Janmaprakarana 5
Janmaprakaraṇa 5
- Language
- Sanskrit
5.1
deśataḥ kālataścaiva avasthātaḥ svatonyataḥ
5.2
dravyato mānataśceti sadaiva sukhadāḥ smṛtāḥ
tathābhūtā śabdavaśāt prāptā duḥkhaṃ tadā patiḥ
5.27
pratikriyāṃ samārebhe navabhiśca pratikriyā
5.27-2
tatra prathamaṃ deśasyotkarṣa ucyate | pūrvaṃ śūrasenaḥ śātrughnanirmitāyāṃ mathurāyāṃ tatratyamānandamanubhūya nivāsaṃ kṛtavān | sa ca yadupatiḥ | yādavānāṃ prabhuḥ | tannāmnā jātānapi śūrasenān visṛjya mathurāmevāvasan ubhayān deśān bubhuje | anena yādavānāṃ mathurā svadeśa ityuktam
5.28
kālabhedenāpi sā mahatī jātetyāha rājadhānīti
rājadhānī tataḥ sābhūt sarvayādavabhūbhujām
mathurā bhagavān yatra nityaṃ sannihito hariḥ
5.4
deśakālādimadhyasthaḥ ṣaḍṅgatvaṃ ya āgataḥ
sonyatra sarvadeśeṣu śālagrāmādiṣu sthitaḥ
5.29
28
tasyāṃ tu karhicicchaurirvasudevaḥ kṛtodvahaḥ
devakyā sūryayā sārdhaṃ prayāṇe rathamāruhat
5.30
ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ svasuḥ priyacikīrṣayā
raśmīn hayānāṃ jagrāha raukmai rathaśatairvṛtaḥ
5.31
catuḥśataṃ pāribarhaṃ gajānāṃ hemamālinām
aśvānāmayutaṃ sārdhaṃ rathānāṃ ca triṣaṭśatam
5.32
dāsīnāṃ sukumārīṇāṃ dve śate samalaṃkṛte
duhitre devakaḥ prādāt yānerduhitṛvatsalaḥ
5.33
śāṅkhatūryamṛdaṅgāni nedurdundubhayaḥ samam
prayāṇaprakrame tāvadvaravadhvoḥ sumaṅgalam
5.34
pathi pragrahiṇaṃ kaṃsamābhāṣyāhāśarīravāk
asyāstvāmaṣṭamo garbho hantā yāṃ nayase'budha
5.35
ityuktaḥ sakhalaḥ pāpo bhojānāṃ kulapāṃsanaḥ
bhaginīṃ hantumārabdhaḥ khaḍgapāṇiḥ kacegrahīt
5.36
taṃ jugupsitakarmāṇaṃ nṛśaṃsaṃ nirapatrapam
vasudevo mahābhāga uvāca parisāntvayan
5.37
vasudeva uvāca—ślāghanīyaguṇaḥ śūrairbhavān bhojayaśaskaraḥ
sa kathaṃ bhaginīṃ hanyāt striyamudvāhaparvaṇi
5.38
mṛtyurjanmavatāṃ vīra dehena saha jāyate
adya vābdaśatānte vā mṛtyurvai prāṇināṃ dhruvaḥ
5.39
dehe pañcatvamāpanne dehī karmānugo vaśaḥ
dehāntaramanuprāpya prāktanaṃ tyajate vapuḥ
5.40
vrajaṃstiṣṭhan padaikena yathaivaikena gacchati
yathā tṛṇajalaukaivaṃ dehī karmagatiṃ gataḥ
5.41
svapne yathā paśyati dehamīdṛśaṃ manorathenābhiniviṣṭacetanaḥ
dṛṣṭaśrutābhyāṃ manasānucintayan prapadyate tat kimapi hyapasmṛtiḥ
5.42
yato yato dhāvati daivanoditaṃ mano vikārātmakamāpa paścasu
guṇeṣu māyāraciteṣu dehyasau prapadyamānaḥ saha tena jāyate
5.43
jyotiriyathaivodakapārthiveṣvadaḥ samīravegānugataṃ vibhāvyate
evaṃ svamāyāraciteṣvasau pumān guṇeṣu rāgānugato vimuhyati
5.44
tasmānna kasyacid drohamācaret sa tathāvidhaḥ
ātmanaḥ kṣemamanvicchan drogdhurvai parato bhayam
5.45
eṣā tavānujā bālā kṛpaṇā putrikopamā
hantuṃ nārhasi kalyāṇīmimāṃ tvaṃ dīnavatsalaḥ
5.46
śrīśuka uvāca
evaṃ sa sāmabhirbhedairbodhyamānopi dāruṇaḥ
na nyavartata kauravya puruṣādānuvrataḥ
5.47
nirbandhaṃ tasya taṃ jñātvā vicintyānakadundubhiḥ
prāptaṃ kālaṃ pratiñyodumidaṃ tatrānvapadyata
5.48
mṛtyurbuddhimatāpohyo yāvadbuddhibalodayam
yatsau na nivarteta nāparādho'sti dehinaḥ
5.49
pratyarghya mṛtyave putrān mocaye kṛpaṇāmimām
sutā me yadi jāyeran mṛtyurvā na mriyeta cet
5.50
viparyayo vā kiṃ na syādgatirdhāturduratyayā
upasthito nivarteta nivṛttaḥ punarāpatet
5.51
agneryathā dāruviyogayogayoradṛṣṭatonyanna nimittamasti
evaṃ hi jantorapi durvibhāvyaḥ śarīrasaṃyogaviyogahetuḥ
5.52
śuka uvāca
evaṃ vimṛśya taṃ pāpaṃ yāvadātmanidarśanam
pūjayāmāsa vai śaurirbahumānapurassaram
5.53
prasārya vadanāmbhojaṃ nṛśaṃsaṃ nirapatrapam
manasā dūyamānena prahasannidamabravīt
5.54
śrīvasudeva uvāca
na cāsyāste bhayaṃ saumya yaddhi tvāhāśarīravāk
putrān samarpayiṣyesyā yataste bhayamutthitam
5.55
śrīśuka uvāca
suhṛddhadhānnivṛte kaṃsastadvākyasāravit
vasudevopi taṃ prītaḥ praśasya prāviśadgṛham
5.56
atha kāla upāvṛtte devakī sarvadevatā
putrān prasuṣuve cāṣṭau kanyāṃ caivānuvatsaram
5.57
kīrtimantaṃ prathamajaṃ kaṃsāyānakadundubhiḥ
arpayāmāsa kṛcchreṇa sonṛtādativihvalaḥ
5.58
kiṃ dussahaṃ tu sādhūnāṃ? viduṣāṃ kimapekṣitam?
kimakāryaṃ kadaryāṇāṃ? dustyajaṃ kiṃ dhṛtātmanām?
5.59
dṛṣṭvā samatvaṃ tacchaureḥ satye caiva vyavasthitim
kaṃsastuṣṭamanā rājan prahasannidamabravīt
5.60
pratiyātu kumāro'yaṃ na hyasmādasti me bhayam
aṣṭamādyuvayorgarbhānmṛtyurme vihitaḥ kila
5.61
tatheti sutamādāya yayāvānakadundubhiḥ
nābhyanandata tadvākyamasato'vijitātmanaḥ
5.62
nandādyā ye vraje gopā yāścāmīṣāṃ ca yoṣitaḥ
vṛṣṇayo vasudevādyā devakyādyā yadustriyaḥ
5.63
sarve vai devatāprāyā ubhayorapi bhārata
jñātayo bandhusuhṛdo ye ca kaṃsamanuvratāḥ
5.64
etat kaṃsāya bhagavān śaśaṃsābhyetya nāradaḥ
bhūmerbhārāyamāṇānāṃ daityānāṃ ca vadhodyamam
5.65
ṛṣervinirgame kaṃso yadūn matvā surāniti
devakyā garbhasambhūtiṃ viṣṇuṃ ca svavadhaṃ prati
5.66
devakīṃ vasudevaṃ ca nigṛhya nigaḍairgehe
jātajātamahan putraṃ tayorajanaśaṅkayā
5.67
mātaraṃ pitaraṃ bhrātṝn sarvāṃśca suhṛdaḥ sakhīn
ghnanti hyasutṛpo lubdhā rājānaḥ prāyaśo bhuvi
5.68
ātmānamiha sañjātaṃ jānan prāg viṣṇunā hatam
mahāsuraṃ kālanemiṃ yadubhiḥ sa vyarudhyata
5.69
ugrasenaṃ ca pitaraṃ yadubhojāndhakādhipam
svayaṃ nigṛhya bubhuje śūrasenān mahābalaḥ
Commentaries (1)
- Subodhinī — Vallabha, Sanskrit
Linked texts (6)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Bhāgavatapurāṇa daśamaskandha — Sanskrit
- Toḍararāja — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Ṭoḍarānanda — Ṭoḍaramalla 1564, Sanskrit
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit