Pramāṇa · Search · About · API

Ekadashikhanda 2

Ekādaśīkhaṇḍa 2

Language
Sanskrit

2.1

atha kathā || sūta uvāca || evaṃ prītyā purā viprāḥ śrīkṛṣṇena
paraṃ vratam || kathitaṃ tatprayatnena yaḥ kuryādbhuvi mānavaḥ

2.2

bhuktvā bhogānanekāṃstu viṣṇulokaṃ prayāti saḥ
pārtha uvāca || upavāsasya naktasya tathaivāyācittasya ca || kiṃ puṇyaṃ kiṃ vidhānaṃ hi brūhi sarvaṃ janārdana

2.3

śrīkṛṣṇa uvāca || hemante caiva saṃprāpte māsi mārgaśire śubhe || śuklapakṣe tathā pārtha ekā daśyāmupoṣya ca

2.4

daśamyāṃ caiva yat kiṃcit yaḥ kuryātsudṛr̤haṃ vratam || naktaṃ ca taddine kṛtvā daśamyāṃ dantadhāvanam

2.5

divasasyāṣṭame bhāge mandībhūte divākare || tatra naktaṃ vijānīyānna naktaṃ niśi bhojanam

2.6

tataḥ prabhātasamaye saṃkalpya
niyamāṃścaret || madhyāhne ca tathā pārtha śuciḥ snātaḥ samāhitaḥ

2.7

nadyāṃ taḍāge vāpyāṃ vā uttamaṃ madhyam
tvadhaḥ || kramājjñeyaṃ tathā kūpe tadabhāve praśasyate

2.8

aśvakrānte rathakrānte viṣṇukrānte vasundhare || mṛttike
hara me pāpaṃ yanmayayā pūrvasaṃcitam

2.9

tvayā hatena pāpena gacchāmi paramāṃ gatim || anena mṛttikāsnānaṃ vidadhīta vratī naraḥ

2.10

nālapet patitaiścauraistathā pāṣaṇḍibhiḥ saha || mithyāpavādino devadevabrāhmaṇanindakān

2.11

anyāṃścaiva durācārānagamyāgāminastathā || paradravyāpahartaścaiva devadravyāpahāriṇaḥ

2.12

na sambhāṣeta
dṛṣṭvāpi bhāskaraṃ cāvalokayet || tato goviṃdamabhyarcya naivedyādibhirādarāt

2.13

dīpaṃ dadyād gṛhe caiva
bhaktiyuktena cetasā || taddine varjayet pārtha niṃdāṃ maithunameva ca || gītaśāstravinodena divārātraṃ nayedvratī

2.14

rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā bhaktiyuktena cetasā || viprebhyo dakṣiṇāṃ dattvā praṇipatya kṣamāpayet

2.15

yathā śuklā
tathā kṛṣṇā mānyā vai dharmatatparaiḥ || ekādaśyordvayo rājan vibhedaṃ naiva kārayet

2.16

evaṃ hi kurute yastu
śṛṇu tasyāpi yatphalam || śaṃkhoddhāre naraḥ snātvā dṛṣṭvā devaṃ gadādharam

2.17

ekādaśupavāsasya kalāṃ
nārhati ṣoḍaśīm || vyatīpāte ca dānasya lakṣamekaṃ phalaṃ smṛtam

2.18

saṃkrāṃtiṣu caturlakṣaṃ yo dadāti dhanajaya || kurukṣetre ca yatpuṇyaṃ grahaṇe candrasūryayoḥ

2.19

tatsarvaṃ labhate yastu ekādaśyāmupoṣitaḥ || aśvamedhasya yajñasya karaṇādyatphalaṃ labhet || tataḥ śataguṇaṃ puṇyamekādaśayupavāsataḥ

2.20

tapasvino gṛhe nityaṃ lakṣa
yasya ca bhuñjate || ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tasya puṇyaṃ ca yadbhavet

2.21

ekādaśayupavāsena puṇyaṃ prāpnoti mānavaḥ
gosahasre ca yatpuṇyaṃ datte vedāṃga pārage

