Pramāṇa · Search · About · API

Brahmavaivartapurana 3.92: adhyāyaḥ 94

Brahmavaivartapurāṇa 3.92

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 94

3.92.1

atha caturnavatitamo'dhyāyaḥ

3.92.2

nārāyaṇa uvāca
uddhavo vismayaṃ prāpya bhayaṃ ca vipulaṃ mune .
cetanaṃ kārayāmāsa tāmuvāca mṛtāmiva .. 1 ..

3.92.3

tadbhaktiṃ samabhijñāya svātmānaṃ bhaktasaṃkhyakam .
tucchaṃ mene jagatsarvaṃ dṛṣṭvā bhāgyavatīṃ satīm .. 2 ..

3.92.4

uddhava uvāca
cetanaṃ kuru kalyāṇi jaganmātarnamo'stu te .
tvameda prāktanaṃ sarvaṃ kṛṣṇaṃ drakṣyasi sāṃpratam .. 3 ..

3.92.5

tvatto viśvaṃ pavitraṃ ca tvatpādarajasā mahī .
supavitraṃ tvadvadanaṃ puṇyavatyaśca gopikāḥ .. 4 ..

3.92.6

lokāstvāmeva gāyanti saṃgītairmaṅgalastavaiḥ .
tvatsukīrtiṃ ca devāśca sanakādyāśca saṃtatam .. 5 ..

3.92.7

kṛtapāpaharāṃ puṇyāṃ tīrthapūjāṃ ca nirmalām .
haribhaktipradāṃ bhadrāṃ sarvavighnadināśinīm .. 6 ..

3.92.8

tvameva rādhā tvaṃ kṛṣṇastvaṃ pumānprakṛtiḥ parā .
rādhāmādhavayorbhedo na purāṇe śrutau tathā .. 7 ..

3.92.9

rādhikāṃ mūrcchitāṃ dṛṣṭvā paścātkṛtvā tamudvavam .
uvāca mādhavī gopī rādhāyāḥ purataḥ sthitā .. 8 ..

3.92.10

mādhavyuvāca
kiṃ vā corasya kṛṣṇasya rūpaṃ vā veṣamuttamam .
kiṃ sukhaṃ vibhavaṃ kiṃ vā gauravaṃ cāpyanuttamam .. 9 ..

3.92.11

kiṃ vā tadvīryamaiśvaryaṃ śaurya vā duratikramam .
kiṃ vā siddhaṃ prasiddhaṃ vā kiṃ vā tulyaṃ guṇottamam .. 10 ..

3.92.12

ito vā kuta āyātaḥ punareva kuto gataḥ .
bālako gopaveṣaśca nahi rājātmajaḥ pumān .. 11 ..

3.92.13

tvaṃ kiṃ smarasi kalyāṇi gopālaṃ nandanandanam .
ātmānaṃ rakṣayatnena kaḥ priyaḥ svātmanaḥ paraḥ .. 12 ..

3.92.14

dhiktvāṃ rādhe'tinirlajjāṃ tavaiva jīvanaṃ vṛthā .
jagato yuvatīnāṃ ca karoṣi suyaśaḥkṣayam .. 13 ..

3.92.15

nārīṇāṃ gopanaṃ kārya suvyakte svayaśaḥkṣayam .
yatnena cakṣuṣo vā'rhaṃ sakhi saṃcaraṇaṃ kṛru .. 14 ..

3.92.16

antare patibhāvaṃ ca saṃgopya bhāvanaṃ kuru .
na vai jātiśca śatrūṇāṃ mitrāṇāṃ ca sureśvari .. 15 ..

3.92.17

śatruḥ kāryavaśenaiva mitraṃ ca karmaṇā bhavet .
svakāryamuddharetprājñaḥ kāryadhvaṃsena mūrkhatā .. 16 ..

3.92.18

kaḥ kasya vallabho rādhe kaḥ kasyāpriya eva ca .
kāryaṃ ca samayaṃ jñātvā santaḥ kurvanti saṃtatam .. 17 ..

3.92.19

śatrurdhanāpahārī ca prāṇahartā tataḥ paraḥ .
kaṭuvaktā duḥkhadātā śatrūṇāṃ lakṣaṇaṃ śrṛṇu .. 18 ..

