Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarakhanda 18

Kaumārakhaṇḍa 18

Language
Sanskrit

Contents

18.1

cha || || tāraka uvāca || || rājyena budbudābhena strībhirakṣaiśca pānakaiḥ || mohito janma labdhvātra tyajate pauruṣaṃ naraḥ

18.2

janma tasya vṛthā sarvamākalpāṃtaṃ na saṃśayaḥ

18.3

mātāpitṛbhyāṃ na karoti kāmānbandhūnaśokānna karoti yo vā || kīrtiṃ hi vā nārjayate na
mānaṃ naraḥ sa jāto'pi mṛto'tra loke

18.4

tasmājjayāyāmarapuṃgavānāṃ trailokyalakṣmīharaṇāya śīghram || saṃyojyatāṃ me rathamaṣṭacakraṃ balaṃ ca me
durjayadaityacakram

18.5

dhvajaṃ ca me kāṃcanapaṭṭabandhaṃ chatraṃ ca me mauktikajālabaddham || adyāhamāsāṃ surakāminīnāṃ dhammillakāṃścāgrathitānkariṣye

18.6

yathā purā markaṭako jananyāstasyāśca satyena tu tārakaḥ syām

18.7

nārada uvāca || || tārakasya vacaḥ śrutvā trasanonāma
dānavaḥ || senānīrdaityarājasya tathā cake'vilaṃbitam

18.8

āhatya bherīṃ gambhīrāṃ daityānāhūya satvaraḥ || sajjaṃ cake rathaṃ daityo daityarājasya dhīmataḥ

18.9

garuḍānāṃ sahasreṇa garuḍopamitatviṣā || te hi putrāḥ suparṇasya saṃsthitā merukandare

18.10

vijitya daityarājena vāhanatve prakalpitāḥ
aṣṭāṣṭacakraḥ sarathaścaturyojanavistṛtaḥ

18.11

nānākrīḍāgṛhayuto gītavādyamanoharaḥ || gaṃdharvanagarākāraḥ saṃyuktaḥ pratyadṛśyata

18.12

ājagmustatra
daityāśca daśa caṃḍaparākramāḥ || koṭikoṭiparīvārā anye ca bahavo raṇe

18.13

teṣāmagresaro jambhaḥ kujambhonaṃtarastathā || mahiṣaḥ kuñjaro śeṣaḥ kālane
mirnimistathā

18.14

mathano jaṃbhakaḥ śumbho daityeṃdrā daśa nāyakāḥ || daityeṃdrā girivarṣmāṇaḥ saṃti caṃḍaparākramāḥ

18.15

nānāvidhapraharaṇā nānāśa
strāṣtrapāragāḥ || tārakasyābhavatketurbahurūpo mahābhayaḥ

18.16

kacicca rākṣaso ghoraḥ piśācadhvāṃkṣagṛdhrakaḥ || evaṃ bahuvidhākāraḥ sa ketuḥ pratyadṛśyata

18.17

ketunā makareṇāpi senānīryasano babhau || paiśācaṃ yatra vadanaṃ jaṃbhasyāsīdayasmayam

18.18

kharo vidhutalāṃgūlaḥ kujambhasyābhavaddhvaje
mahiṣasya ca gomāyuḥ kāṃto haimastathām̐ babhau

18.19

gṛdhro vai kuṃjarasyāsīnmeṣasyābhūcca rākṣasaḥ || kālanemirmahākālo nimerāsīnmahātimiḥ

18.20

rākṣasī mathanasyāpi dhvāṃkṣo'bhūjjaṃbhakasya ca || mahāvṛkaśca śumbhasya dhvajā evaṃvidhā babhuḥ

18.21

anekākāravinyāsādanyeṣāṃ ca dhvajā bhavan
śatena śīghravegānāṃ vyāghrāṇāṃ hemamālinām

18.22

grasanasya ratho yukto mahāmegharavo babhau || śatena cāpi siṃhānāṃ ratho jaṃbhasya yojitaḥ

18.23

kujaṃbhasya ratho yuktaḥ piśācavadanaiḥ kharaiḥ || tāvadbhirmahiṣasyoṣṭrairgajasya ca hayairyutaḥ

18.24

meṣasya dvīpibhirbhīmaiḥ kuñjaraiḥ kālaneminaḥ || parvataṃ vai samārūḍho niścitya vidhūtaṃ gajaiḥ

