Brahmavaivartapurana 3.91: adhyāyaḥ 93
Brahmavaivartapurāṇa 3.91
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 93
3.91.1
atha trinavatitamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
uddhavastavanaṃ śrutvā cetanāṃ prāpya rādhikā .
vilokya kṛṣṇākāraṃ ca tamuvāca śucā'nvitā .. 1 ..
3.91.2
rādhikovāca
kinnāma bhavato vatsa kena vā prerito bhavān .
āgato vā kuta iti brūha māṃ kena hetunā .. 2 ..
3.91.3
kṛṣṇākṛtistvaṃ sarvāṅgairmanye tvāṃ kṛṣṇapārṣadam .
kṛṣṇasya suśalaṃ brūhi baradevasya sāṃpratam .. 3 ..
3.91.4
nandastiṣṭhati tatraiva hetunā kena tadvada .
samāyāsyati sovindo ramyaṃ vṛndāvanaṃ vanam .. 4 ..
3.91.5
punardrakṣyāmi tasyaiva pūrṇacandramukhaṃ śubham .
punaḥ krīḍāṃ kariṣyāmi tenāhaṃ rāsamaṇḍale .. 5 ..
3.91.6
jale ca vihariṣyāmi punarvā sakhibhiḥ saha .
śrīnandanandanāṅge ca punardāsyāmi candanam .. 6 ..
3.91.7
uddhava uvāca
uddavetyabhidhānaṃ me kṣatriyo'haṃ varānane .
preṣitaḥ śubhavārtārthaṃ kṛṣṇena paramātmanā .. 7 ..
3.91.8
tavāntikaṃ samāyātaḥ pārṣado'haṃ harerapi .
kṛṣṇasya baladevasya śivaṃ nandasya sāṃpratam .. 8 ..
3.91.9
rādhikovāca
asti tadyamunākūlaṃ sugandhipavano'sti saḥ .
tasya kelikadambānāṃ mūlamastayeva sāṃpratam .. 9 ..
3.91.10
puṇyaṃ vṛndāvanaṃ ramyaṃ tadvidyamānamīpsitam .
puṃskokilānāṃ virutaṃ talpaṃ candanacarcitam .. 10 ..
3.91.11
caturvidhaṃ ca bhojyaṃ ca madhupānaṃ ca sundaram .
duranto duḥkhado'pyasti pāpiṣṭho manmathastathā .. 11 ..
3.91.12
te ca ratnapradīpāśca jvalanti rāsamaṇḍale .
maṇīndrasāranirmāṇamastyeva ratimandiram .. 12 ..
3.91.13
gopāṅganāgaṇo'styeva pūrṇacandro'sti śobhitaḥ .
sugandhipuṣparacitaṃ talpaṃ candanacarcitam .. 13 ..
3.91.14
tāmbūlaṃ ratibhogārhaṃ karpūrādisusaṃskṛtam .sugandhimālatīmālyaṃ śvetacāmaradarpaṇam .. 14 ..
3.91.15
muktāmāṇikyasaṃsaktahīrahāramanoharam .
kastūrīkuṅkumāktaṃ ca pātrapūrṇaṃ ca candanam .. 15 ..
3.91.16
nānopakānanaṃ ramyaṃ ramyakrīḍāsarovaram .
sugandhipuṣpodyānaṃ ca padmaśreṇīmanoharam .. 16 ..
3.91.17
astyevaṃ sarvavibhavaḥ prāṇanāthaḥ kuto mama .
hā kṛṣṇa hā rāmānātha kvāsi me prāṇavallabha .. 17 ..
3.91.18
kva vā'parādho dāsyāśca dāsīdoṣaḥ pade pade .
ityevamuktvā sā devī punarmūrcchāmavāpa sā .. 18 ..
3.91.19
cetanāṃ kārayāmāsa punareva sa uddhavaḥ .
tāṃ dṛṣṭvā paramāścarya mene kṣatriyapuṃgavaḥ .. 19 ..
3.91.20
sakhībhiḥ saptabhiḥ śaśvatsevitāṃ śvetacāmaraiḥ .
gopīnāṃ ca trilakṣaiśca supriyaiḥ priyasevitām .. 20 ..