3.92.20

svakulāttvāṃ bahiṣkṛtya visṛjya śokasāgare .
gṛhītvā cetanaṃ prāṇānniṣṭhuro dāruṇo gataḥ .. 19 ..

3.92.21

kiṃ kiṃ smarasimūḍhe hi tyaja śokaṃ sudāruṇam .
ātmānaṃ rakṣa yatnena kaḥ priyaḥ svātmanaḥ paraḥ .. 20 ..

3.92.22

padmāvatyuvāca
bhavatā kathitaṃ pūrṇaṃ yamunājalasaṃnidhau .
arasasya ratirdūraṃ nārīṇāṃ na sukhaṃ priye .. 21 ..

3.92.23

vidyujjvārā jale rekhā khalānāṃ prītireva ca .
na nītirtītiśāstreṣu suviśvāsaḥ khaleṣu ca .. 22 ..

3.92.24

yadā tvaṃ yamunākūle mukhaṃ vīkṣya hareraho .
sasmitaṃ sakaṭākṣaṃ ca punaḥ kṛtvā'sya gopanam .. 23 ..

3.92.25

punaḥ punastvaṃ saṃvīkṣya tvayā tyaktaṃ ca cetanam .
gṛhaṃ tyaktvā gurubhayaṃ sakhīnāṃ vacanaṃ śubham .. 24 ..

3.92.26

saṃtataṃ dhyāyase kṛṣṇaṃ nā''hāraṃ jīvanaṃ tathā.
kva kṛṣṇo mathurāyāṃ ca kvāpi tvaṃ kadalīvane .. 25 ..

3.92.27

tvaṃ yadi tyajasi prāṇānnā''virbhavati so'dhunā .
kāle drakṣyasi svātmānaṃ yadi rakṣasi sundari .. 26 ..

3.92.28

candramukhyuvāca
prāktanena śubhaṃ sarvaṃ sukhaṃ ca vibhavaściram .
duḥkhaṃ śoko prāktanena vipatsaṃpacca sāṃpratam .. 27 ..

3.92.29

bhārate puṇyabhūmau ca sarveṣāmīpsite vare .
labhetpatiṃ hariṃ kāntaṃ tapasā prakṛteḥ param .. 28 ..

3.92.30

tathā'pi pradahedgātraṃ kāmabāṇena sāṃpratam .
asyāḥ śatruḥ kathaṃ candro madhurvā madhumādhavau .. 29 ..

3.92.31

śaṃkareṇa pradagdho'bhūtpunareva sa manmathaḥ .
candraṃ bhakṣatu rāhuśca punaścodvamanaṃ tathā .. 30 ..

3.92.32

madhuśca mitraśokena prāṇāṃstyaktvā yayauyamam .
sudhāsindhuśca cenduryo viṣasindhuśca māṃ prati .. 31 ..

3.92.33

suveṣaḥ syājjvaladvahniścandanaṃ tad ghṛtāhutiḥ .
saṃtataṃ pradahedgātraṃ sugandhiśca samīraṇaḥ .. 32 ..

3.92.34

tyaktāhārā mama sakhī paśya śvasiti jīvati .
praśaṃsāṃkuru kṛṣṇasya mukhena kurunandana .. 33 ..

3.92.35

tannāmasmṛtimātreṇa tadguṇaśravaṇena ca .
tadvārtayā ca śubhayā sahasā cetanaṃ bhavet .. 34 ..

3.92.36

śaśikalovāca
tvaṃ kiṃ mādhavi jānāsi kṛṣṇamātmānamīśvaram .
yaṃ taṃ brahmādayo devā vedāścatvāra eva ca .. 35 ..

3.92.37

dhyāyanti saṃtasaṃ santaḥ pādapadmaṃ surepsitam .
padmā sarasvatī durgā so'nanto'pi maheśvaraḥ .. 36 ..

3.92.38

yaṃ na jānanti siddhendra munīndrāṃ manavastathā .
sarvātmanaḥ kuto rūpaṃ nirguṇasya kuto guṇāḥ .. 37 ..

