Brahmavaivartapurana 3.57: adhyāyaḥ 59
Brahmavaivartapurāṇa 3.57
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 59
3.57.1
athaikonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
ityevaṃ kathitaṃ sarva sarveṣāṃ darpabhañjanam .
indrasya darpabhaṅgaṃ ca vistareṇa niśāmaja .. 1 ..
3.57.2
indo darpātsabhāyāṃ ca ratnasiṃhāsanādvarāt .
nottasyau svaguruṃ dṛṣṭvā brahmiṣṭhaṃ ca bṛhaspatim .. 2 ..
3.57.3
gururjagāmātiruṣṭaḥ svāpamāne samatmaraḥ .
tathāpi kṛpayā dharme snehācca na śaśāpa tam .. 3 ..
3.57.4
vinā śapena taddarvaścūrṇībhūto babhūva ha .
anyaścenna śapeddharmātpremṇā vā cātikilviṣam .. 4 ..
3.57.5
tthā'pi taṃ ca phalati dharmastaṃ hanti nārada .
yo yaṃ hiṃsraṃ sāparādhaṃ śapetkopene dhārmikaḥ .. 5 ..
3.57.6
vināśaḥ sāparādhasya dharmo naṣṭaśca dharmiṇaḥ .
tenādharmeṇa śakrasya brahmahatyā babhūva ha .. 6 ..
3.57.7
bhītastyaktvā svarājyaṃ ca prayayau sarovaram .
sarasaḥ badmasūtre ca nivāsaṃ ca cakāra saḥ .. 7 ..
3.57.8
gantuṃ na śaktā hanyā ca puṇyaṃ viṣṇusarovaram .
śreṣṭhaṃ bharatavarṣeca tapaḥsthānaṃ tapasvinām .. 8 ..
3.57.9
tadeva puṣkaraṃ tīrthaṃ pravadanti purāvidaḥ .
rājyabhraṣṭaṃ harīṃ dṛṣṭvā haribhakto narādhipaḥ .. 9 ..
3.57.10
balājjahāra tadrājyaṃ nahuṣo nāma dhārmikaḥ .
dṛṣṭvā śacīṃ varārohā manapatyāṃ ca sundarīm .. 10 ..
3.57.11
svargagaṅgaṃ ca gacchantīṃ hṛdayena vidūyatā .
navayauvanasaṃpannāṃ ratnālaṃkārabhūṣitām .. 11 ..
3.57.12
sukomalaṃ tāṃ sudatīṃ vadantīṃ ca mahāsatīm .
mūrcchāṃ saṃprāpa rājāndraḥ kāmena yauvanena ca ..
3.57.13
uvāca tatpuraḥ sthitvā suvinītaśca dāsavat .. 12 ..
3.57.14
nahuṣa uvāca
thāturgatirvicitrā'hona baudhyā ca satāmapi .. 13 ..
3.57.15
īdṛśī strī bhagāṅgasya lubdhasya parayoṣiti .
īdṛśī sundarī yasya parabhāryāsu tanmanaḥ .. 14 ..
3.57.16
asyā agre ca kā rambhā korvaśī kā tilottamā.
kā vā menā ghṛtācī vā ratnamālā kalāvatī .. 15 ..
3.57.17
kālikā sundarī bhadrāvatī campāvatī tathā .
edāścāpsarasaścānyāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm .. 16 ..
3.57.18
imāṃ vihāya mūḍho'nyāṃ kathaṃ gacchati mandadhīḥ .
asmākaṃ yobito'syāśca ceṭitulyāśca niścitam .. 17 ..
3.57.19
māṃ bhajasva varārohe suprīta bhava kiṃkaram .
yathā rādhā ca goloke kṛṣṇavakṣasi rājate .. 18 ..
3.57.20
vaikuṇṭhorasi vaikuṇṭhe yathā lakṣmīḥ sarasvatī .
brahmaloke ca brahmāṇī yathaiva brahmavakṣasi .. 19 ..
3.57.21
yathā mūrtirmahāsādhvī dharmavakṣaḥsthalasthitā .
pātālatalalakṣmīrvā yathaivā'nantavakṣasi .. 20 ..
3.57.22
yathā puṣṭirgaṇeṇe ca devasenā ca kārtike ..
3.57.23
varuṇe varuṇānī ca yathā svāhā hatāśane .. 21 ..
3.57.24
yathāratiḥkāmadeve yathā saṃjñā dineśkre .
vāyoḥpatnī yathā vāyau yathā candre ca rohiṇī .. 22 ..
