Pramāṇa · Search · About · API

Dashamaskandha 3

Daśamaskandha 3

Language
Sanskrit

Contents

3.1

śrīśuka uvāca
atha tarhyāgato goṣṭhamariṣṭo vṛṣabhāsuraḥ
mahīṃ mahākakutkāyaḥ kampayan khuravikṣatām

3.2

rambhamāṇaḥ kharataraṃ padā ca vilikhan mahīm
udyamya pucchaṃ vaprāṇi viṣāṇāgreṇa coddharan

3.3

kiṃcitkiṃcicchakṛnmuñcanmūtrayan stabdhalocanaḥ
yasya nirhrāditenāṅga ! niṣṭhureṇa gavāṃ nṛṇām

3.4

patantyakālato garbhāḥ sravanti sma bhayena vai
nirviśanti ghanā yasya kakudyacalaśaṅkayā

3.5

taṃ tīkṣṇaśṛṅgamudvīkṣya gopyo gopāśca tatrasuḥ
paśavo dudruvurbhītā rājan ! saṃtyajya gokulam

3.6

kṛṣṇakṛṣṇeti te sarve govindaṃ śaraṇaṃ yayuḥ
bhagavānapi tadvīkṣya gokulaṃ bhayavidrutam

3.7

mābhaiṣṭeti girāśvāsya vṛṣāsuramupāhvayat
gopālaiḥ paśubhirmanda ! trāsitaiḥ kimasattama !

3.8

baladarpahāhaṃ duṣṭānāṃ tvadvidhānāṃ durātmanām
ityāsphoṭyācyuto 'riṣṭaṃ talaśabdena kopayan

3.9

sakhyuraṃse bhujābhogaṃ prasāryāvasthito hariḥ
so'pyevaṃ kopito'riṣṭaḥ khureṇāvanimullikhan
udyatpuccho bhramanmeghaḥ kruddhaḥ kṛṣṇamupādravat

3.10

agranyastaviṣāṇāgraḥ stabdhāsṛglocano 'cyutam
kaṭākṣiṣyādravattūrṇāmindramukto'śaniryathā

3.11

gṛhītvā śṛṅgayostaṃ vā aṣṭādaśapadāni saḥ
pratyapovāha bhagavān gajaḥ pratigajaṃ yathā

3.12

so'paviddho bhagavatā punarutthāya satvaraḥ
āpatatsvinnasarvāṅgo niḥśvasan krodhamūrcchitaḥ

3.13

tamāpatantaṃ sa. nigṛhya śṛṅgayoḥ padā samākramya nipātya bhūtale
niṣpīḍayāmāsa yathārdramambaraṃ kṛtvā viṣāṇena jaghāna so'patat

3.14

asṛgvamanmūtraśakṛtsamutsṛjan kṣipaṃśca pādānanavasthitekṣaṇaḥ
jagāma kṛcchraṃ nirṛteratha kṣayaṃ puṣpaiḥ kiranto harimīḍire surāḥ

3.15

evaṃ kakudminaṃ hatvā stūyamānaḥ svajātibhiḥ
viveśa goṣṭhaṃ sabalo gopīnāṃ nayanotsavaḥ

3.16

ariṣṭe nihate daitye kṛṣṇenādbhutakarmaṇā
kaṃsāyāthāha bhagavānnārado devadarśanaḥ

3.17

yaśodāyāḥ sutāṃ kanyāṃ devakyāḥ kṛṣṇameva ca
rāmaṃ ca rohiṇīputraṃ vasudevena bibhyatā
nyastau svamitre nande vai yābhyāṃ te puruṣā hatāḥ

3.18

niśamya tadbhojapatiḥ kopātpracaliteṃdriyaḥ
niśātamasimādatta vasudevajighāṃsayā

3.19

nivārito nāradena tatsutau mṛtyumātmanaḥ
jñātvā lohamayaiḥ pāśairbabandha sahabhāryayā

3.20

pratiyāte tu devarṣau kaṃsa ābhāṣya keśinam
preṣayāmāsa hanyetāṃ bhavatā rāmakeśavau1

3.21

tato muṣṭikacāṇūraśalatośalakādikān
amātyānhastipāṃścaiva samāhūyāha bhojarāṭ

3.22

bho bho niśamyatāmetadvīracāṇūramuṣṭikau
nandavraje kilāsāte sutāvānakadundubheḥ

3.23

rāmakṛṣṇau tato mahyaṃ mṛtyuḥ kila nidarśitaḥ
bhavadbhyāmiha saṃprāptau hanyetāṃ mallalīlayā

