Ekadashikhanda 27
Ekādaśīkhaṇḍa 27
- Language
- Sanskrit
27.1
athādhikamāsaśuklaikādaśīkathā || yudhiṣṭhira uvāca || malimlucasya māsasya kā vā ekādaśī bhavet || kiṃ
nāma ko vidhistasyāḥ kathasva janārdana
27.2
śrīkṛṣṇa uvāca || mama māsasya yā puṇyā proktā nāmnā ca
padminī || sopoṣitā prayatnena padmanābhapuraṃ nayeta
27.3
mama māse mahāpuṇyā kīrtiṃkā kalmaṣāpahā || tasyāḥ
phalaṃ kathayituṃ na śaktaścaturānanaḥ
27.4
nāradāya purā proktaṃ vidhinā vratamuttamam || padminyāḥ pāparāśighnaṃ
bhuktimuktiphalapradam
27.5
śrutvā vākyaṃ murārestu provācātimudānvitaḥ || yudhiṣṭhiro jagannāthaṃ vidhiṃ papraccha
dharmavit
27.6
śrutvā rājāstu vacanaṃ prītyutphullāmbujekṣaṇaḥ || śṛṇu rājan pravakṣyāmi munīnāmapyagocaram
27.7
daśamīdivase prāpte vratārambho vidhīyate || kāṃsyaṃ māṃsaṃ masūrāṃśca caṇakān kodravāṃstathā
27.8
śākaṃ madhu parānnaṃ
ca daśamyāṃ daśa varjayet || haviṣyānnaṃ ca bhuñjīta akṣāralavaṇaṃ tathā
27.9
bhūmiśāyī brahmacārī bhavecca daśamīdine
27.10
ekādaśīdine prāpte prātarutthāya sādaram || vidhāya ca malotsargaṃ na kuryāddantadhāvanam
27.11
kṛtvā dvādaśa gaṇḍūṣāñchucirbhūtvā samāhitaḥ || sūryodaye śubhe tīrthe snānārthī pravrajetsudhīḥ
27.12
gaumayaṃ
mṛttikāṃ gṛhya tilān darbhāṃcchucistathā || cūrṇairāmalakībhūtairvidhinā snānamācaret
27.13
uddhṛtāsi varāheṇa kṛṣṇena śatabāhunā || mṛttike brahmadattāsi kaśyapenābhimaṃtritā
27.14
tvaṃ me kuru pavitrāṅgaṃ
lagnā netre śiro ruhe || haripūjanayogyaṃ māṃ mṛttike kuru te namaḥ
27.15
sarvauṣadhisamutpannaṃ gavodagramadhiṣṭhitam
pavitrakaraṇaṃ bhūmermīpāvayatu gomayam
27.16
brahmaṣṭhīvanasaṃbhūtā dhātrī bhuvanapāvanī || saṃspṛṣṭā pāvayāṅgaṃ me nirmalaṃ
kurute namaḥ
27.17
devadeva jagannātha śaṃkhacakra gadā dharaḥ || dehi viṣṇo mamānujñāṃ tava tīrthāvagāhane
27.18
vāruṇāṃśca japenmaṃtrānsnānaṃ kuryādvidhānataḥ || gaṃgāditīrthaṃ saṃsmṛtya yatra kutra jalāśaye
27.19
paścātsaṃmārjayedgātraṃ
vidhinā nṛpasattama || mukhe pṛṣṭhe ca hṛdaye bāhvoḥ śirasi cāpyadhaḥ
27.20
paridhāya sukhaṃ vāsaḥ śuklaṃ śuci
dyakhaṃḍitam || tataḥ kuryāddhareḥ pūjāṃ mahāpāpaṃ vinaśyati
27.21
saṃdhyāmupāsya vidhinā tarpatecca pitṝnsurān
haremeṃdigmāgatya pūjayetkamalāpatim
27.22
svarṇamātraṃ kṛtaṃ devaṃ rādhikāsahitaṃ harim || pārvatyā sahitaṃ devaṃ
pūjayedvidhipūrvakam
27.23
kumbhopari nyaseddevaṃ tāmrapātre'tha mṛnmaye || divyavastrasamāyukte divya gandhānuvāsite
