Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarakhanda 22

Kaumārakhaṇḍa 22

Language
Sanskrit

Contents

22.1

cha || nārada uvāca || taṃ dṛṣṭvā
dānavāḥ sarve kruddhāḥ svaiḥ svairbalairvṛtāḥ || saraghā iva mākṣikaṃ rurudhuḥ sarvatastataḥ

22.2

parvatābhe gaje bhīme madasrāvaṇi durdame || sitacitrapatāke
tu prabhinnakaraṭāmukhe

22.3

svarṇavarṇāṃcite yadvange dāvāgnisaṃvṛte || āruhyājau nimirdaityo hariṃ pratyayau balī

22.4

tasyāsandānavā
raudrā gajasya parirakṣiṇaḥ || saptaviṃśatikoṭyaśca kirīṭakavacojvalāḥ

22.5

aśvamāruhya śailābhaṃ mathano harimādravat || paṃcayojanapragīva
muṣṭimāsthāya jaṃbhakaḥ

22.6

śumbho meṣaṃ samāruhyānnatrajadvādaśayojanam || apare dānavendrāśca yattā nānāmrapāṇayaḥ

22.7

ājagamuḥ samare kruddhā
viṣṇumakṣiṣṭakāriṇam || parigheṇa nimirdetyo mathano mudgareṇa ca

22.8

śumbhaḥ śūlena tīkṣṇena prāsena yasanastathā || cakreṇa kathanaḥ kruddho jaṃbhaḥ
śaktyā mahāraṇe

22.9

jaghnurnārāyaṇaṃ śeṣā viśikhairmarmabhedibhiḥ || tānyastrāṇi prayuktāni viviśuḥ puruṣottamam

22.10

upadeśā guroryadvatsacchidhyaṃ
bahudheritāḥ || tataḥ kruddho harirgṛhya dhanurbāṇāṃśca puṣkalān

22.11

mamarda daityasenāṃ tadvarmamarthavaco yathā || nimi vivyādha viṃśatyā bāṇairanalavat
rcaseḥ

22.12

mathanaṃ daśabhiścaiva śumbhaṃ paṃcabhireva ca || śatena mahiṣaṃ kruddho vivyādhorasi mādhavaḥ

22.13

jaṃbhaṃ dvādaśabhistīkṣṇaiḥ sarvāścaikaika
śoḍaśabhiḥ || tasya tadlāghavaṃ dṛṣṭvā dānavāḥ krodhamūrcchitāḥ

22.14

cakrurgāḍhataraṃ yatnamāvṛṇvānā hariṃ śaraiḥ || cicchedātha dhanurjyāṃ ca nimirmeṇḍena
dānavaḥ

22.15

hastāccāpaṃ ca saṃraṃbhācchiccheda mahiṣāsuraḥ || pīḍayāmāsa garuḍaṃ jaṃbho bāṇāyutaistribhiḥ

22.16

bhujāvasya ca vivyādha śumbho
bāṇāyutena vai || tato vismitacittastu gadāṃ jagrāha mādhavaḥ

22.17

tāṃ prāhiṇotsa vegena mathanāya mahāhave || tāmaprāptāṃ nimirbāṇairmuśalābhaiḥ
sahasraśaḥ

22.18

āhatya pātayāmāsa vinadankālameghavat || tato'ntarikṣe hāheti bhūtānāṃ jajñire kathāḥ

22.19

naitadasti balaṃ vyaktaṃ yannāśī
ryata sā gadā || tāṃ hariḥ patitāṃ dṛṣṭvā asthāne prārthanāmiva

22.20

jagrāha mudgaraṃ ghoraṃ divyaratnapariṣkṛtam || taṃ mumocātivegena nimimuddiśya dāna
vam

22.21

tamāyāṃtaṃ viyatyeva trayo daityā hyavārayan || gadayā jaṃbhadaityastu yasanaḥ paṭṭiśena tu

22.22

śaktyā ca mahiṣo daityo vinadanto mahāravam || nirākṛtaṃ tamālokya durjanaiḥ sujanaṃ yathā

