Brahmavaivartapurana 3.85: adhyāyaḥ 87

Brahmavaivartapurāṇa 3.85

Language: Sanskrit

adhyāyaḥ 87

3.85.1

atha saptāśītitamodhyāyaḥ
nanda uvāca
tvāṃ jñātuṃ nahi śaktāśca vedā vedaprabhuṃ svayam .
surā brahmeśaseṣādyā munisiddhādayastathā .. 1 ..

3.85.2

ko bhavāniti vijñātuṃ paraṃ kautūhalaṃ mama .
tatsarva svātmayāthārthyaṃ nirjane kathaya prabho .. 2 ..

3.85.3

nārāyaṇa uvāca
etasminnantare tatra kṛṣṇaṃ draṣṭuṃ munīśvarāḥ .
ājagmuḥ sahasā vatsa jvalanto brahmatejasā .. 3 ..

3.85.4

pulahaśca pulastyaśca kratuśca bhṛguraṅgirāḥ .
pracetāśca vasiṣṭhaśca durvāsāḥ kaṇva eva ca .. 4 ..

3.85.5

kātyāyanaḥ pāṇiniśca kaṇādo gautamastathā .
sanakaśca sanandaśca dṛtīyaśca sanātanaḥ .. 5 ..

3.85.6

kapilaścā''suriścaiva vāyuḥ pañcaśikhastathā .
viśvāmitro vālmīkiśca kaśyapaśca parāśaraḥ .. 6 ..

3.85.7

vibhāṇḍako marīciśca śukrau'triśca bṛhaspatiḥ .
gārgyaśyāpi tathā vātsyo vyāsaśca jaiministathā .. 7 ..

3.85.8

mitavāgṛṣyaśṛṅgaśca yājñavalkyaḥ śukastathā .
saubhariḥ śuddhajaṭilo bharadvājaḥ subhadrakaḥ .. 8 ..

3.85.9

mārkaṇḍeyo lomaśaśca āsuriśca viṭaṅkaṇaḥ .
aṣṭāvakra śatānando vāmadeśca bhāsuriḥ .. 9 ..

3.85.10

saṃvartaścāpyutathyaśca naro'haṃ cāpi nārada .
jābāliḥ parśurāmaścāpyagastyaḥ paila eva ca .. 10 ..

3.85.11

yudhāmanyurgau ramukho'pyupamanyuḥ śrṛtaśravāḥ .
maitreyaścyavanaścaiva vararucyarṣireva ca .. 11 ..

3.85.12

tāndṛṣṭvā sahasotthāya namaskṛtya puṭāñjaliḥ .
siṃhāsaneṣu ramyeṣu vāsayāmāsa sādaram .. 12 ..

3.85.13

pūjayāmāsa vidhivatkuśalapraśnapūrvakam .
parasparaṃ ca saṃbhāṣya madhye kṛṣṇa uvāsa saḥ .. 13 ..

3.85.14

etasminnantare kṛṣṇastejorāśiṃ dadarśa saḥ .
daduśuste ca munayo'pyākāśe ca samujjvalam .. 14 ..

3.85.15

tejaso'bhyantare vatsa kumāraṃ kanakaprabhām .
yathaiva pañcavarṣīyaṃ nagnaṃ bālakamīpsitam .. 15 ..

3.85.16

āvirbabhūva sahasā samāmadhye ca nārada .
uttiṣṭamānaṃ sahasā taṃ dṛṣṭvā munapuṃgavāḥ .. 16 ..

3.85.17

praṇemurmunayaḥ sarve śauriśca praṇanāma tam .
sasmitaṃ snigdhanetraṃ cakṛtvā yuktiṃ ca sādaram .. 17 ..

3.85.18

sa sarvānāśiṣaṃ kṛtvā samuvāsa ca saṃsadi .
uvāca tāṃśca śauriṃ ca bhagavantaṃ sanātanam .. 18 ..

3.85.19

sanatkumāra uvāca
bhadraṃ vo munayaḥ śaśvattapasāṃ phalamīpsitam .
kṛṣṇasya kuśalapraśnaṃ sivabījasya niṣphalam .. 19 ..

3.85.20

sāṃprataṃ kuśulaṃ vaśca darśanaṃ paramātmanaḥ .
bhaktānurodhāddehasya parasya prakṛterapi .. 20 ..

3.85.21

nirguṇāsya nirīhasya sarvabījasya teyasā .
bhārāvataraṇāyaiva cā''virbhūtasya sāṃpratam .. 21 ..

3.85.22

śrīkṛṣṇa uvāca
śarīradhāriṇaścāpi kuśalapraśnamīpsitam .
tatkathaṃ kuśalapraśnaṃ mayi vipra na vidyate .. 22 ..

3.85.23

sanatkumāra uvāca
śarīre prākṛte nātha saṃtataṃ ca śubhāśubham .
nityadehe kṣemabīje śivapraśnamanarthakam .. 23 ..

3.85.24

śrībhagavānuvāca
yo yo vigrahadhārī ca sa ca prākṛtikaḥ smṛtāḥ .
deho na vidyate vipra tāṃ nityāṃ prākṛtiṃ vinā .. 24 ..

3.85.25

sanatkumāra uvāca
raktabindūdbhavā dehāste ca prākṛtikā smṛtāḥ .
kathaṃ prakṛtināthasya bījasya prākṛtaṃ vapuḥ .. 25 ..

3.85.26

sarvabījasya sarvādirbhavāṃśca bhagavānsvayam .
sarveṣāmavatāraṇāṃ pradhānaṃ bījamavyayam .. 26 ..

3.85.27

kṛtvā vadanti vedāśca nityaṃ satyaṃ sanātanam .
jyotiḥsvarūpaṃ pradhānaṃ bījamavyayam .. 27 ..

3.85.28

māyayā saguṇaṃ caiva māyeśaṃ nirguṇaṃ param .
pravadanti ca vedāṅgāstathā vedavidaḥ prabho .. 28 ..

3.85.29

śrīkṛṣṇa uvāca
saṃprataṃ vāsudevo'haṃ raktapīryāśritaṃ vapuḥ .
kathaṃ na prakṛto vipra śivapraśnamabhīpsitam .. 29 ..

3.85.30

sanatkumāra uvāca
vāsuḥ sarvanivāsaśca viśvāni yasya lomasu .
tasya devaḥ paraṃ brahma vāsudeva itīritaḥ .. 30 ..

3.85.31

vāsudeveti tannāma vedeṣu ca caturṣu ca .
purāṇeṣvitihāseṣu yātrādiṣu ca dṛśyate .. 31 ..

3.85.32

raktavīryāśrito dehaḥ kva te vede nirūpitaḥ .
sākṣiṇo munayaścaiva dharmaḥ sarvatra eva ca .. 32 ..

3.85.33

sākṣiṇo mama vedāśca ravicandau ca saṃpratam .. 33 ..

3.85.34

bhṛguruvāca
satyaṃ vadasi tvameva vaiṣṇavāgraṇīḥ .
svāgataṃ kuśalaṃ śaśvatkiṃnimittamihā''gataḥ .. 34 ..

3.85.35

sanatkumāra uvāca
śrūyatāṃ munayaḥ sarve śrūyatāṃ kṛṣṇa sāṃpratam .
aho yena nimittena cātiśīghramihā''gataḥ .. 35 ..

3.85.36

śrīkṛṣṇa uvāca
bhagavanmarvadharmajña kiṃnimittamihā''gataḥ .
sarvaṃ jānāsi sarvajña tvameva viduṣāṃ varaḥ .. 36 ..

3.85.37

sanatkumāra uvāca
dhanyo'si bhagavañchaśvanmānyo'si jagatāmapi .
sarveśvareśvaro'si tvaṃ tatparo nāsti viśvataḥ .. 37 ..

3.85.38

śrīkṛṣṇa uvāca
yajñānāṃ ca vratānāṃ ca tapasyānāṃ dvijeśvara.
satataṃ phaladātā'haṃ dakṣiṇābhiḥ saheti ya .. 38 ..

3.85.39

iti śrutvā kumāraśca javena prayayau vane .
matvā''ścarya ca vacanaṃ vārayāmāsa te'pitam .. 39 ..

3.85.40

ṛṣaya ūcuḥ
he siddhendra mahābhāga kumāra karuṇāmaya .
kā śaṅkitakathā proktā bhagavatkṛṣṇasaṃnidhau .. 40 ..

3.85.41

kiṃ putra dṛṣṭamāścarya śrutaṃ kimapi kutracit .
atīva kṛtvā vistīrṇamasmākaṃ vaktumarhasi .. 41 ..

3.85.42

eta sminnnatare brahmā pārvatyā saha śaṃkaraḥ .
anantaścāpi dharmaśca śrīsūryaśca niśākaraḥ .. 42 ..

