<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Brahmandapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda) › 3.6

# Brahmandapurana 3.6

Brahmāṇḍapurāṇa 3.6

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [3.6.73](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.73) — 1 part

### [3.6.1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.1)

athopaveśya caivainamāsane paramādbhute /  
hayānanamupāgatyāgastyo vākyaṃ samabravīt //

### [3.6.2](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.2)

bhagavansarvadharmajña sarvasiddhāntavittam /  
lokābhyudayaheturhi darśanaṃ hi bhavādṛśām //

### [3.6.3](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.3)

āvirbhāvaṃ mahādevyāstasyā rūpāntarāṇi ca /  
vihāraścaiva mukhyā ye tānno vistarato vada //

### [3.6.4](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.4)

hayagrīva uvāca  
anādirakhilādhārā sadasatkarmarūpiṇī /  
dhyānaikadṛśyā dhyānāṅgī vidyāṅgī hṛdayāspadā //

### [3.6.5](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.5)

ātmaikyādvyaktimāyāti cirānuṣṭhānagauravāt //

### [3.6.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.6)

ādau prādurabhūcchaktirbrahmaṇo dhyānayogataḥ /  
prakṛtirnāma sā khyātā devānāmiṣṭasiddhidā //

### [3.6.7](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.7)

dvitīyamudabhūdrūpaṃ pravṛtte 'mṛtamanthane /  
śarvasaṃmohajanakamavāṅmanasagojaram //

### [3.6.8](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.8)

yaddarśanādabhūdīśaḥ sarvajño 'pi vimohitaḥ /  
visṛjya pārvatīṃ śīghrantayā ruddho 'tanodratam //

### [3.6.9](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.9)

tasyāṃ vai janayāmāsa śāstāramasurārdanam //

### [3.6.10](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.10)

agastya uvāca  
kathaṃ vai sarvabhūteśo vaśī manmatha śāsanaḥ /  
aho vimohito devyā janayāmāsa cātmajam //

### [3.6.11](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.11)

hayagrīva uvāca  
purāmarapurādhīśo vijayaśrīsamṛddhimān /  
trailokyaṃ pālayāmāsa sadevāsuramānuṣam //

### [3.6.12](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.12)

kailāsaśikharākāraṃ gajendramadhiruhya saḥ /  
cacārākhilalokeṣu pūjyamāno 'khilairapi /  
taṃ pramattaṃ viditvātha bhavānīpatikhyayaḥ //

### [3.6.13](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.13)

durvāsasamathāhūya prajighāya tadantikam /  
khaṇḍājinadharo daṇḍīdhūridhūsaravigrahaḥ /  
unmattarūpadhārī ca yayau vidyādharādhvanā //

### [3.6.14](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.14)

etasminnantare kāle kācidvidyādharāṅganā /  
yadṛcchayāgatā tasya puraścārutarākṛtiḥ //

### [3.6.15](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.15)

cirakālena tapasā toṣayitvā parāṃbikām /  
tatsamarpitamālyaṃ ca labdhvā saṃtuṣṭamānasā //

### [3.6.16](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.16)

tāṃ dṛṣṭvā mṛguśāvākṣīmuvāca munipuṅgavaḥ /  
kutra vā gamyate bhīru kuto labdhamidaṃ tvayā //

### [3.6.17](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.17)

praṇamya sā mahātmānamuvāca vinayānvitā /  
cireṇa tapasā brahmandevyā dattaṃ prasannayā //

### [3.6.18](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.18)

tachrutvā vacanaṃ tasyāḥ so 'pṛcchanmālyamuttamam /  
pṛṣṭamātreṇa sā tuṣṭā dadau tasmai mahātmane //

### [3.6.19](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.19)

karābhyāṃ tatsamādāya kṛtārtho 'smīti satvaram /  
dadhau svaśirasā bhaktyā tāmuvācātirṣitaḥ //

### [3.6.20](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.20)

brahmādīnāmalabhyaṃ yattallabdhaṃ bhāgyato mayā /  
bhaktirastu padāṃbhoje devyāstava samujjvalā //

### [3.6.21](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.21)

bhaviṣyacchobhanākāre gaccha saumye yathāsukham /  
sā taṃ praṇamya śirasā yayau tuṣṭā yathāgatam //

### [3.6.22](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.22)

preṣayitvā sa tāṃ bhūyo yayau vidyādharādhvanā /  
vidyādharavadhūhastātpratijagrāha vallakīm //

### [3.6.23](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.23)

divyasraganulepāṃśca divyānyābharaṇāni ca /  
kvacidgṛhṇankvacidgā yankvaciddhasan //

### [3.6.24](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.24)

svecchāvihārī sa muniryayau yatra purandaraḥ /  
svakarasthāṃ tato mālāṃ śakrāya pradadau muniḥ //

### [3.6.25](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.25)

tāṃ gṛhītvā gajaskandhe sthāpayāmāsa devarāṭ /  
gajastu tāṃ gṛhītvātha preṣayāmāsa bhūtale //

### [3.6.26](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.26)

tāṃ dṛṣṭvā preṣitāṃ mālāṃ tadā krodhena tāpasaḥ /  
uvāca na dhṛtā mālā śirasā tu mayārpitā //

