrāḥ śaṃsuranekadhā /  
prayaścittāni dharmajñāvāṅmanaḥ karmajāni ca //

### [2.9.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.22)

te putrānabruvanprītā labdhasaṃjñā divaukasaḥ /  
yūyaṃ vai pitaro 'smākaṃ yairvayaṃ pratibodhitāḥ //

### [2.9.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.23)

dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyaṃ ko varo vaḥ pradīyatām /  
pustānabravīdbrahmā yūyaṃ vai satyavādinaḥ //

### [2.9.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.24)

tasmādyaduktaṃ yuṣmābhistattathā na tadanyathā /  
uktaṃ ca pitaro 'smākaṃ ceti vai tanayāḥ svakāḥ //

### [2.9.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.25)

pitaraste bhaviṣyanti tebhyo 'yaṃ dīyatāṃ varaḥ /  
tenaiva vacasā te vai brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ //

### [2.9.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.26)

putrāḥ pitṛtvamājagmuḥ putratvaṃ pitaraḥ punaḥ /  
tasmātte pitaraḥ putrāḥ pitṛtvaṃ teṣu tatsmṛtam //

### [2.9.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.27)

evaṃ smṛtvā pitṝnputrāḥ putrāṃścaiva pitṝṃstathā /  
vyājahāra punarbrahmā vitṝnātmavivṛddhaye //

### [2.9.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.28)

yo hya niṣṭānpitṝñśrāddhi kriyāṃ kāñcitakariṣyati /  
rākṣasā dānavāśbaiva phalaṃ prāpsyanti tasya tat //

### [2.9.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.29)

śrāddhairāpyāyitāścaiva pitaraḥ somamavyayam /  
āpyāyamānā yuṣmābhirvarddhayiṣyanti nityaśaḥ //

### [2.9.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.30)

śrāddhairāpyāyitaḥ somo lokānāpyāyayiṣyati /  
kṛtsnaṃ saparvatavanaṃ jaṅgamājaṅgamairvṛtam //

### [2.9.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.31)

śrāddhāni puṣṭikāmāśca ye kariṣyanti mānavāḥ /  
tebhyaḥ puṣṭiṃ prajāścaiva dāsyanti pitaraḥ sadā //

### [2.9.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.32)

śrāddhe yebhyaḥ pradāsyanti trīnpiṇḍānnāmagotrataḥ /  
sarvatra vartamānāste pitaraḥ prapitāmahāḥ //

### [2.9.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.33)

teṣāmāpyāyayiṣyanti śrāddhadānena vai prajāḥ /  
evamājñā kṛtā pūrvaṃ brahmaṇā parameṣṭhinā //

### [2.9.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.34)

tenaitatsarvathā siddhaṃ dānamadhyayanaṃ tapaḥ /  
te tu jñānapradātāraḥ pitaro vo na saṃśayaḥ //

### [2.9.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.35)

ityete pitaro devā devāśca pitaraḥ punaḥ /  
anyonyapitaro hyete devāśca pitaraśca ha //

### [2.9.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.36)

etadbrahmavacaḥ śrutvā sūtasya viditātmanaḥ /  
papracchurmunayo bhūyaḥ sūtaṃ tasmādyaduttaram //

### [2.9.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.37)

ṛṣaya ūcuḥ  
kiyanto vai munigaṇāḥ kasminkāle ca te gaṇāḥ /  
pūrve tu devapravarā devānāṃ somavarddhanāḥ //

### [2.9.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.38)

sūta uvāca  
etadvo 'haṃ pravakṣyāmi pitṛsargamanuttamam /  
śaṃyuḥ papraccha yatpūrvaṃ pitaraṃ vai bṛhaspatim //

### [2.9.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.39)

bṛhaspatimupāsīnaṃ sarvajñānārthakovidam /  
putraḥ śaṃyurimaṃ praśnaṃ papraccha vinayānvitaḥ //

### [2.9.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.40)

ka ete pitaro nāma kiyantaḥ ke ca nāmataḥ /  
samudbhūtāḥ kathaṃ caite pitṛtvaṃ samupāgatāḥ //

### [2.9.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.41)

kasmācca pitaraḥ pūrvaṃ yajñaṃ puṣṇanti nityaśaḥ /  
kriyāśca sarvā varttante śrāddhapūrvā mahātmanām //

### [2.9.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.42)

kasmai śrāddhāni deyāni kiṃ ca datte mahāphalam /  
keṣu cāpyakṣayaṃ śrāddhaṃ tīrtheṣu ca nadīṣu ca //

### [2.9.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.43)

keṣu vai sarvamāptoti śrāddhaṃ kṛtvā dvijottamaḥ /  
kaśca kālo bhavecchrāddhe vidhiḥ kaścānuvarttate //

### [2.9.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.44)

etadicchāmi bhagavanvistareṇa yathā tathā /  
vyākhyātamānupūrvyeṇa yatra codāhṛtaṃ mayā //

### [2.9.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.45)

bṛhaspatiridaṃ samyagevaṃ pṛṣṭo mahāmatiḥ /  
vyājahārānupūrvyeṇa praśnaṃ praśnavidāṃ varaḥ //

### [2.9.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.46)

bṛhaspatiruvāca  
katha yiṣyāmi te tāta yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi /  
vinayena yathānyāyaṃ gambhīraṃ praśnamuttamam //

### [2.9.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.47)

dyauraṃrikṣaṃ pṛthivī nakṣatrāṇi diśasta thā /  
sūryācandramasau caiva tathāhorātrameva ca //

### [2.9.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.48)

na babhūvustadā tāta tamobhūtamabhūjjagat /  
brahmaiko duścaraṃ tatra tatāpa paramaṃ tapaḥ //

### [2.9.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.49)

śaṃyustamabravīdbhūyaḥ pitaraṃ brahmavittamam /  
sarvavedavratasnātaḥ sarvajñānavidāṃ varaḥ /  
kīdṛśaṃ sarvabhūteśastapastepe prajā patiḥ //

### [2.9.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.50)

bṛhaspatiruvāca  
sarveṣāṃ tapasāṃ yattattapo yogamanuttamam /  
dhyāyaṃstadā sa bhagavāṃstena lokānavāsṛjat //

### [2.9.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.51)

jñānāni bhūtabhavyāni lokā vedāśca sarvaśaḥ /  
yogāmṛtāstadā sṛṣṭā brahmaṇā lokacakṣuṣā //

### [2.9.51.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.51.p1)

lokāḥ saṃtānakā nāma yatra tiṣṭhanti bhāsvarāḥ /  
vairājā iti vikhyātā devānāṃ divi devatā/ // 52//

### [2.9.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.53)

yogena tapasā yuktaḥ pūrvameva tadā prabhuḥ /  
devānasṛjata brahmā yogayuktānsanātanān //

### [2.9.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.54)

ādidevā iti khyātā mahāsattvā mahaujasaḥ /  
sarvakāmapradāḥ pūjyā devādānavamānavaiḥ //

### [2.9.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.55)

teṣāṃ sapta samākhyātā gaṇāstrailokyapūjitāḥ /  
amūrttayastrayasteṣāṃ catvārastu samūrttayaḥ //

### [2.9.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.56)

upariṣṭāt trayasteṣāṃ varttante bhāvamūrttayaḥ /  
teṣāmadhastādvarttante catvāraḥ sūkṣmamūrttayaḥ //

### [2.9.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.57)

tato devāstato bhūmireṣā lokaparaṃparā /  
loke varṣanti te hyasmiṃstebhyaḥ parjanyasaṃbhavaḥ //

### [2.9.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.58)

annaṃ bhavati vai vṛṣṭyā lokānāṃ saṃbhavastataḥ /  
āpyāyayanti te yasmātsomaṃ cānnaṃ ca yogataḥ //

### [2.9.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.59)

ūcustānvai pitṝṃsta smāllokānāṃ lokasattamāḥ /  
manojavāḥ svadhābhakṣyaḥ sarvakāmapariṣkṛtāḥ //

### [2.9.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.60)

lobhamohabhayopetā niścintāḥ śoka varjitāḥ /  
ete yogaṃ parityajya prāptā lokānsudarśanān //

### [2.9.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.61)

divyāḥ puṇyā vipāpmāno mahātmāno bhavantyuta /  
tato yugasahasrānte jāyante brahmavādinaḥ //

### [2.9.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.62)

pratilabhya punaryogaṃ mokṣaṃ gacchantyamūrttayaḥ /  
vyaktāvyaktaṃ parityajya mahāyogabalena ca //

### [2.9.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.63)

naśyantyulkeva gagane kṣaṇadvidyutprabheva ca /  
utsṛjya dehajālāni mahāyogabalena ca //

### [2.9.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.64)

nirākhyopāsyatā yānti saritaṃ sāgaraṃ yathā /  
kriyayā gurupūjābhiryāgaṃ kurvanti yatnataḥ //

### [2.9.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.65)

śrāddhe prītāstataḥ somaṃ pitaro yogamāsthitāḥ /  
āpyāyayanti yogena trailokyaṃ yena jīvati //

### [2.9.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.66)

tasmācchrāddhāni deyāni yogānāṃ yatnataḥ sadā /  
pitṝṇāṃ hi balaṃ yogo yogātsomaḥ pravarttate //

### [2.9.67](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.67)

sahasraśataviprānvai bhojayedyāvadāgatān /  
ekastānapi mantrajñaḥ sarvānarhati tacchṛṇu //

### [2.9.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.68)

etāneva ca mantrajñānbhojayedyaḥ samāgatān /  
ekastānsnātakaḥ pritaḥ sarvānarhati tacchṛṇu //

### [2.9.69](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.69)

mantrajñānāṃ sahasreṇa snātakānāṃ śatena ca /  
yogācāryeṇa yadbhuktaṃ trāyate mahāto bhayāt //

### [2.9.70](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.70)

gṛhasthānāṃ sahasreṇa vānaprasthaśatena ca /  
brahmacārisahasreṇa yoga eva viśiṣyate //

### [2.9.71](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.71)

nāstiko vāpyadharmo vā saṃkīrmastaskaro 'pi vā /  
nānyatra tāraṇaṃ dānaṃ yogeṣvāha prajāpatiḥ //

### [2.9.72](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.72)

pitarastasya tuṣyanti suvṛṣṭenaiva karṣakāḥ /  
putro vāpyatha vā pautro dhyāninaṃ bhojayiṣyati //

### [2.9.73](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.73)

alābhe dhyānaniṣṭhānāṃ bhojayedbrahmacāriṇam /  
tadalābhe udasīnaṃ gūhasthamapi bhojayet //

### [2.9.74](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.74)

yastiṣṭhedekapādena vāyubhakṣaḥ śataṃ samāḥ /  
dhyānayogī parastasmāditi brahmānuśāsanam //

### [2.9.75](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.75)

ādya eṣa gaṇaḥ proktaḥ pitṝṇāmamitaujasām /  
bhāvayansarvalokānvai sthita eṣa gaṇaḥ sadā //

### [2.9.76](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.76)

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sarvānapi gaṇānpunaḥ /  
saṃtatiṃ saṃsthitiṃ caiva bhāvanāṃ ca yathākramam //

### [2.9.76.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9.76.p1)

eti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya  
upoddhātapāde pitṛkalpo nāma navamo 'dhyāyaḥ // 9//

## Linked texts (2)

- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.2.10.3) — Vyāsa, Sanskrit
- [Critical edition (BORI)](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.harivamsa*crit.11.12) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.2.9) · Pramāṇa
