Kaumarakhanda 14
Kaumārakhaṇḍa 14
- Language
- Sanskrit
Contents
- 14.63 — 1 part
14.1
cha || || nārada uvāca || || atha te
daddaśuḥ pārtha saṃyamasthaṃ mahāmunim || kriyāyogasamāyuktaṃ tapomūrtimivaṃ yathā
14.2
jaṭāściṣavaṇasnānakapilāḥ śirasā tadā || dhārayantaṃ
lomaśākhyamājyasiktamivānalam
14.3
savyahaste tṛṇaughaṃ ca cchāyārthe viprasattamam || dakṣiṇe cākṣamālāṃ ca bibhrataṃ maitramārgagam
14.4
ahiṃsayanduruktādyaiḥ prāṇino bhūmicāriṇaḥ || yaḥ siddhimeti japyena sa maitro munirucyate
14.5
bakabhūpadvijolūkagṛdhrakūrmā vilokya ca
nemuḥ kalāpagrāme taṃ ciraṃtanataponidhim
14.6
svāgatāsanasatkāreṇāsunā te'ti satkṛtāḥ || yathocitaṃ pratītāstamāhuḥ kāryaṃ hṛdi sthitam
14.7
kūrma uvāca || || indradyumno'yamavanīpatiḥ satrijanāgraṇīḥ || kīrtilopānnirasto'yaṃ vedhasā nākapṛṣṭhataḥ
14.8
mārkaṃḍeyādibhiḥ prāpya kīrtyuddhāraṃ
ca sattama || nāyaṃ kāmayate svargaṃ punaḥpātādibhīṣaṇam
14.9
bhavatānugṛhīto'yamihecchati mahodayam || praṇodyastadayaṃ bhūpaḥ śiṣyaste bhagavanmayā
tvatsakāśamihānīto brūhi sādhvasya vāṃchitam
14.10
paropakaraṇaṃ nāma sādhūnāṃ vratamāhitam || viśeṣataḥ praṇodyānāṃ śiṣyavṛttimupeyuṣām
14.11
apraṇodyeṣu pāpeṣu sārdhaṃ proktamasaṃśayam || vidveṣaṃ maraṇaṃ cāpi kurute'nyatarasya ca
14.12
apramattaḥ praṇodyeṣu munireṣa prayacchati || tadeveti bhavānevaṃ
dharmaṃ vetti kuto vayam
14.13
lomaśa uvāca || || kūrma yuktamidaṃ sarvaṃ tvayābhihitamadya naḥ || dharmaśāstropanataṃ tatsmāritāḥ sma purātanam
14.14
brūhi rājansuviśrabdhaṃ sandehaṃ hṛdayasthitam || kaste kimabravīccheṣaṃ vakṣyāmyahaṃ na saṃśayaḥ
14.15
indradyumna uvāca
bhagavanprathamaḥ
praśnastāvadeva mamocyatām || śrīṣmakāle'pi madhyasthe ravau kiṃ na tavāśramaḥ
14.16
kuṭīmātro'pi yacchāyā tṛṇaiḥ śirasi pāṇigaiḥ
14.17
lomaśa uvāca || || martavyamastyavaśyaṃ ca kāya eṣa patiṣyati || kasyārthe kriyate gehamanityabhavamadhyagaiḥ
14.18
yasya mṛtyurbhave
nimitraṃ pītaṃ vā'mṛtamuttamam || tasyaitaducitaṃ vaktumidaṃ me śvo bhaviṣyati
14.19
idaṃ yugasahasreṣu bhaviṣyamabhavinham || tadpyadyatvamāpannaṃ kā kathā
maraṇāvadheḥ
14.20
kāraṇānugataṃ kāryamidaṃ śukrādabhūdvipuḥ || kathaṃ viśuddhimāyāti kṣālitāṃgāravaddda
14.21
tadasyāpi kṛte pāpaṃ śatruṣa
durganirjitāḥ || kathaṃkāraṃ na lajjante kurvāṇā nṛpasattama
14.22
tadbrahmaṇa ihotpannaḥ sikatādvayasambhavaḥ || nigamoktaṃ paṭhañchṛṇvannidaṃ jīviṣyate
katham
14.23
tathāpi vaiṣṇavī māyā mohayatyavivekinam || hṛdayasthaṃ na jānaṃti hyapi mṛtyuṃ śatāyuṣaḥ
14.24
dantāśvalāśvalā lakṣmīryauvanaṃ
jīvitaṃ nṛpa || calācalamatīvedaṃ dānamevaṃ gṛhaṃ nṛṇām
14.25
iti vijñāya saṃsāramasāraṃ ca calācalam || kasyārthe kriyate rājankuṭajādi
parigrahaḥ
14.26
indradyumna uvāca
cirāyurbhagavāneva śrūyate bhuvanatraye || tadarthamahamāyātastatkimevaṃ vacastava
14.27
lomaśa uvāca
pratikalpaṃ maccharīrādekaromaparikṣayaḥ || jāyate sarvanāśe ca mama bhāvi pramāpaṇam
14.28
paśya jānupradeśaṃ me dvyaṃgulaṃ romavarjitam || jātaṃ vapusta
dvibhemi martye sati kiṃ gṛhaiḥ
14.29
nārada uvāca
itthaṃ niśamya tadvākyaṃ sa prahasyātivismitaḥ || bhūpālastasya papraccha kāraṇaṃ tāha
śāyuṣaḥ
14.30
indradyumna uvāca
pṛcchāmi tvāmahaṃ brahmanyadāyuridamīdṛśam || tava dīrghaṃ prabhāvo'sau dānasya tapaso'thavā
14.31
lomaśa uvāca || || śṛṇu bhūpa pravakṣyāmi pūrvajanmasamudbhavām || śivadharmayutāṃ puṇyāṃ kathāṃ pāpapraṇāśanīm
14.32
ahamāsaṃ purā śūdro daridro
stīvabhūtale || bhramāmi vasudhāpṛṣṭhe kṣudhanāpīḍito bhṛśam
14.33
tato mayā mahalliṃgaṃ jālimadhyagataṃ tadā || madhyāhne'sya jalādhāro dṛṣṭścaivā
vidūrataḥ
14.34
tataḥ praviśya tadvāri pītvā snātvā ca śāṃbhavam || talliṃgaṃ snāpitaṃ pūjā vihitā kamalaiḥ śubhaiḥ
14.35
atha kṣutkṣāmakaṃṭho'haṃ
śrīkaṃṭhaṃ taṃ namasya ca || punaḥ pracalito mārge pramīto nṛpasattama
14.36
tato'haṃ brāhmaṇagṛhe jāto jātismaraḥ sutaḥ || snāpanācchivaliṃgasya
sakṛtkamalapūjanāt
14.37
smarannivalasitaṃ mithyā satyābhāsamidaṃ jagat || avidyāmayamityevaṃ jñātvā mūkatvamāsthitaḥ
14.38
tena vipreṇa
vārdhakye samārādhya maheśvaram || prāto'hamiti me nāma īśāna iti kalpitam
14.39
tataḥ sa vipro vātsalyādṛgadānsubahūnamama || cakāra
vyapaneṣyāmi mūkatvamiti niścayaḥ
14.40
maṃtravādānbahūnavaidyānupāyānaparānapi || pitrostathā mahāmāyāsaṃbaddhamanasostathā
14.41
nirīkṣya
mūḍhatāṃ hāsyamāsīnmanasi me tadā || tathā yauvanamāsādya niśi hitvā nijaṃ gṛham
14.42
saṃpūjya kamalaiḥ śaṃbhuṃ tataḥ śayanamabhyagām || tataḥ
pramīte pitari mūḍheṃityahamujjhitaḥ
14.43
saṃbaṃdhibhiḥ pratīto'tha phalāhāramavasthitaḥ || pratītaḥ pūjayāmīśamabjairbahuvidhaistathā
14.44
atha
varṣaśatasyāṃte varadaḥ śaśiśekharaḥ || pratyakṣo yācito dehi jarāmaraṇasaṃkṣayam
14.45
īśvara uvāca || || ajarāmaratā nāsti nāmarūpabhṛto
yataḥ || mamāpi dehapātaḥ syādvarṣaṃ kuru jīvite
14.46
iti śaṃbhorvacaḥ śrutvā mayā vṛtamidaṃ baddhā || kalpāṃte romapāto'stu maraṇaṃ sarvasaṃkṣaye
14.47
tatastava gaṇo bhūyāmiti me'bhīpsito varaḥ || tathetyuktā sa bhagavānharaścādarśanaṃ gataḥ
14.48
ahaṃ tapam̐siniṣṭhaśca tataḥ prabhṛti cābha
vam || brahmahatyādibhiḥ pāpairmucyate śivapūjanāt
14.49
brahmābjairitarairvāpi kamalairnātra saṃśayaḥ || evaṃ kuru mahārāja tvamapyāpsyasi vāṃchitam
14.50
harabhaktasya lokasya trilokyāṃ nāsti durlabham || bahiḥpravṛttiṃ saṃgṛhya jñānakarmendriyādi ca
14.51
layaḥ sadāśive nityamaṃtayoṃ
go'yamucyate || duṣkaratvāddhiyoṃgaṃ śiva eva svayaṃ jagau
14.52
paṃcabhiścārcanaṃ bhūtairviśiṣṭaphaladaṃ dhruvam || kleśakarmavipākādyairāśayaiścāpya
saṃyutam
14.53
īśānamārādhya japanpraṇavaṃ muktimāpnuyāt || sarvapāpakṣaye jāte śive bhavati bhāvanā
14.54
pāpopahatabuddhīnāṃ śive vārtāpi durlabhā
durlabhaṃ bhārate janma durlabhaṃ śivapūjanam
14.55
durlabhaṃ jāhnavīsnānaṃ śive bhaktiḥ sudurlabhā || durlabhaṃ brāhmaṇe dānaṃ durlabhaṃ vahnipūjanam
14.56
alpapuṇyaiśca duṣprāpaṃ puruṣottamapūjanam
14.57
lakṣeṇa dhanuṣāṃ yogastaddheṃna hutāśanaḥ || pātraṃ śatasahasreṇa revā rudraśca ṣaṣṭibhiḥ
14.58
itī
damuktamakhilaṃ mayā tava mahīpate || yathāyurabhavaddīrghaṃ samārādhya maheśvaram
14.59
na durlabhaṃ na duṣprāpaṃ na cāsādhyaṃ mahātmanām || śivabha
ktikṛtāṃ puṃsāṃ trilokyāmiti niścitam
14.60
naṃdīśvarasya tenaiva vapuṣā śivapūjanāt || siddhimālokya ko rājañchaṃkaraṃ na namasyati
14.16-2
śvetasya ca mahīpasya śrīkaṃṭhaṃ ca namasyataḥ || kālopi pralayaṃ yātaḥ kastamīśaṃ na pūjayet
14.62
yadicchayā viśvamidaṃ jāyate vyava
tiṣṭhate || tathā saṃlīyate cāṃte kastaṃ na śaraṇaṃ vrajet
14.63
etadrahasyamidameva nṛṇāṃ pradhānaṃ kartavyamatra śivapūjanameva bhūpa
yasyāṃtarāyapadavīmupayāṃti lokāḥ sadyo naraḥ śivanataḥ śivameti satyam
14.63.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe mahīprādurbhāve lomaśavṛttānte śivapūjanamāhātmyavarṇanaṃnāma dvādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (6)
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Śārṅgadharapaddhati — Śārṅgadhara, Sanskrit