Devimahatmya or Saptashaticandi 44.1
Devīmāhātmya or Saptaśatīcaṇḍī 44.1
- Language
- Sanskrit
44.1.1
ācārya ke sātha no brāhmaṇoṃ kā varaṇa śāstrokta vidhi se karanā cāhiye| arthāt "omadyetyādiśatacaṇḍīmakhayathāvihitakarmasampādanārthaṃ brāhmaṇānāmṛtvijāṃ varaṇamahaṃ kariṣye"| isa mantra se una brāhmaṇoṃ ko varaṇa denā cāhiye| "omadye-tyādiśatacaṇḍīmakhayathāvihitakarmasampādanārtham ācāryatvena tvāmahaṃ vṛṇe" isa mantra se ācārya ko varaṇa denā cāhiye| varaṇa brāhmaṇoṃ ko apekṣā ācārya kā dviguṇita honā cāhiye| sapatnīka yajamāna sundara āsana para baiṭhakara brāhmaṇoṃ ke dvārā uccārita svastivācaka mantroṃ kā śravaṇa karate hue apane vāndhava ke sātha maṇḍapa ke samīpa jākara dvārapūjā karake paścima dvāra se maṇḍapa meṃ praveśa kare| añjalibaddha hokara caṇḍikā pūjana ke nimitta ācārya ko ājñā de| paścāt ājñā pākara ācārya snānādi karma karake ācamana evaṃ prāṇāyāma karane ke paścāt saṃkalpa kare| "omadyetyādi asya yajamānasya sakuṭumbasya manovāñchitā siddhacarthamādhivyādhimahāmṛtyubhayaśokanivṛtyarthaṃ bhūtabhavyabhaviṣyatrividhotpātaśāntyarthaṃ paramaiśvaryasampattiprātyarthaṃ śatacaṇḍīkarmamahaṃ kariṣyāmi"| isa maṃtra se saṃkalpa kare
paścāt navacaṇḍo vidhāna kī bhām̐ti devayoṃ kī pūjā karake evaṃ bali dekara, maṇḍapa
para kisī pīṭha para grahamaṇḍala kā nirmāṇa karake vahām̐ apanī śākhā ke anusāra
navagraha evaṃ daśadik pāloṃ kā pūjana karake vedī para navacaṇḍo vidhāna kī bhām̐ti
pradhāna kalaśa kī sthāpanā karanī cāhiye| tatpaścāt maṇḍapa ke bāhara pūrvādi
dvāroṃ para do do jalapūrṇa kalaśoṃ kī sthāpanā karanī cāhiye| paścāt ācamana
44.1.2
karake vedī para apane āsana ko bichākara tathā usakī pūjā kara usa para baiṭha
jānā cāhie| āsana para padmāsana ke rūpa se sthita hokara caṇḍikā kā dhyāna
karake bhūta śuddhyādi karanā cāhie| paścāt mūlamantra se tīna bāra praṇāma karake
cāhiye| punaḥ pradhāna kalaśa meṃ pīṭhapūjā ke sātha caṇḍikā kā sacakra sāṃga
sāvaraṇa dhyāna karanā cāhiye| punaḥ arghyādi samarpaṇa ke dvārā unheṃ prasanna
karanā cāhiye| pūjana sāmagrī ke liye assī guñjā kastūrī, utanā hī kumakuma,
jāyaphala tathā utanā hī kapūra ko eka pala candana meṃ ghīsanā cāhiye| jisase
tole kā nāma gadyānaka hai| evaṃ pacīsa hajāra puṣpa, do pala guggula, ghṛtapūrṇa bīsa
juṭākara nau brāhmaṇoṃ se sāṅga sāvaraṇa mahālakṣmī ko pūjā karavāno cāhiye
ācārya ādara ke sātha brāhmaṇoṃ ko saptaśatī pāṭha ke liye ājñā de| jaba taka
devī kā pūjana ho tabataka sabhī brāhmaṇa "caya caṇḍi" ise uccāraṇa karate hue
