Pramāṇa · Search · About · API

Ekadashikatha (Ekādaśīkathā)

एकादशीकथा

Language
Sanskrit
Date
200–1800 CE
Extent
116 passages, 1,110 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · Kartik Shukla Ekadashi Vrat Katha Anon · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

1

atha kārtikaśulkaikādaśīvratakathā prārabhyate
brahmovāca || prabodhinyāśca māhātmyaṃ pāpaghnaṃ puṇyavardhanam || muktipradaṃ subuddhīnāṃ śṛṇuṣva
munisattama

2

tāvadgarjanti viprendra gaṅgā bhāgīrathī kṣitau || yāvannāyāti pāpaghnī kārtike
haribodhinī

3

tāvadgarjanti tīrthāni hyāsamudraṃ sarāṃsi ca || yāvatprabodhinī viṣṇostithirnāyāti kārtikī

4

aśvamedhasahasrāṇi rājasūya śatāni ca || ekenaivopavāsena prabodhinyāṃ
labhetannaraḥ

5

nārada uvāca || ekabhakte ca kiṃ puṇyaṃ kiṃ puṇyaṃ naktabhojane || upavāsena kiṃ puṇyaṃ
tanme brūhi pitāmaha

6

brahmovāca || ekabhuktena janmotthaṃ naktena dvijanmurbhavam || saptajanmabhavaṃ
pāpamupavāsena naśyati

7

yaddurlabhaṃ yadaprāpyaṃ trailokye na tu gocaram || yadyapyaprārthitaṃ putra dadāti
haribodhinī

8

merumandaramātrāṇi pāpānyugrāṇi yāni tu || ekenaivopavāsena dahate pāpahāriṇī

6-2

pūrvajanmasahasraistu yadduṣkarma upārjitam || jāgareṇa prabodhinyāṃ dahate tūlarāśivat

10

upavāsaṃ prabodhinyāṃ yaḥ karoti svabhāvataḥ || vidhivanmuniśārdūla yathoktaṃ labhate phalam

11

yathoktaṃ sukṛtaṃ yastu vidhivat kurute naraḥ || svalpaṃ munivaraśreṣṭha merutulyaṃ bhavecca tat

12

vidhihīnaṃ tu yaḥ kuryātsukṛtaṃ merumātrakam || aṇumātraṃ na cāpnoti phalaṃ dharmasya nārada

13

sandhyāhīne vratabhraṣṭe nāstike vedanindake || naiteṣāṃ tiṣṭhate dehe dharmaśāstravidveṣake

14

paradārarate mūrkhe
kṛtaghne bandhake tathā || dharmo na tiṣṭhate dehe eteṣāmapi dehinām

15

brāhmaṇo vāpi śūdro vā
sevate parayoṣitam || brāhmaṇīṃ ca viśeṣeṇa cāṇḍālasadṛśāvubhau

16

sabhartṛkāṃ vā vidhavā vā brāhmaṇo
brāhmaṇīṃ yadi || sevate muniśārdūla sānvayo yāti saṃkṣayam

17

paradārābhigamanaṃ kurute yo dvijādhamaḥ || santatirna bhavettasya phalaṃ janmājitaṃ na hi

18

guruṇā saha vipraiśca yo'haṅkāreṇa vartate
sukṛtaṃ naśyate śīghraṃ dhanaṃ nāpnoti santatim

19

ācārabhraṣṭadehānāṃ vṛṣalīgāmināṃ tathā
durjanaṃ sevamānānāṃ dharmasteṣāṃ parāṅmukhaḥ

20

patitaiḥ saha saṅgaṃ ca tadgṛhe gamanaṃ tathā || ye
kurvanti nṛpaśreṣṭha te gacchanti yamālaye

21

dharmo naṣṭo nṛṇāṃ yeṣāṃ svāgatāsanabhojanaiḥ || teṣāṃ
vai naśyate vatsa kīrtirāyuḥ prajāḥ sukham

22

sādhunāmapamānaṃ tu ye kurvanti narādhamāḥ || trivargaphalahīnāste dahyante narakāgninā

23

kṛtvā'vamānaṃ sādhūnāṃ ye hṛṣyanti narādhamāḥ || vārayanti na ye mūḍhāste paśyanti kulakṣayam

24

ācārabhraṣṭadehasya piśunasya śaṭhasya ca || dadato
juhvato vāpi gatistasya na vidyate

25

tasmānna tvācaretkiñcidaśubhaṃ lokagarhitam || sadācāravatā bhāvyaṃ yathā dharmo na naśyati

26

ye dhyāyanti manovṛttyā kariṣyāmaḥ prabodhinīm
teṣāṃ vilīyate pāpaṃ pūrvajanmaśatodbhavam

27

samatītaṃ bhaviṣyaṃ ca vartamānaṃ kulāyutam || viṣṇulokaṃ nayatyāśu prabodhinyāṃ tu jāgare

28

vasanti pitaro hṛṣṭā viṣṇuloke'tyalaṃkṛtāḥ || vimuktā nārakairduḥkhaiḥ pūrvakarmasamudbhavaiḥ

29

kṛtvā tu pātakaṃ ghoraṃ brahmahatyādikaṃ naraḥ || kṛtvā
tu jāgaraṃ viṣṇodhautapāpo bhavenmune

30

duṣprāpyaṃ yatphalaṃ ramyairaśvamedhādibhirmakhaiḥ || prāpyate tatsukhenaiva prabodhinyāṃ tu jāgare

31

āplutya sarvatīrtheṣu dattvā gāḥ kāñcanaṃ mahīm || na tatphalamavāpnoti yatkṛtvā jāgaraṃ hareḥ

32

jātaḥ sa ekaḥ sukṛtī kulaṃ tenaiva pāvitam || kārtike
muniśārdūla kṛtā yena prabodhinī

33

yathā dhruvaṃ nṛṇāṃ mṛtyurdhananāśastathā dhruvam || iti jñātvā
muniśreṣṭha kartavyaṃ vaiṣṇavaṃ dinam

34

yāni kāni ca tīrthāni trailokye sambhavanti ca || tāni
tasya gṛhe samyagyaḥ karoti prabodhinīm

35

sarvaṃ kṛtyaṃ parityajya tuṣṭyarthaṃ cakrapāṇinaḥ || upoṣyaikādaśī ramyā kārttike haribodhinī

36

sa jñānī sa ca yogī ca sa tapasvī jitendriyaḥ || bhoge
bhogaśca tasyāsti hyupāste haribodhinīm

37

viṣṇupriyatarā hyeṣā dharmasārasya dāyinī || sakṛddenāmupoṣyaiva muktibhāṃkca bhavennaraḥ

38

prabodhinīmupoṣitvā na garbhe viśate naraḥ || sarvadharmān
parityajya tasmāt kurvīta nārada

39

karmaṇā manasā vācā pāpaṃ yatsamupārjitam || tatkṣālayati
govindaḥ prabodhinyāṃ tu jāgare

40

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ samuddiśya janārdanam || narairyatkriyate
vatsa prabodhinyāṃ tadakṣayam

41

ye'rcayanti narāstasyāṃ bhaktyā devaṃ ca mādhavam || samupoṣya
pramucyante pāpaistai śatajanmani

42

mahāvratamidaṃ putra mahāpāpaughanāśanam || prabodhavāsare viṣṇorvidhivatsamupoṣayet

43

vratenānena deveśaṃ paritoṣya janārdanam || virājayan diśaḥ sarvāḥ prayāti
bhavanaṃ hareḥ

44

karttavyaiṣā prayatnena naraiḥ kāntimabhīpsubhiḥ || dvādaśī dvipadāṃ śreṣṭha kārtike tu
prabodhinī

45

bālye yaccārjitaṃ vatsa yauvane vārdhake tathā || śatajanmakṛtaṃ pāpaṃ svalpaṃ vā
yadi vā bahu