3.91.21
divāniśaṃ veṣṭitāṃ ca gopīnāṃ śatakoṭibhiḥ .
kācitkajjalahastā ca kācinmālyavarā'parā .. 21 ..
3.91.22
kācitsindūrahastā ca kācidgorocanākarā .
kāciccandanapātraṃ ca haste kṛtvā ca tiṣṭhati .. 22 ..
3.91.23
kāciddarpaṇahastā ca kācitkuṅkumāvahikā .
kastūrīpātramiṣṭaṃ ca kācidvahati tatra vai .. 23 ..
3.91.24
kāciccampakapātraṃ ca kare dhṛtvā ca tiṣṭhati .
madhubhirmadhuraiḥ pūrṇaṃ pātraṃ dhṛtvā śucā'nvitā .. 24 ..
3.91.25
kācitsugandhitailaṃ ca gṛhītvā paritiṣṭhati .
kācidvahati tāmbūlaṃ karpūrādisuvāsitam .. 25 ..
3.91.26
kācidvāsitamacchaṃ ca jalaṃ dhṛtvā ca tiṣṭhati .
krīḍāputtalikāṃ kāciccitrāḍhyāṃ parirakṣati .. 26 ..
3.91.27
kācidvahati kandūkaṃ kācicca ratnabhūṣaṇam .
vahniśuddhāṃśukaṃ kācidamūlyaṃ parirakṣati .. 27 ..
3.91.28
kācidbhakṣayopahāraṃ ca gṛhītvā parivartate .
kācicca keśaveśārthakaroti mālyamīpsitam .. 28 ..
3.91.29
kācitkaṅkatikāṃ dhṛtvā purataḥ paritiṣṭhati .
kācidyāvakahastā ca kāciddhātrīrasaṃ mudā .. 29 ..
3.91.30
dūrato'pi vahatyevaṃ bhītā ca paritiṣṭhati .
kācidbhītā bhiyā stautikācidroditi śokataḥ .. 30 ..
3.91.31
kācittāṃ baudhayetyerva vidagdhā virahāturām .
kāciduttāpataptā ca snigdhatalpe manohare .. 31 ..
3.91.32
sthāpayeddāhadūrārthaṃ snigdhapadmadale śubhe .
evaṃbhūtāṃ catāṃ dṛṣṭavā covāca punaruddhavaḥ ..
3.91.33
supriyaṃ karṇapīyūṣaṃ vinayena ca bhītivat .. 32 ..
3.91.34
uddhava uvāca
jāne tvāṃ devadevīśāṃ susnigdhāṃ siddhayoginīm .
sarvaśaktisvarūpāṃ ca sūlaprakṛtimīśvarīm .. 33 ..
3.91.35
śrīdāmaśāpāddharaṇīṃ prāptāṃ golokakāminīm .
kṛṣṇaprāṇādhikāṃ devīṃ tadvakṣaḥsthalavāsinīm .. 34 ..
3.91.36
śṛṇu devi pravakṣyāmi śubhavārtāmabhīpsitām .
susthiraṃ sakhibhiḥ sārdhaṃ hṛdayasnagdhikāriṇīm .. 35 ..
3.91.37
duḥkhadāvāgnidagdhāyāḥ sudhāvarṣaṇarūpiṇīm .
virahavyādhiyuktāyā rasāyanasamāṃ śubhām .. 36 ..
3.91.38
tatra tiṣṭhati nando'yaṃ sānando suditaḥ sadā .
nimantritaśca vasunā kṛṣṇopanayanāvadhi .. 37 ..
3.91.39
gṛhītvā sabalaṃ kṛṣṇaṃ sāṅge maṅgalakarmaṇi .
sa nandaḥ paramānando sudā''yāsyati gokulam .. 38 ..
3.91.40
āgatya kṛṣṇo muditaḥ praṇamya mātaraṃ punaḥ .
naktamāyāsyati mudā puṇyaṃ vṛndāvanaṃ vanam .. 39 ..
3.91.41
acirāddrakṣyasi sati śrīkṛṣṇamukhapaṅkajam .
sarvaṃ virahaduḥkhaṃ ca saṃtyakṣyasi ca sāṃpratam .. 40 ..
