Brahmavaivartapurana 3.110: adhyāyaḥ 112
Brahmavaivartapurāṇa 3.110
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 112
3.110.1
atha dvādaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
vāsudevo dvārakāyāṃ vasudevājñayā mune .
prayayau ratnaruciraṃ rukmiṇīmandiraṃ varam .. 1 ..
3.110.2
śuddhasphaṭikasaṃkāśamamūlyaratnanirmitam .
purataḥ parito ramyaṃ nānācitreṇa citritam .. 2 ..
3.110.3
amūlyaratnakalaśaṃ śvetacāmaradarpaṇaiḥ .
vahaniśuddhāśukaiḥ śuddhaiḥ paritaḥ pariśobhitam .. 3 ..
3.110.4
dadarśa rukmiṇīṃ devīmatīva navayauvanām .
ratnaparyaṅkamāruhya śayānāṃ sasmitāṃ mudā .. 4 ..
3.110.5
aprauḍhāṃ ca navoḍhāṃ tāṃ navasaṃgamalajjitām .
amūlyaratnanirmāṇabhūṣaṇena vibhūṣitām .. 5 ..
3.110.6
sucārukabarībhārāṃ mālatīmalyabhūṣitām .
dṛṣṭavā kṛṣṇāṃ bhīṣmakanyā sahasā praṇanāma sā .. 6 ..
3.110.7
tāṃ saṃprāpya jagannātho ratnatalpe uvāsa saḥ .
śubhakṣaṇe ca śubhayā sa reme rāmayā saha .. 7 ..
3.110.8
sukhasaṃbhogamātreṇa mūrcchāmāpa mudā satī .
tasyāṃ jajñe kāmadevo bhasmībhūtadaśca śaṃbhunā .. 8 ..
3.110.9
sa śambaraṃ nihatyaiva tatra prāpa ratiṃ satīm .
ratirmāyāvatīnāmnā saṃketena surasya ca ..
3.110.10
chāyāṃ dattvā ca śayane gṛhiṇī śambarālaye .. 9 ..
3.110.11
narada uvāca
jahāra śambaraṃ kāmo daityaṃ kena prakārataḥ .
kathayasva māhābhāga vistareṇa śubhāṃ kathām .. 10 ..
3.110.12
nārāyaṇa uvāca
samatīte ca saptāhe rukmiṇīsūtikāgṛhāt .
gṛhītvā bālakaṃ daityo jagām svālayaṃ javāt .. 11 ..
3.110.13
aputrakaśca daityeśaḥ putraṃ prāpya praharṣitaḥ .
māyāvatyai dadau hṛṣṭo hṛṣṭā māyāvatī satī .. 12 ..
3.110.14
atīva pālanenaiva vardhayāmāsa bārakam .
sarasvatī tāṃ rahasi kathayāmāsa nirjane .. 13 ..
3.110.15
sarasvatyuvāca
śivakopānale pūrva bhasmībhūtaḥ patistava .
sa cāyaṃ rukmiṇīputro daityenaiva samāhṛtaḥ .. 14 ..
3.110.16
māyayā'pi ca māyeśo rukmiṇīsūtikāgṛhāt .
samānīya dadau tubhyaṃ patiste'yaṃ na cā''tmajaḥ .. 15 ..
3.110.17
kāmaṃ ca kathayāmāsa jaganmātā ca sā satī .
tava patnī ratiśceyaṃ ramasva rāmayā saha .. 16 ..
3.110.18
tvameva rukmiṇīputro nānyadaityasya manmathaḥ .
kurarīva satī nityaṃ roditi sma tvayā vinā .. 17 ..
3.110.19
ityuktvā ca yayau vāṇī brahmāṇī brahmaṇaḥ padam .sa reme nirjane nityaṃ rāmayā saha sundaraḥ .. 18 ..
3.110.20
ekadā manmathaṃ daityau dadarśa rahasi śthitam .
śṛṅgāraṃ rāmayā sārdhaṃ kurvantaṃ kautukena ca .. 19 ..
3.110.21
sasmitaṃ sasmitāyāśca madhyavakṣaḥsthalasthitam .
ratiṃ dadarśa kāmena mūrcchitāṃ suratotsukām .. 20 ..
3.110.22
dṛṣṭvā cukopa daityaśca jagrāha khaḍgamuttamam .
uvāca khaḍgahastaśca kāmadevaṃ ratiṃ satīm .. 21 ..
