Brahmavaivartapurana 3.94: adhyāyaḥ 96
Brahmavaivartapurāṇa 3.94
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 96
3.94.1
atha ṣaṇṇavatitamo'dhyāyaḥ
3.94.2
nārāyaṇa uvāca
śrīkṛṣṇasmaraṇaṃ kṛtvā gamanonmukhamuddhavam .
nataṃ rādhāpadāmbhoje śirasā pulakāñcitam .. 1 ..
3.94.3
uvāca mādhavī gopī rudatī premavihvalā .
bhaktaṃ rudantamucchaiśca rādhāvicchedakātaram .. 2 ..
3.94.4
mādhavyuvāca
uddhava śṛṇu vakṣyāmi kṣaṇaṃ tiṣṭha yathocitam .
nigūḍhaṃ paramaṃ jñānaṃ yatte manasi vāñchitam .. 3 ..
3.94.5
sudurlabhaṃ purāṇeṣu vedeṣu gopanīyakam .
praśnaṃ kuru mahābhāga rādhikāṃ trijagatprasūm .. 4 ..
3.94.6
ityuktvā sā ca gopīśā samuvāsa musaṃsadi .
uvāca madhuraṃ śāntāmuddhavaścāpi rādhikām .. 5 ..
3.94.7
uddhavauvāca
ekākī bhavamāyāti yātyekākī punaḥ punaḥ .
prāṇī karmānurodhena svakarmaphalabhukpumān .. 6 ..
3.94.8
karmaṇā jāyate jantuḥ karmaṇauva pralīyate .
sukhaṃ duḥkhaṃ bhayaṃ śokaṃ karmaṇaivābhipadyate .. 7 ..
3.94.9
janturbhogāvaśeṣeṇa bhogaṃ bhuṅkte bhaveṣu ca .
punaśca karmaṇo bhogātsamāyāti ca yāti ca .. 8 ..
3.94.10
ratnādikaṃ ca yatkicinmahyaṃ dattaṃ tvayā sati .
mayā sārdha na yātyeva tena me kiṃ prayojanam .. 9 ..
3.94.11
bhavābthitāraṇe devi bhavatī taraṇirvarā .
karṇadhāraḥ svayaṃ kṛṣṇaḥ sarveṣāṃ pārakārakaḥ .. 10 ..
3.94.12
kiṃcidyānaṃ dehi mahyaṃ bhavābdhipārakāraṇam .
prāpya prasātaṃ yāsyāmi mathurāṃ kṛṣmamūlakam .. 11 ..
3.94.13
yāṃ yāṃ kālagatiṃ mātaḥ surāṇāṃ ca nṛṇāmapi .
pitṝṇāṃ brahmalokasya tadūrdhvasya ca tāṃ vada .. 12 ..
3.94.14
tāmeva dustarāṃ ghorāṃ tīrtvā yāmi hareḥ padam .
evaṃbhūtamupāyaṃ ca dehi me kamalālaye .. 13 ..
3.94.15
dūrato yatpadāmbhojaṃ dhyāyante ca divāniśam .
devā brahmeśaśeṣādyāstvaṃ tadvakṣaḥ sthalasthitā .. 14 ..
3.94.16
uddhavasya vacaḥ śrutvā jahāsa kamalālayā .
vāsasā netranīraṃ ca saṃbhārjya tamuvāca sā .. 15 ..
3.94.17
rādhovāca
mādhavīvacanenaiva karoṣi praśnamuddhava .
strījātirabalā loke kiṃ vā jñānaṃ dadāmi te .. 16 ..
3.94.18
śuddhāṃ kālagatiṃ vatsa jānāti bhagavānhariḥ .
brahma maheśaḥ śeṣaśca vedāścatvāra eva ca .. 17 ..
3.94.19
kiṃcidvedānusāreṇa santo jānanti putraka .
śrūyatāṃ kuṣṇavaktreṇa goloke rāsamaṇa़ḍale .. 18 ..
3.94.20
goloke cāpi vaikuṇṭhe brahmaloke ca sāṃpratam .
yā ca dṛṣṭā kālagatistāmeva kathayāmi te .. 19 ..
3.94.21
nṛṇāṃ pitṝṇāṃ devānāṃ brahmalokādikasya ca .
bahirlokasya brahmāṇḍātpātālānāṃ ca niścitam .. 20 ..