3.91.42
susthirā bhava mātastvaṃ tyaja śokaṃ sudāruṇam .
vahniśuddhāṃśukaṃ ramyaṃ paridhāya praharṣitā .. 41 ..
3.91.43
amūlyaratnanirmāṇabhūṣaṇagrahaṇaṃ kuru .
gṛhāṇacandanaṃ snigdhaṃ kastūrīkuṅkumānvitam .. 42 ..
3.91.44
kuruṣva keśasaṃskāraṃ mālatīmālyabhūṣitam .
suveṣaṃ kuru kalyāṇi gaṇḍe ca citrapatrakam .. 43 ..
3.91.45
sindūrabinduṃ sīmante kastūrīcandanānvitam .
alaktakāktaṃ caraṇaṃ yuktaṃ yāvakabhūṣaṇaiḥ .. 44 ..
3.91.46
kuruṣva tiṣṭhacotiṣṭha ratnasiṃhāsane vare .
sapaṅkapaṅkajaṃ talpaṃ tyaja sārdhaṃ śucā sati .. 45 ..
3.91.47
bhuṅkṣva kṛṣṇena manasā viśuddhaṃ madhuraṃ madhu .
saṃskṛtaṃ bhāsitaṃ toyaṃ tāmbūlaṃ ca suvāsitam .. 46 ..
3.91.48
ratnendrasāranirmāṇaparyaṅke mumanohare .
vahnisaddhāṃśukākte ca mālatīmālyabhūṣite .. 47 ..
3.91.49
sugandhiyukte kastūrījātīcampakacandanaiḥ .
parito mālatīmālyahīrahāravibhūṣite .. 48 ..
3.91.50
maṇīndramuktāmāṇikyasundaraiśca pariṣkṛte .
puṣpamālyopadhāne ca maṅgalārhe mudā'nvitā .. 49 ..
3.91.51
śayanaṃ kuru deveśi gopībhiḥ sevitā sadā .
karotu sevanaṃ śaśvatpriyāliḥ śvetayāmaraiḥ .. 50 ..
3.91.52
padāravindasevāṃ ca gopībhaktā manohare .
sadratnasāranirmāṇaparyaṅke sumanohare .. 51 ..
3.91.53
tyevamuktvā sa mune punastūṣṇīṃ babhūva ha .
praṇamya pādapadmaṃ ca brahmādisuravanditam .. 52 ..
3.91.54
uddhavasya vacaḥśrutvā sasmitā rādhikā satī .
yautukaṃ ca dadau tasmai ratnasārāṅgulīyakam .. 53 ..
3.91.55
amūlyaṃ sundaraṃ ramyaṃ viśvakarmavinirmitam .
mukhadṛśyaṃ pītavarṇa sudīptaṃ supradīpavat .. 54 ..
3.91.56
kṛṣṇaya vahninā dattamapūrvaṃ rāsamaṇḍale .
maṇikuṇḍalayugmaṃ cāmūlyaratnavinirmitam .. 55 ..
3.91.57
amūlyaratnanirmāṇaṃ sarvabhūṣaṇamīpsitam .
vahniśuddhāṃśukayugaṃ ratnanirmāṇanāyakam .. 56 ..
3.91.58
hīrahāravinirmāṇaṃ hāraṃ ca sumanoharam .
purā dattaṃ ca suprityā kṛṣṇāya varuṇena ca .. 57 ..
3.91.59
śrīsūryeṇa ca yaddattaṃ śrīkṛṣṇāya syamantakam .
pradattaṃ kau(yau) tukaṃ tasmai yaddattaṃ hariṇā purā .. 58 ..
3.91.60
yaddattaṃ ca mahendreṇa ratnasiṃhāsanaṃ varam .
tatpradattaṃ mudā debyā tasmai prītyā ca rādhāyā .. 59 ..
3.91.61
maṇīndrasāranirmāṇaṃ chatraratnaṃ manoharam .
muktāmāṇikyasāreṇa hīrahārasamanvitam .. 60 ..
3.91.62
vicitraratnapadmena vicitraṃ vāruṇaṃ sadā .
śobhitaṃ paritaścānyai ratnanirmāṇadarpaṇaiḥ .. 61 ..