22.23

jagrāha śaktimugrogrāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām || jaṃbhāya tāṃ samuddiśya prāhiṇoddīptapaṇe
raṇe

22.24

tāmāyāntīmathālokya jaṃbho'nyasya rathāttvarāt || āplutya līlayā gṛhankāminīṃ kāmuko yathā

22.25

tayaiva garuḍaṃ mūrdhni jaghne sa
prahasanbalī || tato bhūyo rathaṃ prāpya dhanurgṛhyābhyayojayat

22.26

vicetāścābhavadyuddhe garuḍaḥ śaktipīḍitaḥ || tataḥ prahasya taṃ viṣṇuḥ sādhusādhiti
bhārata

22.27

karasparśena kṛtavānvimohaṃ vinatātmajam || samāśvāsya ca taṃ vāgbhiḥ śaktiṃ dṛṣṭvā ca niṣphalām

22.28

kubhāryasya yathā puṃsaḥ sarva
syāccintitaṃ vṛthā || haḍhasāramahāmaurvīmanyāṃ saṃyojayattataḥ

22.29

kṛtvā ca talanirghoṣaṃ raudramastraṃ mumoca saḥ ||tato'stratejasā sarvamākāśaṃ naiva dṛśyate

22.30

bhūmirdiśaśca vidiśo bāṇajālamayā babhuḥ || dṛṣṭvā tadastramāhātmyaṃ senānīryasano'suraḥ

22.31

brāhmamastraṃ cakārāśu sarvāstravinivāraṇam
tena tatpraśamaṃ yātaṃ raudrāstraṃ lokabhīṣaṇam

22.32

astre pratihate tasminviṣṇurdānavasūdanaḥ || kāladaṃḍāstramakarotsarvalokabhayaṃkaram

22.33

saṃdhīyamānestre tasminmārutaḥ paruṣo vavau || cakaṃpe ca mahī devī bhinnāścāṃbudhayo'bhavan

22.34

tadastramugraṃ dṛṣṭvā tu dānavā yuddhadurmadāḥ || cakrurastrāṇi
divyāni nānārūpāṇi saṃyuge

22.35

nārāyaṇāstraṃ yasanastu cakre tvāṣṭraṃ nimiścāstravaraṃ mumoca || aiṣīkamastraṃ ca cakāra jaṃbho yuddhasya daṇḍāstra
nivāraṇāya

22.36

yāvacca saṃdhānavaśaṃ prayāṃti nārāyaṇādīni nivāraṇāya || tāvatkṣaṇenaiva jaghāna koṭīṃdaityeśvarāṇāṃ kila kāladaṃḍaḥ

22.37

anaṃtaraṃ śāṃtabhayaṃ tadastraṃ daityāstrayogena ca kāladaṇḍam || śāṃtaṃ tadālokya hariḥ svamastraṃ kopena kālānalatulyamūrtiḥ

22.38

jagrāha cakraṃ tapanā
yutaprabhamugrāramātmānamiva dvitīyam || cikṣepa senāpataye jvalaṃtaṃ caturbhujaḥ saṃyati saṃpragṛhya

22.39

tadāvrajaccakramatho vilokya sarvātmanā daitya
varāḥ svavīryāt || nāśaknuvanvārayituṃ pracaṃḍaṃ daivaṃ yathā pūrvamivopapannam

22.40

tadapratarkyaṃ navahetitulyaṃ cakraṃ papāta grasanasya kaṇṭhe || tadraktadhārā
ruṇaghoranābhi jagāma bhūyo'pi karaṃ murāreḥ

22.41

cakrāhataḥ saṃyati dānavaśca papāta bhūmau pramamāra cāpi || daityāśca śeṣā bhṛśaśokamāpuḥ krodhaṃ ca
kecitpipiṣurbhujāṃśca

22.42

tato vinihate daitye grasane balanāyake || nirmaryādamayudhyaṃta hariṇā saha dānavāḥ