3.94.22
duratyayāṃ kālagatiṃ yenopāyena paṇḍitāḥ .
nistaranti budhaśreṣṭha kathayāmi niśāmaya .. 21 ..
3.94.23
bhajanti jagatāṃ nāthaṃ kālakālaṃ jagadgurum .
nirguṇaṃ ca nirīhaṃ ca paramātmānamīśvaram .. 22 ..
3.94.24
sadyaḥ patati deho'yaṃ vinā yena sadātmanā .
taṃ niṣevya kālagatiṃ taratyeva hi kevalam .. 23 ..
3.94.25
āyurharati sarveṣāṃ prāṇināṃ ravireva ca .
śrīhareḥ śuddhabhaktānāṃ satāṃ puṇyavatāṃ vinā .. 24 ..
3.94.26
vidhermānasikānputrāṃścaturaḥ paśya putraka .
sanakādīnbhāgavatānyeṣāṃ ca susthiraṃ vamaḥ .. 25 ..
3.94.27
rudrādyānvayasā nityāñjñātināṃ ca gurorgurūn .
bālānanupanītāṃśca pañcavarṣaśiśūnyathā .. 26 ..
3.94.28
amyantare mahāsphītānsasmitāṃśca digambarān .
śrīkṛṣṇadhyānapūtāśca tīrthapūtāṃśca vaiṣṇavān .. 27 ..
3.94.29
vedavedāṅgaśāstrāṇāṃ cintāhīnānpraphullitān .
bhaktyā divāniśaṃ śaśvaddharibhāvena tatparān .. 28 ..
3.94.30
bāhyapūjāvihīnāṃśca pūtānmānasikāṃstathā .
mṛtyuñjayānmahābhāgānkālavyālajitastathā .. 29 ..
3.94.31
sanakaṃ ca sanandaṃ ca tṛtīyaṃ ca sanātanam .
paraṃ sanatkumāraṃ ca ye smaranti ca sarvaśaḥ .. 30 ..
3.94.32
tīrthasnānaphalaṃ labdhvā mucyate kṛtapātakāt .
haribhaktirbhavetteṣāṃ haridāsyaṃ labhanti ca .. 31 ..
3.94.33
mṛkaṇḍubālakaṃ paśya karmaṇā ca dvijottamam .
daśavarṣāyuṣaṃ tīvraṃ jvalantaṃ brahmatejasā .. 32 ..
3.94.34
harisevanataḥ paścātsaptakalpāntajīvinam .
voḍhuṃ pañcaśikhaṃ paśya lomaśaṃ cā''suriṃ tathā .. 33 ..
3.94.35
sarvakarmavihīnaṃ ca harisevanatatparam .
śatakalpāyuṣaṃ caiva dhyāyamānaṃ hareḥ padam .. 34 ..
3.94.36
jamadagneḥ sutaṃ paśya rāmaṃ taṃ cirajīvinam .
hanumantaṃ baliṃ vyāsamaśvatthāmānameva ca .. 35 ..
3.94.37
vibhīṣaṇaṃ kṛpaṃ vipraṃ jāmbavantaṃ ca bhallukam .
haribhāvanayā caite śuddhāḥ sucirajīvinaḥ .. 36 ..
3.94.38
siddhendreṣu munīndreṣu nareṣvanyeṣu coddhava .
haribhāvanaśuddhāśca sarve te cirajīvinaḥ .. 37 ..
3.94.39
prahlādaṃ paśya daityeṣu hiraṇyakaśipoḥ sutam .
haridviṣo durantasya haribhāvanatatparam .. 38 ..
3.94.40
cirāyuṣaṃ kālajitaṃ paśyānyaṃ cāpyasaṃkhyakam .
anekajanmatapasā labdhvā janma ca bhārate .. 39 ..
3.94.41
ye hariṃ taṃ na sevante te mūḍhāḥ kṛtapāpinaḥ .
vāsudevaṃ parityajya viṣaye nirato janaḥ .. 40 ..
3.94.42
tyaktvā'mṛtaṃ mahāmūḍho viṣaṃ bhuṅkte nijecchayā .
kasya strī kasya vā putraḥ kasya vā bāndhavāstathā .. 41 ..
3.94.43
kaḥ kasya bandhurvipadi śrīkṛṣṇena vinā bhuvi .
tasmātsantaḥ sadā kṛṣṇaṃ bhajantyeva divāniśam .. 42 ..
3.94.44
janmamṛtyujarāvyādhiharaṃ sarvaharaṃ param .
kālasya taraṇopāyaṃ bhajanaṃ paramātmanaḥ .. 43 ..
3.94.45
ānandanandanasyaiva paripūrṇatamasya ca .
śṛṇu kālagatiṃ vatsa madīyajñānagocarām .. 44 ..
3.94.46
narāṇāṃ ca pitṝṇāṃ ca surāṇāṃ cāpi brahmaṇaḥ .
nāgānāṃ rākṣasādīnāṃ tatpareṣāṃ ca putraka .. 45 ..
3.94.47
kathayāmi nigūḍhārthaṃ sāvadhānaṃ niśāmaya .
sarvasmācca paraṃ sthānaṃ sarvādhāro mahānvirāṭ .. 46 ..
3.94.48
yasya lomasu viśvāni cāsaṃkhyāni ca tāni ca .
sarvasmācca paraṃ sūkṣmaṃ paramāṇuṃ niśāmaya .. 47 ..
3.94.49
kālārambhātmakaṃ sarvamanūraṃ paramīpsitam .
caramaḥ sadviśeṣāṇāmaneko'saṃyutaḥ sadā .. 48 ..
3.94.50
paramāṇuḥ sa vijñeyo nṛpāmaikyabhramo yataḥ .
paramāṇudvayenāṇustrasareṇustu te trayaḥ .. 49 ..
3.94.51
trasareṇutrikeṇāpi truṭiruktā manīṣibhiḥ .
vedhastruṭiśatenaiva trivedhena lavastathā .. 50 ..
3.94.52
trilavena nimeṣaśca tri nimeṣeṇa ca kṣaṇaḥ .
kāṣṭhā pañcakṣaṇenaiva laghuśca daśakāṣṭhayā .. 51 ..
3.94.53
laghupañcadaśaṃ daṇḍastatpramāṇaṃ niśāmaya .
dvādaśārdhapalonmānaṃ caturbhiścaturaṅgulaiḥ .. 52 ..
3.94.54
svarṇamāṣaiḥ kṛtacchidraṃ yāvatprasthajalaplutam .
daṇḍadvaye muhūrtaḥ syātvaṣṭidaṇḍātmikā tithiḥ .. 53 ..
3.94.55
tadaṣṭabhāgaḥ praharaḥ pramāṇaṃ ca nirūpaṇam .
caturbhiḥ praharai rātriścaturbhirdinamucyate .. 54 ..
3.94.56
tithipañcadaśenaiva pakṣamānaṃ prakīrtitam .
pakṣadvayena māsaḥ syācchuklakṛṣṇābhidhena ca .. 55 ..
3.94.57
ṛturmāsadvayenaiva tatṣaṭkenaiva vatsaraḥ .
vasantagrīṣmavarṣāśca śaraddhemantaśītakāḥ .. 56 ..
3.94.58
varṣāḥ pañcavidhā jñeyāḥ kālavidbhirnirūpitāḥ .
saṃvatsaraḥ pravatsara ilāvatsara eva ca .. 57 ..
3.94.59
anuvatsaro vatsaro'yamiti kālavido viduḥ .
abdo dviṣaṭkamāsaiśca tannāma śuṇu coddhava .. 58 ..
3.94.60
vaiśākho jyeṣṭha āṣāḍhaḥ śrāvaṇo bhādra eva ca .
āśvinaḥ kārtiko mārgaḥ pauṣo māghastu phālgunaḥ .. 59 ..
3.94.61
saitrastu caramo jñeyo varṣaśeṣī nirūpitaḥ .
vasantaścaitravaiśākhamāsayugmena kīrtitaḥ .. 60 ..
3.94.62
jyeṣṭhāvāḍhadvayenaiva grīṣmastu parikīrtitaḥ .
varṣā śrāvaṇabhadre ca hyāśvine kārtike śarat .. 61 ..
3.94.63
mārge pauṣe ca hemantaḥ śiśiro māghaphālgune .
abdastu cāyanai dve vai cottare dakṣiṇāyane .. 62 ..
3.94.64
māghādiṣaḍvinirmitamuttarāyaṇamīpsitam .
śrāvaṇādimāsaṣaṭkaṃ dakṣiṇāyanameva ca .. 63 ..
3.94.65
māghādāṣāḍhaparyantaṃ dinaṃ vṛddhaṃ krameṇa vai .
naktaṃ vṛddhaṃ śrāvaṇaśca pauṣaparyantameva ca .. 64 ..
3.94.66
pratipatpūrṇimāntaśca śuklapakṣaḥ prakīrtitaḥ .
pūrṇimāyāḥ pratipadaścāmāvāsyānta eva ca .. 65 ..
3.94.67
kṛṣṇapakṣastu vijñeyo vedavidbhirnirūpitaḥ .
dvitīyā ca tṛtīyā ca caturthī pañcamī tathā .. 66 ..
3.94.68
ṣaṣṭhī ca saptamī caiva hyaṣṭamī navamī tathā .
daśamyekādaśī cāpi dvādaśī ca trayodaśī .. 67 ..
3.94.69
caturdaśī kuhūryāvaddinaṃ tu gaṇanaṃ smṛtam .
aśvinī bharaṇī cāpi kṛttikā rohiṇī tathā .. 68 ..
3.94.70
mṛgaśirastthā''rdrā ca nakṣatre dve punarvasū .
puṣyāśleṣe maghā caiva pūrvā cottaraphālgunī .. 69 ..
3.94.71
hastacitre tathā svātī viśākhā cānurādhikā .
jyeṣṭhā mūlaṃ tathā jñeyā pūrvāṣāḍhottarā tathā .. 70 ..
3.94.72
śravaṇābhijitī caiva dhaniṣṭhā ca prakīrtitā .
tataḥ śatabhiṣā jñeya pūrvābhādrapadā tathā .. 71 ..
3.94.73
tathottarā tu vijñeyā revatī caramā smṛtā .
aṣṭāviṃśati nakṣatraṃ kalatraṃ śaśinastathā .. 72 ..
3.94.74
krameṇa tābhiḥ sārdha ca candrastiṣṭhati nityaśaḥ .
saptaviṃśati nakṣatraṃ kalatraṃ ca śrutau śrutam .. 73 ..
3.94.75
abhijicchūvaṇacchāyā tenāṣṭāviṃśatiḥ smṛtā .
ekadā ca madhau candro rohiṇyā vāmayā saha .. 74 ..
3.94.76
reme divāniśaṃ nityaṃ śravaṇā ca cukopa sā .
chāyāṃ ca dattvā candrāya yayau tātāntikaṃ bhiyā .. 75 ..
3.94.77
tataḥ pitaramādāya sā cakre ca vibhāgakam .
babhūva tena nakṣatramabhijinnāmakaṃ purā .. 76 ..
3.94.78
etacchrutvā kṛṣṇamukhācchataśrṛṅge ca parvate .
nakṣatraṃ kathitaṃ vatsa tithyā bhramati nityaśaḥ .. 77 ..
3.94.79
yogaṃ ca karaṇaṃ caiva madvaktreṇa niśāmaya .
viṣkambhaḥ prītirāyuṣmānsaubhāgyaḥ śobhanastathā .. 78 ..
3.94.80
atigaṇḍaḥ sukarmā ca ghṛtiḥ śūlastathaiva ca .
gaṇḍo vṛddhirdhruvaścaiva vyāghāto harṣaṇāstathā .. 79 ..
3.94.81
vajraṃ siddhirvyatīpāto varīyānparighaḥ śivaḥ .
siddhiḥ sādhyaḥ śubhaḥ śuklo brahmendro vaidhṛtistathā .. 80 ..
3.94.82
kīrtitaste yogagaṇaḥ karaṇaṃ śrūyatāmiti .
bavaśca bālavaścaiva kaulavastaitilastathā .. 81 ..
3.94.83
garaśca vaṇijaścāpi viṣṭiśca śakunistathā .
catuṣpāccāpi nāgaśca kiṃstughna iti kīrtitam .. 82 ..
3.94.84
narāṇāṃ cāpi māsena pitṝṇāṃ ca divāniśam .
śukle cāpi dinaṃ teṣāṃ kṛṣṇe naktaṃ prakīrtitam .. 83 ..
3.94.85
vatsareṇa nārāṇāṃ ca surāṇāṃ ca divāniśam .
dinaṃ teṣāmuttare ca naktaṃ ca dakṣiṇāyane .. 84 ..
3.94.86
manvantaraṃ tu divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ .
manorāyuḥ parimitaṃ śakrasyā''yuḥ prakīrtitam .. 85 ..
3.94.87
pañcaviṃśatsahasraṃ ca tathā pañcaśataṃ param .
tatra sūryagatirnāsti śakrapātānusārataḥ .. 86 ..
