Dashamaskandha 16
Daśamaskandha 16
- Language
- Sanskrit
Contents
- 16.51 — 1 part
16.1
catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
śrīśuka uvāca
evaṃ carcitasaṃkalpo bhagavān madhusūdanaḥ
āsasādātha cāṇūraṃ muṣṭikaṃ rohiṇīsutaḥ
16.2
hastābhyāṃ hastayorbaddhvā padbhyāmeva ca pādayoḥ
vicakarṣaturanyo'nyaṃ prasahya vijigīṣayā
16.3
aratnī dve aratnibhyāṃ jānubhyāṃ caiva jānunī
śiraśśiṣṇororasostāvanvo'nyamabhijaghnatuḥ
16.4
parikrāmaṇavikṣepaparirambhāvapātanaiḥ
utsarpaṇāpasarpaṇāścānyo'nyaṃ pratyarundhatām
16.5
utthāpanairannayanaiścālanaiḥ sthāpanairapi
parasparaṃ jigīṣantāvapacakraturātmanaḥ
16.6
tadvalābalayoryuddhaṃ sametāḥ sarvayoṣitaḥ
ūcuḥ parasparaṃ rājan ! sānukampā varūthaśaḥ
16.7
mahānayaṃ batādharma eṣāṃ rājasabhāsadām
ye valābalayoryuddhaṃ rājño'nvicchānti paśyataḥ
16.8
kva vajrasārasarvāṅgau mallau śailendrasannibhau
kva cātisukumārāṅgau kiśorau nāptayauvanau
16.9
dharmavyatikramo hyasya samājasya dhruvaṃ bhavet
yatrādharmaḥ samuttiṣṭhenna stheyaṃ tatra karhicit
16.10
na sabhāṃ praviśetprājñaḥ sabhyadoṣānanusmaran
abruvan vibruvannajño naraḥ kilviṣamaśnute
16.11
valgataḥ śatrumabhitaḥ kṛṣṇasya vadanāmbujam
vīkṣyatāṃ śramavāryuktaṃ padmakośamivāmbubhiḥ
16.12
kiṃ na paśyata rāmasya mukhamātāmralocanam
muṣṭikaṃ prati sāmarṣa hāsasaṃrambhaśobhitam
16.13
puṇyā bata brajabhuvo yadayaṃ nṛliṅgagūḍhaḥ purāṇapuruṣo bata citramālyaḥ
gāḥ pālayan saha balaḥ kvaṇayaṃśca veṇuṃ vikrīḍayāñcati 1giritraramārcitāṅghriḥ
16.14
gāpyastapaḥ kimacaran yadamuṣya rūpaṃ lāvaṇyasāramasamordhvamananyasiddham
dṛgbhiḥ pibantyanusavābhinavaṃ durāpamekāntadhāma yaśasaḥ śriya aiśvarasya
16.15
yā dohane 'vahanane 2mathanopalepapreṅkheṅkhanābha̍ruditokṣaṇamārjanādau
gāyanti cainamanuraktadhiyo 'śrukaṇṭhyo dhanyā brajastriya urukrama4cittayānāḥ
16.16
prātarvrajādvrajata āviśataśca sāyaṃ gobhiḥ samaṃ kvaṇayato'sya niśamya veṇum
nirgamya tūrṇamabalāḥ pathi bhūripuṇyāḥ paśyanti sasmitamukhaṃ sadayāvalokam
16.17
evaṃ prabhāṣamāṇāsu strīṣu yogeśvaro hariḥ
śatruṃ hantuṃ manaścakre bhagavān bharatarṣabha !