3.85.43

ādityā vasavo rudrā dikpālādyāśca devatāḥ .
śrīkṛṣṇaḥ sahasotthāya saṃbhādhya capṛthakpṛthaku .. 43 ..

3.85.44

madhuparkādikaṃ dattvā pūjayāmāsa bhaktitaḥ .
praṇesurṛṣayaḥ sarve śeṣaṃ śaṃbhuṃ vidhiṃ śivām .. 44 ..

3.85.45

parasparaṃ ca saṃbhāṣā babhūva dvijadevayoḥ .
samuvāsā''sane madhye kumāraḥ kanakaprabhaḥ ..

3.85.46

kathāṃ kathitumārebhe saṃsadi dvijadevayoḥ .. 45 ..

3.85.47

mayā gataśca goloko na dṛṣṭo rādhikāpatiḥ .
tato gataṃ ca vaikuṇṭhaṃ tatra nāsti caturbhujaḥ .. 46 ..

3.85.48

tato gataśca kṣīrodastatra nāsti hariḥ svayam .
pariśrānto viṣaṇṇaśca snātaṃ kṣīrodadhestaṭe .. 47 ..

3.85.49

vistīrṇavālukāmadhye kacchapaḥ śatayojanaḥ .
bhītaśca kampitastatra dṛṣṭo duḥkhī ca śuṣkitaḥ .. 48 ..

3.85.50

niḥsārito rāghaveṇa mīnena ca mahātmanā .
dhanyo'sīti mayoktaśca nāhaṃ dhanya uvāca saḥ .. 49 ..

3.85.51

kṣīrodaḥ sāgaro dhanyo jantavo yatra madvidhāḥ .
matto mahattarāścāpi hyasaṃkhyāśca mahāmune .. 50 ..

3.85.52

bhavāndhanyo'sti kṣīroda tenokto nāhameva ca .
dhanyā vasuṃdharā devī yatraiva saptasāgarāḥ .. 51 ..

3.85.53

dhanyā'si vasudhetyuktā nāhamevetyuvāca sā .
dhanyo'nanto mamā''dhāraḥ kṛṣṇāṃśo nāgarāḍvibhuḥ .. 52 ..

3.85.54

mahasramūrdhnā madhye'haṃ mūrdhni śūrpe ca sarṣapaḥ .
dhanyo'si śeṣetyukto'yaṃ dhanyo nāhamuvāca vai .. 53 ..

3.85.55

dhanyaḥ kūrmo mamā''dhāro gaccha tatraiva vai mune .
dhanyo'si kūrmetyukto'yaṃ nāraṃ dhanyo'smi vai mune .. 54 ..

3.85.56

vāyunā dhāryamāṇo'haṃ matto dhanyatamaśca saḥ .
dhanyo'sītyuktaḥ pavano dhanyo nāhamuvāca saḥ .. 55 ..

3.85.57

dhanyaśca bhagavānbrahmā vidhātā jagatāmapi .
dhanyo'si tatra dhātā ca dhanyo nāhamuvācasaḥ .. 56 ..

3.85.58

dhanyo maheśvaro devo yogīndrāṇāṃ gurorguruḥ .
sarvārādhyaḥ sarvapūjyo dharmarūpaḥ sanātanaḥ .. 57 ..

3.85.59

kālakālaśca saṃhartā svayaṃ mṛtyuṃjayaḥ prabhuḥ .
dhanyo'si tatra śaṃbhuśca dhanyo nāhamuvāca saḥ .. 58 ..

3.85.60

sarvādau pūjanaṃ yasya jñānināṃ ca gurorguruḥ .
dhanyo gaṇeśvaro devo devānāṃ pravaraḥ paraḥ .. 59 ..

3.85.61

siddhendreṣu munīndreṣu devendreṣu śrutau śrutam .
yogīndreṣu ca prājñeṣu na gaṇeśātparaḥ pumān .. 60 ..

3.85.62

nimnagāsu yathā gaṅagā tīrtheṣu puṣkaraṃ yathā .
vedapraṇihito dharmo hyadharmastadviparyayaḥ .. 61 ..

3.85.63

vedo nārāyaṇaḥ sākṣādvayaṃ pūjyā vyavasthayā .
tasmācchāstrāṇi sarvāṇi purāṇāni ca santi vai .. 62 ..

