Pramāṇa · Search · About · API

Dashamaskandha 19

Daśamaskandha 19

Language
Sanskrit

Contents

19.1

ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ
śrīśuka uvāca
vṛṣṇīnāṃ pravaro mantrī kṛṣṇasya dayitaḥ sakhā
śiṣyo bṛhaspateḥ sākṣāduddhavo buddhisattamaḥ

19.2

tamāha bhagavān preṣṭhaṃ bhaktamekāntinaṃ kvacit
gṛhītvā pāṇinā pāṇiṃ prapannārttiharo hariḥ

19.3

gacchoddhava ! vrajaṃ saumya ! pitrornaḥ prītimāvaha
gopīnāṃ madviyogāta matsandeśairvimocaya

19.4

tā manmanaskā matprāṇā madarthe tyaktadaihikāḥ
ye tyaktalokadharmāśca madarthe tān bibharmyaham

19.5

mayi tāḥ preyasāṃ preṣṭhe dūrasthe gokulastriyaḥ
smarantyo'ṅga ! vimuhyanti virahautkaṇṭhyavihvalāḥ

19.6

dhārayantyatikṛcchreṇa prāyaḥ prāṇān kathaṃ cana
pratyāgamanasandeśairvallavyo me madātmikāḥ

19.7

śrīśuka uvāca
ityukta uddhavo rājan ! saṃdeśaṃ bharturādṛtaḥ
ādāya rathamāruhya prayayau nandagokulam

19.8

prāpto nandavrajaṃ śrīmānnimlocati vibhāvasau
channayānaḥ praviśatāṃ paśūnāṃ khurareṇubhiḥ

19.9

vāsitārthe 'bhiyuddhyadbhirnāditaṃ śuṣmibhirvṛṣaiḥ
dhāvantībhiśca vāśrābhirūdhobhāraiḥ svavatsakān

19.10

itastato vilaṅghadbhirgovatsairmaṇḍitaṃ sitaiḥ
godohaśabdābhiravairveṇūnāṃ niḥsvanena ca

19.11

gāyantībhiśca karmāṇi śubhāni balakṛṣṇayoḥ
svalaṅkṛtābhirgopībhirgopaiśca suvirājitam

19.12

ag‍nyarkātithinigoviprapitṛdevarca nānvitaiḥ
dhūpadīpāṃśca mālyaiśca gopāvāsairmanoramam

19.13

sarvataḥ puṣpitavanaṃ dvijālikulanāditam
haṃsakāraṇḍavākīrṇaiḥ padmaṣaṇḍaiśca maṇḍitam

19.14

tamāgataṃ samāgamya kṛṣṇasyānucaraṃ priyam
nandaḥ prītaḥ pariṣvajya vāsudevadhiyā ''rcayat

19.15

bhojitaṃ paramānnena saṃviṣṭaṃ kaśipau sukham
gataśramaṃ paryapṛcchat pādasamvāhanādibhiḥ

19.16

kaccidaṅga ! mahābhāga ! sakhā naḥ śūranandanaḥ
āste kuśalyapatyādyairyukto muktaḥ suhṛdvṛtaḥ

19.17

diṣṭyā kaṃso hataḥ pāpaḥ sānugaḥ svena pāpmanā
sādhūnāṃ dharmaśīlānāṃ yadūnāṃ dveṣṭi yaḥ sadā

19.18

api smarati naḥ kṛṣṇo mātaraṃ suhṛdaḥ sakhīn
gopān vrajaṃ cātmanāthaṃ gāvo vṛndāvanaṃ girim

19.19

apyāyāsyati govindaḥ svajanān sakṛdīkṣitum
tarhi drakṣyāma tadvaktraṃ sunasaṃ susmitekṣaṇam

19.20

dāvāgnervātavarṣācca vṛṣasarpācca rakṣitāḥ
duratyayebhyo mṛtyubhyaḥ kṛṣṇena suhṛdātmanā

19.21

smaratāṃ kṛṣṇavīryāṇi līlāvalokitam
hasitaṃ bhāṣitaṃ cāṅga ! sarvā naḥ śithilāḥ kriyāḥ

19.22

saricchailavanoddeśān mukundapadabhūṣitān
ākrīḍānanumāṇānāṃ mano yāti tadātmatām

19.23

manye kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca prāptāviha surottamau
surāṇāṃ mahadarthāya gargasya vacanaṃ yathā

19.24

kaṃsaṃ nāgāyutaprāṇaṃ mallau gajapatiṃ tathā
avadhiṣṭāṃ līlayaiva paśūniva mṛgādhipaḥ

19.25

tālatrayaṃ mahāsāraṃ dhanuryaṣṭimivebharāṭ
babhañjaikena hastena saptāhmadadhādgirim

19.26

pralambo dhenuko'riṣṭastṛṇāvarto bakādayaḥ
daityāḥ surāsurajito hatā yeneha līlayā

19.27

śrīśuka uvāca
iti saṃsmṛtya saṃsmṛtya nandaḥ kṛṣṇānurāktadhīḥ
atyutkaṇṭho'bhavattūṣṇīṃ premaprasaravihvalaḥ

19.28

yaśodā varṇyamānāni putrasya caritāni ca
śṛṇvantyaśrūṇyavāsrākṣītsnehasnutapayodharā

19.26-2

tayoritthaṃ bhagavati kṛṣṇe nandayaśodayoḥ
vīkṣyānurāgaṃ paramaṃ nandamāhoddhavo mudā

19.30

uddhava uvāca
yuvāṃ ślāghyatamau nūnaṃ dehināmiha mānada !
nārāyaṇe 'khilagurau yatkṛtā matirīdṛśī

19.31

etau hi viśvasya ca bījayānī rāmo mukundaḥ puruṣaḥ pradhānam
anvīya bhūteṣu vilakṣaṇasya jñānasya ceśau imau purāṇau

19.32

yasmin janaḥ praṇaviyogakāle kṣaṇaṃ samāveśya mano viśuddham
nirhatya karmāśayamaśu yāti parāṃ gatiṃ brahmamayo'rkavarṇaḥ

19.33

tasmin bhavantāvakhilātmahetau nārāyaṇe kāraṇamartyamūrtī
bhāvaṃ vidhattāṃ nitarāṃ mahātman kiṃ vā'vaśiṣṭaṃ yuvayoḥ sukṛtyam

19.34

āgamiṣyatyadīrgheṇa kālena brajamacyutaḥ
priyaṃ vidhāsyate pitrorbhagavān sātvatāṃ patiḥ

19.35

hatvā kaṃsaṃ raṅgamadhya pratīpaṃ sarvasātvatām
yadāha vaḥ samāgatya kṛṣṇaḥ satyaṃ karoti tat

19.36

mā khidyataṃ mahābhāgau ! drakṣyathaḥ kṛṣṇamantike
antarhṛdi sa bhūtānāmāste jyotirivaidhasi

19.37

nahyasyāsti priyaḥ kaścinnāpriyo vā'styamāninaḥ 1
nottamo nādhamo vāpi samānasyāsamo'pi vā

19.38

na mātā na pitā tasya na bhāryā na sutādayaḥ
nātmīyo na paraścāpi na deho janma eva ca

19.39

na cāsya karma vā loke sadasanmiśrayoniṣu
krīḍārtha so'pi sādhūnāṃ paritrāṇāya kalpate

19.40

sattvaṃ rajastama iti bhajate nirguṇo guṇān
krīḍannatīto'tra guṇaiḥ sṛjatyavati hantyajaḥ

19.41

yathā bhramarikādṛṣṭyā bhrāmyatīva mahīyate 1
citte kartari tatrātmā kartevāhaṃdhiyā smṛtaḥ

19.42

yuvayoraiva naivāyamātmajo bhagavān hariḥ
sarveṣāmātmajo hyātmā pitā mātā sa īśvaraḥ

19.43

dṛṣṭaṃ śrutaṃ bhūtabhavadbhaviṣyatsthāsnuścariṣṇurmahadalpakaṃ ca
vinā'cyutādvastutarāṃ na vācyaṃ sa eva sarvaṃ paramārthabhūtaḥ

19.44

evaṃ niśā sā bruvatorvyatītā nandasya kṛṣṇānucarasya rājan !
gopyaḥ samutthāya nirūpya dīpān vāstūn samabhyarcya dadhīnyamanthan

19.45

tā dīpadīptairmaṇibhirvirejūra rajjurvikarṣadbhujakaṅkaṇasrajaḥ
calannitambastanahārakuṇḍalatviṣatkapolāruṇakuṅkumānanāḥ

19.46

udgāyatīnāmakhavindalocanaṃ vrajāṅganānāṃ divamaspṛśaddhvaniḥ
dadhnaśca nirmanthanaśabdamiśrito nirasyate yena diśāmamaṅgalam

19.47

bhagavatyudite sūrye nandadvāri vrajaukasaḥ
dṛṣṭvā rathaṃ śātakaumbhaṃ kasyāyamiti cābruvan

19.48

akrūra āgataḥ kiṃ vā yaḥ kaṃsasyārthasādhakaḥ
yena nīto madhupurīṃ kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ

19.48.p1

kiṃ sādhayiṣyatyasmābhirbhartuḥ pretasya niṣkṛtim

19.48.p2

iti strīṇāṃ vadantīnāmuddhavo'gātkṛtāhnikaḥ || 49

Linked texts (9)