18.25

caturdaṃṣṭrairgaṃdhavadbhiścaturbhirmeghasannibhaiḥ || śatahastāyate kṛṣṇe turaṃge hemabhūṣaṇe

18.26

sitacāmarajālena śobhite puṣpadāmani || mathanonāma daityendraḥ pāśahasto vyarājata

18.27

kiṃkiṇīmālinaṃ coṣṭramārūḍho'bhūcca jaṃbhakaḥ || kālamuṃcaṃ mahāmeghamārūḍhaḥ śumbhadā navaḥ

18.28

anye ca dānavā vīrā nānāvāhanahetayaḥ || pracaṇḍacitravarmāṇaḥ kuṇḍaloṣṇīṣabhūṣitāḥ

18.29

nānāvidhottarāsaṃgā nānāmālyavibhūṣaṇāḥ || nānāsugaṃdhagaṃdhāḍhyā nānābaṃdiśatastutāḥ

18.30

nānāvādyaparisyaṃdasāśvesaramahārathāḥ || nānāśauryakathāsaktāstasminsainye mahārathāḥ

18.31

tadvalaṃ daityasiṃhasya bhīmarūpaṃ vyahaśyata || bhūmireṇusamāliṃgatturaṃgarathapattikam

18.32

sa ca daityeśvaraḥ kruddhaḥ samārūḍho mahāratham || daśabhiḥ śuśubhe daityairdeśabāhuriveśvaraḥ || jagaddhvaṃtuṃ pravṛtto vā pratasthe'sau surānprati

18.33

etasminnaṃtare vāyurdevadūtaḥ surālayam || hṛṣṭvā tadānavabalaṃ jagāmeṃdrasya śaṃsitum

18.34

sa gatvā tu sabhāṃ divyāṃ maheṃdrasya mahātmanaḥ || śaśaṃsa madhye devānāmidaṃ kāryamupasthitam

18.35

tacchutvā devarājaḥ sa nimīlitavilocanaḥ || bṛhaspatimuvācedaṃ vākyaṃ kāle mahāmatiḥ

18.36

indra uvāca
saṃprāto'tivimardo'yaṃ devānāṃ dānavaiḥ saha || kāryaṃ kimatra tadrūhi nītyupāyopabṛṃhitam

18.37

etacchutvā ca vacanaṃ maheṃdrasya girāṃpatiḥ || pratyuvāca mahābhāgo bṛhaspatirudāradhīḥ

18.38

bṛhaspatiruvāca
sāmapūrvaṃ smṛtā nītiścaturaṃgāmanīkinīm || jigīṣatāṃ suraśreṣṭha sthitireṣā sanātanī

18.39

sāma dānaṃ ca bhedaśca caturthoṃ daṃḍa eva ca || nītau kramātprayojyāśca deśakālaviśeṣataḥ

18.40

tatra sāma prayoktavyamāryeṣu guṇavatsu ca || dānaṃ lubdheṣu bhedaśca śaṃkiteṣviti niścayaḥ

18.41

daṇḍaścāpi prayoktavyo nityakālaṃ durātmasu || sāma daityeṣu naivāsti nirguṇatvādurātmasu

18.42

śriyā teṣāṃ ca kiṃ kāryaṃ samṛddhānāṃ tathāpi yat || jātidharmeṇa cābhedyā vidhāturapi te matāḥ

18.43

eko hyupāyo daṃḍo'tra bhavatāṃ yadi rocate
durjanaḥ sujanatvāya kalpate na kadācana

18.44

lālitaḥ pālito vāpi svasvabhāvaṃ na muṃcati || evaṃ me manyate buddhirbhavaṃto yadyacavasyatām

18.45

evamuktaḥ sahasrākṣa evamevetyuvāca ha || kartavyatāṃ ca saṃciṃtya provācāmarasaṃsadi

18.46

bahumānena me vācaṃ śṛṇudhvaṃ nākavāsinaḥ

18.47

bhavato yajñabhoktāraḥ satāmiṣṭāśca sāttvikāḥ || sve sve pade sthitā nityaṃ jagataḥ pālane ratāḥ

18.48

bhavatāṃ ca nimittena bādhaṃte dānaveśvarāḥ || teṣāṃ sāmādi naivāsti daṃḍa eva vidhīyatām

18.49

kriyatāṃ samare buddhiḥ sainyaṃ saṃyojyatāmiti || āvāhyaṃtāṃ ca śastrāṇi pūjyaṃtāṃ śastradevatāḥ

