Pramāṇa · Search · About · API

Brahmandapurana 3.6

Brahmāṇḍapurāṇa 3.6

Language
Sanskrit

Contents

3.6.1

athopaveśya caivainamāsane paramādbhute /
hayānanamupāgatyāgastyo vākyaṃ samabravīt //

3.6.2

bhagavansarvadharmajña sarvasiddhāntavittam /
lokābhyudayaheturhi darśanaṃ hi bhavādṛśām //

3.6.3

āvirbhāvaṃ mahādevyāstasyā rūpāntarāṇi ca /
vihāraścaiva mukhyā ye tānno vistarato vada //

3.6.4

hayagrīva uvāca
anādirakhilādhārā sadasatkarmarūpiṇī /
dhyānaikadṛśyā dhyānāṅgī vidyāṅgī hṛdayāspadā //

3.6.5

ātmaikyādvyaktimāyāti cirānuṣṭhānagauravāt //

3.6.6

ādau prādurabhūcchaktirbrahmaṇo dhyānayogataḥ /
prakṛtirnāma sā khyātā devānāmiṣṭasiddhidā //

3.6.7

dvitīyamudabhūdrūpaṃ pravṛtte 'mṛtamanthane /
śarvasaṃmohajanakamavāṅmanasagojaram //

3.6.8

yaddarśanādabhūdīśaḥ sarvajño 'pi vimohitaḥ /
visṛjya pārvatīṃ śīghrantayā ruddho 'tanodratam //

3.6.9

tasyāṃ vai janayāmāsa śāstāramasurārdanam //

3.6.10

agastya uvāca
kathaṃ vai sarvabhūteśo vaśī manmatha śāsanaḥ /
aho vimohito devyā janayāmāsa cātmajam //

3.6.11

hayagrīva uvāca
purāmarapurādhīśo vijayaśrīsamṛddhimān /
trailokyaṃ pālayāmāsa sadevāsuramānuṣam //

3.6.12

kailāsaśikharākāraṃ gajendramadhiruhya saḥ /
cacārākhilalokeṣu pūjyamāno 'khilairapi /
taṃ pramattaṃ viditvātha bhavānīpatikhyayaḥ //

3.6.13

durvāsasamathāhūya prajighāya tadantikam /
khaṇḍājinadharo daṇḍīdhūridhūsaravigrahaḥ /
unmattarūpadhārī ca yayau vidyādharādhvanā //

3.6.14

etasminnantare kāle kācidvidyādharāṅganā /
yadṛcchayāgatā tasya puraścārutarākṛtiḥ //

3.6.15

cirakālena tapasā toṣayitvā parāṃbikām /
tatsamarpitamālyaṃ ca labdhvā saṃtuṣṭamānasā //

3.6.16

tāṃ dṛṣṭvā mṛguśāvākṣīmuvāca munipuṅgavaḥ /
kutra vā gamyate bhīru kuto labdhamidaṃ tvayā //

3.6.17

praṇamya sā mahātmānamuvāca vinayānvitā /
cireṇa tapasā brahmandevyā dattaṃ prasannayā //

3.6.18

tachrutvā vacanaṃ tasyāḥ so 'pṛcchanmālyamuttamam /
pṛṣṭamātreṇa sā tuṣṭā dadau tasmai mahātmane //

3.6.19

karābhyāṃ tatsamādāya kṛtārtho 'smīti satvaram /
dadhau svaśirasā bhaktyā tāmuvācātirṣitaḥ //

3.6.20

brahmādīnāmalabhyaṃ yattallabdhaṃ bhāgyato mayā /
bhaktirastu padāṃbhoje devyāstava samujjvalā //

3.6.21

bhaviṣyacchobhanākāre gaccha saumye yathāsukham /
sā taṃ praṇamya śirasā yayau tuṣṭā yathāgatam //

3.6.22

preṣayitvā sa tāṃ bhūyo yayau vidyādharādhvanā /
vidyādharavadhūhastātpratijagrāha vallakīm //

3.6.23

divyasraganulepāṃśca divyānyābharaṇāni ca /
kvacidgṛhṇankvacidgā yankvaciddhasan //

3.6.24

svecchāvihārī sa muniryayau yatra purandaraḥ /
svakarasthāṃ tato mālāṃ śakrāya pradadau muniḥ //

3.6.25

tāṃ gṛhītvā gajaskandhe sthāpayāmāsa devarāṭ /
gajastu tāṃ gṛhītvātha preṣayāmāsa bhūtale //