3.24

mañcāḥ kriyantāṃ vividhā mallaraṅgapariśritāḥ
paurā jānapadāḥ sarve paśyantu svairasaṃyugam

3.24.p1

mahāmātra ! nibodhedaṃ vaco mama mahāmate !
gajaḥ kuvalāpīḍaḥ prabhinnakarapāmūkhaḥ
saṃsthāmyo dvāri raṅgasya karārepitamudgaraḥ
tena tau tatra hantavyau sutāvānakadundubheḥ
atha so'pi mahāmātraḥ prāha vyākulamānasaḥ
kathaṃ mayā nihantavyau kṣatrīyau pṛthivīpateḥ
mahāmātreṇaivamuktaḥ kaṃsastatraiva durmatiḥ
uvāca bhūyo vacanaṃ sametān śrāvayannṛpaḥ
kaṃsa uvāca
śṛṇudhvametadvacanaṃ mayoditaṃ niśamya sarve hṛdi dhārayantu tat
yenāhameteṣvasuhṛttvamāditaścarāmi bandhuṣvapi tatra kāraṇam
mātā mama mahābhāgā kadācitkamalekṣaṇā
vicarantī gṛhodyāne mandamārutavījite
protphullāśokavakulapuṅgavunnagaśobhite
bhramadbhramarasaṃghāte kūjatkokilasaṃyute
nṛtyacchikhaṇḍinivahamarkaṭāṭopasundare
vasantasamaye ramye sālamaṇḍalakhaṇḍite
carantī tatra me mātā cintayāmāsa suvratā
bharttāraṃ kāmasantaptā ṛtusnātā svalaṃkṛtā
tadaiva kaściddhandharvo drumilo nāmanāmataḥ
carannantarhitaḥ kāle dṛṣṭvā tāmekacāriṇīm
vijñāya cintitaṃ tasyāḥ sarvatattvārthārthavit
augrasenaṃ vapurbibhrat sasmitālāpavīkṣitam
tāmāsasāda kāmārtaḥ kāmayānāṃ pativratām
ajānānā tu sāmyena reme tena samaṃ vane
sā taṃ viditvā ramaṇe rataṃ satīnitāntakhadovilalocanāśayā
uvāca kastvaṃ kitavāryagahritaṃ durātmanāyena kṛtaṃ tvayedṛśam
iti bruvantīṃ parisāntvayan śanaiḥsa dīrghabāhurdrumilo'bhyabhāṣata
vayaṃ hi gandharvakulodbhavāvale !gīrvāṇatulyāmakhalabhāsurāḥ
mavādṛśīnāṃ manujāśanānāṃ jānīhi bhadre !sulabhā vayaṃ naca

3.24.p2

[ mūlam ]