3.94.88
divāniśaṃ ca jānanti brahmalokanivāsinaḥ .
daṇḍadvayaṃ narapalaṃ śakrapātena tatpalam .. 87 ..
3.94.89
evaṃ triśaddinenaiva dhāturmāsaḥ prakīrtitaḥ .
abdo dvādaśabhirmāsairevaṃ tasya śatāyuṣaḥ .. 88 ..
3.94.90
brahmaṇaḥ patanenaiva nimeṣācchrīharerapi .
dhātuḥ pātānusāreṇa vaikuṇṭhe na divāniśam .. 89 ..
3.94.91
tatra sūryagatirnāsti caivaṃ golokataḥ smṛtam .
vaikuṇṭhavāsinaḥ sarve na vai jānantyaharniśam .. 90 ..
3.94.92
candrasyāpi grahāṇāṃ ca gatirnāsti ca tatra vai .
cakraṃ naiva bhramatyeva rāśīnāmicchayā hareḥ .. 91 ..
3.94.93
dinaṃ ca tejasā dīptaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ .
naktaṃ tejovihīnaṃ ca harau ca mandiraṃ gate .. 92 ..
3.94.94
evaṃ kālagatistatra viṣṇuloke'sti saṃtatam .
kālasvarūpo bhagavānparamātmā nirākṛtiḥ .. 93 ..
3.94.95
candrasūryagatirnāsci pātāleṣu ca saptaṣu .
,dvāsinaśca jānanti śaṅkante na divāniśam .. 94 ..
3.94.96
dine ca mūrdhnināgānāṃ maṇirjvalati nityaśaḥ .
saṃdhyāyāṃ dīptamagniśca rātriśca tamasā''vṛtā .. 95 ..
3.94.97
kālaṃ tāmrīpramāṇena jānanti tannivāsinaḥ .
yathā bhuvi tathā tatra parimāṇaṃ prakīrtitam .. 96 ..
3.94.98
kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam .
divyairdvādaśasāhasrairvatsaraiścāpi tanmitam .. 97 ..
3.94.99
aṣṭau śatānyapyadhikaṃ sahasrāṇāṃ catuṣṭayam .
divyairvarṣaiḥ kṛtayugaṃ kālavidbhirnirūpitam .. 98 ..
3.94.100
aṣṭāviṃśatsahasrāṇyapyadhikaṃ parimāṇakam .
lakṣāṇāṃ ca saptadaśaṃ nṛmānaṃ parikīntitam .. 99 ..
3.94.101
adhikaṃ ṣaṭśatānyeva sahasrāṇāṃ trayaṃ tathā .
divyairvarṣaiśca treteti vatsa kālavido viduḥ .. 100 ..
3.94.102
ṣaṇṇavatisahasrāṇi lakṣairdvādaśabhiḥ saha .
nṛṇāṃ varṣaiśca treteti kālavidbhiḥ prakīrtitaḥ .. 101 ..
3.94.103
catuṣṭayaṃ śatānāṃ cāpyadhikaṃ dvisahasrakam .
varṣa divyaṃ dvāparaṃ ca kālajñaiḥ parikīrtitam .. 102 ..
3.94.104
catuḥṣaṣṭisahasrāṇi lakṣairaṣṭabhireva ca .
nṛṇāṃ varṣairdvāparaṃ ca kālajñaiḥ parikīrtitam .. 103 ..
3.94.105
adhikaṃ dviśataṃ caiva divyaṃ varṣasahasrakam .
evaṃmitaṃ kaliyugaṃ vatsa prājñairnirūpitam .. 104 ..
3.94.106
dvātriṃśacca sahasraṃ ca caturlakṣaṃ nṛmānakam .
varṣa ceti kaliyuge cakāra kālakovidaḥ .. 105 ..
3.94.107
lakṣairdvicatvāriṃśadbhiḥ saha viṃśatsahasrakaiḥ .
nṛmānavarṣaiḥ kālajñairvyaktameva caturyugam .. 106 ..
3.94.108
iti te kathitaṃ vatsa kālasaṃkhyānirūpaṇam .
yathāśrutaṃ yathājñānaṃ gaccha vatsa hareḥ puram .. 107 ..
3.94.109
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo rādhodvavasaṃo
kālanirūpaṇaṃ nāma ṣaṇṇvatitamo'dhyāyaḥ .. 96 ..
Linked texts (1)
- Kālikāpurāṇa — Sanskrit