3.57.25
yathā'ditirdevamātā tava śvaśrūśca kaśyape .
yathā himālaye menā pitṛkanyā ca mānasī .. 23 ..
3.57.26
lopāmudrā yathā'gastye yathā tārā bṛhaspatau .
kardame devahūtiśca vasiṣṭhe'rundhatī yathā .. 24 ..
3.57.27
manau ca śatarupeva damayantī nale yathā .
tathā bhava tvaṃ saubhāgyā mama vakṣasi sundari .. 25 ..
3.57.28
līlayā ca sahasrendrāñchetuṃ śakto'hamīśvaraḥ .
nārī vāñchati jāraṃ ca svāmino balavattaram .. 26 ..
3.57.29
sumerugirikūṭe ca durgameti rahaḥsyale .
athavā malaye ramye ramye candanavāyunā .. 27 ..
3.57.30
viśrambhake surasane kiṃvā nandanakānane .
nikaṭe śataśrṛṅgasya puṣpabhadrānadītaṭe .. 28 ..
3.57.31
godāvarītīranīre samīpe śītavāyunā .
campāvatīnadītīre ramye campakakānane .. 29 ..
3.57.32
śmaśāne'tiśmaśāne ca ramye'tinirjane vane .
śaile śaile'tirahasi kaṃdare kaṃdare vane .. 30 ..
3.57.33
dvīpe dvīpe durgadurgai nadyāṃ nadyāṃ nade nade .
samudrapuline ramye sarvajantuvivarjite .. 31 ..
3.57.34
vidagdhāyā vidagdhena saṃgamo nirjane sukhaḥ .
puṣpacandanaśayyāyāṃ puṣpacandanacarcite .. 32 ..
3.57.35
māṃ gṛhītvī kuru ratiṃ puṣpacandanacarcitam .
brahmaṇaśca varairdevi jarāmṛtyuvivarjitam .. 33 ..
3.57.36
māṃ kuruṣva patiṃ bhadre nityaṃ susthirayauvanam .
suveṣaṃ sundaraṃ dhīraṃ kāmaśāstraviśāradam .. 34 ..
3.57.37
śaratpārvaṇacandrāsyaṃ candravaṃśasamudbhavam .
āgatāmṛrvaśīṃ mahyāṃ tyaktavantaṃ ca yācātīm .. 35 ..
3.57.38
na mespṛhā parastrīṣu tvāṃ dṛṣṭvā lolupaṃ manaḥ .
tyaktā mayā svabhāyaści ratnabhūṣaṇabhūṣitāḥ .. 36 ..
3.57.39
athāvā rakṣitāḥsarvā dāsīḥ kṛtvā vahānane .
ratnendrasārāṃ mālāṃ te dāsyāmi varuṇasya ca .. 37 ..
3.57.40
nirjitya varuṇaṃ yuddhe brahmastreṇātitejasā .
vahniśuddhaṃvastrayugaṃ jitvā vahniṃ sudurbalam .. 38 ..
3.57.41
dāsyāmyadyaiva te devi niyojyaṃ māṃ niyojya .
maṇīndrasāranirmāṇamakānākānakuṇḍale .. 39 ..
3.57.42
dāsyāmi devānnirjitya devamātuśca sundari .
karabhūṣaṇayugmaṃ cātyamūlyaratnanirmitam .. 40..
3.57.43
dāsyāmyadyaiva rohiṇyāścandraṃ jitvā'tidurlamam .
yakṣmagrastamatikṛśaṃ mamaiva pūrvapūruṣam .. 41 ..
3.57.44
vinā yuddhena bhīto māṃ kṛpayā vā pradāsyati .
amūlyaratnanirmāṇaṃ ktaṇanmañjīrayugmakam .. 42 ..
3.57.45
dāsyāmyadyaiva pārvatyā bhikṣāṃ kṛtvā maheśvaram .
āśutoṣaṃ stutivaśaṃ bhakteśaṃ ce kṛbāmayam .. 43 ..
3.57.46
sarvasaṃpattidātāraṃ paraṃ kalpataruṃ śubhe .
amūlyaratnanirmāṇakeyūrayugulaṃ priye .. 44 ..
3.57.47
dāsyāmi te'dya gaṅgāyā yuddhaṃ kṛtvā sudurlabham .
bahulīyugulaṃ cāru sūryapatnyā manoharam .. 45 ..
