Brahmavaivartapurana 3.112: adhyāyaḥ 114
Brahmavaivartapurāṇa 3.112
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 114
3.112.1
atha caturdaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
kṛṣṇaputraśca pradyumno mahābalaparākramaḥ .
tatputro'pyaniruddhaśca vidhāturaṃśa eva ca .. 1 ..
3.112.2
ekadā'sāvaniruddho navayauvanasaṃyutaḥ .
supto rahasi paryaṅke puṣpacandanacarcite .. 2 ..
3.112.3
svapne dadarśa yuvatīṃ puṣṇodyāne supuṣpite .
sugandhipuṣpatalpe ca snigdhacandanacarcite .. 3 ..
3.112.4
śayānāṃ susmitāṃ ramyāṃ navayauvanasaṃyutām .
amūlyaratnanirmāṇabhūṣaṇena vibhūṣitām .. 4 ..
3.112.5
cārukeyūravalayaśaṅkhakaṅkaṇaśobhitām .
maṇikuṇḍalayugmena gaṇḍasthalavirājitām .. 5 ..
3.112.6
atīva sūkṣmavasanāṃ kvaṇanmañajīrarañjitām .
pakvabimbādharoṣṭhīṃ ca śaratkamalalocanām .. 6 ..
3.112.7
śaratpadmaprabhāmuṣṭakoṭīnduninditānanām .
muktāpaṅktisamāsādyadantapaṅktimanoharām .. 7 ..
3.112.8
trivakrakabarībhārāṃ mālatīmālyabhūṣitām .
kastūrīkuṅkumālaktasnigdhacandanakajjalaiḥ .. 8 ..
3.112.9
patrāvalīviracitasukapolasthalojjvalām .
dāḍimīkusumākārasindūrabindubhūṣitām .. 9 ..
3.112.10
śrīrāmakadalīstambhaninditorusthalojjvalām .
atyuccairvartulākārastanayugmavibhūṣitām .. 10 ..
3.112.11
nitambabhārana mrāṃ ca kāmabāṇaprapīḍitām .
kāmukīṃ kamanīyāṃ ca paśyantīṃ vakracakṣuṣā .. 11 ..
3.112.12
kuṅkumālaktaraktāktapādapadmavirājitām .
vāyupreraṇavastreṇa vyaktaguvtasthalojjvalām .. 12 ..
3.112.13
tāṃ dṛṣṭvā kāmaputraśca kāmonmathitamānasaḥ .
uvāca madhuraṃ ramyaṃ kāmamattāṃ sukomalām .. 13 ..
3.112.14
cārucampakavarṇābhāṃ kāmena pulakānvitām .
atiprauḍhāṃ navoḍhāṃ ca śṛṅgānecchāsucañcalām .. 14 ..
3.112.15
aniruddha uvāca
kiṃ devī kiṃ ca gāndharvokā tvaṃ kāminikānane .
kasya satrī kasya kanyā vā kaṃ vā vāñchasi sundari .. 15 ..
3.112.16
trailokyātulasaundaryā munimānasamohinī .
na bibheṣi kathaṃ brūhi svayamekākinī ca mām .. 16 ..
3.112.17
ahaṃ trailokyanāthasya pautraḥ kāmātmajo'dhunā .
kānte'hamaniruddhaśca navīnayauvanāhataḥ .. 17 ..
3.112.18
kamanīyaśca kāmī ca kāmaśāstraviśāradaḥ .
kāmukīkāmanāṃ pūrṇāṃ kartumeveśvaraḥ svayam .. 18 ..
3.112.19
māṃ bhajasva suśīre tvaṃ suveṣaṃ ca suśīlakam .
ratiśūraṃ ratirasaprājñaṃ ratirasapriyam .. 19 ..
3.112.20
ratiputraṃ ratirasaṃ pramattaṃ rasikaṃ priye .
yuvānaṃ vyādhihīnaṃ ca kāmukaṃ kāmukīcchati .. 20 ..
3.112.21
vidagdhāmu vidagdhaṃ ca kāntamāyāti kāmataḥ .
vidagdhāyā vidagdhena saṃgamo guṇavānbhavet .. 21 ..
3.112.22
pracchādya lojanāsyaṃ ca navasaṃgamalajjitā .
vilokayantī vakrākṣikoṇena tamuvāca sā .. 22 ..
3.112.23
kāminyuvāca
kāmukaḥ kāmaputro'si kāmena vyākulo'dhunā .
bhavāṃścetkāmukīyogyo na kāmaścintitaḥ katham .. 23 ..
3.112.24
pautrastrailokyanāthasya svataḥ saṃbhāvitasya ca .
svayaṃ yogyo yogyaputro vivāhaṃ na kathaṃ (vyadhāḥ) cana .. 24 ..