18.50

ityuktāḥ samanahyaṃta devānāṃ ye pradhānataḥ || vājināmayutenājau hemapaṭṭapariṣkṛtāḥ

18.51

vāhanāni vimānāni yojayaṃtu mamāmarāḥ || yamaṃ senāpatiṃ kṛtvā śīghraṃ niryāṃta devatāḥ

18.52

nānāścaryaguṇopetā durjayā devadānavaiḥ || ratho mātalinā yukto maheṃdrasyāpyahaśyata

18.53

yamo mahiṣamāsthāya senāgre samavartata || caṃḍakiṃkiṇivṛṃdena sarvataḥ parivāritaḥ

18.54

kalpakālojvalajvālāpūritāṃbaragocaraḥ
hutāśa uraṇārūḍhaḥ śaktihasto vyavasthitaḥ

18.55

pavano'kuśapāṇistu vistāritamahājavaḥ || mahāṝkṣaṃ samārūḍhaḥ senāgre samadṛśyata

18.56

bhujageṃdraṃ samārūḍho jaleśo bhagavānsvayam || mahāpāśadharo vīraḥ senāyāṃ samavartata

18.57

narayukte rathe divye dhanādhyakṣo vyacīcarat || mahāsiṃharavo yuddhe gadāhasto vyavasthitaḥ

18.58

rākṣaseśo'tha nirṛtirthe rakṣomukhairhayaiḥ || dhanvī rakṣogaṇavṛto mahārāvo vyadṛśyata

18.59

caṃdrādityāvaśvinau ca vasavaḥ sādhyadevatāḥ || viśvedevāśca rudrāśca sannaddhāstasthurāhave

18.60

hemapīṭhottarāsaṃgāścitravarmāyudhadhvajāḥ || gaṃdharvāḥ pratyadṛśyanta kṛtvā viśvāvasuṃ mukhe

18.61

tathā raktottarāsaṃgā nirmalāyovibhūṣaṇāḥ || gṛdhradhvajā adṛśyaṃta rākṣasā raktamūrdhajāḥ

18.62

tathā bhīmāśanikarāḥ kṛṣṇavastrā mahārathāḥ || yakṣāstatra vyadṛśyaṃta maṇibhadrādikoṭiśaḥ

18.63

tāmrolūkadhvajā raudrā dvīpicarmāṃbarāstathā || piśācāstatra rājaṃte mahāvegapuraḥsarāḥ

18.64

tathaiva śvetavasanāḥ sitapaṭṭapatākinaḥ || mattebhavāhanaprāyā kiṃnarāstasthurāhave

18.65

muktājāla pariṣkāro haṃso hārasamaprabhaḥ || keturjaladhināthasya saumyarūpo vyarājata

18.66

paṃcarāgamahāratnaviṭaṃko dhanadasya ca || dhvajaḥ samutthito bhāti yātukāma ivāṃbaram

18.67

kāṣrṇalohamayo dhvāṃkṣo yamasyābhūnmahādhvajaḥ || rākṣaseśasya vadanaṃ pretasya dhvaja ābabhau

18.68

hemasiṃhadhvajo devau caṃdrārkāvamitadyutī || kuṃbhena citravarṇena keturāśvinayorabhūt

18.69

mātaṃgo hemaracitaścitraratnapariṣkṛtaḥ || dhvajaḥ śatakratorāsītsitacāmarasaṃsthitaḥ

18.70

anyeṣāṃ ca dhvajāstatra nānārūpā babhūvuraṇe || sanāgayakṣagaṃdharvamahoraganiśācarā

18.71

senā sā devarājasya durjayā pratya
dṛśyata || koṭayastāśvayaściśatrānādevanikāyinām

18.72

haimācalābhe sitakarṇacāmare suvarṇapadmāmalasundarasraji || kṛtābhirāmojvalakuṃkumāṃkure
kapolanīlāvivimuktarāve

18.73

śritastadairāvaṇanāmakuṃjare mahābalaścitraviśeṣitāṃbaraḥ || viśālavatrāṃgavitānabhūṣitaḥ prakīrṇakeyūrabhujāgrayamaṃ
ḍalaḥ

18.74

sahasrahagbaṃdisahasrasaṃstutatriviṣṭape'śobhata pākaśāsanaḥ

18.74.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe tārakāsuradevendrayuddhopakramavarṇanaṃnāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (9)