2.22

tasmātpuṇyaṃ daśaguṇamekādaśayupavāsinām || nityaṃ bhuñjate
yasya daśa caiva dvijottamāḥ

2.23

bhavettadde daśaguṇabhojane brahmacāriṇaḥ || etatsahasraṃ bhūdāne kanyādāne tataḥ
snṛtam

2.24

tasmāddaśaguṇaṃ proktaṃ vidyādāne tathaiva ca vidyādaśaguṇaṃ cānnaṃ yo dadāti bubhukṣite

2.25

annadānasamaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati || tṛptimāyāṃti kaunteya svargasthāḥ pitṛ devatāḥ

2.26

ekādaśīvratasyāpi puṇyasaṃkhyā na vidyate || etatpuṇyaprabhāvaśca yatsurairapi durlabhaḥ

2.27

naktasyārddhaṃ phalaṃ tasya ekabhuktasya
sattama || ekabhuktaṃ ca naktaṃ ca upavāsastathaiva ca

2.28

eteṣvanyatamaṃ vāpi vrataṃ kuryādvarerdine || tāvadgarjati
tīrthāni dānāni niyamā yamāḥ

2.29

ekādaśī na saṃprāptā yāvattāvanmakhā api || tasmādekādaśī sarvairupoṣyā
bhavabhīrubhiḥ

2.30

na nakhena pibettoyaṃ na hanyānmatsyasukarān || ekādaśyāṃ na bhuñjīta yanmāṃ tvaṃ pṛcchasearjuna

2.31

etatte kathitaṃ sarvaṃ vratānāmuttamaṃ vratam || ekādaśīsamaṃ nāsti kṛtvā yajñasahasrakam

2.32

arjuna uvāca || uktā tvayā kathaṃ deva puṇyeyaṃ sarvatastithiḥ || śrīkṛṣṇa uvāca || purā kṛtayuge pārtha murunāmā hi dānavaḥ || atyadbhuto mahāraudraḥ sarvadevabhayaṃkaraḥ

2.33

indro vinirjitastena hyatyugreṇa ca pāṇḍava || indreṇa kathitaḥ sarvo vṛttāṃtaḥ śaṃkarāya vai

2.34

sarvalokaparibhraṣṭā vicarāmo mahītale || upāyaṃbrūhi me deva trida-śānāṃ tu kā gatiḥ

2.35

īśvara uvāca || devarāja suraśreṣṭha yatrāsti garuḍadhvajaḥ || śaraṇyaśca jagannāthaḥ paritrāṇaparāyaṇaḥ

2.36

tatra gacchāmahe sarve sa naḥ kāryaṃ vidhāsyati || īśasya vacanaṃ śrutvā devarājo mahāmanāḥ

2.37

puraskṛtya
mahādevaṃ sagaṇaṃ samarudgaṇam || yatra devo jagannāthaḥ prasupto hi janārdanaḥ

2.38

jalamadhye prasuptaṃ tu dṛṣṭvā devaṃ
jagatpatim || kṛtāñjalipuṭo bhūtvā rudraḥ stotramudīrayat

2.39

oṃ namo devadevāya devadevaiḥ suvaṃditaḥ || daityāre
puṇḍarīkākṣa trāhi no madhusūdana

2.40

daityabhītā ime devā mayā saha samāgatāḥ || śaraṇaṃ tvaṃ jagannāthaḥ tvaṃkartā tvaṃ ca kārakaḥ

2.41

tvaṃ mātā sarvalokānāṃ tvameva jagataḥ pitā || tvaṃ sthitistvaṃ tathotpattistvaṃ ca
saṃhārakārakaḥ

2.42

sahāyastvaṃ ca devānāṃ tvaṃ ca śāṃtikaraḥ prabho || tvaṃ dharā ca tvamākāśaḥ sarvaviśvopakārakaḥ

2.43

bhavastvaṃ ca svayaṃ brahmā trailokyapratipālakaḥ || tvaṃ ravistvaṃ śaśāṅkaśca tvaṃ ca devo hutāśanaḥ

2.44

havyaṃ homo hutastvaṃ ca mantrataṃtrartvijo japaḥ || yajamānaśca yajñastvaṃ phalabhoktā tvamīśvaraḥ