### [3.6.27](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.27)

trailokyaiśvaryamattena bhavatā hyavamānitā /  
mahādevyā dhṛtā yā tu brahmādyaiḥ pūjyatehi sā //

### [3.6.28](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.28)

tvayā yacchāsito lokaḥ sadevāsuramānuṣaḥ /  
aśobhano hyatejasko mama śāpādbhaviṣyati //

### [3.6.29](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.29)

iti śaptvā vinītena tena saṃpūjito 'pi saḥ /  
tūṣṇīmeva yayau brahmanbhāvikāryamanusmaran //

### [3.6.30](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.30)

vijayaśrīstatastasya daityaṃ tu balimanvagāt /  
nityaśrīrnityapuruṣaṃ vāsudevamathānvagāt //

### [3.6.31](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.31)

indro 'pi svapuraṃ gatvā sarvadevasamanvitaḥ /  
viṣaṇṇacetā niḥśrīkaścintayāmāsa devarāṭ //

### [3.6.32](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.32)

athāmarapure dṛṣṭvā nimittānyaśubhāni ca /  
bṛhaspatiṃ samāhūya vākyametaduvāca ha //

### [3.6.33](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.33)

bhagavansarvadharmajña trikālajñānakovida /  
dṛśyate 'dṛṣṭapūrvāṇi nimittānyaśubhāni ca //

### [3.6.34](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.34)

kiṃphalāni ca tāni syurupāyo vātha kīdṛśaḥ /  
iti tadvacanaṃ śrutvā devendrasya bṛhaspatiḥ /  
pratyuvāca tato vākyaṃ dharmārthasahitaṃ śubham //

### [3.6.35](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.35)

kṛtasya karmaṇo rājankalpakoṭiśatairapi /  
prāyaścittopabhogābhyāṃ vinā nāśo na jāyate //

### [3.6.36](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.36)

indra uvāca  
karma vā kīdṛśaṃ brahmanprāyaścittaṃ ca kīdṛśam /  
tatsarvaṃ śrotumicchāmi tanme vistarato vada //

### [3.6.37](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.37)

bṛhaspatiruvāca  
hananasteyahiṃsāśca pānamanyāṅganāratiḥ /  
karma pañcavidhaṃ prāhurduṣkṛtaṃ dharaṇīpateḥ //

### [3.6.38](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.38)

brahmakṣatriyaviṭśūdragoturaṅgakharoṣṭrakāḥ /  
catuṣpado 'ṇḍajābjāśca tiryaco 'nasthikāstathā //

### [3.6.39](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.39)

ayutaṃ ca sahasraṃ ca śataṃ daśa tathā daśa /  
daśapañcatrirekārdhamānupūrvyādidaṃ bhavet //

### [3.6.40](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.40)

brahmakṣatraviśāṃ strīṇāmuktārthe pāpamādiśet /  
pitṛmātṛgurusvāmi putrāṇāṃ caiva niṣkṛtiḥ //

### [3.6.41](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.41)

gurvājñayā kṛtaṃ pāpaṃ tadājñālaṅghaner'thakam /  
daśabrāhmaṇabhṛtyarthamekaṃ hanyāddvijaṃ nṛpaḥ //

### [3.6.42](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.42)

śatabrāhmaṇabhṛtyarthaṃ brāhmaṇo brāhmaṇaṃ tu vā /  
pañcabrahmavidāmarthe traiśyamekaṃ tu daṇḍayet //

### [3.6.43](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.43)

vaiśyaṃ daśaviśāmarthe viśāṃ vā daṇḍayettathā /  
tathā śataviśāmarthe dvijamekaṃ tu daṇḍayet //

### [3.6.44](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.44)

śūdrāṇāṃ tu sahasrāṇāṃ daṇḍayedbrāhmaṇaṃ tu vā /  
tacchatārthaṃ tu vā vaiśyaṃ taddaśārddhaṃ tu śūdrakam //

### [3.6.45](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.45)

bandhūnāṃ caiva mitrāṇāmiṣṭārthe tu tripādakam /  
arthaṃ kalatraputrārthe svātmārthe na tu kiñcana //

### [3.6.46](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.46)

ātmānaṃ hantumārabdhaṃ brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ viśam /  
gāṃ vā turagamanyaṃ vā hatvā doṣairna lipyate //

### [3.6.47](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.47)

ātmadārātmajabhrātṛbandhūnāṃ ca dvijottama /  
kramāddaśaguṇo doṣo rakṣaṇe ca tathā phalam //

### [3.6.48](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.48)

bhūpadvijaśrotriyavedavidvratīvedāntavidvedavidāṃ vināśe /  
ekadvipañcāśadathāyutaṃ ca syānniṣkṛtiśceti vadanti saṃtaḥ //

### [3.6.49](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.49)

teṣāṃ ca rakṣaṇavidhau hi kṛte ca dāne pūrvoditottaraguṇaṃ pravadanti puṇyam /  
teṣāṃ ca darśanavidhau namane cakārye śūśrūṣaṇe 'pi caratāṃ sadṛśāṃśca teṣām //

### [3.6.50](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.50)

siṃhavyāghramṛgādīni lokahiṃsākarāṇi tu /  
nṛpo hanyācca satataṃ devārthe brāhmaṇārthake //

### [3.6.51](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.51)

āpatsvātmārthake cāpi hatvā medhyāni bhakṣayet //

### [3.6.52](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.52)

nātmārthe pācayedanna nātmārthe pācayetpaśūn /  
devārthe brāhmaṇārthe vā pacamāno na lipyate //

### [3.6.53](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.53)

purā bhagavatī māyā jagadujjīvanonmukhī /  
sasarja sarvadevāṃśca tathaivāsuramānuṣān //

### [3.6.54](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.54)

teṣāṃ saṃrakṣaṇārthāya paśūnapi caturdaśa /  
yajñāśca tadvidhānāni kṛtvā cainānuvāca ha //

### [3.6.55](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.55)

yajadhvaṃ paśubhirdevānvidhinānena mānavāḥ /  
iṣṭāni ye pradāsyanti puṣṭāste yajñabhāvitāḥ //

### [3.6.56](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.56)

evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ /  
daridro nārakaścaiva bhavejjanmani janmani //

### [3.6.57](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.57)

devatārthe ca pitrarthe tathaivābhyāgate gurau /  
mahadāgamane caiva hanyānmedhyānpaśūndvijaḥ //

### [3.6.58](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.58)

āpatsu brāhmaṇo māṃsaṃ medhyamaśnanna doṣabhāk /  
vihitāni tu kāryāṇi pratiṣiddhāni varjayet //

### [3.6.59](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.59)

purābhūdyuvanāśvasya devatānāṃ mahākratuḥ /  
mamāyamiti devānāṃ kalahaḥ samajāyata //

### [3.6.60](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.60)

tadā vibhajya devānāṃ mānuṣāṃśca paśūnapi /  
vibhajyaikaikaśaḥ pradādbrahmā lokapitāmahaḥ //

### [3.6.61](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.61)

tatastu paramā śaktirbhūtasaṃdhasahāyinī /  
kupitābhūttato brahmā tāmuvāca nayānvitaḥ //

### [3.6.62](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.62)

prādurbhūtā samudvīkṣya bhūtānandabhayānvitaḥ /  
prāñjaliḥ praṇatastutvā prasīdeti punaḥ punaḥ //

### [3.6.63](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.63)

prādurbhūtā yato 'si tvaṃ kṛtartho 'smi puro mama /  
tvayaitadakhilaṃ karma nirmitaṃ suśubhāśubham //

### [3.6.64](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.64)

śrutayaḥ smṛtayaścaiva tvayaiva pratipāditāḥ /  
tvayaiva kalpitā yāgā manmukhāttu mahākratau //

### [3.6.65](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.65)

ye vibhaktāstu paśavo devānāṃ parameśvari /  
te sarve tāvakāḥ saṃtubhūtānāmapi tṛptaye //

### [3.6.66](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.66)

ityuktvāntardadhe teṣāṃ pura eva pitāmahaḥ /  
taduktenaiva vidhinā cakāra ca mahākratūn //

### [3.6.67](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.67)

iyāja ca parāṃ śaktiṃ hatvā medhyānpaśūnapi /  
tattadvibhāgo vedeṣu proktatvādiha noditaḥ //

### [3.6.68](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.68)

striyaḥ śudrāstathā māṃsamādadyurbrāhmaṇaṃ vinā /  
āpatsu brāhmaṇo vāpi bhakṣayedgurvanujñayā //

### [3.6.69](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.69)

śivodbhavamida piṇḍamatyatha śivatāṃ gatam /  
udbudhyasva paśo tvaṃ hi nāśivaḥ sañchivo hyasi //

### [3.6.70](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.70)

īśaḥ sarvajagatkartā prabhavaḥ pralayastathā /  
yato viśvādhiko rudrastena rudro 'si vai paśo //

### [3.6.71](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.71)

anena turagaṃ gā vā gajoṣṭramahiṣādikam /  
ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā hatvā doṣairna lipyate //

### [3.6.72](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.72)

gṛhāniṣṭakarānvāpi nāgākhubalivṛścikān /  
etadgṛhāśramasthānāṃ kriyāphalamabhīpsatām /  
manaḥsaṃkalpasiddhānāṃ mahatāṃ śivavarcasām //

### [3.6.73](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.73)

paśuyajñena cānyeṣāmiṣṭā pūrtikaraṃ bhavet /  
japahomārcanādyaistu teṣāmiṣṭaṃ ca sidhyati //

### [3.6.73.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6.73.p1)

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne hiṃsādyasvarūpakathanaṃ nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ

## Linked texts (3)

- [Kulavṛtti](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.general.sakta.kulavrtti.1.414) — Sanskrit
- [Agnikāryapaddhati](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.prayoga.homa.agnikaryapaddhati-kasmira.3.554) — Sanskrit
- [Ānandeśvarapaddhati](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.general.sakta.anandesvarapaddhati.91) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.3.6) · Pramāṇa