16.18
1sabhayāḥ strīgiraḥ śrutvā putrasnehaśucāturau
pitarāvanvatapyetāṃ putrayorabudhau balam
16.19
taistairniyuddhavidhibhirvividhairacyutetarau
yuyudhāte yathā'nyo'nyaṃ tathaiva balamuṣṭikau
16.20
bhagavadgātraniṣpātairvajraniṣpeṣaniṣṭhuraiḥ
cāṇūro bhajyamānāṅgo muhurglānimavāpa ha
16.21
sa śyenavega utpatya muṣṭīkṛtya karāvubhau
bhagavantaṃ vāsudevaṃ kruddho vakṣasyavādhata
16.22
nācalattatprahāreṇa mālāhata iva dvipaḥ
bāvornigṛhya cāṇūraṃ bahuśo bhrāmayan hariḥ
16.23
bhūpṛṣṭhe pothayāmāsa tarasā kṣīṇajīvitam
vistrastākalpakeśasragindradhvaja ivāpatat
16.24
tathaiva muṣṭikaḥ pūrvaṃ svasṛṣṭyābhihatena vai
balabhadreṇa balinā talenābhihato bhṛśam
16.25
pravepitaḥ sa rudhiramudvamanmukhato'rditaḥ
vyasuḥ papātorvyupasthe vātātahata ivāṅghripaḥ
16.26
tataḥ kūṭamanuprāptaṃ rāmaḥ praharatāmvaraḥ
avadhīllīlayā rājan ! sāvajñaṃ vāmamuṣṭinā
16.27
tathaiva hi śalaḥ kṛṣṇapadāpahṛtaśīrṣakaḥ
dvidhā vidīrṇastośalaka ubhāvapi nipehatuḥ
16.29
cāṇūre muṣṭike kūṭe śale tośalake hate
gopān vayasyānākṛṣya taiḥ saṃsṛjya vijahratuḥ
vādyamāneṣu tūryeṣu valgantau rutanūpurau
16.30
janāḥ prajahṛṣuḥ sarve karmaṇā rāmakṛṣṇayoḥ
ṛte kaṃsaṃ vipramukhyāḥ sādhavaḥ sādhu sādhviti
16.31
hateṣu mallavaryeṣu vidruteṣu ca bhojarāṭ
nyavārayattavastūryāṇi vākyaṃ cedamuvāca ha
16.32
niḥsārayata durvṛttau vasudevātmajau purāt
dhanaṃ harata gopānāṃ nandaṃ badhnīta durmatim
16.33
vasudevastu durmedhā hanyatāmāśvasattamaḥ
ugrasenaḥ pitā cāpi sānugaḥ parapakṣagaḥ
16.34
evaṃ vikatthamāne vai kaṃse prakupito'vyayaḥ
laghimnotpatya tarasā mañcamuttuṅgamārkahat
16.35
tamāviśantamālokya mṛtyumātmana āsanāt
manasvī sahasotthāya jagṛhe so'sicarmaṇī
16.36
taṃ khaṅgapāṇiṃ vicarantamāśu śyenaṃ yathā dakṣiṇasavyamambare
samagrahīddurviṣahogratejā yathoragaṃ tārkṣyasutaḥ prasaya
16.37
pragṛhya keśeṣu calatkirīṭaṃ nipātya raṅgopari tuṅgamañcāt
tasyopariṣṭātsvayamabjanābhaḥ papāta viśvāśraya ātmatantraḥ
16.38
taṃ mamparetaṃ vicakarṣa bhūmau hariryathebhaṃ jagato vipaśyataḥ
hāhetiśabdaḥ sumahāṃstadā'bhūdudīritaḥ sarvajanairnarendra !
16.39
sa nityamudvignadhiyā tamīśvaraṃ piban vadan vā vicaran svapan śvasan
dadarśa cakrāyudhamagrato yatastadeva rūpaṃ duravāpamāpa
16.40
tasyānujā bhrātaro'ṣṭau kaṅkanyagrodhakādayaḥ
abhyadhāvannabhikruddhā bhrātṛnirveśakāriṇaḥ
16.41
tathātirabhasāṃstāṃstu saṃyattān rauhiṇīsutaḥ
ahan parighamudyamya paśūniva mṛgādhipaḥ
16.42
neduīndubhayo vyomni brahmeśādyā vibhūtayaḥ
puṣpaiḥ kirantastaṃ prītāḥ śaśaṃsurnanṛtuḥ striyaḥ
16.43
teṣāṃ striyo mahārāja ! suhanmaraṇaduḥkhitāḥ
tatrābhīyurvinighnantyaḥ śīrṣāṇyaśruvilocanāḥ
16.44
śayānān vīraśayyāyāṃ patīnāliṅgya śocatīḥ
vilepuḥ susvaraṃ nāryo visṛjantyo muhuḥ śucaḥ
16.45
hā nātha ! priyadharmajña ! karuṇānātha ! vatsala !
tvayā htena nihatā vayaṃ te sagṛhaprajāḥ
16.46
tvayā virahitā patyā purīyaṃ puruṣarṣabha !
na śobhate vayamiva nivṛttotsavamaṅgalā
16.47
anāgasāṃ tvaṃ bhūtānāṃ kṛtavān drohamulbaṇam
tenemāṃ bho daśāṃ nīto bhūtadhrukko labheta śam
16.48
sarveṣāmiha bhūtānāmeṣa hi prabhavāpyayaḥ
goptāca tadavadhyāyī na kvacitsukhamedhate
16.49
śrīśuka uvāca
rājayoṣita āśvāsya bhagavān lokabhāvanaḥ
yāmāhurlaukikīṃ saṃsthāṃ hatānāṃ samakārayat
16.50
mātaraṃ pitaraṃ caiva mocayitvātha bandhanāt
kṛṣṇarāmau vavandāte śirasāspṛśya pādayoḥ
16.51
devakī vasudevaśca vijñāya jagadīśvarau
kṛtasambandhau putrā sasvajāte na śaṅkitau
16.51.p1
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe daśamaskandhe pūrvārdhe kaṃsavadho nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Toḍararāja — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Ṭoḍarānanda — Ṭoḍaramalla 1564, Sanskrit
- Bhāgavatapurāṇa daśamaskandha — Sanskrit
- Bhāgavatakathāsāptāhika — Śrīrāmamūrti Śāstrī Paurāṇika, Sanskrit
- Kṛṣṇasandarbha — Jīva Gosvāmin, Sanskrit