3.85.64

yasmānnirūpito dharmaścetihāsaśca saṃhitā .
tasmāddhanyāśca te vedā vadantyatra manīṣiṇāḥ .. 63 ..

3.85.65

yūyaṃ dhanyāśca mānyāścetyuktā vedā mayā tataḥ .
ūyuste na vayaṃ dhanyā yajñasaṃghaśya sāṃpratam .. 64 ..

3.85.66

vayaṃ vyavasthākartāro yajñaughaḥ phaladaḥ svayam .
tasmāddhanyaḥ sa evāpi gaccha gaccha mahāmune .. 65 ..

3.85.67

dhanyo'si yajñasaṃgho'sītyuktastatra mayā vibho .
ūcuste na vayaṃ dhanyā dhanyaṃ karma śubhaṃ mune .. 66 ..

3.85.68

śubhakarmāsi dhanyaṃ tvaṃ nāhaṃ dhanyamuvāca tat .
karmaṇāṃ phaladātā yaḥ karmahetuśca sāṃpratam .. 67 ..

3.85.69

dhāturvidhātā bhagavānsarvādiḥ sarvakārakaḥ .
śrīkṛṣṇaḥ paramātmā ca dhanyo mānyaścaniścitam .. 68 ..

3.85.70

dharmālayaṃ tato gatvā na duṣṭvā jagadīśvaram .
mathurāmāgato draṣṭuṃ paripūrṇatam prabhum .. 69 ..

3.85.71

yajñānāṃ tapasāṃ caiva vratānāṃ śubhakarmaṇām .
īśvaraṃ phaladātāraṃ paramātmānameva ca .. 70 ..

3.85.72

kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca brahmādīnāṃ puraḥsaram .
dhanyo'sīti mayoktaśca dakṣiṇābhiḥ saheti ca .. 71 ..

3.85.73

ityuktena bhagavatā kathitaṃ sarvakāraṇam .
dakṣiṇābhiśca phalado hatayajño ṅyadakṣiṇāḥ .. 72 ..

3.85.74

dakṣiṇā vipramuddiśya tatkāle tu na dīyate .
ekarātre vyatīte tu taddānaṃ dviguṇaṃ bhavet .. 73 ..

3.85.75

māse śataguṇaṃ proktaṃ dvimāse tu sahasrakam .
saṃvatsare vyatīte tu sa dātā narakaṃ vrajet .. 74 ..

3.85.76

varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca mūtrakuṇḍe nipatya ca .
tataścāṇa़ḍālatāṃ yāti vyādhiyuktaśca pātakī .. 75 ..

3.85.77

dātrā na dīyate dānaṃ grahītrā cenna gṛhyate .
ubhau tau narakaṃ prāptau varṣāṇāṃ ca sahasrakam .. 76 ..

3.85.78

yajamānaśca cāṇḍālo brahmaṇastatpurohitaḥ .
vyādhiyuktāvubhau tau ca pāpinau karmaṇaḥ phalāt .. 77 ..

3.85.79

sarve devāśca munayo jahasurvismayaṃ yayuḥ .
vismayaṃ ca yayau nandastatyāja putrabhāvakam .. 78 ..

3.85.80

ruroda ca sabhāmadhye lajjāhīnaḥ śucā''kulaḥ .
tyaja mauhamitītyuktvā bodhayāmāsa pārvatī .. 79 ..

3.85.81

nanda uvāca
amūlyaratnaṃ māṇikyaṃ yathā kujanmano gṛhe .
sthitaṃ tena ca deveśa tathā'haṃ vañcitaḥ prabho .. 80 ..

3.85.82

mamāparādhaṃ bhagavān kṣamasva prakṛteḥ para .
yāsyāmi na punargehaṃ gokulaṃ yamunātaṭam .. 81 ..

3.85.83

vṛndāvanaṃ tathā''vāsaṃ krīḍāvāsaṃ gadāgraja .
tatsarvaṃ ca yaśodāyā gopikāntikameva ca .. 82 ..

3.85.84

kiṃ bravīmi yaśodāṃ ya preyasīṃ rādhikāmapi .
premapātraṃ ca bālaughaṃ vada bhoḥ kathayāmi kim .. 83 ..

3.85.85

ityuktvā ca sabhāmadhye marcchāṃ saṃprāpa nārada .
kroḍe kṛtvā jagannātho bodhayāmāsa tatkṣaṇam .. 84 ..

3.85.86

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo bhagavannandasaṃo
saptāśītitamo'dhyāyaḥ .. 87 ..