3.91.63
yaddattaṃ brahmaṇa prītyā haraye rāsamaṇḍale .
suprītyā rādhayā tatra pradattamuddhavāya ca .. 62 ..
3.91.64
maṇikāravinirmāṇaṃ maṇirājavirājitam .
japāmālyaṃ saṃskṛtaṃ ca yaddattaṃ śaṃbhunā purā .. 63 ..
3.91.65
tadeva dattaṃ tasmai cāpyamūlyaṃ puṇyadaṃ śubham .
janmamṛtyujarāvyādhiharaṃ cātimanoharam .. 64 ..
3.91.66
candrakāntamaṇiṃ ramyaṃ candradattaṃ pariṣkṛtam .
candrāvalīṃ dadau tasmai sudīptaṃ pūrṇacandravat .. 65 ..
3.91.67
viśuddhaṃ madhupūrṇaṃ ca madhupātraṃ yadakṣayam .
dharmeṇa yatpradattaṃ ca taddattaṃ priyayā hareḥ .. 66 ..
3.91.68
jalabhojanapātraṃ ca śṛdraṃ svarṇavinirmitam .
miṣṭānnaṃ paramānnaṃ cadadau susvādumiṣṭakam .. 67 ..
3.91.69
bhojataṃ kārayitvā ca karpūrādisuvāsitam .
tāmbūlaṃ ca dadau śīghraṃ mālyaṃ susnigdhacandanam .. 68 ..
3.91.70
śubhāśiṣaṃ ca pradadau vāñchitaṃ pravaraṃ varam .
jñānaṃ kṛṣṇena yaddattaṃ goloke rāsamaṇḍale .. 69 ..
3.91.71
puruṣāṇāṃ śataṃ yāvanniścalāṃ kamalāṃ dadau .
vidyāṃ yaśaskarīṃ śuddhāṃ yaśaḥ kīrtiṃ sunirmalām .. 70 ..
3.91.72
sarvasiddhiṃ harerdāsyaṃ haribhaktiṃ ca niścalām .
pārṣadapravaratvaṃ ca pārṣadaṃ ca hareriti .. 71 ..
3.91.73
varaṃ prasādaṃ dattvā ca samutthāya mudā'nvitam .
vahniśuddhāṃśuke dhṛtvā cāmūlyaṃ ratnabhūṣaṇam .. 72 ..
3.91.74
hīrahāraṃ ratnamālāṃ parighāya manoharām .
sindūraṃ kajjalaṃ puṣpamālyaṃ sustigdhacandanam .. 73 ..
3.91.75
ratnasiṃhāsanasthaṃ taṃ pūjitā pūjitaṃ mudā .
veṣṭitā harṣanirataṃ gaupīnāṃ śātakoṭi bhiḥ ..
3.91.76
taptakāñcanavarṇābhā śatacandrasamaprabhā .. 74 ..
3.91.77
rādhikovāca
satyamāyāsyati hariḥ satyaṃ niṣkapaṭaṃ vada .
vada tathyaṃ bhayaṃ tyaktvā satyaṃ brūhi susaṃsadi .. 75 ..
3.91.78
varaṃ kūpaśatādvāpī varaṃ vāpīśatātkratuḥ .
varaṃ kratuśatātputraḥ satyaṃ putraśatātkila .. 76 ..
3.91.79
na hi satyātparo dharmo nānṛtātpātakaṃ param .. 77 ..
3.91.80
uddhava uvāca
satyamāyāsyati hariḥ satyaṃ drakṣyasi sundari .
dhruvaṃ tyakṣyasi saṃtāpaṃ dṛṣṭvā candramukhaṃ hareḥ .. 78 ..
3.91.81
maddarśanānmahābhāge gataste virahajvaraḥ .
nānābhogasukhaṃ bhuktvā tyaja cintāṃ duratyayām .. 79 ..
3.91.82
ahaṃ prasthāpayāsyāmi gatvā madhupurīṃ harim .
vidhāya tatprabodhaṃ ca kāryamanyatkariṣyati .. 80 ..
3.91.83
vidāyaṃ kuru me mātaryāsyāmi harisaṃnidhim .
sarvaṃ taṃ kathayiṣyāmi tvadvṛttāntaṃ yathocitam .. 81 ..
