Pramāṇa · Search · About · API

Dashamaskandha 23

Daśamaskandha 23

Language
Sanskrit

Contents

23.1

śrīśuka uvāca
atha vijñāya bhagavān sarvātmā sarvadarśanaḥ
sairinrdhayāḥ kāmataptāyāḥ 1priyamicchan gṛhaṃ yayau

23.2

mahārhopaskarairāḍhyaṃ kāmopāyopabṛṃhitam
muktādāmapatākābhirvitānaśayanāsanaiḥ
2dhūpaiḥ surabhibhirdīpaiḥ sraggandhairapi maṇḍitam

23.3

gṛhaṃ tamāyāntamavekṣya sā ''sanātsadyaḥ samutthāya hi jātasambhramā
yathopasaṅgamya sakhībhiracyutaṃ sabhājayāmāsa sadāsanādibhiḥ

23.4

tathodhdavaḥ sādhutayā'bhipūjito nyaṣīdadurvyāmabhimṛśya cāsanam
kṛṣṇo'pi tūrṇaṃ śayanaṃ mahādhanaṃ viveśa lokācaritānyanuvrataḥ

23.5

sā majjanālepachukūlabhūṣaṇastraggandhatāmbūlasudhāsavādibhiḥ
prasādhitātmopasasāra mādhavaṃ sabrīḍalīlotsmitavibhramekṣitaiḥ

23.6

āhūya kāntāṃ navasaṅgamaddiyā viśaṅkitāṃ kaṅkaṇabhūṣite kare
pragṛhya śayyāmadhiveśya rāmayā reme 'nulepārpaṇapuṇyaleeśayā

23.7

sānaṅgataptakucayorurasastathākṣṇorjighrantyanantaraṇona rujo mṛjantī
dorbhyāṃ stanāntaragataṃ parirabhyakāntamānandamūrtimajahādatidīrghatāpam

23.8

saivaṃ kaivalyanāthaṃ taṃ prāpya duṣprāpamīśvaram
aṅgarāgāpaṇenāho durbhagedamayācata

23.9

āhoṣyatāmiha preṣṭha ! dināni katicinmayā
ramasva notsahe tyaktuṃ saṅgaṃ te'mburuhekṣaṇa !

23.10

tasyai kāmavaraṃ dattvā mānayitvā ca mānadaḥ
sahoddhavena sarveśaḥ svadhāmagamadarcitam

23.11

durārādhyaṃ samārādhya viṣṇuṃ sarveśvareśvaram
yo vṛṇīte manogrāhyamasattvātkumanīṣyasau

23.12

akrūrabhavanaṃ kṛṣṇaḥ saharāmoddhavaḥ prabhuḥ
kiñciccikīrṣayan prāgādakrūrapriyakāmyayā

23.13

sa tānnarāvaraśreṣṭhānārādvīkṣya svabāndhavān
pratyutthāya pramuditaḥ pariṣvajyābhinandya ca

23.14

nanāma kṛṣṇaṃ rāmañca sa tairapyabhivāditaḥ
pūjayāmāsa vidhivatkṛtāsanaparigrahān

23.15

pādāvanejanīrāpo dhārayan śirasā nṛpa !
arhaṇenāmbarairdivyairgandhasragbhūṣaṇottamaiḥ

23.16

arcayitvā śirasā''namya pādāvaṅkagatau mṛjan
praśrayāvanato'krūraḥ kṛṣṇarāmāvabhāṣata

23.17

diṣṭyā pāpo hataḥ kaṃsaḥ sānugo vāmidaṃ kulam
bhavadbhyāmuddhṛtaṃ kṛcchrāddurantācca samedhitam

23.18

yuvāṃ pradhānapuruṣau jagaddhetū jaganmayau
bhavadbhyāṃ na vinā kiñcitparamasti nacāparam

23.19

ātmasṛṣṭamidaṃ viśvamanvāviśya svaśaktibhiḥ
īyate bahudhā brahman ! śrutapratyakṣagocaram

23.20

yathā hi bhūteṣu carācareṣu mahādayo yoniṣu bhānti nānā
evaṃ bhavān kevala ātmayoniṣvavātmātmatantro bahudhā vibhāti

23.20-2

ekasyaiva nānārūpatve dṛṣṭāntamāha | yathā bhūteṣu bhautikaśarīreṣu
carācareṣu yoniṣu jātiṣu mahādayaḥ hetavo nānā bhūtvā bhānti evaṃ
kevala eka eva ātmayoniṣu ātmābhivyaktisthaleṣu ātmā bhavān
bahudhā vibhāti ātmatantra svatantraḥ

23.21

sṛjasyatho lumpasi pāsi viśvaṃ rajastamaḥsattvaguṇaiḥ svaśaktibhiḥ
na badhyase tadguṇakarmabhirbhavāṃ jñānātmanaste kva ca bandhahetuḥ

23.22

dehādyupādheranirūpitatvādvavo na sākṣānna bhidātmanaḥ syāt
ato na bandhastava naiva mokṣaḥ syātāṃ nikāmastvayi no'vivekaḥ

23.23

tvayodito'yaṃ jagato hitāya yadā yadā vedapathaḥ purāṇaḥ
vādhyeta pākhaṇḍapathairasadbhistadā bhavān sattvaguṇaṃ bibharti

23.24

sa tvaṃ prabho'dya vasudevagṛhe 'vatīrṇaḥ svāṃśena bhāramapanetumihāsi bhūmeḥ
akṣauhiṇīśatavadhena suretarāṃśarājñāmamuṣya ca kulasya yaśo vitanvan

23.25

adyeśa ! no vasatayaḥ khalu bhūribhāgā yaḥ sarvadevapitṛbhūtanṛdevamūrtiḥ
yatpādaśaucasalilaṃ trijagatpunāti sa tvaṃ jagadgururadhokṣaja ! yaḥ praviṣṭaḥ

23.26

kaḥ paṇḍitastvadaparaṃ śaraṇaṃ samīyādbhaktapriyādṛtagiraḥ suhṛdaḥ kṛtajñāt
sarvān dadāti suhṛdo bhajato'bhikāmānātmānamapyupacayāpacayau na yasya

23.27

diṣṭayā janārdana ! bhavāniha naḥ pratīto yogeśvarairapi durāpagatiḥ suraiśaiḥ
chindhyāśu naḥ sutakalatradhanāptagehadehādimoharaśanāṃ bhavadīyamāyām

23.28

ityarcitaḥ saṃstutaśca bhaktena bhagavān hariḥ
akrūraṃ sasmitaṃ prāha gīrbhiḥ sammohayanniva

23.26-2

śrībhagavānuvāca
tvaṃ no guruḥ pitṛvyaśca ślāghyo bandhuśca nityadā
vayaṃ tu rakṣyāḥ poṣyāśca anukampyāḥ prajā hi vaḥ

23.30

bhavadvidhā mahābhāgā niṣevyā arhasattamāḥ
śreyaskāmairnṛbhirnityaṃ devāḥ svārthā na sādhavaḥ

23.31

nahyammayāni tīrthāni na devā mṛcchilāmayāḥ
te punantyurukālena darśanādeva sādhavaḥ

23.32

sa bhavān suhṛdāṃ vai naḥ śreyān śreyaścikīrṣayā
jijñāsārthaṃ pāṇḍavānāṃ gacchasva tvaṃ gajāhvayam

23.33

pitaryuparate bālāḥ sahamātrā suduḥkhitāḥ
ānītāḥ svapuraṃ rājñā vasanta iti śuśruma

23.34

teṣu rājāmbikāputro bhrātṛputreṣu dīnadhīḥ
samo na vartate nūnaṃ duṣputravaśago'ndhadṛk

23.35

gaccha jānīhi tadvṛttamadhunā sādhvasādhu vā
vijñāya tadvidhāsyāmo yathā śaṃ suhṛdāṃ bhavet

23.36

ityakrūraṃ samādiśya bhagavān harirīśvaraḥ
saṅkarṣaṇoddhavābhyāṃ vai tataḥ svabhavanaṃ yayau

23.36.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe daśamaskandhe pūrvārdhe akrūragṛhagamanaṃ nāma aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (6)