3.25

janurvināśāyakhilādhibhāgināṃ nṛṇāṃ surāṇāṃmahadantaraṃ śubhe !
iti bruvantaṃ sābhrūyaḥ prāha krodhākulendriyā
kiṃ māṃ sāntvayase bhūyaḥ kṛtaveddaṅgaceṣṭitam
imāṃnatikramya mahījaḷāgnisamīraṇākāśanniśeśasūryān
dikkāladharmāṃśca ubhe casaṃdhye durātmanetthaṃ malinīkṛtāham
gajeneva madāndhena padminīcanmamanmathā
viśṛṅkhalena vimalā yenāhaṃ malinīkṛtā
sa tvaṃ kimiti māṃ bhūyaḥ sāntvayasyamarādhama !
iti bruvantīṃ 'sovāca samayaḥ śāpaśaṅkitaḥ
anulomaṃ tu kañjākṣi ! manuṣyāsu divaukasām
narāṇāṃ devakānāṃ tu pratilomo hi saṅgamaḥ
jānīhi māmanāgaskaṃ tena paṅkaja gandhini !
tasmātte jāyatāṃ putro madvīrye na vṛthā bhavet
śrīmān dhīmān mahotsāho na mevāg jāyate mṛṣā
ityevaṃ vādinaṃ kruddhā mama mātā yaśasvinī
prāha saṃtyajya santaptā pātivratyaṃ sudurlabham
niḥsetorbhinnavṛttasya pāpasyonmārgavartinaḥ
krūraste tanayo bhūyāt sāhasādiguṇo'guṇaḥ
nānugrāhyo devatānāṃ dvijānāṃ ca tapasvinām
itthaṃ vadantyāṃ tasyāṃ sa kruddhāyāṃ śāpaśaṅkitaḥ
tāvakānāṃ bhavecchatrurityuktvā'ntaradhīyata
gate tasmin gṛhodyānānmātā mama yaśasvinī
kenāpyajñātavṛttāntā gṛhamevābhyapadyata
tataḥ sā garbhiṇī kāle kālenaiva suṣāva mām
iti me nāradaḥ prāha kadācidbhragavānṛṣiḥ
tataḥ prabhṛtyahaṃ dveṣmi tānetān bandhudurjanān
yūyamatra pramāṇaṃ hi dvipante te'pi māṃ sadā
ugrasenaṃ ca dubuddhiṃ devakaṃ ca durāśayam
vasudevaṃ ca kitavamanyāṃśca tadupāśrayān
hatvā na jāyate doṣo mama gandharvajanmanaḥ
tenādekṣyāmi paraśuṃ hanyetāmiti tāvaham
tābhyāṃ hatābhyāṃ bālābhyāṃ kuñjareṇa balīyasā
kṛtvā pāratrikīṃ pūjāṃ yāntu tatpadavīmime
vasudevograsenau ca tathā tau nandadevakau
gopālā yādavāścaiva ye cānye tānanuvratāḥ
paśyantu nibhṛtairnetrairhanyamānau khadārakau
āhūyantāṃ janapadāḥ paśyantu khairesaṃyugam
mahāmātra ! tvayā bhadra raṅgadvāryupanīyatām
dvipaḥ kuvalayāpīḍo jahi tena mamāhitau

3.26

ārabhyatāṃ dhanuryāgaścaturdaśyāṃ yathāvidhi
viśasantu paśūnmedhyānbhūtarājāya mīḍhuṣe

3.27

ityājñāpyārthatantrajña āhūya yadupuṅgavam
gṛhītvā pāṇinā pāṇiṃ tato'krūramuvāca ha

3.28

bho bho dānapate ! mahyaṃ kriyatāṃ maitramādṛtaḥ
nānyastvatto hitatamo vidyate bhojavṛṣṇiṣu

3.26-2

atastvāmāśritaḥ saumya ! kāryagauravasādhanam
yathendro viṣṇumāśritya svārthamadhyagamadvibhuḥ

3.30

gaccha nandavrajaṃ tatra sutāvānakadundubheḥ
āsāte tāvihānena rathenānayamāciram

3.31

nissṛṣṭaḥ kila me mṛtyurdevairvaikuṇṭhasaṃśrayaiḥ
tāvānaya samaṃ gopairnandādyaiḥ sābhyupāyanaiḥ

3.32

ghātayiṣya ihānītau kālakalpena hastinā
yadi muktau tato mallairghātaye vidyutopamaiḥ

3.33

tayornihatayostaptān vasudevapurogamān
tadvandhūnnihaniṣyāmi vṛṣṇibhojadaśārhakān

3.34

ugrasenaśca pitaraṃ sthaviraṃ rājyakāmukam
tadbhrātaraṃ devakaṃ ca ye cānye viddhiṣo mama

3.35

tataścaiṣā mahī mitra ! bhavintrī naṣṭakaṇṭakā
jarāsaṃdho mama gururdvivido dayitaḥ sakhā

3.36

śamvaro narako bāṇo mayyeva kṛtasauhṛdāḥ
tairahaṃ surapakṣīyān hatvā bhokṣye mahīṃ nṛpān

3.37

etajjñātvānaya kṣipraṃ rāmakṛṣṇānihārbhakau
dhanurmakhanirikṣārthaṃ draṣṭuṃ yadupuraśriyam

3.38

akrūra uvāca
rājan ! manīṣītaṃ samyak tava svāvadyamārjanam
siddhayasiddhayoḥ samaṃ kuryāddaivaṃ hi phalasādhanam

3.39

manorathānkarotyuccairjano daivahatānapi
yujyate harṣaśokābhyāṃ tathāpyājñāṃ karomi te

3.40

śrīśuka uvāca
evamādiśya cākrūraṃ mantriṇāśca visṛjya saḥ
praviveśa gṛhaṃ kaṃsastathākrūraḥ svamālayam

3.40.p1

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe daśamaskandhe pūrvārdhe akrūrasaṃpreṣaṇaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (8)