3.6.26

tāṃ dṛṣṭvā preṣitāṃ mālāṃ tadā krodhena tāpasaḥ /
uvāca na dhṛtā mālā śirasā tu mayārpitā //

3.6.27

trailokyaiśvaryamattena bhavatā hyavamānitā /
mahādevyā dhṛtā yā tu brahmādyaiḥ pūjyatehi sā //

3.6.28

tvayā yacchāsito lokaḥ sadevāsuramānuṣaḥ /
aśobhano hyatejasko mama śāpādbhaviṣyati //

3.6.29

iti śaptvā vinītena tena saṃpūjito 'pi saḥ /
tūṣṇīmeva yayau brahmanbhāvikāryamanusmaran //

3.6.30

vijayaśrīstatastasya daityaṃ tu balimanvagāt /
nityaśrīrnityapuruṣaṃ vāsudevamathānvagāt //

3.6.31

indro 'pi svapuraṃ gatvā sarvadevasamanvitaḥ /
viṣaṇṇacetā niḥśrīkaścintayāmāsa devarāṭ //

3.6.32

athāmarapure dṛṣṭvā nimittānyaśubhāni ca /
bṛhaspatiṃ samāhūya vākyametaduvāca ha //

3.6.33

bhagavansarvadharmajña trikālajñānakovida /
dṛśyate 'dṛṣṭapūrvāṇi nimittānyaśubhāni ca //

3.6.34

kiṃphalāni ca tāni syurupāyo vātha kīdṛśaḥ /
iti tadvacanaṃ śrutvā devendrasya bṛhaspatiḥ /
pratyuvāca tato vākyaṃ dharmārthasahitaṃ śubham //

3.6.35

kṛtasya karmaṇo rājankalpakoṭiśatairapi /
prāyaścittopabhogābhyāṃ vinā nāśo na jāyate //

3.6.36

indra uvāca
karma vā kīdṛśaṃ brahmanprāyaścittaṃ ca kīdṛśam /
tatsarvaṃ śrotumicchāmi tanme vistarato vada //

3.6.37

bṛhaspatiruvāca
hananasteyahiṃsāśca pānamanyāṅganāratiḥ /
karma pañcavidhaṃ prāhurduṣkṛtaṃ dharaṇīpateḥ //

3.6.38

brahmakṣatriyaviṭśūdragoturaṅgakharoṣṭrakāḥ /
catuṣpado 'ṇḍajābjāśca tiryaco 'nasthikāstathā //

3.6.39

ayutaṃ ca sahasraṃ ca śataṃ daśa tathā daśa /
daśapañcatrirekārdhamānupūrvyādidaṃ bhavet //

3.6.40

brahmakṣatraviśāṃ strīṇāmuktārthe pāpamādiśet /
pitṛmātṛgurusvāmi putrāṇāṃ caiva niṣkṛtiḥ //

3.6.41

gurvājñayā kṛtaṃ pāpaṃ tadājñālaṅghaner'thakam /
daśabrāhmaṇabhṛtyarthamekaṃ hanyāddvijaṃ nṛpaḥ //

3.6.42

śatabrāhmaṇabhṛtyarthaṃ brāhmaṇo brāhmaṇaṃ tu vā /
pañcabrahmavidāmarthe traiśyamekaṃ tu daṇḍayet //

3.6.43

vaiśyaṃ daśaviśāmarthe viśāṃ vā daṇḍayettathā /
tathā śataviśāmarthe dvijamekaṃ tu daṇḍayet //

3.6.44

śūdrāṇāṃ tu sahasrāṇāṃ daṇḍayedbrāhmaṇaṃ tu vā /
tacchatārthaṃ tu vā vaiśyaṃ taddaśārddhaṃ tu śūdrakam //

3.6.45

bandhūnāṃ caiva mitrāṇāmiṣṭārthe tu tripādakam /
arthaṃ kalatraputrārthe svātmārthe na tu kiñcana //

3.6.46

ātmānaṃ hantumārabdhaṃ brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ viśam /
gāṃ vā turagamanyaṃ vā hatvā doṣairna lipyate //

3.6.47

ātmadārātmajabhrātṛbandhūnāṃ ca dvijottama /
kramāddaśaguṇo doṣo rakṣaṇe ca tathā phalam //

3.6.48

bhūpadvijaśrotriyavedavidvratīvedāntavidvedavidāṃ vināśe /
ekadvipañcāśadathāyutaṃ ca syānniṣkṛtiśceti vadanti saṃtaḥ //

