Ekadashikhanda 13
Ekādaśīkhaṇḍa 13
- Language
- Sanskrit
13.1
atha jyeṣṭhaśuklaikādaśīkathā || bhīmasena uvāca || pitāmaha mahābuddhe śṛṇu me
paramaṃ vacaḥ || yudhiṣṭhiraśca kuntī ca tathā drupadanaṃdinī
13.2
arjuno nakulaścaiva sahadevastathaiva ca || ekādaśyāṃ na
bhuñjanti kadācidapi suvrata
13.3
te māṃ bruvaṃti vai nityaṃ mā tvaṃ bhuṃkṣva vṛkodara || ahaṃ tānabruvaṃ tāta bubhukṣā
duḥsahā mama
13.4
dānaṃ dāsyāmi vidhivatpūjayiṣyāmi keśavam || vinopavāsaṃ labhyeta kathamekādaśīvratam
13.5
bhīmasenavacaḥ śrutvā vyāso vacanamabravīt || vyāsa uvāca || yadi svargo'tyabhīṣṭaste narako duṣṭa eva ca
13.6
ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi || bhīmasena uvāca || pitāmahaḥ mahābuddhe kathayāmi tavāgrataḥ
13.13
kādaśīkathā samāptā
13.7
ekaṃbhuṃkte na śakto'hamupavāsaḥ kathaṃ mune || vṛkanāmā'pi yo vahniḥ sa sadā jaṭhare mama
13.8
atīvānnaṃ yadā'śnāmi
tadā samupaśāmyati || ekaṃ śakto'smyahaṃ kartuṃ copavāsaṃ mahāmune
13.9
yenaiva prāpyate svargastatkaromi yathātatham
tadekaṃ vada niścitya yena śreyo'hamāpnuyām
13.10
vyāsa uvāca || śrutvā me mānavā dharmā vaidikāśca śrutāstvayā
kalau yuge na śakyante te vai kartuṃ narādhipa
13.11
sukhopāyaṃ cālpadhanamalpakkeśaṃ mahāphalam || purāṇānāṃ ca
sarveṣāṃ sārabhūtaṃ vadāmi te
13.12
ekādaśyāṃ na bhuṃjīta pakṣayorubhayorapi || ekādaśyāṃ na bhuṅkte yo na yāti
narakaṃ tu saḥ
13.13-2
vyāsasya vacanaṃ śrutvā kampito'śvatthapatravat || bhīmaseno mahābāhurbhīto vākyamabhāṣata
13.14
bhīmasena uvāca || pitāmaha na śakto'hamupavāse karomi kim || tato bahuphalaṃ brūhi vratamekaṃ mama prabho
13.15
vyāsa uvāca || vṛṣasthe mithunasthe vā śuklā hokādaśī bhavet || jyeṣṭhamāse prayatnena sopoṣyā jalavarjitā
13.16
snāne cācamane caiva varjayitvodakaṃ budhaḥ || māṣamātrasuvarṇasya yatra majjati vai maṇiḥ
13.17
etadācamanaṃ
proktaṃ pavitraṃ kāyaśodhanam || gokarṇakṛtahastena māṣamātraṃ jalaṃ pibet
13.18
tannyūnamadhikaṃ pītvā surāpānasamaṃ bhavet || upabhuñjīta naivānnaṃ vratabhaṃgo'nyathā bhavet
13.19
udayādudayaṃ yāvadvarjayitvā tathodakam || aprayatnādavāpnoti dvādaśadvādaśīphalam
13.20
prabhāte vimale jāte dvādaśyāṃ snānamācaret || jalaṃ suvarṇaṃ dattvā ca dvijātibhyo yathāvidhi
13.21
bhuñjītakṛtakṛtyastu brāhmaṇaiḥ sahito vaśī || evaṃ kṛte tu
yatpuṇyaṃ bhīmasena śṛṇuṣva tat
13.22
saṃvatsarasya yā madhye hyekādaśyo bhavaṃti vai|| tāsāṃ phalamavāpnoti atra me
nāsti saṃśayaḥ
13.23
iti māṃ keśavaḥ prāha śaṃkhacakragadādharaḥ|| sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja
13.24
ekādaśyāṃ nirāhārānnraḥ pāpātpramucyate || dravyaśuddhiḥ kalau nāsti saṃskāraḥ smārtta eva ca
13.25
vaidikaśca
kutaścāste prāpte duṣṭe kalau yuge || kintu te bahunoktena vāyuputra punaḥ punaḥ
13.26
ekādaśyāṃ na bhuñjīta pakṣayorubhayorapi || ekādaśyāṃ site pakṣe jyeṣṭhasyodakavarjitam
13.27
upoṣya phalamāpnoti tacchṛṇuṣva vṛkodara || sarvatīrtheṣu
yatpuṇyaṃ sarvadāneṣu yatphalam
13.28
tatphalaṃ samavāpnoti imāṃ kṛtvā vṛkodara|| saṃvatsareṇa yāśca syuḥ śuklāḥ kṛṣṇā
vṛkodara
13.29
upoṣitāstaḥ sarvāḥ syurekādaśyo na saṃśayaḥ || dhanadhānyabalāyurdāḥ putrārogyadhanapradāḥ
13.30
upoṣitā naravyāghra itisatyaṃ vadāmite || yamadūtā mahākāyā: karālā: kṛṣṇapiṃgalā
13.31
daṇḍapāśadharā raudrā
nopasarpanti taṃ naram || pītāmbaradharaḥ saumyāścakrahastā manojavāḥ
13.32
antakāle nayantyenaṃ mānavaṃ vaiṣṇavīṃ
purīm|| tasmātsarvaprayatnena sopoṣyodakavarjitā
13.33
