Brahmavaivartapurana 4.27: adhyāyaḥ 27
Brahmavaivartapurāṇa 4.27
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 27
4.27.1
nārāyaṇa uvāca ..
4.27.2
hariṃ smṛtvā gṛhaṃ gatvā rājā vismitamānasaḥ ..
4.27.3
ājagāma mahāraṇye jamadagnyāśramaṃ punaḥ .. 1 ..
4.27.4
rathānāṃ ca caturlakṣaṃ rathināṃ daśalakṣakam ..
4.27.5
aśvendrāṇāṃ gajendrāṇāṃ padā tīnāmasaṃkhyakam ..2..
4.27.6
rājendrāṇāṃ sahasraṃ ca mahābalaparākramam ..
4.27.7
mahāsamṛddhiyuktaśca trailokyaṃ jetumīśvaraḥ ..3..
4.27.8
sarvato veṣṭayāmāsa jamadagnyāśramaṃ mudā ..
4.27.9
rathastho varmayuktaśca kārttavīryyārjunaḥ svayam .. 4 ..
4.27.10
sainyaśabdairvādyaśabdairmahākolāhalairmune ..
4.27.11
jamadagnyāśramasthāśca mūrcchāmāpurbhayena ca .. 5 ..
4.27.12
kuṭīṃ praviśya balavāngṛhītvā kapilāṃ śubhām ..
4.27.13
puraṃ gantuṃ manaścakre durbuddhirasadāśrayaḥ .. 6 ..
4.27.14
samuttasthau muniśreṣṭho gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ ..
4.27.15
ekākī muktagātraśca dhenuṃ natvā hariṃ smaran ..7..
4.27.16
āśramasthāñjanānsarvānsamāśvāsya ca yatnataḥ ..
4.27.17
ājagāma raṇasthānaṃ niśśaṅko nṛpateḥ puraḥ ..8..
4.27.18
nirmame śarajālaṃ ca sa munirmantrapūrvakam ..
4.27.19
ācchādayatsvāśramaṃ tairmānavaṃ varmaṇā yathā .. 9 ..
4.27.20
aparaṃ śarajālaṃ ca nirmame munipuṅgavaḥ ..
4.27.21
taireva vārayāmāsa sarvasainyaṃ yathākramam .. 10 ..
4.27.22
muninā śarajālena sarvasainyaṃ samāvṛtam ..
4.27.23
tāni sarvāṇi guptāni yathā patrāṇi pañjare .. 11 ..
4.27.24
rājā dṛṣṭvā muniśreṣṭhamavaruhya rathātpuraḥ ..
4.27.25
sārddhaṃ nṛpendrairbhaktyā ca praṇanāma kṛtājjaliḥ..12..
4.27.26
natvā''ruroha yānaṃ sa muneḥ prāpya śubhāśiṣaḥ ..
4.27.27
āruhya ca nṛpaśreṣṭhaḥ svayānaṃ hṛṣṭamānasaḥ .. ..13..
4.27.28
nṛpaiḥ sārddhaṃ nṛpaśreṣṭhaścikṣepa munipuṅgave..
4.27.29
astraṃ śastraṃ gadāṃ śaktiṃ jaghāna krīḍayā muniḥ ..
4.27.30
muniścikṣepa divyāstraṃ cicchide līlayā nṛpaḥ .. 14 ..
4.27.31
śūlaṃ cikṣepa nṛpatistañjaghāna tadā muniḥ ..
4.27.32
aparaṃ śarajālaṃ ca nirmame munipuṅgavaḥ .. 15 ..
4.27.33
śastraughairdurnivāryyaiśca khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ cakāra ca saḥ ..
4.27.34
nibaddhāśśarajālena na ca śaktāḥ palāyitum .. 16 ..
4.27.35
jṛmbhaṇāstreṇa muninā te ca sarve vijṛmbhitāḥ ..
4.27.36
hastyaśvarathapādātasahitaṃ sarvasainyakam ..17..
4.27.37
rājānaṃ nidritaṃ dṛṣṭvā na jaghāna munīśvaraḥ ..
4.27.38
gṛhītvā kapilāṃ hṛṣṭo rudantīṃ śokamūrcchitām ..
4.27.39
bodhayitvā puraḥ kṛtvā svāśramaṃ gantumudyataḥ .. 18 ..
4.27.40
etasminnantare rājā cetanāṃ prāpya nārada ..
4.27.41
nivārayāmāsa muniṃ gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ .. 19 ..
4.27.42
jagāma kapilā trastā svasthānaṃ ca raṇājirāt ..
4.27.43
muniśca tasthau niśśaṅko gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ .. 20 ..
4.27.44
brahmāstraṃ ca nṛpaśreṣṭhaḥ sa cikṣepa munau tadā ..
4.27.45
brahmāstreṇa munīndrasya sadyo nirvāṇatāṃ gatam ..21 ..
4.27.46
divyāstreṇa muniśreṣṭho nṛpasya saśaraṃ dhanuḥ ..
4.27.47
rathaṃ ca sārathiṃ caiva cicchide varma durvaham .. 22 ..