3.112.25
vivāhītā yajñapatnī sā ca puṇyavratā satī .
niścalā satataṃ sādhyā vardhinī saṅginī sadā .. 25 ..
3.112.26
bhayaprītidānasādhyā guptapatnī tvaniścalā .
naimittikā na nītyā sā sā ca vedavivarjitā .. 26 ..
3.112.27
paraṃ narakasopānā paratrehāyaśaskarā .
sādhustatra na hi rato vaṃśajo vaiṣṇavo yadi .. 27 ..
3.112.28
yadi pūrva bhavedbhrānto nivṛttaḥ sādhusaṅgataḥ .
pravṛttireṣā bhūtānāṃ nivṛttistu mahāphalā .. 28 ..
3.112.29
prāyaścittī punarlipto nivṛttaḥ pātakī yadi .
uvahāsyo bhuvi bhavetsarvaṃ kuñjaraśaucavat .. 29 ..
3.112.30
suśīlā sundarī śāntā dharmapatnī praśaṃsitā .
pativratā susādhyā sā śaśvatsupriyavādinī .. 30 ..
3.112.31
komalāṅgī vidagdhā ca śyāmā ratisukhapradā .
evaṃbhūtāṃ parityajya vaiṣṇavastapase vrajet .. 31 ..
3.112.32
sā jetpariṇatā sādhvī śāntā putravatī yadā .
anyathā ca vṛthā sarvaṃ tapasaḥ skhalanaṃ bhavet .. 32 ..
3.112.33
asādhuśca kuvaṃśaścetparanārīṃ prayāti cet .
sa yāti narakaṃ ghoraṃ pituśiḥ saptabhiḥsaha .. 33 ..
3.112.34
ahamūṣā bāṇakanyā bāṇaḥ śaṃkarakiṃkaraḥ .
bāṇastrailokyavijayī śaṃkaro jagatāṃ patiḥ .. 34 ..
3.112.35
na svatantrā parādhīnā triṣu kāleṣu kāminī .
puṃścalī yā svatantrā sā'pyasadvaṃśaprasūtikā .. 35 ..
3.112.36
pitā dadāti kanyāṃ tāṃ suyogyāya varāya ca .
kanyā varaṃ na yāceta dharma eṣa sanātanaḥ .. 36 ..
3.112.37
tvaṃ ca yogyo'si yogyā'haṃ māmicchasi yadi prabho .
bāṇaṃ prārthaya śaṃbhuṃ vā''pyathavā pārvatīṃ satīm .. 37 ..
3.112.38
ityuktvā sundarī sādhvī sāntardhānā babhūva ha .
nidrāṃ tatyāja sahasā kāmī kāmātmajo mune .. 38 ..
3.112.39
buddhavā svapnaṃ sa vijñāya kāmena vyathitāntaraḥ .
babhūva vyākulo'śānto na dṛṣṭvā prāṇavallabhām .. 39 ..
3.112.40
tyaktvā''hāramanidraśca pramattaśca kṛśodaraḥ .
kṣaṇaṃ tiṣṭhati śete ca kṣaṇaṃ rahasi roditi .. 40 ..
3.112.41
putraṃ dṛṣṭvā tu krandantaṃ devakī rukmiṇī ratiḥ .
anyāśca yoṣitaḥ sarvāḥ kathayāmāsurīśvaram .. 41 ..
3.112.42
tāsāṃ ca vacanaṃ śrutvā prahasya mavusūdanaḥ .
uvāca sarvatattvajñaḥ kṛṣṇaśca pūrṇamānasaḥ .. 42 ..
3.112.43
śrībhagavānuvāca
kāmāturā bāṇakanyā ratiṃ dṛṣṭvā śiveśayoḥ .
varaṃ saṃprāpa durgāyā vyākulā madanāstrataḥ .. 43 ..
3.112.44
svapnaṃ ca darśayāmāsa sā'niruddhaṃ ca pārvatī .
mama pautraṃ pramattaṃ ca cakāra kautukena ca .. 44 ..
3.112.45
tatputrīṃ ca pramatāṃ tā karomi svapnatā'dhunā .
svacchandaṃ tiṣṭha na ciraṃ nāsti cintā manovyathā .. 45 ..
3.112.46
iti kṛṣṇaḥ samāśvāsyasarvātamāsarvasiddhivit .
svapnaṃ ca darśayāmāsa bāṇaputrīṃ ca kāmukīm .. 46 ..
3.112.47
suptā sutalpe bālā sā puṣpacandanacarcite .
navayauvanasaṃyuktā ratnabhūṣaṇabhūṣitā .. 47 ..
3.112.48
śayānā ratnaparyaṅke dadarśa svapnamīpsitam .
atīva nirjane deśe ratnanirmāṇamandire .. 48 ..
3.112.49
navīnanīradaśyāmamatīva navayauvanam .
koṭikandarpalīlābhaṃ sasmitaṃ sumanoharam .. 49 ..
3.112.50
ratnakeyuravalayaratnamañjīrarañjitam .
ratnakuṇḍalayugmena gaṇḍasthalavirājitam .. 50 ..
3.112.51
candanokṣitasarvāṅgaṃ bhūṣitaṃ pītavāsasā .
sucārumālatīmālyavakṣaḥ sthalasamujjvalam .. 51 ..
3.112.52
śayānaṃ ratnaparyaṅke puṣpacandanacarcite .
taṃ dṛṣṭvā sahasā sādhvī tanmūlaṃ prayayau mudā .. 52 ..
3.112.53
uvāca madhuraṃ sādhvī hṛdayena vidūyatā .
kāmātmajapriyā kāntā kāmabāṇaprapīḍitā .. 53 ..
3.112.54
ūṣovāca
kastvaṃ kāmuka bhadraṃ te māṃ bhajasva smarāturām .
atiprauḍhāṃ navoḍhāṃ ca navasaṃgamalālasām .. 54 ..
3.112.55
tavānuraktāṃ bhaktāṃ ca gāndharveṇa samudvaha .
vivāhāṣṭaprakāreṣu gāndharvaḥ sulabho nṛṇām .. 55 ..
3.112.56
anuraktāṃ priyāṃ prāpya tyajedyaḥ kapaṭī pumān .
tasmādyāti mahālakṣmīḥ śāpaṃ dattvā sudāruṇam .. 56 ..
3.112.57
pumānuvāca
ahaṃ kṛṣṇasya pautraśca kāmadevātmajaḥ svayam .
kathaṃ gṛhṇāmi tvāṃ kānte tayoranumatiṃ vinā .. 57 ..
3.112.58
ityevamuktvā sa pumānantardhānaṃ cakāra saḥ .
kāmena vyākulā kāntā na dṛṣṭvā kāntamīpsitam .. 58 ..
3.112.59
nidrāṃ tyaktvā samutthāya talpādeva manoharāt .
viṣasāda sakhīmadhye pramattā rudatī bhṛśam .. 59 ..
3.112.60
papraccha tāṃ varā''līnāṃ kiṃ kimityeva niścitam .
uvāca baudhayāmāsa citralekhā suyoginī .. 60 ..
3.112.61
cetanaṃ kuru kalyāṇi kasmāte bhītirulbaṇā .svayaṃ śaṃbhuḥ śivā sākṣāddurlaṅdhye nagare sati .. 61 ..
3.112.62
śivasmaraṇamātreṇa sarvāriṣṭaṃ palāyate .
śivaṃ bhavati sarvatra śiva eva śivālayaḥ .. 62 ..
3.112.63
dhyānāddurgatināśinyāḥ sarvaṃ durgaṃ vinaśyati .
dadāti maṅgalaṃ tasmai sarvamaṅgalamahgalā .. 63 ..
3.112.64
citralekhāvacaḥ śrutvā kiṃcinnovāca sundarī .
tyaktvā''hāraṃ ca nidrāṃ ca puruṣaṃ cintayetsadā .. 64 ..
3.112.65
citralekhā sakhī gatvā bāṇamāha ca tatpriyām .
durgāṃ ca śaṃkaraṃ skandaṃ gaṇeśaṃ yogināṃ gurum .. 65 ..
3.112.66
citralekhāvacaḥ śrutvā rurodoccairbhṛśaṃ satī .
bāṇaśya śaṃkarābhyāśe viṣasāda pramūrcchitaḥ
jahāsa śaṃkaro durgā kārtikeyo gaṇeśvaraḥ .. 66 ..
3.112.67
gaṇeśvara uvāca
yo dadāti dhruvaṃ duḥkhamanyasmai damabhamohitaḥ .
sakṣmadharmavicāreṇa sa vindati caturguṇam .. 67 ..
3.112.68
śiveśayośca krīḍāṃ ca dṛṣṭvā yā kāmamohitā .
varaṃ tasyai dadau durgā varameva sudurlabham .. 68 ..
3.112.69
svapne gatvā svayaṃ devī mattaṃ kṛtvā samarātmajam .
adhunā vāmapārśce ca śaṃbhostiṣṭhati mūkvat .. 69 ..
3.112.70
sarvaṃ jñātvā ca sarvajño bhagavānharirīśvaraḥ .
svapne suveṣaṃ puruṣaṃ darśayāmāsa kanyākām .. 70 ..
3.112.71
suveṣaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā yuvānaṃ yuvātī satī .
paramecchā bhavettasyā dharmabhītyā nivartate .. 71 ..
3.112.72
suveṣaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā puṃścalī pāpavaṃśajā .
tyejennidrāṃ ca svāhāraṃ patiṃ putraṃ dhanaṃ gṛham .. 72 ..