27.24
tasyopari nyesetpātra tāmra raupya hiraṇmayam || tasminsaṃsthāpayeddevaṃ vidhinā pūjayettataḥ
27.25
saṃsthāpya
salilaiḥ śreṣṭhairgaṃdhadhūpādivāsitaiḥ || caṃdanāgurukarpūraiḥpūjayeddevamīśvaram
27.26
nānākusumakastūrīkuṃkumena sitāṃbujaiḥ || tatkālajātaiḥ kusumaiḥpūjayetparameśvaram
27.27
naivedyairvividhaiḥ śaktyā
tathā nīrājanādibhiḥ || dhūpaiḥ dīpaiḥ saṃkarpūraiḥ pūjayetkeśava śivam
27.28
nṛtyaṃ gītaṃ tadagre tu kuryādbhaktipuraḥ
saram || nālapetpatitānpāpāṃstāsminnahani na spṛśet
27.29
nānṛtaṃ hi vadeddhākayaṃ satyapūtaṃ vaco vadet
rajasvalāṃ na spṛśecca na nindedbrāhmaṇaṃ gurum
27.30
purāṇaṃ purato viṣṇoḥ śṛṇuyātsaha vaiṣṇavaiḥ || nirjalā sā
prakartavyā yā ca śukke malimluce
27.31
jalapānena vā kuryāddugdhāhāreṇa nāyanthā || rātrau jāgaraṇaṃ kuryādgītavāditra saṃyutam
27.32
prathame prahare pūjā nārikelārghamuttamam || dvitīye śrīphalaiścaiva tṛtīye bījapūrakaiḥ
27.33
caturthe pūjayetpūgairnāraṃgaiśca viśeṣataḥ || prathame prahare puṇyamagniṣṭomasya jāyate
27.34
dvitīye vājapeyasya tṛtīye
hayamedhajam || caturthe rājasūyasya jāyato jāyate phalaṃ
27.35
nātaḥ parataraṃ puṇyaṃ nātaḥ paratarā makhāḥ || nātaḥ
paratarā vidyā nātaḥparataraṃ tapaḥ
27.36
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni kṣetrāṇyāyatanāni ca || tāni snātāni dṛṣṭāni
yenākāri harervratam
27.37
evaṃ jāgaraṇaṃ kuryādyāvatsūryodayaṃ bhavet || sūryodaye śubhetīrthe gatvā snānaṃ samācaret
27.38
snātvaivāgatya bhāvena pūjayeddevamīśvaram || pūrvoditena vidhinā bhojayedbrāhmaṇāñchubhān
27.39
kumbhādikaṃ ca yatsarvaṃ pratimāṃ keśavasya ca || pūjayitvā vidhānena brāhmaṇāya samarpayeta
27.40
evaṃvidhaṃ vrataṃ
yo vai karute bhuvi mānavaḥ || saphalaṃ jāyate tasya vrataṃ muktiphalapradam
27.41
etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ
tvayā'nagha || malimlucasya māsasya śuklāyā vidhimuttamam
27.42
vratāni tena cīrṇāni sarvāṇi nṛpanandana
padminyāḥprītiyukto yaḥ kurute vratamuttamam
27.44
kṛṣṇāyā malamāsasya vidhistasyāpi tāhaśaḥ || paramā sā
tu vijñayā sarvapāpakṣayakarī ||43||atra te kathayiṣyāmi kathāmekāṃ manoramām || nāradāya pulastyena vistāreṇa
niveditām
27.45
kārtavīryeṇa kārāyāṃ nikṣiptaṃ vīkṣya rāvaṇam || vimocitaḥ pulastyena yācayitvā mahīpatim
27.46
tadāścaryaṃ tadā śrutvā nārado divyadarśanaḥ|| prapaccha ca yathā bhaktyā pulastye munipuṃgavam