3.92.39

satyamuktaṃ ca satyasya yattadeva yathocitam .
dhatte bhārāvataraṇe pṛthivyāśca manoharam .. 38 ..

3.92.40

sukhamāhlādakaṃ ramyaṃ bhaktānugrahavigraham .
kimanirvacanīyaṃ ca rūpaṃ janamanoharam .. 39 ..

3.92.41

koṭikandarpalāvaṇyaṃ līlādhāma śubhākṣayam .
yatpādapadmamadhuraṃ madhu mandākinījalam .. 40 ..

3.92.42

dadhre śirasi bhaktyā ca sarveśaḥ śaṃkaraḥ paraḥ .
śaśvatkaroti vairāgī tīrthakīrteśca kīrtanam .. 41 ..

3.92.43

kṣaṇaṃ nṛtyati bhaktyā ca pañcavaktreṇa gāyati .
āhāraṃ bhūṣaṇaṃ vastraṃ parityajya digambaraḥ .. 42 ..

3.92.44

brahma jyotiḥ svarūpaṃ ca dhyātvā śubhraṃ sunirmalam .
brahmā ca tapasā janma nayatyeva hi sevayā ..

3.92.45

śeṣaḥ sanatkumāraśca siddhasaṃghaśya yogavit .. 43 ..

3.92.46

suśīlovāca
nirmañchanārhaṃ na bhavettasya kāmaśataṃ śatam .
candro'śivanīkumāro vā rupeṣu kena gaṇyate .. 44 ..

3.92.47

asaṃkhyeṣu ca viśveṣu brahmaviṣṇuśivādayaḥ .
munayo manavaḥ siddhā bhaktāḥ santaśca saṃtatam .. 45 ..

3.92.48

dhyāyante yatpadāmbhojaṃ nirguṇasyā''tmanaśca vai .
vedāḥ stotuṃ na śaktāśca yamīśaṃ ca sarasvatī .. 46 ..

3.92.49

jaḍībhūtā ca bhītā ca stavanena kṣamāṇyetu .
sahasravaktraḥ stavane kampitaśca nirantaram .. 47 ..

3.92.50

vedānāṃ janako brahmā stotreṇa tasya hīśvaraḥ .
taṃ satyaṃ nityamīśaṃ ca mādhavī parinindati .. 48 ..

3.92.51

apavitrā sabhā bhūtā gopīnāṃ jīvanaṃ vṛthā .
tāsu puṇyavatī śokaḥ praṇaśyati na saṃśayaḥ .. 50 ..

3.92.52

ratnamālovaca
dadhāra vāmahastena śailaṃ govardhanaṃ hariḥ) .
tataḥ kiṃ taddaśaḥ śaurya jagatāṃ janakasya ca .. 51 ..

3.92.53

śailānāṃ ca sahasraṃ yo bhetuṃ śaktaśca daityarāṭ .
līlāmātreṇa teṣāṃ ca lakṣaṃ hantu kṣamo hariḥ .. 52 ..

3.92.54

yadaṃśakalayā jātaḥ sūkaro viṣṇurīśvaraḥ .
vasudhāṃ daśanāgreṇa coddadhāra ca līlayā .. 53 ..

3.92.55

śailānāṃ ca sahasrāṇi yatra santi mahītale .
daityāśca vā'pyasaṃkhyāśca vīrāḥ śūrāstathaiva ca .. 54 ..

3.92.56

tenaiva karmaṇā tasya na śauryaṃ na ca pauruṣam .
na yaśāśca praśaṃsā vā sakhi sarvātmanā''tmanā .. 55 ..

3.92.57

pārijātovāca
saptadvīpā ca vasudhā saśailavanasāgarā .
kāñcanībhūmisahitā sarvādhārā manoharā .. 56 ..

3.92.58

sapta svargāśca vividhā brahmalokāvadhi priye .
vicitrāḥ sundarāścaiva pātālānāṃ ca sapta ca .. 57 ..

3.92.59

etaiḥ parimitaṃ viśvaṃ brahmāṇḍaṃ brahmaṇā kṛtam .
mahadviṣṇorlomakūpe tadevaṃ cāṇuvatsthitam .. 58 ..