3.110.23
śamvara uvāca
dhiktvāṃ mahākāmukaṃ ca mūrkhaṃ paṇḍitamāninam .
mahāpātakināṃ śreṣṭhaṃ pramattaṃ mātṛgāminam .. 22 ..
3.110.24
dhiktvāṃ ca puṃścalīṃ mattāṃ kāmukīṃ hatacetanām .
putraṃ gṛhītvā rahasi kaloṣi suratiṃ sati .. 23 ..
3.110.25
ityevamuktvā khaḍgaṃ ca tāmeva hantumṛdyataḥ .
jighāṃsantaṃ ratiṃ detyaṃ prerayāmāsa manmathaḥ .. 24 ..
3.110.26
papāta dūrato brahmanmūrcchitaḥ svāṅgapīḍitaḥ .
punaśca cetanāṃ prāpya kopena prajvalanniva .. 25 ..
3.110.27
śivadattaṃ ca śūlaṃ ca jagrāha nirbhareṇa ca .
śatasūryaprabhaṃ śūlaṃ pralayāgnisamaṃ mune .. 26 ..
3.110.28
dṛṣṭvā''jagmuśca devāśca brahmeśaśeṣasaṃjñakāḥ .
pavanaḥ kathayāmāsa karṇe kāmasya yatnataḥ .. 27 ..
3.110.29
smara smara mahāmāyāṃ durgāṃ turgatināśinīm .
pavanasya vacaḥ śrutvā durgāṃ sasmāra manmathaḥ .. 28 ..
3.110.30
śūlaṃ babhūva tasyāṅge ramyaṃ mālyaṃ manoharam .
brahmāstreṇa ca taṃ daityaṃ jaghāna manmatho mudā .. 29 ..
3.110.31
ratiṃ gṛhītvā yānena jagāma dvārakāṃ purīm .
prayayurdevatāḥ sarvā stutvā ca pārvatīṃ svayam .. 30 ..
3.110.32
rukmiṇī maṅgalaṃ kṛtvā prajagrāha ratiṃ sutam .
utsavaṃ kārayāmāsa paraṃ svastyayanaṃ hariḥ .. 31 ..
3.110.33
brāhmaṇānbhojayāmāsa pūjayāmāsa pārvatīmra .
atha kṛṣṇaḥ krameṇaiva vedokte maṅgale dine .. 32 ..
3.110.34
saptānāṃ ramaṇīnāṃ ca pāṇigrāhaṃ cakāra ha .
kālindīṃ satyabhāmāṃ ca satyā rāgnijitīṃ satīm .. 33 ..
3.110.35
jāmbavatīṃ lakṣmaṇāṃ ca samudvāhaṃ cakāra saḥ .
tābhiḥ sārdha krameṇaiva putratpattiṃ cakāra ha .. 34 ..
3.110.36
ekasyāṃ daśaputrāśca kanyakaikā krameṇa ca .
nihatya narakaṃ daityaṃ saputraṃ ca nṛpeśvaram .. 35 ..
3.110.37
balavantaṃ muraṃ daityaṃ jaghāna raṇamūrdhani .
dadarśa kanyāstatrasthāḥ sahasrāṇāṃ ca ṣoḍaśa .. 36 ..
3.110.38
śatādhikā vayasyāśca śaśvatsusthirayauvanāḥ .
praphullavadanāḥ sarvā ratnabhūṣaṇabhūṣitāḥ .. 37 ..
3.110.39
śubhakṣaṇe ca tāsāṃ ca pāṇiṃ jagrāha mādhavaḥ .
tābhiḥ sārdhaṃ sa reme ca krameṇa ca śubhakṣaṇe .. 38 ..
3.110.40
ekasyāṃ daśaputrāśca kanyakaikā krameṇā ca .
hareretānyapatyāni babhūvuśca pṛthakpṛthak .. 39 ..
3.110.41
ekadā dvārakāṃ ramyāṃ durvāsā munipuṃgavaḥ .
śiṣyaistrikoṭibhiḥ sārdhamājagāmāvalīlayā .. 40 ..
3.110.42
rājā mahograsenaśca saputraḥ sapurohitaḥ .
vasudevo vāsudevo'pyakrūraścoddhavastathā .. 41 ..
3.110.43
nītvā ṣoḍaśopacāraṃ praṇemurmunipuṃgavam .