46

śuṣkamādra muniśreṣṭha svaguhyamapi nārada || tatkṣālayati govindamasyāmabhyarcya
bhaktitaḥ

47

dhanadhānyavahā puṇyā sarvapāpaharā parā || tāmupoṣya harerbhaktyā durlabhaṃ na bhavetkvacit

48

candrasūryoparāge ca yatphalaṃ parikīrtitam || tatsahasraguṇaṃ proktaṃ prabodhinyāṃ tu
jāgarāt

49

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyo'bhyarcanaṃ hareḥ || tatsarvaṃ koṭitulyaṃ tu prabodhinyāṃ tu yatkṛtam

50

janmaprabhṛti yatpuṇyaṃ nareṇābhyarjitaṃ bhavet || vṛthā bhavati tatsarvamakṛtvā
kārtikavratam

51

akṛtvā niyamaṃ viṣṇoḥ kārtike yaḥ kṣipennaraḥ || janmārjitasya puṇyasya phalaṃ
nāpnoti nārada

52

tasmāttvayā prayatnena devadevo janārdanaḥ || upāsanīyo viprendra sarvakāmaphalapradaḥ

53

parācaṃ varjayedyastu kārtike viṣṇutatparaḥ || parānnavarjanādvatsa cāndrāyaṇaphalaṃ
labheta

54

na tathā tuṣyate yajñairna dānairvā gajādibhiḥ || yathā śāstrakathālāpaiḥ kārtike madhusūdanaḥ

55

ye kurvanti kathāṃ viṣṇorye śṛṇvanti samāhitāḥ || ślokārdha ślokapādaṃ vā kārtike
gośataṃ phalam

56

sarvadharmān parityajya mamāgre kārtike naraḥ || śāstrāvadhāraṇaṃ kāryaṃ śrotavyaṃ
ca sadā mune

57

śreyasā lobhabuddhyā vā yaḥ karoti hareḥ kathām || kārtike muniśārdūla
kulānāṃ tārayecchatam

58

nityaṃ śāstravinodena kārtike yaḥ kṣipennaraḥ || nirdahetsarvapāpāni
yajñāyutaphalaṃ labhet

59

niyamena naro yastu śṛṇute vaiṣṇavīṃ kathām || kārtike tu viśeṣeṇa
gosahasraphalaṃ labhet

60

prabodhavāsare viṣṇoḥ kurute yo hareḥ kathām || saptadvīpavatīdāne tatphalaṃ
labhate mune

61

śrutvā viṣṇukathāṃ divyāṃ ye'rcayanti kathāvidam || svaśaktyā muniśārdūla teṣāṃ
lokāḥ sanātanāḥ

62

brahmaṇo vacanaṃ śrutvā nāradaḥ punarabravīt || vidhānaṃ brūhi me svāminnekādaśyāḥ surottama

63

nārada uvāca || cīrṇena yena bhagavanyādṛśaṃ phalamāpnuyāt || nāradasya
vacaḥ śrutvā brahmā vacanamabravīt

64

brāhme muhūrtte cotthāya hyekādaśyāṃ dvijottama || snānaṃ caiva
prakartavyaṃ dantadhāvanapūrvakam

65

nadyāṃ taḍāge kūpe vā vāpyāṃ gehe tathaiva ca || keśavaścaiva
sampūjyaḥ kathāyāḥ śravaṇaṃ tathā

66

niyamārthe mahābhāga imaṃ mantramudīrayet || ekādaśyāṃ
nirāhāraḥ sthitvā'hani pare hyaham

67

bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa śaraṇaṃ me bhavācyuta || amuṃ mantraṃ
samuccārya devadevasya cakriṇaḥ

68

bhaktibhāvena tuṣṭātmā hyupavāsaṃ samarpayet || rātrau jāgaraṇaṃ kārya
devadevasya sannidhau