3.57.48
sadratnasāranirmāṇaṃ dāsyāmyadya suśobhane .
amūlyaratnanirmāṇaṃ darpaṇāṃ cātinirmalam .. 46 ..
3.57.49
dāsyāmi te kāmapatnyāḥ kāmaṃ jitvā ca līlayā .
krīḍākamalamamlānaṃ kamalāyāśca sundari .. 47 ..
3.57.50
bhikṣāṃ kṛtvā ca dāsyāmi stutvā ca kamalāpatim .
aṅgulīyakaratnāni viśveṣu durlabhāni ca .. 48 ..
3.57.51
sāvitryāśca pradāsyāmi kṛtvā ca brahmaṇastapaḥ .
svayaṃ gītaṃ pragāyantīṃ mūrcchanāśrutisaṃyutām .. 49 ..
3.57.52
vāṇīvīṇāṃ pradāsyāmi kṛtvā nārāyaṇavratam .
ratnapāśakasaṃdhaṃ ca viśvakarmavinirmitam .. 50..
3.57.53
kuberapatnyā dāsyāmi pādāṅgulivibhūṣaṇama .
ityevamuktvā nahuṣaḥ papāta tatpadāmbuje .. 51 ..
3.57.54
uvāca taṃ śacī trastā rājamārgagataṃ nṛpam .
utthāpya taṃ kare dhūtvā śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukā ..
3.57.55
smāraṃ smāraṃ padāmbhojaṃ mahāsādhvī harerguroḥ .. 52 ..
3.57.56
śacyuvāca
śṛṇu vatsa mahārāja he tāta bhayabhañjana .. 53 ..
3.57.57
bhayatrātā ca rājā ca sarveṣāṃ pālakaḥ pitā .
bhraṣṭaśrīśca mahendro'dya tvaṃ ca svarge nṛpo'dhunā .. 54 ..
3.57.58
yo rājā sa pitā pātā prajānāmeva niścitam .
gurupatnī rājapatnī devapatnī tathā vadhūḥ .. 55 ..
3.57.59
pitroḥ svasā śiṣyapatnī bhṛtyapalī ca mātulī .
pitṛpatnī bhrātṛpatnī śvaśrūśca bhaginī sutā .. 56 ..
3.57.60
garbhadhātrīṣṭadevī ca puṃsaḥ ṣoḍaśa mātaraḥ .
tvaṃ naro devabhāryā'haṃ mātā te devasaṃmatā .. 57 ..
3.57.61
gaccha vatsāditiṃ rantuṃ yadi cecchasi mātaram .
sarveṣāṃ niṣkṛtiścāstina vatsa mātṛgāminām .. 58 ..
3.57.62
kumbhīpāke ne pacanti yāvadvai brahmaṇo vayaḥ .
tato bhavanti kṛmayaḥ kalpāḥ spata bhavanti te .. 59 ..
3.57.63
tataśca kuṣṭhino mlecchā bhavanti saptajanmasu .
nāstayeva niṣkṛtisteṣāmityāha kamalodbhavaḥ .. 60 ..
3.57.64
evaṃ viṭkṣattraśūdrāṇāṃ brahmaṇīgamane nṛpa .
vaideṣu niṣkṛtirnāsti cetyāṅgirasabhāṣitam .. 61 ..
3.57.65
svargasaṃpattibhogaśca sukhaṃ saṃsāriṇāṃ dhruvam .
mumukṣūṇāṃ ca mokṣaṇca tapaścaiva tavasvinām .. 62 ..
3.57.66
brāhmaṇānāṃ ca brahmaṇyaṃ munīnāṃ maunameva ca .
vedābhyāso vaidikānāṃ kavīnāṃ kāvyavarṇanam .. 63 ..
3.57.67
viṣṇudāsyaṃ vaiṣṇavānāṃ viṣṇubhaktirasaṃ param .
viṣṇubhaktiṃ vinā naiva muktiṃ vāñchanti vaiṣṇavāḥ .. 64 ..
3.57.68
malāḍhaceṣu ca kledeṣu durgandhinilayeṣu ca .
sādhūnāṃ kiṃ sukaṃ sādho strīṇāṃ yoniṣu māṃ vada .. 65 ..
3.57.69
kulapradība rājendra rājñaṃ maṇḍalavartinām .
labdhaṃ ca bhārate janma puṇyena bahujanmanām .. 66 ..
3.57.70
padmānāṃ candravaṃśyānāṃ nṛpāṇāṃ dīptihetave .
tvamāvirāsīstejasvī grūṣmamadhyāhnabhāskaraḥ .. 67 ..
3.57.71
sarveṣāmaśramāṇāṃ ca svadharmaśca yaśaḥ param .
svadharmahīnā narake patanti mūḍhayetasaḥ .. 68 ..
3.57.72
brāhmaṇasyā svadharmaśca trisaṃdhyamarcanaṃ hareḥ .
tatpādodakanaivedyabhakṣaṇaṃ ca sudhādhikam .. 69 ..
3.57.73
annaṃ viṣṭhā jalaṃ mūtramanivedya harernṛpa .
bhavanti sūkarāḥsarve brāhmaṇā yadibhuñjate .. 70 ..
3.57.74
ājīvaṃ bhuñjate viprā ekādaśyāṃ na bhuñjate .
kṛṣṇajanmadine caiva śivarātrau suniścetam .. 71 ..
3.57.75
tathā rāmanavabhyāṃ ca yatnataḥ puṇyavāsare .
brāhmaṇānāṃ svadharmaśca kathito brahmaṇā nṛpa .. 72 ..
3.57.76
vrataṃ pativratānāṃ ca patisevā paraṃ tapaḥ .
yathā putraḥ parapatireṣa dharmaśca yoṣitām .. 73 ..
3.57.77
pālayanti yathā bhūpāḥ prajāḥ putrānivaurasān .
prajāstriyaṃ ca paśyanti rājāno mātaraṃ yathā .. 74 ..
3.57.78
yajñaṃ kurvanti viṣṇośca sevanaṃ devaviprayoḥ .
nivāraṇaṃ ca duṣṭānāṃ śiṣṭānāṃ pratipālanam .. 75 ..
3.57.79
iti dharmaḥ kṣatriyāṇāṃ kathito brahmaṇā purā .
vāṇijyaṃ caiva vaiśyānāṃ svadharmo dharmasaṃcayaḥ .. 76 ..
3.57.80
śūdrāṇāṃ viprasevā ca paro dharmeṃ vidhīyate .
sarvanyāso harau bhūva dharmaḥ saṃnyāsināṃ dhruvam .. 77 ..
3.57.81
raktaikavāsā daṇḍī ca bibharti mṛtkamaṇḍalum .
sarvatra samadarśo ca smarennānāyaṇaṃ sadā .. 78 ..
3.57.82
karoti bhramaṇaṃ nityaṃ gehe gehe na tiṣṭhati .
vidyāmantraṃ ca kasmaicinna dadāti ca lobhataḥ .. 79 ..
3.57.83
karoti nā''śramaṃ bhikṣuḥ karoti nānyavāsanām .
karoti nānyasaṅgaṃ ca nirmoha saṅgavarjitaḥ .. 80 ..
3.57.84
na svādubhuṅkte lobhāccā strīmukhaṃ na hi paśyati .
na vāñchitaṃ bhakṣyavastu yācate guhiṇāṃ vratī .. 81 ..
3.57.85
iti saṃnyāsināṃ dharma ityāha kamalodbhavaḥ .
iti te kathitaṃ putra gaccha vatsa yathāsukham .. 82 ..
3.57.86
ityuktvā ca mahendrāṇī virarāma ca vartmani .
uvāca nahuṣo rājā śacīṃ vakraprakaṃdharaḥ .. 83 ..
3.57.87
nahuṣa uvāca
tvayā yatkathitaṃ devī sarva tatu viparyayam .
yathārthadharmaṃ vedoktaṃ nibodha kathāyāmi te .. 84 ..
3.57.88
karmaṇāṃ phalabhogaśca sarveṣāṃ surasundari .
naiva svarge na pātāle nānyadvīpe śrutau śrutam .. 85 ..
3.57.89
kṛtvā śubhāśubhaṃ karma puṇyakṣetre ca bhārate .
anyatra tatphalaṃ bhuṅkte karmī karmanibandhanāt .. 86 ..
3.57.90
himālayādāsamudraṃ puṇyakṣetraṃ ca bhāratam .
śreṣṭhaṃ sarvasthalānāṃ ca munīnāṃ ca tapaḥsthalam .. 87 ..
3.57.91
tatra labdhvā janma jīvī vañcito viṣṇumāyayā .
śaśvatkaroti viṣayaṃ vihāya sevanaṃ hareḥ .. 88 ..