27.47
daśānanena vijitāḥ sarve devāḥ savāsavāḥ || kārtavīryeṇa vijitaḥ kathaṃ raṇaviśāradaḥ
27.48
nāradasya vacaḥ śrutvā pulastyo munimabravīt || śṛṇu vatsa pravakṣyāmi kārtavīryasamudbhavam
27.49
purā tretāyuge rājanmāhiṣmatyāṃ bṛhattaraḥ || haihayānāṃ kule jātaḥ kṛtavīryo mahīpatiḥ
27.50
sahasraṃ pramadāstasya nṛpasya prāṇavallabhāḥ na tāsāṃ tanayaṃ kaścidebhe rājadhuraṃdharaḥ
27.51
yajandevānpitṝn siddhānpracikitsād bṛhattarān|| teṣāṃ vākyādvrataṃ kurvanna labdhastanayastadā
27.52
sutaṃ vinā
tadā rājyaṃ na sukhāya mahīpateḥ || kṣudhitasya yathā bhogā na bhavanti sukhapradā
27.53
vicārya citte nṛpatistapastaptuṃ mano dadhe || tapasaiva sadā siddhirjāyate manasepsitā
27.54
ityuktvā sahabhāryaśca cīravāsā jaṭādharaḥ|| tapastaptuṃ gṛhaṃ nyasya suvicārya sumaṃtriṇe
27.55
nirgataṃ nṛpatiṃ vīkṣya padminī pramadottamā || hariścandrasya
tanayā ikṣvākukulasambhavā
27.56
pativratā priyaṃ dṛṣṭvā tapastaptuṃ kṛtodyamam || bhūṣaṇāni parityajya cīramekaṃ
samāśrayet
27.57
jagāma patinā sārddhaṃ parvate gandhamādane || gatvā tatra tapastepe varṣāṇāmayutaṃ nṛpaḥ
27.58
na lebhe tanayaṃ rājye dhyāyandevaṃ gadādharam || asthisnāyumayaṃkāntaṃ dṛṣṭvā sā pramadottamā
27.59
anasūyāṃ
mahāsādhvī papraccha vinayānvitā || bhartuḥ pratapataḥ sādhvi varṣāṇāmayutaṃ gatam
27.60
tathāpi na prasanno'bhūtkeśavaḥ kleśanāśanaḥ || vadaṃtaṃ mama mahābhāge kathayasva yathātatham
27.61
yena prasanno bhagavān mama bhaktyā prajāyate || yena me jāyate putraścakravartī bṛhattaraḥ
27.62
śrutvā tasyāstu vacanaṃ pativrataparāyaṇā || yaṃ pravrajantaṃ nṛpatiṃ svayaṃ vavrāja dīkṣitam
27.63
tadā provāja saṃhṛṣṭā padminīṃ padmalocanām || snātvā mālmiuce śubhru māsadvādaśasaṃmate
27.64
triśaddinaiśca bhavati māsaḥ pūrṇaḥ śubhānane || tanmadhye dvādaśīyugmaṃ padminī paramā tathā
27.65
upoṣya tatprakartavyaṃ vidhinā jāgaraiḥ samam || śīghraṃ prasanno bhagavānbhaviṣyati sutapradaḥ
27.66
ityuktvā kathayatsarvaṃ mayā pūrvoditaṃ nṛpa
vidhiṃ vratasya vidhivatprasannā kardamāṅgajā
27.67
śrutvā vratavidhiṃ sarvaṃ yathoktamanasūyayā || cāvam̐gyakṛta tatsarva
putraprāptimabhīpsatī
27.68
ekādaśyāṃ nirāhārā sadā jātā ca nirmalā || jāgareṇa yutā rātrau gītanṛtyasamanvitā
27.69
pūrṇe vrate ca vai śīghraṃ prasannaḥ keśavaḥ svayam || babhāṣe garuḍārūḍho varaṃ varaya śobhane
27.70