69

gītaṃ nṛtyaṃ ca vādyaṃ ca tathā kṛṣṇakathāṃ mune || yaḥ karoti sa
puṇyātmā trailokyopari saṃsthitaḥ

70

bahupuṣpairbahuphalaiḥ karpūrāgurukuṃkumaiḥ || hareḥ pūjā vidhātavyā
kārttikyāṃ bodhavāsare

71

vittaśāṭhyaṃ na kartavyaṃ samprāpte harivāsare || yasmāt puṇyamasaṃkhyātaṃ
prāpyate munisattama

72

phalairnānāvidhairdivyaiḥ prabodhinyāṃ tu jāgare || śaṃkhe toyaṃ samādāya
hyarghyo deyo janārdane

73

yatphalaṃ sarvatīrtheṣu sarvadāneṣu yatphalam || tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ dattvā'rghyaṃ
bodhavāsare

74

agastyakusumairdivyaiḥ pūjayedyo janārdanam || devendro'pi muniśreṣṭha karoti karasampuṭam

75

na tatkaroti viprendra tapasā toṣito hariḥ || yatkaroti hṛṣīkeśo munipuṣpairalaṅkṛtaḥ

76

vilvapatraiśca ye kṛṣṇaṃ kārttike kalivardhana || pūjayanti mahābhaktyā muktisteṣāṃ
mayoditāṃ

77

tulasīdalapuṣpaiśca pūjayanti janārdanam || kārtike sakalaṃ vatsa pāpaṃ janmāyutaṃ
dahet

78

dṛṣṭā spṛṣṭā'thavā dhyātā kīrttitā namitā stutā || ropitā secitā nityaṃ pūjitā
tulasī śubhā

79

navadhā tulasībhaktiṃ ye kurvanti dine dine || yugakoṭisahasrāṇi te vasanti
harergṛhe

80

ropitā tulasī yāvatkurute mūlavistaram || tāvadyugasahasrāṇi tanoti sukṛtaṃ
mune

81

yāvacchākhāpraśākhābhirbījapuṣpadalairmune || ropitā tulasī puṃbhirvardhate vasudhātale

82

kule teṣāṃ tu ye jātā ye bhaviṣyanti ye gatāḥ || ākalpayugasāhasraṃ teṣāṃ vāso harergṛhe

83

kadambakusumairdevaṃ ye'rcayanti janārdanam || teṣāṃ yamālayo naiva prasādāccakrapāṇinaḥ

84

dṛṣṭvā
kadambakusumaṃ prīto bhavati keśavaḥ || kiṃ punaḥ pūjito vipra sarvakāmaprado hariḥ

85

yaḥ punaḥ
pāṭalīpuṣpaiḥ kārtike garuḍadhvajam || arcayetparayā bhaktyā muktibhāgī bhaveddhi saḥ

86

bakulāśokakusumairye'rcayanti jagatpatim || viśokāste bhaviṣyanti yāvaccandradivākarau

87

ye'rcayanti
jagannāthaṃ karavīraiḥ sitāsitaiḥ || caturyugāni viprendra prīto bhavati keśavaḥ

88

mañjarīṃ
sahakārasya keśavopari ye narāḥ || yacchanti te mahābhāgā gokoṭiphalabhāginaḥ

89

dūrvāṅkurairhareryastu
pūjāṃ kāle prayacchati || pūjāphalaṃ śataguṇaṃ samyagāpnoti mānavaḥ

90

śamīpatraistu ye devaṃ
pūjayanti sukhapradam || yamamārgo mahāghoro nistīrṇastaistu nārada

91

varṣākāle tu deveśaṃ kusumaiścampakodbhavaiḥ || ye'rcayanti na te martyāḥ saṃsareyuḥ punarbhāve

92

kumbhīpuṣpaṃ tu viprarṣe ye yacchanti
janārdane || suvarṇapalamātraṃ te labhante vai phalaṃ mune

93

suvarṇaketakīpuṣpaṃ yo dadāti janārdane || koṭijanmārjitaṃ pāpaṃ dahate garuḍadhvajaḥ