3.92.60

tasya yāvanti lomāni tāni viśvāni santi ca .
sa eva ṣoḍaśāṃśaśca kṛṣṇasya paramātmanaḥ .. 59 ..

3.92.61

tasyaiva kiṃ yaśaḥ śaurcaṃ mahimānamanūpamam .
ghasmarī gopakanyā ca kiṃ vā jānāti mādhavī .. 60 ..

3.92.62

mādhavyuvāca
mayā yaduktaṃ na jñātvā mūḍhā jalpanti gopikāḥ .
uddhava śuṇu me vākyaṃ yanmayā kathitaṃ śubham .. 61 ..

3.92.63

svecchayā saguṇo viṣṇuḥ svecchayā nirguṇobhavet .
bhuvo bhārāvataraṇe gopaveṣaḥ śiśurvibhuḥ .. 62 ..

3.92.64

yadi vedāḥ purāṇāni siddhāḥ santaśca saṃtatam .
brahmeśaśeṣabhaktāśca na jānanti yamīśvaram .. 63 ..

3.92.65

taṃ kiṃ jānāmi mūḍhā'haṃ ghasmarī gopakanyakā .
tathā'pi madvacaḥ satyaṃ śrūyatāṃ vatsa tatkṣaṇam .. 64 ..

3.92.66

kimanirvacanīyaṃ ca rūpaṃ śauryaṃ yaśo balam .
vīryaṃ veṣaṃ ca siddhiṃ cāpyanyo vā yo guṇo hareḥ .. 65 ..

3.92.67

svecchāmayasya tasyaiva saguṇasya ca sāṃpratam .
kimanirvacanīyaṃ ca vartate tadviśeṣaṇam .. 66 ..

3.92.68

nirguṇasya ca viṣṇośca vehahīnasya svātmanaḥ .
vartate ca kimākhyeyaṃ tasya rūpādikaṃ ca kim .. 67 ..

3.92.69

māṃ nindati mahāmūḍhā na buddhā vacanaṃ mama .
eṣā jānāti kiṃ mūḍhā taṃ satyaṃ prakṛteḥ param .. 68 ..

3.92.70

jyotiḥ svarūpaṃ paramaṃ paramātmānamīśvaram .
tamanirvacanīyaṃ ca bhaktānugrahavigraham .. 69 ..

3.92.71

yatpādapadbhaṃ padmā sā trailokyajananī parā .
sevate kampitā bhītā dāsīvatsatataṃ bhiyā .. 70 ..

3.92.72

viṣṇumāyā ca prakṛtirmūlarūpā sanātanī .
brahmasvarūpā paramā bhītā dakṣiṇapārśvataḥ .. 71 ..

3.92.73

sarasvatī jaḍībhūtā bhītā ca parameśvarī .
stotuṃ na śaktā vedāḥ kiṃ stuvanti parameśvaram .. 72 ..

3.92.74

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā coddhavo bhaktivihvalaḥ .
pulakāñcitasarvāṅgo ruroda ca papāta ca .. 73 ..

3.92.75

mūrcchaṃ saṃprāpya bhakttyā ca dhyātvā taṃ parameśvaram .
tucchaṃ mene sa cā''tmānaṃ gopīṃ bhaktyā'pyuvāca saḥ .. 74 ..

3.92.76

uddhava uvāca
dhanyaṃ yaśasyaṃ dvīpānāṃ jambudvīpaṃ manauharam .
yatra bhāratavarṣaṃ ca puṇyadaṃ śubhadaṃ tathā .. 75 ..

3.92.77

vaṇijāṃ ca puśyakṛtaṃ vāṇijyasthalamīpsitam .
atra kṛtvā supuṇyaṃ ca bhuṅkte'nyatra śubhaṃ phalam .. 76 ..

3.92.78

dhanyaṃ bhāratavarṣaṃ tu puṇyadaṃ śubhadaṃ varam .
gopīpādābjarajasā pūtaṃ paramanirmalam .. 77 ..

3.92.79

tato'pi gopikā dhanyā sānyā yoṣitsu bhārate .
nityaṃ paśyanti rādhāyāḥ pādapadmaṃ supuṇyadam .. 78 ..