3.112.73
cetanaṃ gṛhakārya ca kulalajjāṃ kuladvayam .
yuvānaṃ ratiśūraṃ cāpyatinīca na hi tyajet .. 73 ..
3.112.74
tyajejjātiṃ ca dharmaṃ ca prāṇāṃśca pariṇāmataḥ .
tasmātprājñaḥ prayatnena prāṇebhyo yuvatīṃ sadā .. 74 ..
3.112.75
parirakṣecca satataṃ māyāyuktāṃ na viśvaset .
hṛdayaṃ kṣuradhārābhaṃ nārīṇāṃ madhuraṃ vacaḥ .. 75 ..
3.112.76
tāsāṃ mano na jānanti santo vedāśca vaidikā .
prayātu dvārakāṃ sadyāścitralekhā suyoginīṃ .. 76 ..
3.112.77
aniruddhaṃ samāhartuṃ pramāttamavalīlayā .
iti śrutvā mahādevo gaṇeśaṃ tamuvāca ha .. 77 ..
3.112.78
na śruṇoti yathā bāṇaḥ śubhakāryaṃ tathā kuru .
citralekhā yayau turṇaṃ dvārakābhavanaṃ hareḥ .. 78 ..
3.112.79
sarveṣāmapi durlaṅdhyaṃ līlayā praviveśa sā .
nidritaṃ cāniruddhaṃ ca samāhṛtya ca yogataḥ .. 79 ..
3.112.80
rathamārohayāmāsa nidvitaṃ bālakaṃ mudā .
sā manoyāyinī bhadrā gṛhītvā bālakaṃ mune .. 80 ..
3.112.81
muhūrtācchoṇitapuraṃ kṛtvā śaṅkhadhvaniṃ yayau .
athā''śramābhyantare ca ruruduḥ sarvayoṣitaḥ .. 81 ..
3.112.82
aho bāṇaharo vatsaḥ kvagataḥ prāṇavallabhaḥ .
kṛṣṇastāśca samāśvāsya sarvajñaḥ sarvatattvavit .. 82 ..
3.112.83
sāmbakāmabalaiḥ sārdha kṛṣṇāḥ sātyakinā tathā .
gṛhītvā gānuḍaṃ vīraṃ rathamāruhya satvaraḥ .. 83 ..
3.112.84
sudarśanaṃ pāñcajanyaṃ padmaṃ kaumodakīṃ gadām .
paścādyāsyatideveśo nagaraṃ śoṇitaṃ tathā .. 84 ..
3.112.85
sagaṇaiḥśaṃkeraṇaiva pārvatyā parirakṣitam .
atha sā yoginī dhanyā puṇyā mānyā ca yoṣitām .. 85 ..
3.112.86
śiṣyā durvāsasaḥ śāntā siddhayogena siddhidā .
bārakaṃ bodhayāmāsa rudantaṃ mātaraṃ smaran .. 86 ..
3.112.87
snāpayitvā dadau tasmai mālyacandanabhūṣaṇam .
kṛtvā suveṣaṃ bālasya kanyāntaḥ puramīpsitam .. 87 ..
3.112.88
cakre praveśaṃ yogena rakṣakaiścāpi rakṣitam .
tāmūṣāṃ nidritāṃ dṛṣṭvā nirāhārāṃ kṛśodarīm .. 88 ..
3.112.89
śīghraṃ ca bodhayāmāsa sakhībhiḥ parirakṣitām .
ūṣāṃ kṛtvā ca susnātāṃ vastrabhūṣaṇabhūṣitām .. 89 ..
3.112.90
vastrairmālyaiścandanaiśca sindūrapatrakaiḥ śubhaiḥ .
dvayoḥ saṃbhāṣaṇaṃ tatra māhendre ca śubhakṣaṇe .. 90 ..
3.112.91
kārayāmāsa guptyā ca sakhīnāṃ saṃmatena ca .
pativratā patiṃ dṛṣṭvā sā reme vigatajvarā .. 91 ..
3.112.92
gāndharveṇa vivāhena tāmuvāha smarātmajaḥ .
ratirbabhūva suciramubhayoḥ sukhakāraṇam .. 92 ..
3.112.93
divāniśaṃ na bubudhe smaraputraḥ smarāturaḥ .
ūṣā kāmāturā prauḍhā navoḍhā navasaṃgamāt .. 93 ..
3.112.94
mūrcchāṃ saṃprāpa puṃsaśca sparśamātreṇa kāmukī .
evaṃ nityaṃ ca rahasi saṃgamaḥ sumanoharaḥ
babhūva suciraṃ vipra rājā śuśrāva rakṣakāt .. 94 ..
3.112.95
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradānāo ūṣāniruddhayoḥ
saṃgame caturdaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ .. 114 ..
Linked texts (1)
- Kṛṣṇajanmakhaṇḍa — Sanskrit