Ekadashikhanda 25
Ekādaśīkhaṇḍa 25
- Language
- Sanskrit
25.1
atha kārttikaśuklaikādaśī kathā || brahmovāca|| prabodhinyāśca māhātmyaṃ pāpaghnaṃ
atha kārttikaśuklaikādaśīprabodhinīkathā || ūrjā'paradale yā tu bodhinyekādaśī smṛtā || tanmāhātmyasya bhāṣāyāṃ ṭīkāṃ vacmi manoharām
puṇyavardhanam || muktipradaṃ subuddhīnāṃ śṛṇuṣva munisattama
25.2
tāvadgarjati viprendra gaṅgā bhāgīrathī kṣitau || yāvannāyāti pāpaghnī kārttike haribodhanī
25.3
tāvadgarjanti tīrthāni dyāsamudraṃ sarāṃsi ca || yāvatprabodhinī viṣṇostithirnāyāti kārttikī
25.4
aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca || ekenaivopavāsena prabodhinyāṃ labhennaraḥ
25.5
nārada uvāca || ekabhuktena kiṃ puṇyaṃ kiṃ puṇyaṃ naktabhojane || upavāsena kiṃ puṇyaṃ tanme brūhi pitāmaha
25.6
brahhovāca || ekabhuktena janmamotthaṃ naktena dvijanurbhavam || saptajanmabhavaṃ pāpamupavāsena naśyati
25.7
yaddurlabhaṃ yadaprāpyaṃ trailokye na tu gocaram || yadapyaprārthitaṃ putradadāti haribodhinī
25.8
merumandaramātrāṇi
pāpānyugrāṇi yāni tu || ekenaivopavāsena dahate pāpahāriṇī
25.9
pūrvajanmasahasrestu yaduṣkarma upārjitam
jāgareṇa prabodhinyāṃ dahate tūlarāśivat
25.10
upavāsaṃ prabodhinyāṃ yaḥ karoti svabhāvataḥ || vidhivanmuniśārdūla
yathoktaṃ labhate phalam
25.11
yathoktaṃ sukṛtaṃ yastu vidhivatkurute naraḥ || svalpaṃ munivaraśreṣṭha merutulyaṃ bhavetphalam
25.12
vidhihīnaṃ tu yaḥ kuryātsukṛtaṃ merumātrakam || aṇumātraṃ na cāpnoti phalaṃ dharmasya nārada
25.13
sandhyāhīne
vratabhraṣṭa nāstike vedanindake || naiteṣāṃ tiṣṭhate deha dharmaśāstravidūṣake
25.14
paradārarate mūrkhe kṛtaghne bandhake tathā
dharmo na tiṣṭhate dehe eteṣāmapi dehinām
25.15
brāhmaṇo vāpi śūdro vā sevate parayoṣitam || brāhmaṇīṃ ca viśeṣeṇa
cāṇḍālasadṛśāvubhau
25.16
sabhartṛkāṃ vā vidhavā brāhmaṇīṃ brāhmaṇo yadi || sevate muniśārdūla sānvayo yāti
saṃkṣayam
25.17
paradārābhigamanaṃ kurute yo dvijādhamaḥ || santatirna bhavettasya phalaṃ janmārjitaṃ nahi
25.18
guruṇā saha vipraiśca yo'haṃkāreṇa vartate || sukṛtaṃ naśyate śīghraṃ dhanaṃ nāpnoti santatim
25.19
ācārabhraṣṭadehānāṃ
vṛṣalīgāminā tathā || durjanaṃ sevamānānāṃ dharmasteṣāṃ parāṅmukhaḥ
25.20
patitaiḥ saha saṃgaṃ ca tadgṛhe
gamanaṃ tathā || ye kurvanti nṛpaśreṣṭha te gacchanti yamālaye
25.21
dharmo naṣṭo nṛṇāṃ yeṣāṃ svāgatāsanabhojanaiḥ
teṣāṃ vai naśyate vatsa kīrtirāyuḥ prajāssukham
25.22
sādhūnāmapamānaṃ tu ye kurvanti narādhamāḥ || trivargaphalahīnāste
dahyante narakāgninā
25.23
kṛtvā'vamānaṃ sādhūnāṃ ye hṛṣyanti narādhamāḥ || vārayanti na ye mūḍhāste paśyanti
kulakṣayam
25.24
ācārabhraṣṭadehasya piśunasya śaṭhasya ca || dadato juhvato vāpi gatistasya na vidyate
25.25
tasmānnatvāretyakaścidaśubhaṃ lokagarhitam || sadācāravatā bhāvyaṃ yathā dharmo na naśyati