jaladhenuṃ tato datvā sarvapāpaiḥ pramucyate || iti śrutvā tadā
cakruḥ pāṇḍavā janamejaya
13.34
tathā tvamapi bhūpāla sopavāsārcanaṃ hareḥ || kuru tvaṃ ca prayatnena sarvapā5praśāntaye
13.35
kariṣyāmyadya deveśa jalavarjamupoṣaṇam || bhokṣye pare'hi deveśa hyananta tava vāsarāt
13.36
ityuccārya
tato mantramupavāsaparo bhavet|| sarvapāpavināśāya śraddhādamasamanvitaḥ
13.37
merumandaramānaṃ tu triyo'tha puruṣasya
vā || sarvaṃ tadvasramatāṃ yāti ekādaśyāḥ prabhāvataḥ
13.38
sakāñcanaḥ pradātavyo ghaṭo vastreṇa saṃvṛtaḥ || toyasya
niyamaṃ tasyāṃ kurute vai sa puṇyabhāk
13.39
palakoṭisuvarṇasya yāme yāme'śnute phalam || snānaṃ dānaṃ japaṃ homaṃ
yadasyāṃ kurute naraḥ
13.40
tatsarvaṃ cākṣayaṃ proktametatkṛṣṇasya bhāṣitam || kiṃvā'pareṇa dharmeṇa nirjalaikādaśī
nṛpa
13.41
upoṣitā ca vidhivaddhaiṣṇavaṃ padamāpnuyāt || suvarṇamannaṃ vāsāṃsi yadasyāṃ saṃpradīyate
13.42
tasyaiva ca kuruśreṣṭha sarvaṃ cāpyakṣayaṃ bhavet || ekādaśīdine yo'nnaṃ bhuṃkte pāpaṃ bhunakti saḥ
13.43
iha loke sa
cāṃḍālo mṛtaḥ prāpnoti durgatim || ye pradāsyanti dānāni dvādaśīṃ samupoṣya ca
13.44
jyeṣṭhamāsi site pakṣe
prāpsyanti paramaṃ padam || brahmahā madyapaḥ steno gurudveṣā sadā'nṛtī
13.45
mucyate pātakaiḥ sarvaiddādaśī yairupoṣitā
viśeṣaṃ śṛṇu kaunteya nirjalaikādaśīdine
13.46
tatkartavyaṃ naraistrībhiḥ śraddhādamasamanvitaiḥ || jalāśāyī tu sampūjyo
deyā dhenuśca tanmayī
13.47
pratyakṣaṃ vā nṛpaśreṣṭha ghṛtadhenurathāpi vā || dakṣiṇābhiśca śreṣṭhābhirmiṣṭhānnaiśca pṛthagvidhaiḥ
13.48
toṣaṇīyāḥ prayatnena dvijā dharmabhṛtāṃ vara || tuṣṭo bhavati vai kṣipraṃ taistuṣṭairmokṣado hariḥ
13.49
ātmadrohaḥ kṛtastaistu yainaiṣā samrupoṣitā || pāpātmāno durācārā duṣṭāste nātra saṃśayaḥ
13.50
kulānāṃ ca śataṃ sāgramanācārarataṃ sadā
ātmanā saha sannītaṃ vāsudevasya mandiram
13.51
śāntairdānaparaiścaiva arcadbhiśca tathā harim || kurvadbhirjāgaraṃ
rātrau yairnaraiḥ samupoṣitā
13.52
annaṃ pānaṃ tathā gāvo vastraṃ śayyā''sanaṃ śubham || kamaṇḍalustathā chatraṃ dātavyaṃ
nirjalādine
13.53
upānahau ca yo dadyātpātrabhūte dvijottame || sa sauvarṇena yānena svargalokaṃ vrajed dhruvam
13.54
yaścemāṃ śṛṇuyādbhaktyā yaścāpi parikīrttayet || ubhau tau svargatau syātāṃ nātra kāryā vicāraṇā
13.55
yatphalaṃ
tu sinīvālyāṃ rāhugraste divākare || kṛtvā śrāddhaṃ labhenmartyastadasya śravaṇādapi
13.56
niyamaṃ ca prakurvīta
dantadhāvanapūrvakam || ekādaśyāṃ nirāhāro varjayiṣyāmi vai jalam
13.57
keśavaprīṇanārthāya anyadācamanāhate
dvādaśyāṃ devadeveśaḥ pūjanīyaśtrivikramaḥ
13.58
gandhapuṣpaistathā dīpairvāribhiḥ prīṇayeddharim || pūjayitvā vidhānena
maṃtrametamudīrayet
13.59
devadeva hṛṣīkeśa saṃsārārṇavatāraka || udakumbhapradānena naya māṃ paramāṃ gatim
13.60
tataḥ kumbhāḥ pradātavyā brāhmaṇebhyaḥ svaśaktitaḥ || sānnā vastrayutā bhīma chatropānatphalānvitāḥ
13.61
dānānyanyāni deyāni jaladhenurviśeṣataḥ || bhojayitvā tato viprān svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ
13.62
evaṃ yaḥ kurute pūrṇāṃ
dvādaśīṃ pāpanāśinīm || sarvapāpavinirmuktaḥ padaṃ gacchatyanāmayam
13.63
tataḥ prabhṛti bhīmena kṛtā hyekādaśī
śubhā || pāṇḍavadvādaśī nāmnā loke khyātā babhūva ha
13.14-2
iti śrībrahmāṇḍapurāṇe jyeṣṭhaśuklanirjalaikādaśīmāhātmyaṃ saṃpūrṇam
Linked texts (5)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Ṣaḍviṃśatyekādaśīmāhātmya — Sanskrit
- Vrataprakāśa — Viśvanātha 1711, Sanskrit
- Vrataprakasa (ed1884) — Sanskrit
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit