Brahmavaivartapurana 3.24: adhyāyaḥ 026
Brahmavaivartapurāṇa 3.24
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 026
3.24.1
nārada uvāca ..
3.24.2
dvādaśīlaṅghane doṣaḥ śrutastvanmukhato mune ..
3.24.3
parābhavo muneścaiva nṛpatrāṇaṃ hareraho .. 1 ..
3.24.4
adhunā śrotumicchāmi sarveṣāmīpsitaṃ ca me ..
3.24.5
ekādaśīvratasyāsya vidhānaṃ vada niścitam .. 2 ..
3.24.6
aho śrutau śrutaṃ kiṃcinmatabhedānna niścitam ..
3.24.7
śrutīnāṃ kāraṇamukhācchrotuṃ kautūhalaṃ mama .. 3 ..
3.24.8
nārāyaṇa uvāca ..
3.24.9
ekādaśīvratamidaṃ devānāmapi durlabham ..
3.24.10
śrīkṛṣṇaprītijanakaṃ tapaḥ śreṣṭhaṃ tapasvinām ..4..
3.24.11
devānāṃ ca yathā kṛṣṇo devīnāṃ prakṛtiryathā ..
3.24.12
āśramāṇāṃ yathā vipro vaiṣṇavānāṃ yathā śivaḥ ..5..
3.24.13
yathā gaṇeśaḥ pūjyānāṃ yathā vāṇī vipaścitām ..
3.24.14
śāstrāṇāṃ ca yathā vedāstīrthānāṃ jāhnavī yathā ..6..
3.24.15
taijasānāṃ yathā svarṇaṃ prāṇināṃ vaiṣṇavo yathā ..
3.24.16
dhanānāṃ ca yathā vidyā saṅgināṃ ca yathā priyā ..7..
3.24.17
pramathānāṃ yathā rudraḥ śreyasāṃ ca yathā matiḥ..
3.24.18
ātmā yathendriyāṇāṃ ca cañcalānāṃ yathā manaḥ ..8..
3.24.19
gurustrīṇāṃ yathā mātā bandhūnāṃ ca yathā patiḥ ..
3.24.20
baliṣṭhānāṃ yathā daivaṃ kālaḥ kalayatāṃ yathā ..9..
3.24.21
suśīlaṃ caiva mitrāṇāṃ śatrūṇāṃ rugyathā mune ..
3.24.22
yathā kīrtiḥ kīrtimatāṃ gṛhiṇāṃ ca yathā gṛham .. 4.26.10..
3.24.23
yathā khalo hiṃsakānāṃ duṣṭānāṃ caiva puṃścalī ..
3.24.24
tejasvināṃ graheśaśca sahiṣṇūnāṃ yathā kṣitiḥ .. 11 ..
3.24.25
yathā'mṛtaṃ bhakṣaṇānāṃ dāhakānāṃ yathā'nalaḥ ..
3.24.26
yathā śrīrdhanadātṝṇāṃ satīnāṃ ca yathā satī .. 12 ..
3.24.27
prajeśānāṃ yathā brahmā saritāṃ sāgaro yathā ..
3.24.28
yathā sāma śrutīnāṃ ca gāyatrī chandasāṃ yathā ..13..
3.24.29
vṛkṣāṇāṃ ca yathā'śvatthaḥ puṣpāṇāṃ tulasī yathā ..
3.24.30
yathā mārgo hi māsānāmṛtūnāṃ ca yathā madhuḥ .. 14 ..
3.24.31
ādityānāṃ yathā sūryo rudrāṇāṃ śaṃkaro yathā..
3.24.32
yathā bhīṣmo vasūnāṃ ca varṣāṇāṃ bhārataṃ yathā .. 15 ..
3.24.33
devarṣīṇāṃ yathā tvaṃ ca brahmarṣīṇāṃ yathā bhṛguḥ ..
3.24.34
nṛpāṇāṃ ca yathā rāmaḥ siddhānāṃ kapilo yathā .. 16 ..
3.24.35
yathā sanatkumāraśca yogināṃ jñānināṃ varaḥ ..
3.24.36
airāvato gajendrāṇāṃ paśūnāṃ śarabho yathā .. 17 ..
3.24.37
yathā himādriḥ śailānāṃ maṇīnāṃ kaustubho yathā ..
3.24.38
sarasvatī nadīnāṃ ca yathā puṇyasvarūpiṇī .. 18 ..
3.24.39
gandharvāṇāṃ citraratho yathā śreṣṭhaśca nārada ..
3.24.40
yathā kubero yakṣāṇāṃ sumālī rakṣasāṃ yathā .. 19 ..
3.24.41
yathā śreṣṭhā ca nārīṇāṃ śatarūpā varā parā ..
3.24.42
manūnāṃ ca yathā śreṣṭhaḥ svayaṃ svāyaṃbhuvo manuḥ ..4.26.20..
3.24.43
sundarīṇāṃ yathā rambhā yathā māyā ca māyinām ..
3.24.44
ekādaśīvratamidaṃ vratānāṃ ca varaṃ tathā ..21..
3.24.45
kartavyaṃ ca caturṇāṃ ca varṇānāṃ nityameva ca ..
3.24.46
yatīnāṃ vaiṣṇavānāṃ brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ .. 22 ..
3.24.47
satyaṃ sarvāṇi pāpāni brahmahatyādikāni ca ..
3.24.48
santyevaudanamāśritya śrīkṛṣṇavratavāsare .. 23 ..
3.24.49
bhuktvaitāni ca pāpāni yo bhuṅkte tatra mandadhīḥ ..
3.24.50
ihātipātakī so'pi yātyante narakaṃ dhruvam..24..
3.24.51
ekādaśīpramāṇāni yugasaṃkhyākṛtāni ca ..
3.24.52
kumbhīpāke mahāghore sthitvā caṇḍālatāṃ vrajet..29..
3.24.53
galitavyādhiyuktaśca tataḥ saptasu janmasu..
3.24.54
paścānmukto bhavetpāpādityāha kamalodbhavaḥ ..29..
3.24.55
ityevaṃ kathitaṃ brahmanyo doṣastatra bhojane ..
3.24.56
dvādaśīlaṅghane doṣo mayoktaśca śrutaḥ purā ..27..
3.24.57
daśamīlaṅghane doṣaṃ nibodha kathayāmi te ..
3.24.58
purā śruto dharmavaktrādvedasāroddhṛto'pi ca ..28..
3.24.59
daśamīṃ yaḥ kalāmātrāṃ mūḍho'jñānena laṅghayet ..
3.24.60
yāti śrīstadgṛhāttūrṇaṃ śāpaṃ dattvā tu dāruṇam ..29..
3.24.61
iha tadvaṃśahāniśca yaśohānirbhaveddhruvam ..
3.24.62
ante manvantaraśatamandhakūpe vaseddvija ..4.26.30..
3.24.63
daśamyekādaśī vāpi dvādaśī yatra vāsare ..
3.24.64
tatra bhuktvā paradine upoṣya vratamācaret ..31..
3.24.65
dvādaśyāṃ ca vrataṃ kṛtvā trayodaśyāṃ ca pāraṇam ..
3.24.66
dvādaśīlaṅghane doṣo vratināṃ tanna vidyate .. 32 ..
3.24.67
saṃpūrṇaikādaśī yatra prabhāte kiṃcideva sā..
3.24.68
tatropoṣyā dvitīyā ca parā cedyadi vardhate ..33..
3.24.69
ṣaṣṭidaṇḍātmikā yatra prabhāte ca tithitrayam ..
3.24.70
kurvanti gṛhiṇaḥ pūrvaṃ caiva yatyādayastathā ..34..
3.24.71
paratrānaśanaṃ kṛtvā nityakṛtyaṃ samācaret ..
3.24.72
vrate jāgaraṇaṃ sarvaṃ pūrvatraivācaredbudhaḥ ..35..
3.24.73
tatpūrvadivase nityaṃ vrate kṛtvā pare'hani ..
3.24.74
ekādaśyāṃ vyatītāyāṃ pāraṇaṃ tu samācaret .. 36 ..
3.24.75
vaiṣṇavānāṃ yatīnāṃ ca vidhavānāṃ tathaiva ca ..
3.24.76
sarvāḥ samā upoṣyāstā bhikṣūṇāṃ brahmacāriṇām .. 37 ..
3.24.77
śuklāmeva tu kurvanti gṛhiṇo vaiṣṇavetarāḥ ..
3.24.78
na kṛṣṇālaṅghane doṣasteṣāṃ vedeṣu nārada .. 38 ..
3.24.79
śayanībodhinīmadhye yā kṛṣṇaikādaśī bhavet ..
3.24.80
saivopoṣyā gṛhasthena nānyā kṛṣṇā kadācana ..39..
3.24.81
ityevaṃ kathito brahmannirṇayo'yaṃ śrutau śrutaḥ ..
3.24.82
vratasyāsya vidhānaṃ ca nibodha kathayāmi te .. 4.26.40 ..
3.24.83
kṛtvā haviṣyaṃ pūrvāhṇe na ca bhuṅkte punarjalam ..
3.24.84
ekākī kuśaśayyāyāṃ naktaṃ śayanamācaret .. 41 ..
3.24.85
brāhme muhūrte cotthāya prātaḥkṛtyaṃ vidhāya ca ..
3.24.86
nityakṛtyaṃ vidhāyātha tataḥ snānaṃ samācaret .. .. 42 ..
3.24.87
vratopavāsaṃ saṃkalpya śrīkṛṣṇaprītipūrvakam ..
3.24.88
kṛtvā sandhyāṃ tarpaṇaṃ ca vidhāyāhnikamācaret .. 43 ..
3.24.89
nityapūjāṃ dine kṛtvā vratadravyaṃ samāharet ..
3.24.90
kṛtvā ṣoḍaśopacāraṃ pradṛṣṭaṃ vidhibodhitam .. 44 ..
3.24.91
āsanaṃ vasanaṃ pādyamarghyaṃ puṣpānulepanam ..
3.24.92
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ yajñasūtraṃ ca bhūṣaṇam .. 45 ..
3.24.93
gandhaṃ snānīyatāmbūle madhuparkaṃ punarjalam ..
3.24.94
etānyāhṛtya divase vrataṃ naktaṃ samācaret .. 46 ..
3.24.95
upaviśyāsane pūto dhṛtvā dhauteyavāsasī ..
3.24.96
ācamya śrīhariṃ natvā svastivācanamācaret.. 47 ..
3.24.97
āropya maṅgalaghaṭaṃ dhānyādhāre śubhe kṣaṇe ..
3.24.98
phalaśākhācaṃdanāktaṃ vedoktaṃ munibhirmudā ..48..
3.24.99
devaṣaṭkaṃ samāvāhya pṛthagdhānyaiḥ samācaret ..
3.24.100
pūjāṃ pañcopacāraiśca prakṛṣṭaiśca vicakṣaṇaḥ .. 49 ..
3.24.101
gaṇeśvaraṃ dinakaraṃ vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām ..
3.24.102
saṃpūjyaitānpraṇamyātha vrataṃ kuryāddhariṃ smaran .. 4.26.50 ..
3.24.103
nārādhya devaṣaṭkaṃ ca yadi karma samācaret ..
3.24.104
nityaṃ naimittikaṃ cāpi tatsarvaṃ niṣphalaṃ bhavet .. 51 ..
3.24.105
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ vratāṅgabhūtameva ca ..
3.24.106
kaṇvaśākhoktamiṣṭaṃ ca vrataṃ śṛṇu mahāmune ..52 ..
3.24.107
sāmavedoktadhyānena dhyātvā kṛṣṇaṃ parātparam ..
3.24.108
puṣpaṃ ca śirasi nyasya punardhyānaṃ samācaret ..93..
3.24.109
dhyānaṃ śṛṇu nigūḍhaṃ ca sarveṣāmapi vāñchitam ..
3.24.110
na prakāśyamabhaktāya bhaktaprāṇādhikaṃ param ..54 ..
3.24.111
navīnanīrado yadvacchyāmasundaravigraham ..
3.24.112
śaratpārvaṇacandrābhāvinindyāsyamanuttamam .. 55 ..
3.24.113
śaratsūryodayābjānāṃ prabhāmocanalocanam..
3.24.114
svāṃgasauṃdaryaśobhābhī ratnabhūṣaṇabhūṣitam ..56..
3.24.115
gopīlocanakoṇaiśca prasannairatisūcakaiḥ ..
3.24.116
śaśvannirīkṣyamāṇaṃ tatprāṇairiva vinirmitam .. 57 ..
3.24.117
rāsamaṇḍalamadhyasthaṃ rāsollāsasamutsukam..
3.24.118
rādhāvaktraśaraccandrasudhāpānacakorakam..58..
3.24.119
kaustubhena maṇīndreṇa vakṣaḥsthalasamujjvalam..
3.24.120
pārijātaprasūnānāṃ mālājālairvirājitam .. 59 ..
3.24.121
sadratnasāranirmāṇaṃ kirīṭojjvalaśekharam ..
3.24.122
vinodamuralīnyastahastaṃ pūjyaṃ surāsuraiḥ .. 4.26.60 ..
3.24.123
dhyānāsādhyaṃ durārādhyaṃ brahmādīnāṃ ca vanditam ..
3.24.124
kāraṇaṃ kāraṇānāṃ yastamīśvaramahaṃ bhaje .. 61 ..
3.24.125
dhyātvā'nena tamāvāhya copahārāṇi ṣoḍaśa ..
3.24.126
dattvā saṃpūjayedbhaktyā mantrairebhiśca nārada .. 62 ..
3.24.127
āsanaṃ svarṇanirmāṇaṃ ratnasāraparicchadam ..
3.24.128
nānācitra vicitrāḍhyaṃ gṛhyatāṃ parameśvara .. 63 ..
3.24.129
vahniprakṣālitaṃ vastraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā ..
3.24.130
mūlyānirvacanīyaṃ ca gṛhyatāṃ rādhikāpate .. .. 64 ..
3.24.131
pādaprakṣālanārhaṃ ca suvarṇapātrasaṃsthitam ..
3.24.132
suvāsitaṃ śītalaṃ ca gṛhyatāṃ karuṇānidhe .. 65 ..
3.24.133
idamarghyaṃ pavitraṃ ca śaṅkhatoyasamanvitam ..
3.24.134
puṣpadūrvācandanāktaṃ gṛhyatāṃ bhaktavatsala .. 66 ..
3.24.135
suvāsitaṃ śuklapuṣpaṃ candanāgurusaṃyutam ..
3.24.136
sadyaste prītijanakaṃ gṛhyatāṃ sarvakāraṇa .. 67 ..
3.24.137
candanāgurukastūrīkuṅkumośīramuttamam ..
3.24.138
sarvepsitamidaṃ kṛṣṇa gṛhyatāmanulepanam .. 68 ..
3.24.139
raso vṛkṣaviśeṣasya nānādravyasamanvitaḥ..
3.24.140
sugandhiyuktaḥ sukhado dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām .. 69 ..
3.24.141
divāniśaṃ supradīpto ratnasāravinirmitaḥ ..
3.24.142
punardhvāntanāśabījaṃ dīpo'yaṃ pratigṛhyatām .. 4.26.70 ..
3.24.143
nānāvidhāni dravyāṇi svādūni surabhīṇi ca ..
3.24.144
coṣyādīni pavitrāṇi svātmārāma pragṛhyatām ..71..
3.24.145
sāvitrīgranthisayuktaṃ svarṇatantuvinirmitam ..
3.24.146
gṛhyatāṃ devadeveśa racitaṃ cāru kāruṇā..72..
3.24.147
amūlyaratnaracitaṃ sarvā vayavabhūṣaṇam..
3.24.148
tviṣā jājvalyamānaṃ ca gṛhyatāṃ nandanandana..73..
3.24.149
pradhāno varṇanīyaśca sarvamaṅgalakarmaṇi ..
3.24.150
pragṛhyatāṃ dīnabandho gandho'yaṃ maṅgalapradaḥ ..74..
3.24.151
dhātrī śrīphalapatrotthaṃ viṣṇutailaṃ manoharam..
3.24.152
vāñchitaṃ sarvalokānāṃ bhagavanpratigṛhyatām ..75..
3.24.153
vāñchanīyaṃ ca sarveṣāṃ karpūrādisuvāsitam..
3.24.154
mayā niveditaṃ nātha tāmbūlaṃ pratigṛhyatām..76..