2.45

na tvayā
rahitaṃ kiṃcillokye sacarācare || bhagavan devadeveśa śaraṇāgata vatsala

2.46

trāhi trāhi mahāyogin bhītānāṃ
śaraṇaṃ bhava || dānavairnirjitā devāḥ svargabhraṣṭāḥ kṛtā vibho

2.47

sthānabhraṣṭā jagannātha vicaranti mahītale || rudrasya vacanaṃ śrutvā viṣṇurvacanamabravīt

2.48

śrībhagavānuvāca ko'sau
daityo mahāmāyodevā yena vinirjitāḥ || kiṃ sthānaṃ tasya kiṃ nāma kiṃ balaṃ kastadāśrayaḥ

2.49

etatsarvaṃ samācakṣva maghavannirbhayo bhava || indra uvāca || bhagavandevadeveśa bhaktānugrahakāraka

2.50

daityaḥ pūrvaṃ mahānāsīnnāḍījaṃgha iti smṛtaḥ || brahmavaṃśasamudbhūto mahograḥ surasūdanaḥ

2.51

tasya putro'tivikhyāto muranāmā mahāsuraḥ
tasya candrāvatī nāma nagarī ca garīyasī

2.52

tasyāṃ vasansa duṣṭātmā viśvaṃ nirjitya vīryavān || surān
sa vaśamāninye nirākṛtya triviṣṭapāt

2.53

indrāgniyamavāyvīśasomanirṛtipāśinām || padeṣu svayamevāsīt sūryo bhūtvā tapatyapi

2.54

parjanyaḥ svayamevāsīddeva sarvāṃśca devatāḥ || jahi taṃ dānavaṃ viṣṇo surāṇāṃ
jayamāvaha

2.55

tasya tadvacanaṃ śrutvā kopāviṣṭo janārdanaḥ || uvāca śakraṃ devendra haniṣye taṃ mahābalam

2.56

prayāṃtu sahitāḥ sarve candrāvatyāṃ mahābalāḥ || ityuktāḥprayayuḥ sarve puraskṛtya hariṃ surāḥ

2.57

hṛṣṭo devaistu
daityendro garjamānastu dānavaiḥ || asaṃkhyātasahasraistu divyapraharaṇāyudhaiḥ

2.58

hanyamānāstadā devā asurairbahuśālibhiḥ || saṃgrāmaṃ te samutsṛjya palāyaṃta diśo daśa

2.59

tato dṛṣṭvā hṛṣīkeśaṃ saṃgrāme samupasthitam || anvadhāvannabhikruddhā vividhāyudhapāṇayaḥ

2.60

atha tānpradrutāndṛṣṭvā śaṃkhacakragadādharaḥ || vivyādha sarvagātreṣu śarairāśīviṣopamaiḥ

2.61

tenāhatāste śataśo dānavā nidhanaṃ gatāḥ || ekāṃgo
dānavaḥ sthitvā yuddhacamāno muhurmuhuḥ

2.62

tasyopari hṛṣīkeśo yadyadāyudhamutsṛjat || puṣpavattaṃ samabhyeti
kuṃṭhitaṃ tasya tejasā

2.63

śastrāstrairviddhyamāno'pi yadā jetuṃ na śakyate || yuyodha ca tathā kruddho bāhubhiḥ
parighopamaiḥ

2.64

bāhuyuddhaṃ kṛtaṃ tena divyavarṣasahasrakam || tena śrāṃtaḥ sa bhagavān gato badarikāśramam

2.65

tatra haimavatī nāmnī guhā paramaśobhanā || tāṃpraviśya mahāyogī śayanārthaṃ jagatpatiḥ

2.66

yojanadvādaśāyāmā ekadvārā dhanaṃjaya || ahaṃ tatra prasupto'smi bhayabhīto na saṃśayaḥ

2.67

mahāyuddhena tenaiva śrāṃtohaṃ pāṃḍunandana || dānavaḥ
pṛṣṭhato lagnaḥ praviveśa satāṃ guhām

2.68

prasuptaṃ māṃ tadā dṛṣṭvā'cintayaddānavo hṛdi || harimenaṃ hariṣye'haṃ dānavānāṃ
kṣayāvaham