3.92.80

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tapastaptaṃ ca brahmaṇā .
rādhikāpādapadmasya reṇūnāmupalabdhaye .. 79 ..

3.92.81

golokavāsinī rādhā kṛṣṇaprāṇādhikā parā .
tatra śrīdāmaśāpena vṛṣabhānasutā'dhunā .. 80 ..

3.92.82

ye ye bhaktāśca kṛṣṇasya devā brahmādayastathā .
rādhāyāścāpi gopīnāṃkarāṃ nārhanti ṣoḍaśīm .. 81 ..

3.92.83

kṛṣṇabhaktiṃ vijānāti yogīndraśca maheśvaraḥ .
rādhā gopyaśca gopāśca golokavāsinaśca ye .. 82 ..

3.92.84

kiṃcitsanatkumāraśca brahmā cedviṣayī tathā .
kiṃcideva vijānanti siddhā bhaktāśca niścitam .. 83 ..

3.92.85

dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'hamāgato gokulaṃ yataḥ .
gopikābhayo gurubhyaśca haribhaktiṃ labhe'calām .. 84 ..

3.92.86

mathurāṃ ca na yāsyāmi tīrthakīrteśca kīrtanam .
śroṣyāmi kiṃkaro bhūtvā gopīnāṃ janmajanmani .. 85 ..

3.92.87

na gopībhyaḥ paro bhakto hareśca paramātmanaḥ .
yādṛśīṃ lebhiregopyo bhaktiṃ nānye ca tādṛśīm .. 86 ..

3.92.88

kalāvatyuvāca
pitaṇāṃ mānasī kanyā dhanyā menā kalāvatī .
vayaṃ tisro bhaginyaśca bhramāmaḥ pṛthivītale .. 87 ..

3.92.89

dhanyā janakapatnī naḥ sītāmātā pativratā .
ayonisaṃbhavā rādhā ahaṃ cāyonisaṃbhavā .. 88 ..

3.92.90

rādhā śrīdāmaśāpena vṛṣabhānasutā bhuvi .
sanatkumāraśāpena vayameva mahītale .. 89 ..

3.92.91

kṣīrodasāgaraṃ ramyaṃ śvetadvīpaṃ manoharam .
tisro bhaginyo bhaktyā ca viṣṇuṃdraṣṭuṃ gatā vayam .. 90 ..

3.92.92

amyutthānādi na kṛtaṃ kopādasmāñchaśāpa ha .
sanatkumāro bhagavānyogīndrāṇāṃ gurorguruḥ .. 91 ..

3.92.93

sanatkumāra uvāca
mūḍhāstiṣṭhata bhūmau ca punaḥ svargaṃ na yāsyatha .
martyaprāṇipriyā bhūtvā cāhaṃkāraiṇa haitunā .. 92 ..

3.92.94

punarvaraṃ ca pratyekaṃ dadau tuṣṭo dviceśvaraḥ .
viṣṇorvaśasya śailasya himādhārasya kāminī .. 93 ..

3.92.95

jyeṣṭhā bhavatu tvatkanyā bhaviṣyatyeva pārvatī .
dhanyā priyā tu bhavatu yogino janakasya ca .. 94 ..

3.92.96

tasya kanyā mahālakṣmīḥ sītādevī bhaviṣyati .
vṛṣabhānasya vaiśyasya yogināṃ pravarasya ca .. 95 ..

3.92.97

durvāsasaśca śiṣyasya kaniṣṭhā ca kalāvatī .
bhaviṣyati priyā sādhvīdvāparānte ca gokule .. 96 ..

3.92.98

kalāvatīsutā rādhā devī golokavāsinī .
śrīdāmagopaśāpena bhaviṣyati na saṃśayaḥ .. 97 ..

3.92.99

īśo brahmeśaśeṣāṇāṃ bhārāvataraṇena ca .
āgamiṣyati pṛthavīṃ ca puṇyakṣetraṃ ca bhāratam .. 98 ..

3.92.100

kalāvatī vṛṣbhānaḥ kautukāt kanyayā saha .
jīvanmuktaśca golokaṃ gamiṣyati na saṃśayaḥ .. 99 ..