3.24.155
sarveṣāṃ prītijanakaṃ sumiṣṭaṃ madhuraṃ madhu..
3.24.156
sadratnasārapātrasthaṃ gopīkānta pragṛhyatām .. 77 ..
3.24.157
nirmalaṃ jāhnavītoyaṃ supavitraṃ suvāsitam ..
3.24.158
punarācamanīyaṃ ca gṛhyatāṃ madhusūdana .. 78 ..
3.24.159
iti ṣoḍaśopacārāndattvā bhakto mudā'nvitaḥ ..
3.24.160
mantreṇānena puṣpāṇi mālyaṃ dattvā prayatnataḥ ..79..
3.24.161
nānāprakārapuṣpaiśca grathitaṃ śuklatantunā ..
3.24.162
pravaraṃ bhūṣaṇānāṃ ca mālyaṃ ca gṛhyatāṃ prabho .. 4.26.80 ..
3.24.163
iti puṣpāñjaliṃ dadyānmūlamantreṇa ca vratī ..
3.24.164
kuryāttatstavanaṃ bhaktyā puṭāñjaliyutaḥ sudhīḥ .. 81 ..
3.24.165
bhakta uvāca ..
3.24.166
he kṛṣṇa rādhikānātha karuṇāsāgara prabho ..
3.24.167
saṃsārasāgare ghore māmuddhara bhayānake .. 82 ..
3.24.168
śatajanmakṛtāyāsādudvignasya mama prabho ..
3.24.169
svakarmapāśanigaḍairbaddhasya mokṣaṇaṃ kuru .. 83 ..
3.24.170
praṇataṃ pādapadme te paśya māṃ śaraṇāgatam ..
3.24.171
bhavapāśabhayādbhītaṃ pāhi tvaṃ śaraṇāgatam .. 84 ..
3.24.172
bhaktihīnaṃ kriyāhīnaṃ vidhihīnaṃ ca vedataḥ ..
3.24.173
vastumantravihīnaṃ yattatsaṃpūrṇaṃ kuru prabho .. 89 ..
3.24.174
vedoktavihitā'jñānātsvāṅgahīne ca karmaṇi ..
3.24.175
tvannāmoccāraṇenaiva sarvaṃ pūrṇaṃ bhaveddhare..86..
3.24.176
iti stutvā taṃ praṇamya dattvā viprāya dakṣiṇām ..
3.24.177
mahotsavaṃ vidhāyātha kuryājjāgaraṇaṃ vratī ..87..
3.24.178
kṛtvā vratopavāsaṃ ca yadi nidrāṃ niṣevate ..
3.24.179
punareva jalaṃ bhuṅkte vratārdhaphalabhāgbhavet .. 88 ..
3.24.180
yatnena ca haviṣyānnaṃ sakṛdeva samācaret ..
3.24.181
mantreṇānena viprendra śrīkṛṣṇacaraṇaṃ smaran .. 89 ..
3.24.182
annaṃ hi prāṇināṃ prāṇā brahmaṇā nirmitaṃ purā ..
3.24.183
dehi me viṣṇurūpaṃ tvaṃ vratopavāsayoḥ phalam .. 4.26.90 ..
3.24.184
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā bhārate vratamuttamam ..
3.24.185
pūrvānsapta parānsapta svātmānamuddhareddhruvam ..91..
3.24.186
mātaraṃ bhrātaraṃ caiva śvaśrūṃ ca śvaśuraṃ sutām ..
3.24.187
jāmātaraṃ tathā bhṛtyamuddharenniścitaṃ naraḥ .. 92 ..
3.24.188
ityevaṃ kathitaṃ vipra śrīkṛṣṇacaritavratam ..
3.24.189
sukhadaṃ mokṣadaṃ sāramaparaṃ kathayāmi te .. .. 93 ..
3.24.190
iti śrībrahmavavarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde ekādaśīvratanirūpaṇaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ .. .. 26 ..
Linked texts (4)
- Gadādharapaddhati — Gadādhara Rājaguru 1725, Sanskrit
- Kālasāra — Nārāyaṇa Jyotirvit, Sanskrit
- Kālasāra — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit
- Nirṇayasindhu — Kamalākarabhaṭṭa 1612, Sanskrit