Ekadashikhanda 28
Ekādaśīkhaṇḍa 28
- Language
- Sanskrit
28.1
athādhikakṛṣṇaikādaśī kathā || yudhiṣṭhira uvāca || malimlucasya māsasya kṛṣṇā kā kathyate vibho || kiṃ nāma ko vidhistasyāḥ kathayasva jagatpate
28.2
śrīkṛṣṇa uvāca || parameti samākhyātā pavitrā pāpahārikā
bhuktimuktipradā nṛṇāṃ bhogadā ca yudhiṣṭhira
28.3
pūrvoktavidhinā kāryā śuklāyāḥ sahaśena vai || pūjayetparayā bhaktyā nāmnā devaṃ narottamam
28.4
atrate kathayiṣyāmi kathāmetāṃ manoramām || kāmpilyanagare jātā munīnāmagrataḥ śrutām
28.5
āsīddvijavaraḥ kaścitsumedhā nāma dhārmikaḥ || tasya patnī pavitrākhyā pātivratyaparāyaṇā
28.6
karmaṇā kenaciddvijo dhanadhānyavivarjitaḥ || na kāpi labhate bhikṣāṃ yācannapi narān bahūn
28.7
na bhojyaṃ labhate
tāhaṅgana vastraṃ naiva maṇḍanam|| rūpayauvanamādhuryaṃ nārī śuśrūṣate patim
28.8
atithiṃ pūjayetkāpi tadā sā kṣudhitā
gṛhe|| tiṣṭhatyeva viśālākṣī na mlānamukhapaṅkajā
28.9
vilokya bhāryāṃ sudatīṃ karśaṃtīṃ svakalevaram|| na bharttāraṃ
kaciccaiva nāstyannamiti bhāṣate
28.10
vicārya brāhmaṇaścinte bhāryāyāḥ premabandhanam|| nindanbhāgyaṃ svakaṃ vipraḥ
proce vākyaṃ priyaṃvadām
28.11
kānte karomi kiṃ kāryaṃ na mayā labhyate dhanam|| yācayāmi narān bhavyānna
yacchaṃti ca me dhanam
28.12
kiṃ karomi ka gacchāmi tvaṃ me kathaya śobhane|| vinā dhanena suśroṇi gṛhakāryaṃ na
sidhyati
28.13
dehyājñāṃ paradeśāya gacchāmi dhanalabdhaye|| tasmindeśe ca yadbhāvyaṃ bhāgyaṃ tatraiva labhyate
28.14
udyamena vinā siddhiḥ karmaṇāṃ nopalabhyate || tasmādbudhāḥ praśaṃsaṃti sarvathaiva śubhodyamam
28.15
śrutvā kāntasya
vacanaṃ sāśrunetrā vicakṣaṇā || provāca prāñjalirbhūtvā vinayānatakaṃdharā
28.16
tvatto nāsti suvijñātā
tvayā''jñatā bravīmyaham || hitaiṣiṇo narā brūyuḥ śāśvadāpadgatā api
28.17
pūrvadattaṃ hi labhate yatra kutra
mahītale || vinā dānaṃ na labhyeta merau kanakaparvate
28.18
pūrvadattā hi yā vidyā pūrvadattaṃ hi yaddhanam || pūrvadattā hi yā bhūmiriha janmani labhyate
28.19
yaddhātrā likhitaṃ
bhāle tattathaiva hi labhyate || vinā dattena kiṃ kāpi labhyate naiva kiñcana
28.20
pūrvajanmani viprendra na mayā
na tvayā kacit || satpātrāṇāṃ kare dattaṃ svalpaṃ bhūryapi saddhanam
28.21
iha deśe pare vāpi dattaṃ sarvatra labhyate
annamātraṃ tu viśveśo vinā dattaṃ ca yacchati
28.22
tasmādatraiva bho vipra sthātavyaṃ bhavatā mayā || bhavaddinā
na tiṣṭhāmi kṣaṇamātraṃ mahāmune
28.23
na mātā na pitā bhrātā na śvaśrūḥ śvaśuro janāḥ || na satkurvanti taṃ
ke'pi svajanāśca puro gatāḥ
28.24
bhartṛhīnāṃ vinindanti durbhageti vadanti tām || tasmādatra sthiro bhūtvā
viharasva yathāsukham
28.25
bhavatāṃ bhāgyayogena prātiṣṭhātra bhaviṣyati || śrutvā tasyāstu vacanaṃ sthitastatra
vicakṣaṇaḥ
28.26
tāvattatra samāyātaḥ kauṇḍinyo munisattamaḥ|| dṛṣṭvā samāgataṃ hṛṣṭaḥ sumedhā dvijasattamaḥ
28.27
sabhāryaḥ sahasotthāya nanāma śirasā'sakṛt || dhanyo'smyanugṛhīto'smi saphalaṃ jīvitaṃ mama
28.28
yaddṛṣṭo'si mahadbhāgyādityuvāca munīśvaram || dattvā suviṣṭaraṃ tasmai pūjayāmāsa taṃ dvijam
28.29
bhojayitvā vidhānena papraccha pramadottamā || vidvankena prakāreṇa dāridrayasya kṣayo bhavet
28.30
vinā
dattaṃ kathaṃ labhyeddhanaṃ vidyāṃ kuṭumbinīm || māṃ bharttā parityajya gantukāmo'dya vartate
28.31
anyadeśaṃ
parām̐llokān yācituṃ parapattane || rakṣito'sti mayā vidvan hetubhiḥ karmahattaraiḥ
28.32
nādattaṃ labhyate
kiñcidityuktvā sa nivāritaḥ || mama bhāgyānmunīndrādya tvamatraiva samāgataḥ
28.33
tvatprasādāddaridraṃ me
śīghraṃ naśyatyasaṃśayam || kenopāyena viprendra daridraṃ naśyati dhruvam
28.34
kathayasva kṛpāsindho vrataṃ tīrtha
tapādikam|| śrutvā tasyāḥ suśīlāyā bhāṣitaṃ munipuṅgavaḥ
28.35
provāca pravaraṃ citte vicārya vratamuttamam
sarvapāpaughaśamanaṃ duḥkhadāridracanāśanam
28.36
paramā nāma vikhyātā viṣṇostithiruttamā|| malimluce tu yā
kṛṣṇā bhuktimuktiphalapradā
28.37
tasyā upoṣaṇaṃ kṛtvā dhanadhānyayuto bhavet|| vidhinā jāgaraiḥ sākaṃ gītanṛtyādikaṃ caret
28.38
dhanadena purā cīrṇaṃ vratametatsuśobhanam|| tadā tuṣṭena rudreṇa dhanānāmadhipaḥ kṛtaḥ
28.39
hariścandreṇa ca
kṛtaṃ dhanānāmadhipaḥ kṛtaḥ || punaḥ prāptā priyā tena rājyaṃ nihatakaṇṭakam
28.40
tasmātkuru viśālākṣi vratametatsuśobhanam || vidhinā vidhiyuktena samaṃ jāgaraṇena ca
28.41
ityuktā
tadvṛddhi sarvaṃ kathayāmāsa pāṇḍava || prītyā paramasantuṣṭastato bhaktyā prasādataḥ
28.42
punaḥ
provāca vrataṃ vipra pañcarātrivrataṃ śubham || yasyānuṣṭhānamātreṇa bhuktirmuktiśca prāpyate
28.43
paramādivase
prātaḥ kṛtvā paurvāhnikaṃ vidhim || kuryātsuni yamāñchaktyā pañcarātrivratādarāt
28.44
prātaḥ snātvā
nirāhāro yastiṣṭheddinapañcakam || sa gacchedvaiṣṇavaṃ sthānaṃ pitṛmātṛpriyāsamam
28.45
ekāśanastu yo
bhūyādinānāṃ pañcakaṃ naraḥ || sarvapāpavinirmuktaḥ svarga loke mahīyate
28.46
snātvā yo bhojayedvipraṃ
dinānāṃ pañcakaṃ naraḥ || bhojitaṃ tena vidhinā sadevāsuramānuṣam
28.47
pūrṇakumbhaṃ suto yena yo dadāti dvijātaye
dattaṃ tenaiṣa sakalaṃ brahmāṇḍaṃ sacarācaram
28.48
tilapātraṃ tuyo dadyātsnātvā pañcadinaṃ naraḥ || sa bhuktvā vipulān
bhogānsūryalokemahīyate
28.49
brahmacaryeṇa yastiṣṭheddinānāṃ pañcakaṃ naraḥ || sa svarge bhuñjate bhogān svarveśyābhiḥ
samaṃ mudā
28.50
evaṃvidhi vrataṃ sādhvi kuru tvaṃ patinā śubhe || dhanadhānyayutā bhūtvā svargaṃ yāsyasi bhuvrate
28.51
ityuktā sā vrataṃ cakre kauṇḍinyena yathoditam || bhartrā samaṃ bhāvayutā snātvā māsi malimluce
28.52
pañcarātravrate pūrṇe parāyāḥ priyasaṃyutā || sāpaśyadrājabhavanādāyāntaṃ nṛpanandanam
28.53
dattvānavīnaṃ bhavanaṃ bhavya
vastusamanvitam ||vāsayāmāsa vidhinā preritaḥ svayam
28.54
dattvā grāmaṃ vṛttikaraṃ brāhmaṇāya sumedhase || prasannastapasā rājā taṃ stutvā svagṛhaṃ yayau
28.55
malimlucasya māsasya parāyāḥ paramādarāt ||upoṣaṇātsakṛṣṇāyāḥ
pañcarātravratena ca
28.56
sarvapāpavinirmuktaḥ sarvasaukhyasamanvitaḥ || bhuktvā bhogān priyāsārddhamante viṣṇupuraṃ
yayau
28.57
ye kariṣyanti manujāḥ parāyā vratamuttamam || pañcarātrabhavaṃ puṇyaṃ mayā vaktuṃ na śakyate
28.58
puṣkarādyāni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritastathā || dhenumukhyāni dānāni tena cīrṇāni sarvathā
28.59
gayāśrāddhaṃ
kṛtaṃ tenapitaraḥ paratoṣitāḥ|| vratāni tena cīrṇāni vratakhaṃḍoditāni vai
28.60
dvipadāṃ brāhmaṇaḥ śreṣṭho gaurvariṣṭhā catuṣpadām || devānāṃ vāsavaḥ śreṣṭhastathā māso malimlucaḥ
28.61
malimluce pañcarātraṃ mahāpāpaharaṃ smṛtam || pañcarātre ca paramā padminī pāpaśoṣaṇī
28.62
sāpyaśaktaiḥ prakartavyā yathāśaktyā vicakṣaṇaiḥ mānuṣaṃ janmarāsādya na tnāto yemalimlucaḥ
28.63
te janmaghātino nūnaṃ nopoṣya harivāsare || caturaśīti lakṣāṇi
labhante yonisaṃkaṭe
28.64
prāpyate mānuṣaṃ janma durlabhaṃ puṇyasañcayaiḥ || tasmātkāryaṃ prayatnena paramāyā vrataṃ śubham
28.65
śrīkṛṣṇa uvāca || etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ tvā'nagha || malimlucasya māsasya paramāyāḥ
samudbhavam
28.66
tatsarvaṃ te samākhyātaṃ kuruṣvāvahito nṛpa
28.67
māhātmyaṃ yadupatinoditaṃ niśamya naccake
vratamatha priyāsametaḥ || bhuktvāsau divi bhuvi durlabhāṃśca bhogānnīto'sau suravaramaṃdiraṃ suhṛṣṭaḥ
28.8-2
ye'pyevaṃ bhuvi manujā malimlucasya susnātāḥ śubha vidhinā samācaraṃti || te bhuktvādivi vibhava surendratulyaṃ
gaccheyustribhuvana vaṃditasya geham
28.26-2
iti śrīmadadhikakṛṣṇaikādaśī paramāmāhātmyaṃ samāptam
Linked texts (3)
- Ṣaḍviṃśatyekādaśīmāhātmya — Sanskrit
- Vrataprakāśa — Viśvanātha 1711, Sanskrit
- Vrataprakasa (ed1884) — Sanskrit