śubhārśiṣaṃ ca pradadau tebhyo brahmanpṛthakpṛthak .. 42 ..
3.110.44
ekānaṃśāṃ ca kanyāṃ tāṃ dadau tasmai śubhakṣaṇe .
muktāmāṇikyaṅīrāṃśca ratnaṃ ca yautakaṃ dadau .. 43 ..
3.110.45
sa reme rāmayā sārdha māhendre ratnamandire .
ratnendrasāranirmāṇaṃ dadau tasmai śubhāśramam .. 44 ..
3.110.46
ekadā sa muniśreṣṭhaḥ samālocya svacetasā .
śayānaṃ kṛtracidramyaparyaṅke ratnanirmite .. 45 ..
3.110.47
śrutavantaṃ purāṇaṃ ca śraddhayā kutraciddhibhum .
mahotsave niyuktaṃ ca kutracitprāṅgaṇe śubhe .. 46 ..
3.110.48
tāmabūlaṃ bhuktavantaṃ ca bhaktyā dattaṃ ca satyayā .
kutracitsevitaṃ talpe rukmiṇyā ścetacāmaraiḥ .. 47 ..
3.110.49
kālindīsepitapadaṃ śayānaṃ kutracinmudā .
sarvatra samasaṃbhāṣāṃ cakāra bhagavānmunim .. 48 ..
3.110.50
vismayaṃ prayayau viprau dṛṣṭvā tatparamādbhutam .
tuṣṭāva jagatīnāthaṃ rukmiṇīmandire punaḥ
vasantaṃ ca sudharmāyāṃ satāṃ saṃsadi sundaram .. 49 ..
3.110.51
durvāsā uvāca
jaya jaya jagatāṃ nātha jitasarva janārdana sarvātmaka
sarveśa sarvabīja purātana nirguṇa nirīha .. 50 ..
3.110.52
nirlipta nirañjana nirākāra bhaktānugrahavigraha satyamvarūpasanātana niḥsvarūpa nityanūtana .. 51 ..
3.110.53
brahmeśaśeṣadhaneśavandita padmayā sevitapādapadma brahmajyotiranirvacanīya vedāviditaguṇarūpa mahākāśasaṃmānanīya paramātmannamo'stu te .. 52 ..
3.110.54
ityevamuktvā manasā hareranumatena ca .
praṇamya tasthau viprendrastatraiva purato hareḥ .. 53 ..
3.110.55
tamuvāca jagannātho hitaṃ satyaṃ purātanam .
jñānaṃ ca vedavihitaṃ sarveṣāṃ ca satāṃ matam .. 54 ..
3.110.56
śrībhagavānuvāca
mā bhervipra śivāṃśastvaṃ kiṃ na jānāsi jñānataḥ .
ahaṃ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaṃ pravartate .. 55 ..
3.110.57
ahamātmā ca sarveṣāṃ śāvāḥ sarve mayā vinā .
prāṇidehānmayi gate yāntyeva sarvaśaktayaḥ .. 56 ..
3.110.58
jātāvapyeka evāhaṃ vyaktāveva pṛthakpṛthak .
yo bhuṅkte tasya tṛptiḥ syānnānyeṣāṃ ca kadācana .. 57 ..
3.110.59
pṛthagjīvādisarveṣāṃ pratimānaṃ ca prāṇinām .
paripūrṇatamo'haṃ ca goloke rāsamaṇḍale .. 58 ..
3.110.60
śrīdāmaśāpādrādhā sā māṃ draṣṭumakṣamā'dhunā .
sarve caivāṃśarūpeṇā kalayā ca tadaṃśataḥ .. 59 ..
3.110.61
rukmiṇīmandire cāṃśo'pyanyāsāṃ mandire kalāḥ .
mamāpi kutraciccāṃśaṃ kutra cicca kalākalāḥ .. 60 ..
3.110.62
kalākalāṃśāḥ kutrāpi pratimāsu ca dehiṣu .
ityuktvā jagatāṃ nātho gṛhasyābhyantaraṃ yayau
durvāsāśca priyāṃ tyaktvā śrīharestapase gataḥ .. 61 ..
3.110.63
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo munikṛṣṇasaṃo
dvādaśādhikāśatatamo'dhyāyaḥ .. 112 ..
Linked texts (1)
- Kṛṣṇajanmakhaṇḍa — Sanskrit