3.91.84
rādhikovāca
gamiṣyasi yadā vatsa mathurāṃ sumanoharām .
śrṛṇu duḥkhakathāṃ kāṃcittiṣṭha vatsa sthirobhava .. 82 ..
3.91.85
māṃ vismṛto na bhavasi virahajvarakātarām .
kathayiṣya si matkāntaṃ dhruvaṃ prasthāpayiṣyasi .. 83 ..
3.91.86
nārīṇāṃ manaso vārtāṃ ko vā jānāti paṇḍitaḥ .
kiṃcicchāstrānusāreṇa prakaroti nirūpaṇam .. 84 ..
3.91.87
vedā vaktuṃ na śaktāśca śāstrāṇi kiṃ vadanti ca .
katha yiṣyāmi tvāṃ sarvaṃ putra kṛṣṇaṃ ca vakṣyasi .. 85 ..
3.91.88
gehe vane na bhedo me paśvādiṣu tathā nṛṣu .
kiṃ vā jalaṃ kimu svapnamajñānaṃ ca divāniśam .. 86 ..
3.91.89
ātmānaṃ ca na jānāmi caudayaṃ candrasūryayoḥ .
kṣaṇaṃ prāpya harervārtāṃ cetanaṃ me babhūva ha .. 87 ..
3.91.90
kṛṣṇākṛtiṃ ca paśyāmi śrṛṇomi muralīdhvanim .
kulaṃ lajjāṃ bhayaṃ tyaktvā cintayāmihareḥ padam .. 88 ..
3.91.91
saṃprāpya sarvajagatāmīśvaraṃ prakṛteḥ param .
na jñānaṃ māyayā tasya jñātvā gopapatermaṃma .. 89 ..
3.91.92
dhyāyante yatpadāmbhojaṃ vedā brahmādayaḥ surāḥ .
sa bhartsito mayā kīpāddhdi śatyamidaṃ mama .. 90 ..
3.91.93
tatpadāmbhojasevābhirguṇaprastāvato'pi vā .
tadbhaktyā yatkṣaṇo nīto dhyāto dhyānena pūjayā .. 91 ..
3.91.94
tatrāpi maṅgalaṃ sarvaṃ harṣamāyurvyaṃvasthitam .
vighnaṃ ca hṛdi saṃtāpastadvicchede sadoddhava .. 92 ..
3.91.95
krīḍāprītirnaṃ bhavitā tāduśīṣṭā punarmama .
tādṛśaṃ premasaubhāgyaṃ nirjane na ca saṃgamaḥ .. 93 ..
3.91.96
vṛndāvanaṃ na yāsyāmi tatsaṅge punaruddhava .
candanaṃ vā na dāsyāmi nandanandanavakṣasi .. 94 ..
3.91.97
mālāṃ tasmai na dāsyāmi na drakṣyāmi mukhāmbujam .
mālatīnāṃ ketakīnāṃ campakānāṃ ca kānanam .. 95 ..
3.91.98
punareva na yāsyāmi sundaraṃ rāsamaṇḍalam .
harisaṅge na yāsyāmi ramyaṃ candranakānanam .. 96 ..
3.91.99
punareva na yāsyāmi malayaṃ ratnamandiram .
mādhavīnāṃ vanaṃ ramyaṃ rahasyaṃ madhukānanam .. 97 ..
3.91.100
śrīkhaṇḍakānanaṃ ramyaṃ svacchaṃ candrasarovaram .
vispandakaṃ suravanaṃ nandanaṃ puṣpabhadrakam .. 98 ..
3.91.101
bhadrakaṃ hariṇāṃ sārdhaṃ na yāsyāmi punaḥ punaḥ .
kva sā ramyā vikasitā mādhave mādhavīlatā .. 99 ..
3.91.102
kva gatā mādhavī rātriḥ kva madhuḥ kvāpi mādhavaḥ .
isyevamuktvā sā rādhā dhyātvā kṛṣṇapadāmbujam ..
3.91.103
punarmurcchāṃ ca saṃprapya rūdatī pulakānvitā .. 100 ..
3.91.104
iti śrībrahmao mahāo nāradanāo śrīkṛṣmajanmakhao uttarao rādhoddhavasaṃo
trinavatitamo'dhyāyaḥ .. 93 ..