3.92.101

dhanyā ca sītyā sārdhaṃ vaikuṇṭhaṃ ca gamiṣyati .
menakā yoginī siddhā pārvatyāśca vareṇa ca .. 100 ..

3.92.102

kalpānte viṣṇuloke ca lakṣmīvanmodate ciram .
vinā vipattyā mahimā keṣāṃ kutra bhaviṣyati .. 101 ..

3.92.103

karmaṇā ca gate duḥkhe prabhaveddurlabhaṃ sukham .
purā pitaṇāṃ kanyāśca svarmabhogavilāsikāḥ .. 102 ..

3.92.104

lakṣmīsamā vareṇāpi viprasya viṣṇudarśanāt .
karmakṣayaṃ cāpyasmākaṃ babhūva viṣṇudarśanāt .. 103 ..

3.92.105

puṇye tena tīvreṇa kumārasyāpi darśanam .
śrutaṃ tatra kumārāsyājjñānaṃ paramadurlabham .. 104 ..

3.92.106

brahmaviṣṇuśivādīnāṃ siddhānāṃ jagatāmapi .
īśvaraḥ paramātmā ca śrīkṛṣṇaḥ prakṛteḥ paraḥ
nirguṇaśca nirīhaśca paraḥ svecchāmayo varaḥ .. 105 ..

3.92.107

tulasyuvāca
sarvaprāṇiṣu devāśca tiṣṭhantyeva pṛthakpṛthak .
prāṇo viṣṇuśca viṣayī mano brahmā ca cetanā .. 106 ..

3.92.108

prakṛtirbuddhirūpā ca sarvaśaktyadhidevatā .
jñānasvarūpaḥ śaṃbhuśca svayaṃ dharmaśca pūruṣaḥ .. 107 ..

3.92.109

nirguṇaḥ paramātmā ca tadbrahma prakṛteḥ param .
sa eva kṛṣṇaḥ sākṣī ca karmaṇāṃ jīvināmapi .. 108 ..

3.92.110

bhoktā ca sukhaduḥkhānāṃ jīvastatpratibimbakaḥ .
cakṣuṣoścandrasūryau ca jihvāyāṃ ca sarasvatī .. 109 ..

3.92.111

vasuṃdharā tvaci sadā bāhvoste lokapālakāḥ .
ātmanaścāpi te sarpe paricārakarūpiṇaḥ .. 110 ..

3.92.112

ātmanyeva priyāste ca sarve gacchanti jīvinaḥ .
yathā saṃsadi saṃsāre naradeha(va) mivānugāḥ .. 111 ..

3.92.113

tasmātsarvātmanā''tmānaṃ bhajanti saṃtataṃ sadā .
santaśca parayā bhaktyā dhyāyante yogino mudā .. 112 ..

3.92.114

karmiṇāṃ karmaṇāṃ sākṣī kutaḥ karma ca gopanam .
antaryāmī ca kṛṣṇaśca pracāraṃ kurute mudā .. 113 ..

3.92.115

kālikovāca
narā bālāśca vṛddhāśca yuvānastrividhāstathā .
devādayaśca ce siddhāḥ sarve jānanti taṃ param .. 114 ..

3.92.116

uddhava uvāca
sāṃprataṃ mūrcchitāṃ rādhāṃ yukto bodhayituṃ budhaḥ .
atra yuktiḥ pradhānā tvaṃ tāṃ prabodhaya coddhava .. 115 ..

3.92.117

cetanaṃ kuru kalyāṇi jaganmātarnibodha mām .
udbhavaṃ kṛṣṇabhaktasya kiṃkarasyāpi kiṃkaram .. 116 ..

3.92.118

prasādaṃ kuru mātarmāṃ yāsyāmi mathurāṃ punaḥ .
na svatantraḥ parādhīno yoṣā dārumayī yathā .. 117 ..

3.92.119

yathā vṛṣo vaśībhūto vṛṣavāhasya saṃtatam .
tathā mātarjagatsarvaṃ jagannāthasya niścitam .. 118 ..

3.92.120

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣmajanmakhao uttao nāradanāo rādhoddhavasaṃo
caturnavatitamo'dhyāyaḥ .. 94 ..

Linked texts (1)