4.27.48
atha rājā mahākruddho dadarśa svasamīpataḥ ..
4.27.49
dattena dattāṃ śaktiṃ tāmekapūruṣaghātinīm ..23..
4.27.50
jagrāha natvā dattaṃ taṃ sa natvā śaktimulbaṇām ..
4.27.51
cūrṇayāmāsa tatraiva śatasūryyasamaprabhām.. .. 24 ..
4.27.52
yattejaḥ sarvadevānāṃ tejo nārāyaṇasya ca ..
4.27.53
śambhośca brahmaṇaścaiva māyāyāścaiva nārada .. 25 ..
4.27.54
tatraivāvāhayāmāsa sa yogī mantrapūrvakam ..
4.27.55
tejasā dyotayāmāsa gaganaṃ ca diśo daśa ..26..
4.27.56
dṛṣṭvā kṣipantīṃ tāṃ devā hāhākāreṇa cukruśuḥ..
4.27.57
ākāśasthāśca samaraṃ paśyanto duḥkhitā hṛdā .. 27 ..
4.27.58
cikṣepa tāṃ cūrṇayitvā kārtavīryyārjunaḥ svayam ..
4.27.59
sadyaḥ papāta sā śaktirjvalantī munivakṣasi .. 28 ..
4.27.60
vidāryyoro muneḥ śaktirjagāma harisannidhim ..
4.27.61
dattāya hariṇā dattā śastrāstranidhaye tadā .. 29 ..
4.27.62
mūrcchāṃ samprāpya sa muniḥ prāṇāṃstatyāja tatkṣaṇam ..
4.27.63
tejo'mbare bhramitvā ca brahmalokaṃ jagāma ha ..30..
4.27.64
yuddhe muniṃ mṛtaṃ dṛṣṭvā ruroda kapilā muhuḥ..
4.27.65
he tāta tātetyuccāryya golokaṃ sā jagāma ha .. 31 ..
4.27.66
sarvaṃ sā kathayāmāsa goloke kṛṣṇamīśvaram ..
4.27.67
ratnasiṃhāsanasthaṃ taṃ gopairgopībhirāvṛtam .. 32 ..
4.27.68
kṛṣṇena brahmaṇe dattā brahmaṇā bhṛgave purā ..
4.27.69
sā prītyā puṣkare brahmanbhṛguṇā jamadagnaye .. 33 ..
4.27.70
natvā ca kāmadhenūnāṃ samūhaṃ sā jagāma ha ..
4.27.71
tadaśrubindunā marttye ratnasaṃdho babhūva ha ..34..
4.27.72
atha rājā taṃ nihatya bodhayitvā svasainyakam ..
4.27.73
prāyaścittaṃ vinirvartya jagāma svapuraṃ mudā .. 35 ..
4.27.74
prāṇanāthaṃ mṛtaṃ śrutvā jagāma reṇukā satī..
4.27.75
muniṃ vakṣasi saṃsthāpya kṣaṇaṃ mūrcchā mavāpa sā .. 36 ..
4.27.76
tataḥ sā cetanāṃ prāpya na ruroda pativratā ..
4.27.77
ehi vatsa bhṛgo rāma rāma rāmetyuvāca ha .. 37 ..
4.27.78
ājagāma bhṛgustūrṇaṃ kṣaṇādvai puṣkarādaho ..
4.27.79
nanāma mātaraṃ bhaktyā manoyāyī ca yogavit .. 38 ..
4.27.80
dṛṣṭvā rāmo mṛtaṃ tātaṃ śokārtāṃ jananīṃ satīm ..
4.27.81
ākarṇya raṇavṛttāntaṃ prayāntīṃ kapilāṃ śucā .. 39 ..
4.27.82
vilalāpa bhṛśaṃ tatra he tāta jananīti ca ..
4.27.83
citāṃ cakāra yogī ndraścandanairājyasaṃyutām .. 40 ..
4.27.84
reṇukā rāmamādāya tūrṇaṃ kṛtvā svavakṣasi ..
4.27.85
cucumba gaṇḍe śirasi rurodoccairbhṛśaṃ muhuḥ .. 41 ..
4.27.86
rāma rāma mahābāho kva yāmi tvāṃ vihāya ca ..
4.27.87
vatsa vatseti kṛtvaivaṃ vilalāpa bhṛśaṃ muhuḥ .. 42 ..
4.27.88
matprāṇādhika he vatsa madīyaṃ vacanaṃ śṛṇu ..
4.27.89
pitroḥ śeṣakriyāṃ kṛtvā yāyā yuddhaṃ na putraka .. 43 ..
4.27.90
gṛhe tiṣṭha sukhaṃ vatsa tapasyāṃ kuru śāśvatīm ..
4.27.91
samaraṃ naiva sukhadaṃ dāruṇaiḥ kṣatriyaiḥ saha .. 44..
4.27.92
māturvacanamaśrutvā pratijñāṃ tāṃ cakāra ha ..
4.27.93
trissaptakṛtvo nirbhūpāṃ kariṣyāmi dhruvaṃ mahīm .. .. 49 ..