94

kuṅkumāruṇavarṇāñca gandhāḍhyāṃ śatapatrikām
yo dadāti jagannāthe śvetadvīpasingleālaye vaset

95

evaṃ sampūjya rātrau ca keśavaṃ muktimuktidam
prātarutthāya ca brahman gatvā tu sajalāṃ nadīm

96

tatra snātvā japitvā ca kṛtvā paurvāhnikīḥ
kriyāḥ || gṛhe gatvā ca sampūjya keśavaṃ vidhivannaraḥ

97

vratasya pāraṇārthāya brāhmaṇān bhojayet sudhīḥ || kṣamāpayecca śirasā bhaktiyuktena cetasā

98

gurupūjā tataḥ kāryā bhojanācchādanādibhiḥ || dakṣiṇā gāśca dātavyā tuṣṭyarthaṃ cakrapāṇinaḥ

99

bhūyasī caiva dātavyā brāhmaṇebhyaḥ
prayatnataḥ || niyamaścaiva santyājyo brāhmaṇāgre prayatnataḥ

100

kathayitvā dvijebhyastaddadyācchaktyā
ca dakṣiṇām || naktabhojī naro rājan brāhmaṇān bhojayecchubhān

101

ayācite balīvarda
sahiraṇyaṃ pradāpayet || amāṃsāśī naro yastu pradadedgāṃ sadakṣiṇām

102

dhātrīsnāyī naro
dadyāddadhi mākṣikameva ca || phalānāṃ niyame rājan phaladānaṃ samācaret

103

tailasthāne ghṛtaṃ deyaṃ
ghṛtasthāne payaḥ smṛtam || dhānyānāṃ niyame rājan dīyante śālitaṇḍulāḥ

104

dadyād bhūśayane
śayyāṃ sattūlāṃ saparicchadām || patrabhojī naro rājan bhājanaṃ ghṛtasaṃyutam

105

maunī ghaṇṭāṃ
tilāṃścaiva sahiraṇyaṃ pradāpayet || dampantyorbhojanaṃ deyaṃ niḥsnehaṃ sarpiṣā yutam

106

dhāraṇe tu
svakeśānāmādarśaṃ dāpayedbudhaḥ || upānahau pradātavye upānatparivarjanāt

107

lavaṇasya ca
santyāge śarkarāṃ ca pradāpayet | nityaṃ dīpaḥ pradeyastu viṣṇorvā vibudhālaye

108

sadīpaṃ saghṛtaṃ
tāmraṃ kāñcanaṃ vā daśāyutam || pradadyādviṣṇubhaktāya vratasampūrtihetave

109

ekāntarropavāse tu
kumbhānaṣṭau pradāpayet | savastrān kāñcanopetān sarvān sālaṅkṛtāñchubhān

110

sarveṣāmapyalābhe
tu yathoktakaraṇaṃ vinā || dvijavākyaṃ smṛtaṃ rājan sampūrṇavratasiddhidam

111

natvā visarjayedviprāṃstato bhuñjīta ca svayam || yattyaktaṃ caturo māsān samāptiṃ tasya cācaret

112

evaṃ ya
ācaretprājñaḥ so'nantaphalamāpnuyāt || avasāne tu rājendra vāsudevapuraṃ vrajet

113

yaścāvighnaṃ
samāpyaiva cāturmāsyavrataṃ nṛpa || sa bhavetkṛtakṛtyastu na punarmānuṣo bhavet

114

etat kṛtvā
mahīpāla paripūrṇaṃ vrataṃ bhavet || vratavaikalyamāsādya hyandhaḥ kuṣṭhī prajāyate

115

etatte sarvamākhyātaṃ
yatpṛṣṭo'hamiha tvayā || paṭhanācchravaṇādvāpi bhavedgodānajaṃ phalam

115.p1

iti śrīskandapurāṇe kārtikaśuklaprabodhinyaikādaśīvratamāhātmyaṃ sampūrṇam

Contains

Part of