3.57.92
kṛtvā tatra mahatpuṇyaṃ svarga gacchati puṇyavān .
gṛhītvā sarvakanyāśca ciraṃ svarge pramodate .. 89 ..
3.57.93
svargamāgacchati naro vihāya mānavīṃ tanum .
svaśarīreṇā''gato'haṃ matpuṇyaṃ paśya sundari .. 90 ..
3.57.94
anekajanmapuṇyena cā''gataḥ svargamīpsitam .
tataḥ kiṃ kena puṇyena darśanaṃ me tvayā saha .. 91 ..
3.57.95
na hi karmasthalamidaṃ svabhogasthalameva ca .
sāraṃ ca sarvabhogānāṃ varastrībhogameva ca .. 92 ..
3.57.96
bhogasthale bhogavastu na hi tyaktuṃ praśasyate .
bhāvānuraktā rasikā bhogyā tvaṃ bhogināmiha .. 93 ..
3.57.97
dravyamasvāmikaṃ bhogyaṃ sukhaṃ tyajati sandadhīḥ .
avirodhasukhatyāgī paśureva na saṃśayaḥ .. 94 ..
3.57.98
gaccha kānte guhaṃ gatvā kuru talpaṃ manoharam .
ramaṇīyaṃ ca rahasi varaṃ ratikaraṃ param .. 95 ..
3.57.99
tyaja dvaidhaṃ ca manaso niścitaṃ varavarṇiri .
varānane mayā sārdhaṃ modasva varamandire .. 96 ..
3.57.100
amūlyaratnamālāṃ ca maṇirājavirājitām .
bhikṣāṃ kṛtvā ca dāsyāmi lakṣmīvakṣasi śobhitām .. 97 ..
3.57.101
maṇiṃ cānantaśirasaḥ sarveṣāmatidurlabham .
duṣprāpyaṃ triṣulokeṣu tubhyaṃ dāsyāmi sundari .. 98 ..
3.57.102
maṇiratnaṃ kaustubhaṃ ca yo nārāyaṇavakṣasi .
bhikṣāṃ kṛtvā tu dāsyāmi kṛtvā nārāyaṇavratam .. 99 ..
3.57.103
candraśekharamauleśca yadardhaṃ candrabhūṣaṇam .
jarāmṛtyuvyādhiharaṃ śaktaṃ krīḍākaraṃ varam .. 100 ..
3.57.104
atīva viśvaduṣprāpyaṃ viśvavandyaṃ ca sundaram .
viśvanāthavrataṃ kṛtvā tubhyaṃ dāsyāmi niścitam .. 101 ..
3.57.105
dāsyāmi te śrīsūryasya maṇiśreṣṭhaṃ syamantakam .
bhaktyā sūryavrataṃ kṛtvā triṣu lokeṣu durlabham .. 102 ..
3.57.106
aṣṭau bhārānsuvarṇaṃ ca yaśca nityaṃ prasūyate .
jarāsṛtyuharaṃ cava paraṃ krīḍākaraṃ priye .. 103 ..
3.57.107
amūlyaratnanirmāṇaṃ pātraratnaṃ manoharam .
saṃtataṃ madhṛpūrṇaṃ ca dāsyāmi madanasya ca .. 104 ..
3.57.108
amūlyaratnanirmāṇaṃ suryatulyaṃ ca tejasā .
nānacitravicitrāḍhyaṃ nirmāṇamīśvarecchayā .. 105 ..
3.57.109
nirmalaṃ maṇḍalākāraṃ saṇirājavirājitam .
hastalakṣaparimitaṃ caturasraṃ ca sundari .. 106 ..
3.57.110
padmāpadmāsanaṃ śreṣṭhaṃ preṣṭhaṃ tasyā sudurlabham .
dhruvaṃ tumyaṃ pradāsyāmi kṛtvā padmālayāvratam .. 107 ..
3.57.111
ityevamuktvā nahuṣaḥ kṛtvā vartmaniraudhanam .
punaḥ papāta caraṇe mahendrāṇyā muhurmuhuḥ .. 108 ..
3.57.112
nṛpasya vacanaṃ śrutvā śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukā .
tamuvāca mahendrāṇī smāraṃ smāraṃ guruṃ harim .. 109 ..
3.57.113
śacyuvāca
acetanasya mūḍhasya kāryākāryamajānataḥ .
śroṣyāmyadya katividhāṃ kathāṃ kāmāturasya ca .. 110 ..
