Pramāṇa · Search · About · API

Janmaprakarana 7

Janmaprakaraṇa 7

Language
Sanskrit

7.1

smaraṇena kriyāḥ pūrṇāścittāveśaśca tatra hi
jñānakriye yadā viṣṇustadā mokṣo na saṃśayaḥ

7.1-2

smaraṇena kriyāḥ pūrṇāścittāveśaśca tatra hi
jñānakriye yadā viṣṇustadā mokṣo na saṃśayaḥ

7.38

diṣṭyā haresyā bhavataḥ pado bhuvo bhāropanītastava janmaneśituḥ
diṣṭyāṅkitaistvatpadakaiḥ suśobhanairdrakṣyāma gāṃ dyāṃ ca tavānukampitām

7.39

natebhavasyeśabhavasya kāraṇaṃ vināvinodaṃ vata tarkayāmahe
bhavo nirodhaḥ sthitirapyavidyayā kṛtā yatastvayyabhavāśrayātmani

7.40

matsyāśvakacchapanṛsiṃhavarāhahaṃsarājanyavipravibudheṣu kṛtāvatāraḥ
tvaṃ pāsi nastribhuvanaṃ ca tathādhuneśa bhāraṃ bhuvo hara yadbhavatama vandanaṃ te

7.41

vāmanaḥ| taratamabhāvāt tritvam| matsyādśva uttamaḥ| aśvādapi kūrmaḥ| vāstavyatvāt
nṛsiṃhād varāhaḥ| bhūsyuddhārakahiraṇyākṣamārakatvāt| tatopi jñānaprado haṃso mahān
kṣatriyabrāhmaṇadeveṣu taratamabhāvaḥ spaṣṭaḥ| ebhirnavavidhairnavavidhā api rakṣitāḥ| idānīmekenaiva navavidhā rakṣaṇīyāḥ| ayameva bhagavān tattajjātyanukūlākārarūpeṣvavatāraṃ kṛtvā pāti
adhunā tatopyadhikaṃ vijñāpayanti| tvameteṣu pūrvaṃ kṛtāvatāro nosmān tribhuvanaṃ cakārāvṛ dharmādikamapi pāsi| tathādhunā he īśa| sarvasāmarthyarūpeṇāvatīrṇastathā| pūrvoktaṃ trayaṃ
devatrailokyadharmarakṣā bhūmerbhāranirākaraṇaṃ cādhikam| asyāpi loke vyavahāro yadūttameti
pratyupakāraste vandanam| namaskāra eva pratyupakāra ityarthaḥ
etānyeva bhagavato daśa rūpāṇi sarvapuruṣārthasādhakāni| atra dṛṣṭāntatvena matsyādyukterayaṃ bhāvaḥ| bhūbhārabhūtāsurarājanyahananārthaṃ hyavatāraḥ| evaṃ sati taiḥ saha yuddhaṃ sambhāvyate
tacca snehātiśayena bhaktaiḥ soḍhumaśakyam| ato "rūpaṃ cedaṃ pauruṣaṃ janma te mayyasā"vityādinā devakīvad brahmādayo māhātmyajñānavantopi bhaktatvena bhūbhāraharaṇe prakāraviśeṣaṃ prārthayanti| yāvat svaiśvaryādyaprākaṭyena nigūḍhatvenānyato vā śatruhananaṃ bhavati tāvan na
svayaṃ yuddhaṃ kāryamiti| tatra pralayābdhau satyavratādibhaktā rakṣaṇīyāḥ| evaṃ sati puruṣādirūpeṇa rakṣaṇe kriyamāṇe lokarītyā makarādibhayasambhāvanayā snehena bhaktānāṃ kleśaḥ
syāditi tadabhāvāya yena rūpeṇa jalasañcāraḥ sukhāvahastadrūpaṃ jagati hīnajātīyamapi
mātsyamaṅgīkṛtya rakṣitavāṃstathādhunoktarītyetiprārthanā| ata eva svaiśvaryādiviruddhamapi
yācakatvamaṅgīkṛtya bhīmena jarāsandhaṃ māritavān na tu svayam| hayagrīvo brahmaṇaḥ satre
prādurbhūtaḥ sannasurahananavedarakṣādikaṃ kṛtavān| ihāpi rājasūye prakaṭo brāhmaṇasammānanena
maryādāṃ sthāpayitvā vedaviruddhavādinaṃ caidyamanāyāsena māritavān| kacchapastu "meneṅkakaṇḍūyana"mityādivākyaiḥ sukhasādhanatvenaiva mandaraṃ dadhāra| tadvadihāpi vīryabalādhikyajabāhukaṇḍūśāntyarthameva yuddhaṃ kāryaṃ na tu pratibhaṭopasthitimātrataḥ| tadā tvanya eva preraṇīya
itiprārthanā| ata eva yatra yuddhaṃ kṛtaṃ tatra tathaiva kṛtamiti jñeyam| krīḍārthaṃ mṛgayāvat
ata eva "vikrīḍitaṃ tajjagadīśayoḥ para"mitivacanam| yathāmṛtadānārthameva mandaradhāraṇaṃ
tathehāpi svasvarūpāmṛtadānārthameva govardhanoddharaṇaṃ tena rakṣāṃ ca kṛtavān| nṛsiṃhastu
diṣṭyāmba te kukṣigataḥ paraḥ pumānaṃśena sākṣād bhagavān bhavāya naḥ
mābhūd bhaya bhojapatermumūrṣorgoptā yadūnāṃ bhavitā tavātmajaḥ

7.42

śrīśuka uvāca—ityabhiṣṭraya puruṣaṃ yadrūpamanindyathā
brahmeśānau purodhāya devāḥ pratiyayyurdivam

Commentaries (1)

Linked texts (4)