2.69

evaṃ sudurmatestasya vyavasāyaṃ vyavasyataḥ || samudbhūtā samāḍjebhyaḥ kanyaikā ca mahāprabhā

2.70

divyapraharaṇā devī yuddhāya samupasthitā || īkṣitā dānavendreṇa aruṇā pāṇḍunandana

2.71

yuddhaṃ samāhitā tena
striyā tatra prayācitam || tenāyuddhayata sā nityaṃ tāṃ dṛṣṭvā vismayaṃ gataḥ

2.72

keneyaṃ nirmitā raudrā atyugrā'śanipātinī || ityuktvā dānavendro'sau yuyudhe kanyayā tayā

2.73

tatastayā mahādevyā tvarayā dānavo
balī || chittvā sarvāṇi śastrāṇi kṣaṇena virathaḥ kṛtaḥ

2.74

bāhupraharaṇopeto dhāvamāno mahābalāt || talenāhatya hṛdaye tayā devyā nipātitaḥ

2.76

punarutthāya so'dhāvat kanyāhananakāṅkṣayā||dānavaṃ punarāyāntaṃ roṣeṇāhatyatacchiraḥ||75||kṣaṇānnipātayāmāsa bhūmau tatra mahāsuram||daityaḥ kṛttaśiraḥ so'tha yayau vaivasvatālayam

2.77

śeṣā bhayārditā dīnāḥ pātālaṃ viviśurdviṣaḥ || tataḥ samutthito devaḥ puro dṛṣṭvāsuraṃ hatam

2.78

kanyāṃ
puraḥ sthitāṃ cāpi kṛtāñjalipuṭāṃ natām || vismayotphullavadanaḥ provāca jagatāṃ patiḥ

2.79

kenāyaṃnihataḥ saṃkhye dānavo duṣṭamānasaḥ || yena devāḥ sagandharvāḥ sendrāśca samarudgaṇāḥ

2.80

sanāgāḥ sahalokeśā
līlayaiva vinirjitāḥ || yenāhaṃ nirjito bhūtvā bhītaḥ gupto guhāmimām

2.81

kanyovāca || mayā vinihato
daityastvadaṃśodbhūtayā prabho

2.82

dṛṣṭvā suptaṃ hare tvāṃ tu yato hantuṃ samudyataḥ || trailokyakaṃṭakasyetthaṃ vyavasāyaṃ prabuddhaśca ca

2.83

hato mayā
durātmāsau devatā nirbhayāḥ kṛtāḥ || śrībhagavānuvāca || nihate dānavendre'sminsaṃtuṣṭo'haṃ tvayā'naghe

2.84

hṛṣṭāḥ puṣṭāśca vai devā ānandaḥ samajāyata || ānandatriṣu lokeṣu devānāṃ yastvayā kṛtaḥ

2.85

prasanno'smyanaghe
tubhyaṃ varaṃ varaya suvrate || dadāmi taṃ na saṃdeho yatsurairapi durlabham

2.86

kanyovāca || yadi tuṣṭo'si me deva
yadi deyo varo mama || tāraye'haṃ mahāpāpādupavāsaparaṃ naram

2.87

upavāsasya yatpuṇyaṃ tasyārdhaṃ naktabhojane
tadardhaṃ ca bhavettasya ekabhuktaṃ karoti yaḥ

2.88

yaḥ karoti vrataṃ bhaktyā dine mama jitendriyaḥ || sa gatvā
vaiṣṇavaṃ sthānaṃ kalpa koṭiśatāni ca

2.89

bhuṃjāno vividhān bhogānupavāsī jitendriyaḥ || bhagavaṃstvatprasādena bhavatveṣa varo mama

2.90

upavāsaṃ ca naktaṃ ca ekabhuktaṃ karoti yaḥ || tasya dharmaṃ ca vittaṃ ca mokṣaṃ dehi
janārdanaḥ

2.91

śrībhagavānuvāca || yattvaṃ vadasi kalyāṇi tatsarvaṃ ca bhaviṣyati || mama bhaktāśca ye lokāstava
bhaktāśca te narāḥ

2.92

triṣu lokeṣu vikhyātāḥ prāpsyaṃti mama sannidhim || ekādaśyāṃ samutpannā mama bhaktiparāyaṇā

2.93

ata
ekādaśītyevaṃ tava nāma bhaviṣyati || dagdhvā pāpāni sarvāṇi dāsyāmi padamavyayam

2.94

tṛtīyā cāṣṭamī
caiva navamī ca caturdaśī || ekādaśī viśeṣeṇa tithayo me mahāpriyāḥ

2.95

sarvatīrthādhikaṃ puṇyaṃ sarvadānādhikaṃ
phalam || sarvavratādhikaṃ caiva satyaṃ satyaṃ vadāmi te

2.96

evaṃ dattvā varaṃ tasyāstatraivāntaradhīyata || hṛṣṭā tuṣṭā
tu sā jātā tadā ekādaśī tithiḥ

2.97

imāmekāśīṃ pārtha kariṣyaṃti narāstu ye || teṣāṃ śatru haniṣyāmi
dāsyāmi paramāṃ gatim

2.98

anye'pi ye kariṣyaṃti ekādaśyā mahāvratam || harāmi teṣāṃ vighnāṃśca sarvasiddhiṃ dadāmi ca

2.99

evamuktā samutpattirekā daśyāḥ pṛthāsutāḥ || iyamekādaśī nityā sarvapāpakṣayaṃkarī

2.100

ekaiva ca mahāpuṇyā sarvapāpaniṣūdanī || uditā sarva lokeṣu sarvasiddhikarītithiḥ

2.101

śuklā
vāpyathavā kṛṣṇā iti bhedaṃ na kārayet || kartavye ubhaye pārtha na tulyā dvādaśī tithiḥ

2.102

antaraṃ naiva
kartavyaṃ samastairvratakāribhiḥ || tithirekābhavetsarvā pakṣayorubhayorapi

2.103

upavāsaṃ prakurvaṃti ekādaśyāṃ narāśca ye || te yāṃti paramaṃ sthānaṃ yatrāste garuḍadhvajaḥ

2.104

dhanyāste mānavā
loke viṣṇubhaktiparāyaṇāḥ || ekādaśyāstu māhātmyaṃ sarvalokeṣu yaḥ paṭhet

2.105

aśvamedhasya yatpuṇyaṃ tadāpnoti na saṃśayaḥ || ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvā'haṃ ca pare'hani

2.106

bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa śaraṇaṃ me
bhavācyuta || ityuccārya tato vidvān puṣpāṃjalimathārpayet

2.107

aṣṭākṣareṇa mantreṇa trirjaptenābhimaṃtritam
upavāsaphalaprepsuḥ pibetpātragataṃ jalam

2.108

divā nidrāṃ parānnaṃ ca punarbhojanamaithune || kṣaudraṃ kāṃsyāmiṣe tailaṃ
dvādaśyāmaṣṭa varjayet

2.109

asaṃbhāṣyaṃ hi saṃbhāṣya bhakṣayettulasīdalam || āmalakyāḥ phalaṃ vāpi pāraṇe
prāśya śuddhacati

2.110

āmadhyāhnācca rājendra dvādaśyāmaruṇodaye || snānārcanakriyāḥ kāryā dānahomādisaṃyutāḥ

2.111

saṃkaṣṭe viṣame prāpte dvādaśayāḥ pāraṇaṃ katham || adbhistu pāraṇaṃ kuryātpunarbhuktaṃ na doṣakṛt

2.112

yaḥ śṛṇoti divārātrau naro viṣṇuparāyaṇaḥ || tadvaktamukhaniṣpannāṃ kathāṃ viṣṇoḥ sumaṃgalām

2.113

kalpakoṭisamāyukto viṣṇuloke mahīyate || ekādaśyāśca māhātmyaṃ pādamekaṃ śṛṇoti yaḥ

2.114

brahmahatyādikaṃ pāpaṃ naśyate nātra saṃśayaḥ || viṣṇudharmasamaṃ nāsti vrataṃnāma sanātanam

Linked texts (5)