śrutvā vākyaṃ jagaddhātuḥ stutvā prītyā śucismitā || yayāce'tha varaṃ dehi mama bharturbṛhattaram
27.71
padminyāstadvacaḥ śrutvā kṛṣṇaḥ prītaḥ priyaṃvadaḥ || tvayā'haṃ toṣito bhadre pratyuvāca janārdanaḥ
27.72
malimlucaśca
māso'sau nā'nyo me prītidāyakaḥ || tanmadhyaikādaśī ramyā mama prītivivardhinī
27.73
sā tvayopoṣitā śubhru
yathoktavidhināmunā|| tena tvayā prasanno'haṃ kṛto'smi subhagānane
27.74
tava bhartuḥ pradāsyāmi varaṃ yanmanasepsitam|| ityuktvā nṛpatiṃ prāha viṣṇurviśvārtināśanaḥ
27.75
varaṃ varaya rājendra
yatte manasi kāṃkṣitam || santoṣito'haṃ priyā tava siddhicikīrṣayā
27.76
śrutvā tadvacanaṃ viṣṇoḥ prasanno
nṛpasattamaḥ || vatre sutaṃ mahābāhuṃ sarvalokanamaskṛtam
27.77
na devairmānuṣairnāgairdaityadānava rākṣasaiḥ || jetuṃ śakyo
jagannātha vinā tvāṃ madhusūdana
27.78
ityukto bāḍhamityukvā tatraivāntaradhīyata || nṛpo'si suprasannātmā hṛṣṭaḥ
puṣṭaḥ priyāyutaḥ
27.79
samāyātsvapuraṃ ramyaṃ naranārī manoramam || sapatnyāṃ sutaṃ lebhe kārttavīryaṃ mahābalam
27.80
na tena sadṛśaḥ kaścittriṣu lokeṣu mānavaḥ || tasmātparājitaḥ saṃkhye rāvaṇo daśakandharaḥ
27.81
na taṃ
jetuṃ samartho'sti triṣu lokeṣu kaścana || vinā nārāyaṇaṃ devaṃ cakrapārṇiṃ gadādharam
27.82
na tvayā vismayaḥ
kāryo rāvaṇasya parājaye || malimlucaprasādena padminyāścāpyupoṣaṇāt
27.83
datto devādhidevena kārtavīryo
mahābalaḥ || ityuktā prayayau vipraḥ prasannenāntarātmanā
27.84
śrīkṛṣṇa uvāca || etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ
tvayānagha || malimlucasya māsasya śuklāyāḥ sambhavo mahān
27.85
ye kariṣyanti manujāste yāsyanti
hareḥ padam || tvamevaṃ kuru rājendra yadi ceṣṭāmabhīpsasi
27.86
keśavasyavacaḥ śrutvā dharmarājo'tiharṣitaḥ || cakre vrataṃ vidhānena bandhubhiḥ parivāritaḥ
27.87
sūta uvāca
etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ purā dvija || puṇyaṃ pavitraṃ paramaṃ ki bhūyaḥ śrotumicchasi
27.88
evaṃvidhaṃ
ye'pi vrataṃ manuṣyā bhaktyā kariṣyaṃti malimlucasya || upoṣitā yaistu sukhapradātrī yā śuklapakṣe bhuvi te'pi
dhanyāḥ
27.89
śroṣyanti ye tasya vidhiṃ samagraṃ te'pyaṃśabhājā manujā praśastāḥ || ye vai paṭhiṣyanti
kathāṃ samagrāṃ te vai gamiṣyaṃti harernivāsam
27.25-2
ityadhikaśuklaikādaśīkathā samāptā
Linked texts (3)
- Ṣaḍviṃśatyekādaśīmāhātmya — Sanskrit
- Vrataprakāśa — Viśvanātha 1711, Sanskrit
- Vrataprakasa (ed1884) — Sanskrit