3.6.49

teṣāṃ ca rakṣaṇavidhau hi kṛte ca dāne pūrvoditottaraguṇaṃ pravadanti puṇyam /
teṣāṃ ca darśanavidhau namane cakārye śūśrūṣaṇe 'pi caratāṃ sadṛśāṃśca teṣām //

3.6.50

siṃhavyāghramṛgādīni lokahiṃsākarāṇi tu /
nṛpo hanyācca satataṃ devārthe brāhmaṇārthake //

3.6.51

āpatsvātmārthake cāpi hatvā medhyāni bhakṣayet //

3.6.52

nātmārthe pācayedanna nātmārthe pācayetpaśūn /
devārthe brāhmaṇārthe vā pacamāno na lipyate //

3.6.53

purā bhagavatī māyā jagadujjīvanonmukhī /
sasarja sarvadevāṃśca tathaivāsuramānuṣān //

3.6.54

teṣāṃ saṃrakṣaṇārthāya paśūnapi caturdaśa /
yajñāśca tadvidhānāni kṛtvā cainānuvāca ha //

3.6.55

yajadhvaṃ paśubhirdevānvidhinānena mānavāḥ /
iṣṭāni ye pradāsyanti puṣṭāste yajñabhāvitāḥ //

3.6.56

evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ /
daridro nārakaścaiva bhavejjanmani janmani //

3.6.57

devatārthe ca pitrarthe tathaivābhyāgate gurau /
mahadāgamane caiva hanyānmedhyānpaśūndvijaḥ //

3.6.58

āpatsu brāhmaṇo māṃsaṃ medhyamaśnanna doṣabhāk /
vihitāni tu kāryāṇi pratiṣiddhāni varjayet //

3.6.59

purābhūdyuvanāśvasya devatānāṃ mahākratuḥ /
mamāyamiti devānāṃ kalahaḥ samajāyata //

3.6.60

tadā vibhajya devānāṃ mānuṣāṃśca paśūnapi /
vibhajyaikaikaśaḥ pradādbrahmā lokapitāmahaḥ //

3.6.61

tatastu paramā śaktirbhūtasaṃdhasahāyinī /
kupitābhūttato brahmā tāmuvāca nayānvitaḥ //

3.6.62

prādurbhūtā samudvīkṣya bhūtānandabhayānvitaḥ /
prāñjaliḥ praṇatastutvā prasīdeti punaḥ punaḥ //

3.6.63

prādurbhūtā yato 'si tvaṃ kṛtartho 'smi puro mama /
tvayaitadakhilaṃ karma nirmitaṃ suśubhāśubham //

3.6.64

śrutayaḥ smṛtayaścaiva tvayaiva pratipāditāḥ /
tvayaiva kalpitā yāgā manmukhāttu mahākratau //

3.6.65

ye vibhaktāstu paśavo devānāṃ parameśvari /
te sarve tāvakāḥ saṃtubhūtānāmapi tṛptaye //

3.6.66

ityuktvāntardadhe teṣāṃ pura eva pitāmahaḥ /
taduktenaiva vidhinā cakāra ca mahākratūn //

3.6.67

iyāja ca parāṃ śaktiṃ hatvā medhyānpaśūnapi /
tattadvibhāgo vedeṣu proktatvādiha noditaḥ //

3.6.68

striyaḥ śudrāstathā māṃsamādadyurbrāhmaṇaṃ vinā /
āpatsu brāhmaṇo vāpi bhakṣayedgurvanujñayā //

3.6.69

śivodbhavamida piṇḍamatyatha śivatāṃ gatam /
udbudhyasva paśo tvaṃ hi nāśivaḥ sañchivo hyasi //

3.6.70

īśaḥ sarvajagatkartā prabhavaḥ pralayastathā /
yato viśvādhiko rudrastena rudro 'si vai paśo //

3.6.71

anena turagaṃ gā vā gajoṣṭramahiṣādikam /
ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā hatvā doṣairna lipyate //

3.6.72

gṛhāniṣṭakarānvāpi nāgākhubalivṛścikān /
etadgṛhāśramasthānāṃ kriyāphalamabhīpsatām /
manaḥsaṃkalpasiddhānāṃ mahatāṃ śivavarcasām //

3.6.73

paśuyajñena cānyeṣāmiṣṭā pūrtikaraṃ bhavet /
japahomārcanādyaistu teṣāmiṣṭaṃ ca sidhyati //

3.6.73.p1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne hiṃsādyasvarūpakathanaṃ nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ

Linked texts (3)