25.26
ye dhyāyanti manovṛttyā kariṣyāmaḥ prabodhinīm || teṣāṃ vilīyate pāpaṃ pūrvajanmaśatodbhavam
25.27
samatītaṃ bhaviṣyaṃ ca vartamānaṃ
kulāyutam || viṣṇulokaṃ nayatyāśu prabodhinyāṃ tu jāgare
25.28
vasanti pitaro hṛṣṭā viṣṇuloke'tyalaṃkṛtāḥ
vimuktā nārakairdukhaiḥ pūrvakarmasamudbhavaiḥ
25.29
kṛtvā tu pātakaṃ ghoraṃ brahmahatyādikaṃ naraḥ || kṛtvā tu jāgaraṃ viṣṇordhītapāpo bhavenmune
25.30
duṣprāpyaṃ yatphalaṃ ramyairaśvamedhādibhirmakhaiḥ || prāpyate tatsukhenaiva prabodhinyāṃ tu jāgare
25.31
āplutya sarvatīrtheṣu dattvā gāḥ kāñcanaṃ mahīm || na tatphalamavāpnoti yatkṛtvā jāgaraṃ hareḥ
25.32
jātaḥ sa eva
sukṛtī kulaṃ tenaiva pāvitam || kārttike muniśārdūla kṛnā yena prabodhinī
25.33
yathā dhruvaṃ nṛṇāṃ mṛtyurdhananāśastathā dhruvam || iti jñātvā muniśreṣṭha kartavyaṃ vaiṣṇavaṃ dinam
25.34
yāni kāni ca tīrthāni trailokye sambhavaṃti
ca || tāni tasya gṛhe samyagyaḥ karoti prabodhinīm
25.35
sarvakṛtyaṃ parityajya tuṣṭacarthaṃ cakrapāṇinaḥ || upoṣyaikādaśī ramyā kārttike haribodhinī
25.36
sa jñānī sa ca yogī ca sa tapasvī jitendriyaḥ || bhogo mokṣaśca
tasyāsti hṛpāste haribodhinīm
25.37
viṣṇupriyatarā hoṣā dharmasārasya dāyinī || sakṛdenāsupoṣyaiva muktibhāk ca bhavennaraḥ
25.38
prabodhinīmupoṣitvā na garbhaṃ viśate naraḥ || sarvadharmānparityajya tasmātkurvīta nārada
25.39
karmaṇā manasā vācā pāpaṃ yatsamupārjitam || tatkṣālayati govindaḥ prabodhinyāṃ tu jāgare
25.40
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ samuddiśya janārdanam || narairyatkriyate vatsa prabodhinyāṃ tadakṣayam
25.41
ye'rcayanti narāstasyāṃ bhaktyā devaṃ ca mādhavam || samupoṣya pramucyante pāpaiste śatajanmabhiḥ
25.42
mahāvratamidaṃputra mahāpāpaughanāśanam || prabodhavāsaraṃ viṣṇorvidhivatsamupoṣayet
25.43
vratenānena deveśaṃ paritoṣya janārdanam || virājayandiśaḥ sarvāḥ prayāti bhavanaṃ hareḥ
25.44
kartavyaiṣā prayatnena
naraiḥ kāṃtimabhīpsubhiḥ || dvādaśī dvipadāṃ śreṣṭha kārtike tu prabodhinīm
25.45
bālye yajjārjitaṃ vatsa yauvane
vārdhake tathā || jñātajanmakṛtaṃ pāpaṃ svalpaṃ vā yadi vā bahu
25.46
śuṣkamārdraṃ muniśreṣṭha svaguhyamapi nārada
tatkṣālayati govindamasyāmabhyaryarcya bhaktitaḥ
25.47
dhanadhānyapradā puṇyā sarvapāpaharā parā || tāmupoṣya harerbhaktyā durlabhaṃ na bhavetkacit
25.48
candrasūryoparāge ca yatphalaṃ parikīrtitam || tatsahasraguṇaṃ proktaṃ prabodhinyāṃ
tu jāgarāt
25.50
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyo'bhyarcanaṃ hareḥ || tatsarvaṃ koṭitulyaṃ tu prabodhinyāṃ tu
yatkṛtam ||49||janmaprabhṛti yatpuṇyaṃ nareṇābhyarjitaṃ bhavet || vṛthā bhavaṃti tatsarvamakṛtvā kārtikavratam
25.51
akṛtvā niyamaṃ viṣṇoḥ kārtikaṃ yaḥ kṣipennaraḥ || janmārjitasya puṇyasya phalaṃ nāpnoti nārada
25.52
tasmātvayā prayatnena devadevo janārdanaḥ || upāsanīyo viprendra sarvakāmaphalapradaḥ
25.53
parānnaṃ varjayedyastu kārttike
viṣṇutatparaḥ || parānnavarjanādvatsa cāṃdrāyaṇaphalaṃ labhet
25.54
na tathā tuṣyate yajñairna dānairvā gajādibhiḥ
yathā śāstrakathālāpaiḥ kārtike madhusūdanaḥ
25.55
ye kurvaṃti kathāṃ viṣṇorye śṛṇvanti samāhitāḥ || ślokaṃ vā ślokapādaṃ vā kārtike gośataṃ phalam
25.56
sarvadharmānparityajya mamāgre kārtiṃke naraiḥ|| śāstrāvadhāraṇaṃ kāryaṃ śrotavyaṃ ca sadā mune
25.57
śreyasāṃ lobhabuddhacā vā yaḥ karoti hareḥ kathām || kārtike muniśārdūla kulānāṃ tārayecchatam
25.58
nitya śāstravinodena
kārtikaṃ yaḥ kṣipennaraḥ || nirdahetsarvapāpāni yajñāyutaphalaṃ labhet
25.59
niyamena naro yastu śṛṇute vaiṣṇavīṃ
kathām || kārtike tu viśeṣeṇa gosahasraphalaṃ labhet
25.60
prabodhavāsare viṣṇoḥ kurute yo hareḥ kathām || saptadvīpavatīdāne tatphalaṃ labhate mune
25.61
śrutvā viṣṇukathāṃ divyāṃ ye'rcayanti kathāvidam || svaśaktyā
muniśārdūla teṣāṃ lokāḥ sanātanāḥ
25.62
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā nāradaḥ punarabravīt || nārada uvāca || vidhānaṃ
brūhi me svāminnekādaśyāḥ surottama
25.63
cīrṇena yena bhagavanyāhaśaṃ phalamāpnuyāt || nāradasyavacaḥ śrutvā
brahmā vacanamabravīt
25.64
brahmovāca || brāhme muhūrte cotthāya hokādaśyāṃ dvijottama || snānaṃ caiva prakartavyaṃ
daṃtadhāvanapūrvakam
25.65
nadyāṃ taḍāge kūpe vā vāpyāṃ gehe tathaiva ca || keśavaścaiva saṃpūjyaḥ kathāyāḥ śravaṇaṃ tathā
25.66
niyamārthe mahābhāga imaṃ maṃtramudīrayet || ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvā'hani pare'ham
25.67
bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa śaraṇaṃ me bhavācyuta || amuṃ mantraṃ samuccārya devadevasya cakriṇaḥ
25.68
bhaktibhāvena
tuṣṭātmā hyupavāsaṃ samarpayet || rātrau jāgaraṇaṃ kāryaṃ devadevasya sannidhau
25.69
gītaṃ nṛtyaṃ ca vādyaṃ ca tathā
kṛṣṇakathāṃ mune || yaḥ karoti sa puṇyātmā trailokyopari saṃsthitaḥ
25.70
bahupuṣpairbahuphalaiḥ karpūrāgurukuṅkumaiḥ
hareḥ pūjā vidhātavyā kārtikyāṃ bodhavāsare
25.71
vittaśāṭhyaṃ na kartavyaṃ saṃprāpte harivāsare || yasmātpuṇyamasaṃkhyātaṃ prāpyate munisattama
25.72
phalairnānāvidhairdivyaiḥ prabodhinyāṃ tu jāgare || śaṅkhe toyaṃ samādāya hyargho deyo janārdane
25.73
yatphalaṃ sarvatīrtheṣu sarvadāneṣu yatphalam tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ dattvārghaṃ bodhavāsare
25.74
agastyakusumairdivyaiḥ pūjayedyo janārdanam || devendropi muniśreṣṭha karoti karasaṃpuṭam
25.75
na tatkaroti viprendra tapasā toṣito hariḥ || yatkaroti hṛṣākeśo munipuṣpairalaṃkṛtaḥ
25.76
bilvapatraiśca ye kṛṣṇaṃ kārtike
kālavardhana || pūjayanti mahābhaktyā muktisteṣāṃ mayoditā
25.77
tulasīdalapuṣpaiśca pūjayaṃti janārdanam
kārtike sakalaṃ vatsa pāpaṃ janmāyutaṃ dahet
25.78
dṛṣṭvā spṛṣṭā'thavā dhyātā kīrtitā namitā stutā || ropitā
secitā nityaṃ pūjitā tulasī śubhā
25.79
navadhā tulasībharkita ye kurvati dinedine || yugakoṭi sahasrāṇi te vasaṃti harergṛhe
25.80
ropitā tulasī yāvatkurute mūlavistaram || yāvadyugasahasrāṇi tanoti sukṛtaṃ mune
25.81
yāvacchākhāpraśākhābhirbījapuṣpadalairmune
ropitā tulasī puṃbhirvardhaṃte vasudhātale
25.82
kule teṣāṃ tu ye jātā ye bhaviṣyaṃti ye gatāḥ || ākalpayugasāhasraṃ
teṣāṃ vāso harergehe
25.83
kadambakusumairdevaṃ ye'rcayanti janārdanam || teṣāṃ yamālayo naiva prasādāccakrapāṇinaḥ
25.84
dṛṣṭvā kadambakusumaṃ prīto bhavati keśavaḥ || kiṃ punaḥ pūjito vipra sarvakāmaprado hariḥ
25.85
yaḥ punaḥ pāṭalāpuṣpairvasante garuḍadhvajam || arcayetparayā bhaktyā muktibhāgī bhaveddhi saḥ
25.86
bakulāśokakusumairye'rcayanti
jagatpatim || viśokāste bhaviṣyaṃti yāvaccandradivākarau
25.87
ye'rcayaṃti jagannāthaṃ karavīraiḥ sitāsitaiḥ
caturyugāni viprendra prīto bhavati keśavaḥ
25.88
mañjarīṃ sahakārasya keśavopari ye narāḥ || yacchaṃti te mahābhāgā gokoṭiphalabhāginaḥ
25.89
dūrvāṃkurairhareryastu pūjākāle prayacchati || pūjāphalaṃ śataguṇaṃ samyagāpnoti
mānavaḥ
25.90
śamīpatraistu ye deva pūjayanti sukhapradam || yamamārge mahāghoro nistīrṇastaistu nārada
25.91
varṣākāle tu deveśaṃ kusumaiścampakodbhavaiḥ ye'rcayanti na te martyāḥ saṃsareyuḥ punarbhave
25.92
kumbhīpuṣpaṃ tu viprarṣe ye yacchanti janārdanam || suvarṇapalamātraṃ te labhante vai phalaṃ mune
25.93
suvarṇaketakīpuṣpaṃ
yo dadāti janārdane || koṭijanmārjitaṃ pāpaṃ dahate garuḍadhvajaḥ
25.94
kuṃkumāruṇavarṇā ca gandhāḍhyāṃ śatapatrikām || yo dadāti jagannāthe śvetadvīpālaye vaset
25.95
evaṃ sampūjya rātrau ca keśavaṃ bhuktimuktidam
prātarutthāya ca brahman gatvā tu sajalāṃ nadīm
25.96
tatra snātvā japitvā ca kṛtvā pūrvāhnikīḥ kriyāḥ
gṛhe gatvā ca sampūjyaḥ keśavo vidhivannaraiḥ
25.97
vratasya pūraṇārthāya brāhmaṇān bhojayetsudhīḥ || kṣamāpayecca
śirasā bhaktiyuktena cetasā
25.98
gurupūjā tataḥ kāryā bhojanācchādanādibhiḥ || dakṣiṇā taiśca dātavyā
tuṣṭayarthaṃ cakrapāṇinaḥ
25.99
bhūyasī caiva dātavyā brāhmaṇebhyaḥ prayatnataḥ || niyamaścaiva santyājyo brāhmaṇāgre
prayatnataḥ
25.100
kathayitvā dvijebhyastadyācchaktyā ca dakṣiṇām || naktabhojī naro rājanbrāhmaṇān|| bhojayecchubhān
Linked texts (10)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Haribhaktivilāsa — Gopāla Bhaṭṭa Gosvāmin & Sanātana Gosvāmin 1535, Sanskrit
- Ṣaḍviṃśatyekādaśīmāhātmya — Sanskrit
- Kārtikaśuklaikādaśīprabodhinīvratakathā — Sanskrit
- Ekādaśīkathā — Sanskrit
- Vrataprakāśa — Viśvanātha 1711, Sanskrit
- Vrataprakasa (ed1884) — Sanskrit
- Puṣpacintāmaṇi — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Audumbarī saṃhitā — Audumbararṣi, Sanskrit