3.57.114
madhumattaḥ surāsattaḥ kāmamatto dicetanaḥ .
mṛtyuṃ na gaṇacetkāmī kāmena hṛtamānasaḥ .. 111 ..
3.57.115
tyaja māmadha he matta mātṛtulyāṃ rajakvalām .
ṛtoḥ prathāmo divaso hyadya he nṛpa me dhruvam .. 112 ..
3.57.116
prathame divase strī ca cāṇḍālī sā rajasvalā .
dvitīye divase mlecchā tṛtīye rajakī tathā .. 113 ..
3.57.117
śuddhā bhartuścaturye'hni na śuddhā daivapai yayauḥ .
asacchūdrāsamā sā ca taddine ca paraṃ prati .. 114 ..
3.57.118
prathame divase kāntāṃ yo hi gacchedrajasvalām .
brahmahatyācaturthāśaṃ labhate nātra saṃśayaḥ .. 115 ..
3.57.119
sa pumānna ri karmārhoṃ daive pitrye ca karmaṇi .
adhamaḥ sa ca sarveṣāṃ ninditaśca yaśaskaraḥ .. 116 ..
3.57.120
dvitīye divase nārīṃ yo vrajecca rajasvalām .
kāmataḥ paripūrṇāñca gohatyāṃ labhate dhruvam .. 117 ..
3.57.121
ājīvanaṃ nādhikārī pitṛviprasurārcane .
amanuṣyo'yaśasyaḥ syādityāṅgirasabhāṣitam .. 118 ..
3.57.122
dṛtīye divase jāyāṃ yo hi gacchedrajasvalām .
sa mūḍho bhrūṇahatyāṃ ca labhate nātra saṃśayāḥ .. 119 ..
3.57.123
pūrvavatpatitaḥ so'pi na cārhaḥ sarvakarmasu .
asacchūdrā caturthe'hni na gacchettāṃ vicakṣaṇaḥ ..
3.57.124
yadi māṃ mātaraṃ mūḍha grahīṣyasi balena ca .. 120 ..
3.57.125
ṛtāvatīte divase gamanaṃ ca kariṣyasi .
śacyāśca vacanaṃ śrutvā prahasya nahuṣastayā .. 121 ..
3.57.126
uvāca madhuraṃ śāntaḥ śakrakāntāṃ ca suvratām .
devapatnī sadā śuddhā tannyūnaṃ mānavaṃ prati .. 122 ..
3.57.127
śayane bhojane devī nāśuddhā mānavaṃ prati .
rajasvalāyāḥ saṃbhoge karmakṣetre ca bhārate .. 123 ..
3.57.128
tvayoktaṃ ca bhavetpā paṃ nātra du (sva)rge ca sundari .
karmakṣetre'pi tatkarma yadvedoktaṃ śubhāśubham .. 124 ..
3.57.129
na bhavedvaiṣṇavānāṃ ca jvalatāṃ brahmatejasā .
yathā pradīpte vahnau ca śuṣkāṇi ca tṛṇāni ca .. 125 ..
3.57.130
bhavanti bhasmībhūtāni tathā pāpāni vaiṣṇape .
vahnisūryabrāhmaṇebhyastejayānvaiṣṇapaḥ sadā .. 126 ..
3.57.131
rakṣito viṣṇucakreṇa svatantro mattakuṃjaraḥ .
na vicāro na bhogaśca paiṣmavānāṃ svakarmaṇām .. 127 ..
3.57.132
nikhitaṃ sāmni kauthumyāṃ kuru praśnaṃ bṛhaspatīm .
asmāṃśca sarve jānanti candravaṃśyāṃśca vaiṣṇavān .. 128 ..
3.57.133
devamanyaṃ na sevante candravaṃśyā hariṃ vinā .
sadvaṃśaprabhavo yo hi brahmaṇaḥ kṣatriyo'thavā .. 129 ..
3.57.134
viṣṇumantraṃ na gṛṇhāti vañcito devamāyayā .
ko vā mantraśca ke devā na hi śāstā yamo mama .. 130 ..
3.57.135
sarvāñchāstuṃ samartho'haṃ brahmaviṣṇuśivānvinā .
śayyāṃ kṛru guhaṃ gatvā śīghraṃ yāsyāmi te gṛham .. 131 ..
3.57.136
ṛtupāpaṃ mayi bhavettava kiṃ gaccha śobhane .
ityuktvā nahuṣo rājā praphullavadanekṣaṇaḥ .. 132 ..
3.57.137
ratnayānaṃ samāruhya yayau nandanakānanam .
na yayau sā śacī gehaṃ prajagāma gurorgṛham .. 133 ..
3.57.138
gatva kūśāsanasyaṃ ca dadarśa ca bṛhaspatim .
tārāsevitapādābjaṃ jvalantaṃ brahmatejasā .. 134 ..
3.57.139
japamālākaraṃ śaśvajjapantaṃ kṛṣṇamīpsitam .
paramaṃ paramānandaṃ paramātmānamīśvaram .. 135 ..
3.57.140
nirguṇaṃ ca nirīhaṃ ca svatantraṃ prakṛteḥ param .
svecchāmayaṃ paraṃ brahma bhaktānugrahavigraham .. 136 ..
3.57.141
tamānandāśrunetraṃ ca nanāma śinakā bhuvi .
rudatī sāśrunetrā kā majjantī bhaktisāgare .. 137 ..
3.57.142
śokārṇave nimajjantī hṛdayena vidūyatā .
tuṣṭāva bhītā svaguruṃ brahmiṣṭhaṃ ca kṛpānidhim .. 138 ..
3.57.143
śacyuvāca
rakṣa rakṣa mahābhāga māṃ bhītāṃ śaraṇāgatām .
tvamīśvaraḥ svadāsīṃ ca nimagnāṃ śokasāgare .. 139 ..
3.57.144
anīśvaraśceśvaro vā baravānvā sudurbalaḥ .
svaśiṣyabhāryāṃ putrāṃśca śāsituṃ ca sadā kṣamaḥ .. 140 ..
3.57.145
dūrībhūtaḥ svarājyācca svaśiṣyaśca kṛtastvayā .
śāntirbabhūva doṣasya cādhunā'nugrahaṃ kuru .. 141 ..
3.57.146
anāthāṃ sarvaśūnyāṃ māṃ śunyāṃ tāmamarāvatīm .
saṃpacchūnyamāśramaṃ me paśya rakṣa kṛṇānidhe .. 142 ..
3.57.147
dasyugrastāṃ ca māṃ rakṣa deśaṃ kiṃkaramānaya .
dattavā caraṇareṇūṃstaṃ śubhāśīrvacanaṃ kuru .. 143 ..
3.57.148
sarveṣāṃ ca suruṇāṃ ca janmadātā paro guruḥ .
pituḥ śataguṇā mātā pūjyā vandyā garīyasī .. 144 ..
3.57.149
vidyādātā mantradātā jñānado haribhaktidaḥ .
pūjyo vandyaśca sevyaśca mātuḥ śataguṇo guruḥ .. 145 ..
3.57.150
mantrādyudgiraṇenaiva gururityucyate budhaiḥ .
anyo vandyo gururayamanyaścāropito guruḥ .. 146 ..
3.57.151
ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā .
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ .. 147 ..
3.57.152
adīkṣitasya mūrkhasya niṣkṛtirnāsti ni ścitam .
sarvakarmasvanarhasya narake tatpaśoḥ sthitiḥ .. 148 ..
3.57.153
janmadātā'nnadātā ca mātā'nye guravāstathā .
pāraṃ kartuṃ na śaktāste ghorasaṃsārasāgare .. 149 ..
3.57.154
vidyāmantrajñānadātā nipuṇaḥ pārakarmaṇi .
sa śaktaḥ śiṣyamuddhartumīśvaraśceśvarātparaḥ .. 150 ..
3.57.155
gururviṣṇurgururbrahmā gururdevo maheśvaraḥ .
gururdharmo guruḥ śeṣaḥ sarvātmā nirguṇo guruḥ .. 151 ..
3.57.156
sarvatīrthāśrayaścaiva karvadevāśrayo guruḥ .
sarvavedasvarupaśca gururūpī hariḥ svayam .. 152 ..
3.57.157
abhīṣṭadeve ruṣṭe ca guruḥśakto hi rakṣitum .
gurau ruṣṭe'bhīṣṭadevo na hi śaktaśca rakṣitum .. 153 ..
3.57.158
sarve grahāśca yaṃ ruṣṭā yaṃ ruṣṭā devabrāhmaṇāḥ .
tvameva ruṣṭo bhavasi gurureva hi devatāḥ .. 154 ..
3.57.159
na gurośca priyaścā''tmā na gurośca priyaḥ sutaḥ .
dhanaṃ priyaṃ ca na gurorna ca bhāryā priyā tathā .. 155 ..
3.57.160
na gurośca priyo dharmo na gurośca priyaṃ tapaḥ .
na gurośca priyaṃ satyaṃ na puṇyaṃ ca guroḥ param .. 156 ..
3.57.161
guroḥ paro na śāstā ca na hi bandhurguroḥ paraḥ .
devo rājā ca śāstā ca śiṣyāṇāṃ ca sadā guruḥ .. 157 ..
3.57.162
yāvacchakto dātumannaṃ tāvacchāstā tadannadaḥ .
guruḥ śāstā ca śiṣyāṇāṃ pratijanmani janmani .. 158 ..
3.57.163
mantro vidyā gururdevaḥ pūrvalabdho yathā patiḥ .
pratijanmani bandhena sarveṣāmupari sthitaḥ .. 159 ..
3.57.164
pitā guruśca vandyaśca yatra janmani janmadaḥ .
guravo'nye tathā mātā guruśca pratijanmani .. 160 ..
3.57.165
viprāṇāṃ tvaṃ variṣṭhaśca gariṣṭhaśca tapastinām .
brahmiṣṭhau brahmavidbrahmavidbrahman dharmiṣṭhaḥ sarvadharmiṇām .. 161 ..
3.57.166
tuṣṭo bhava muniśreṣṭha māṃ ca śakraṃ ca saṃpratam .
tvayi tuṣṭe sadā tuṣṭā bhavanti grahadevatāḥ .. 162 ..
3.57.167
ityuktvā kā śacī brahmanpunaruccau ruroda ha .
dṛṣṭvā tadrodanaṃ tārā rurodoccairmuhurmuhuḥ .. 163 ..
3.57.168
papāta caraṇe tārā ruroda ca punaḥ punaḥ .
aparādhaṃ kṣametyuktvā gurustuṣṭo'pyuvāca tām .. 164 ..
3.57.169
gururuvāca
uttiṣṭha tāre śacyāśca sarva bhadraṃ bhaviṣyati .
sadyaḥ prāpsyati bhartāraṃ mahendraṃ ca madāśiṣā .. 165 ..
3.57.170
ityuktvā sa gurustatra virarāma ca nārada .
papāta caraṇe tārā punareva ruroda ca .. 166 ..
3.57.171
guhītvā ca śacīṃ tārā saṃsthāpya ca svavakṣaki .
bodhayāmāsa vividhamādhyātmikamanuttamam .. 167 ..
3.57.172
śacīkṛtaṃ gurustotraṃ pūjākāle ca yaḥ paṭhet .
guruścābhīṣṭadevaśca saṃtuṣṭaḥ pratijanmani .. 168 ..
3.57.173
grahadevadvijāstaṃ ca parituṣṭāśca saṃtatam .
rājāno bāndhavāścaiva saṃtuṣṭāḥ sarvataḥ sadā .. 169 ..
3.57.174
gurubhaktiṃ viṣṇubhaktiṃ vāñchitaṃ labhate dhruvam .
sadā harṣo bhavettasya na ca śokaḥ kadācana .. 170 ..
3.57.175
putrārtho labhate putraṃ bhāryārtho labhate priyam .
susvarupāṃ guṇavatīṃ satīṃ putravatīṃ dhruvam .. 171 ..
3.57.176
rogārtoṃ mucyate rogādbaddho mucyota bandhanāt .
aspaṣṭakīrtiḥ suyaśā mūrkhobhavati paṇḍitaḥ .. 172 ..
3.57.177
kadācidbandhuvicchedo na bhavettasya niścitam .
nityaṃ tadvardhate dharmoṃ vipulaṃ nirmalaṃ yaśaḥ .. 173 ..
3.57.178
labhate paramaiśvaryaṃ putrapautradhanānvitam .
iha sarvasukhaṃ bhuktvā prāpyate śrīhareḥ padam .. 174 ..
3.57.179
na bhavettatpunarjanma haridāsyaṃ labheddhruvam .
viṣṇubhaktinamābdhau ca nimagnaśca bhaveddhruvam .. 175 ..
3.57.180
śāśvatpibati śāntiśca viṣṇubhaktirasāmṛtam .
janmamṛtyujarāvyādhiśokasaṃtāpanāśanam .. 176 ..
3.57.181
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo mahendradarpabhaṅgaprakaraṇe
śacīśokāpanodane śacīkṛtagurustotrakathanaṃ nāmaikonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ .. 59 ..