4.27.94
kārtavīryaṃ haniṣyāmi līlayā kṣatriyādhamam ..
4.27.95
pitṝṃśca tarpayiṣyāmi kṣatriyakṣatajaistathā .. 46 ..
4.27.96
ityudīryya puro māturvilalāpa muhurmuhuḥ ..
4.27.97
hitaṃ tathyaṃ nītisāraṃ bodhayāmāsa mātaram .. 47 ..
4.27.98
rāma uvāca ..
4.27.99
pituḥ śāsanahantāraṃ piturvadhavidhāyakam ..
4.27.100
yo na hanti mahāmūḍho rauravaṃ sa vrajed dhruvam ..48..
4.27.101
agnido garadaścaiva śastrapāṇirdhanāpahaḥ ..
4.27.102
kṣetradārāpahārī ca pitṛbandhuvihiṃsakaḥ .. 49 ..
4.27.103
satataṃ mandakārī ca nindakaḥ kaṭujalpakaḥ..
4.27.104
ekādaśaite pāpiṣṭhā vadhārhā vedasammatāḥ ..50 ..
4.27.105
dvijānāṃ draviṇādānaṃ sthānānnirvāsanaṃ sati ..
4.27.106
vapanaṃ tāḍanaṃ caiva vadhamāhurmanīṣiṇaḥ .. 51 ..
4.27.107
etasminnantare tatra cājagāma bhṛguḥ svayam ..
4.27.108
atitrasto manasvī ca hṛdayena vidūyatā .. 52 ..
4.27.109
dṛṣṭvā taṃ reṇukārāmau vinatau saṃbabhūvatuḥ ..
4.27.110
sa tāvuvāca vedoktaṃ paralokahitāya ca .. 93 ..
4.27.111
bhṛguruvāca ..
4.27.112
madvaṃśajāto jñānī tvaṃ kathaṃ vilapase suta ..
4.27.113
jalabudbudavatsarvaṃ saṃsāre ca carācaram .. 54 ..
4.27.114
satyasāraṃ satyabījaṃ kṛṣṇaṃ cintaya putraka ..
4.27.115
yad gataṃ tadgataṃ vatsa gataṃ naivāgamiṣyati .. 55 ..
4.27.116
yadbhavettadbhavatyeva bhavitā yadbhaviṣyati ..
4.27.117
pūrvārjitaṃ svīyakarma phalaṃ kena nivāryyate .. 56 ..
4.27.118
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca yatkṛṣṇena nirūpitam ..
4.27.119
nirūpitaṃ yattatkarma kena vatsa nivāryate .. 57 ..
4.27.120
māyābījaṃ māyināṃ ca śarīraṃ pāñcabhautikam ..
4.27.121
saṃketapūrvakaṃ nāma prātaḥ svapnasamaṃ suta .. 58 ..
4.27.122
kṣudhā nidrā dayā śāntiḥ kṣamā kāntyādayastathā ..
4.27.123
yānti prāṇā mano jñānaṃ prayāte paramātmani .. 59 ..
4.27.124
buddhiśca śaktayaḥ sarvā rājendramiva kiṃkarāḥ ..
4.27.125
sarve tamanugacchanti taṃ kṛṣṇaṃ bhaja yatnataḥ .. 60 ..
4.27.126
ke vā keṣāṃ ca pitaraḥ ke vā keṣāṃ sutāḥ suta ..
4.27.127
karmabhiḥ preritāḥ sarve bhavābdhau dustare param .. 61 ..
4.27.128
jñānino mā rudantyeva mā rodīḥ putra sāmpratam ..
4.27.129
rodanāśruprapatanānmṛtānāṃ narakaṃ dhuvam .. 62 ..
4.27.130
saṃketākhyoccāraṇena yadrudanti ca bāndhavāḥ ..
4.27.131
śatavarṣaṃ ruditvā taṃ prāpnuvanti na niścitam ..
4.27.132
pārthivāṃśaṃ ca pṛthivī gṛhṇātyasthitvacādikam .. 63 ..
4.27.133
toyāṃśaṃ ca tathā toyaṃ śūnyāṃśaṃ gaganaṃ tathā ..
4.27.134
vāyvaṃśaṃ ca tathā vāyustejastejoṃśakaṃ tathā .. 64 ..
4.27.135
sarve vilīnāḥ sarveṣu ko vā''yāsyati rodanāt ..
4.27.136
nāmaśrutiyaśaḥkarma kathāmātrāvaśeṣitaḥ .. 65 ..
4.27.137
vedoktaṃ caiva yatkarma kuru tatpāralaukikam ..
4.27.138
sa ca bandhuḥ sa putraśca paralokahitāya yaḥ .. 66 ..
4.27.139
bhṛgostadvacanaṃ śrutvā śokaṃ tatyāja tatkṣaṇam ..
4.27.140
reṇukā ca mahāsādhvī taṃ vastumupacakrame .. 67 ..
4.27.141
iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe tṛtīye gaṇapatikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde jamadagnisaṃhāraparaśurāmapratijñādivarṇanaṃnāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ .. 27 ..
Linked texts (1)
- Gaṇeśakhaṇḍa — Sanskrit