unakā dhyāna kare| paścāt ve brāhmaṇa vedī para ācārya ke samīpa pūjita apaneapane āsana para baiṭhakara bhūtaśuddhi evaṃ mūlamaṃtra kā nyāsa karate hue prasannacita
hokara caṇḍikā kā dhyāna karate hue tīnoṃ rahasyoṃ ke sātha tīnoṃ caritroṃ kā pāṭha
āsanoṃ para baiṭhe| tatpaścāt prārthanā śloka par̤hate hue ācārya yajamāna ke iṣṭayajamāna bhakti ke sātha daśakumāriyoṃ tathā daśa brāhmaṇoṃ ko bhojana karākara
unheṃ tāmbūla dakṣiṇā ādi ke dvārā santuṣṭa kare| paścāt usī prakāra ācārya
kuṭumboṃ ke sātha bhojana kara rātabhara bhajana-kīrtana karate hue jāgaraṇa kare| isa
44.1.3
prakāra prathama dina ke vidhāna ko samāpta karake dūsare dina pūrva dina ke anusāra
ācārya evaṃ brāhmaṇa sabho pūjana ādi kā sampādana kare| kintu pūrva dina kī
apekṣā japa evaṃ pāṭha do gune honā cāhiye| isaliye yajamāna ko bhī prathama
dina kī apekṣā dūsare dina dakṣiṇādi dviguṇita denā cāhiye| kumāriyoṃ evaṃ
kumārī bhojana, brāhmaṇa bhojana ādi tīsare dina tīna gune, cauthe dina cāra gune
karanā cāhiye| paścāt pāṃcaveṃ dina agni kī sthāpanā kara pāyasa, ghṛta evaṃ tila
se homa kare| havana japa ke daśāṃśa saṃkhyā ke dvārā tīnoṃ rahasyoṃ ke sātha tīnoṃ
navākṣara maṃtra se havana karanā cāhiye| tatpaścāt digdeviyoṃ ke tattat maṃtroṃ se
sau sau bāra havana karanā cāhiye| punaḥ navagrahoṃ ke vedokta maṃtra se una saba grahoṃ
homa kī samāpti karake yajamāna devī ko praṇāma kare| taba donoṃ stambhoṃ para
sruva ko rakhakara ghṛtakumbha se daśāṃśa ghṛta ko lekara "mūrdhānaṃ divo aratiṃ pṛthivā
vaiśvānaramṛta ājātamagnim| kaviṃ samrājamatithiṃ janānāmāsannāpātraṃ janayanta
saṃśravaprāśana aura praṇītā mārjana karake japa evaṃ homa ko mahālakṣmī ko samarpaṇa
kara apano abhilāṣā kī pūrti kī prārthanā karanī cāhie| yajamāna brāhmaṇoṃ ko
apane aiśvarya ke anusāra kārpaṇya doṣa se trimukta hokara suvarṇamayī go ādi kā
dāna denā cāhiye| paścāt śāntacitta hokara apane āsana para baiṭhe hue ācārya
evaṃ ṛtvija kuṃkuma, durvākṣata, candana evaṃ dadhi ko lekara vedokta svastivācana
maṃtroṃ ke dvārā yajamāna ko āśīrvāda de| paścāt saptanīka yajapāna ratnamayī
44.1.4
puṣpāṃjali deviyoṃ ko samarpaṇa kara taba devī kā visarjana karake brāhmaṇoṃ ko adhika
se adhika dāna dakṣiṇā dekara gāyana vādana ke sātha apane kuṭumbiyoṃ evaṃ brāhmaṇoṃ
śatacaṇḍīvidhānaṃ te yathāvat kathayāmyaham
sughorāyāmanāvṛṣṭacāṃ bhūkampe ca sudāruṇe
Linked texts (2)
- Navarātrapradīpa — Nandapaṇḍita 1543, Sanskrit
- Durgāstotra or saptaśatī — Sanskrit