22.43

paṭṭiśairmuśalaiḥ prāsairga
dābhiḥ kaṇapairapi || tīkṣṇānaiśca nārācaiścaikaiḥ śaktibhireva ca

22.44

tadastrajālaṃ tairmuktaṃ laghvalakṣo janārdanaḥ || ekaikaṃ śatadhā cakre bāṇairagni
śikhopamaiḥ

22.45

jaghāna teṣāṃ saṃkruddhaḥ koṭikoṭiṃ janārdanaḥ || tataste sahasā bhūtvā nyapatankeśavopari

22.46

garuḍaṃ jagṛhuḥ kecitpādayoḥ
śataśo'surāḥ || lalaṃbire ca pakṣābhyāṃ mukhe cānye lalaṃbire

22.47

keśavasyāpi dhanuṣi bhujayoḥ śīrṣa eva ca || lalaṃbire mahādaityā ninadaṃto
muhurmuhuḥ

22.48

tadadbhutaṃ mahadṛṣṭvā siddhacāraṇavārtikāḥ || hāheti mumucurnādamaṃbare cāstuvanharim

22.49

tato harirvinirdhūya pātayāmāsa
tānbhuvi || yathā prabuddhaḥ puruṣo doṣānsaṃsārasaṃbhavān

22.50

vikośaṃ ca tataḥ kṛtvā naṃdakaṃ khaḍgamuttamam || carma cāpyamalaṃ viṣṇuḥ padātistāna
dhāvata

22.51

tato muhūrtamātreṇa padmāni daśa keśavaḥ || cakarta mārge bahubhirvicarandaityasattamān

22.62

tato nimiprabhṛtayo vindhyāsurasa
ttamāḥ || adhāvaṃta maheṣvāsāḥ keśavaṃ pāṃdacāriṇam

22.63

garutmāṃścābhyayāccūrṇamāruroha ca taṃ hāriḥ || uvāca ca garutmaṃtaṃ tasmiṃśca tumule raṇe

22.64

aśrāṃto yadi tākṣryāsi mathanaṃ prati tadvaja || śrāṃtaśceñca muhūrtaṃ tvaṃ raṇādapasṛto bhava

22.65

tākṣyaṃ uvāca || || na me śramo'sti
lokeśa kiṃcitsaṃsmarataśca me || yanme sutānvāhanatve kalpayāmāsa tārakaḥ

22.66

iti bruvanraṇe daityaṃ mathanaṃ prati so'gamat || daityastvabhimukhaṃ dṛṣṭvā
śaṃkhacakragadādharam

22.67

jaghāna bhiṃḍipālena śitadhāreṇa vakṣasi || taṃ prahāramaciṃtyaiva viṣṇustasminmahāhave

22.68

jaghāna paṃcabhirbāṇairgirī
drasyāpi bhedakaiḥ || ākarṇakṛṣṭairdaśabhiḥ punarviddhaḥ stanāṃtare

22.69

vicetano muhūrtātsa saṃstabhya mathanaḥ punaḥ || gṛhītvā parighaṃ
mūrdhni janārdanamatāḍayat

22.60

viṣṇustena prahāreṇa kiṃcidāghūrṇito'bhavat || tataḥ kopavivṛttākṣo gadāṃ jagrāha mādhavaḥ

22.61

tayā saṃtāḍayāmāsa mathanaṃ hṛdaye dṛḍham || sa papāta tathā bhūmau cūrṇitāṃgo mamāra ca

22.62-2

tasminnipatite bhūmau mathane
mathite bhṛśam || avasādaṃ yayurdaityāḥ sarve te yuddhamaṇḍale

22.63-2

tatasteṣu viṣaṇṇeṣu dānaveṣvatimāniṣu || cukopa raktanayano mahiṣo
dānaveśvaraḥ

22.64-2

pratyudyayau hariṃ raudraḥ svabāhubalamāśritaḥ || tīkṣṇadhāreṇa śūlena mahiṣo harimardayan

22.65-2

śaktyā ca garuḍaṃ
vīro hṛdaye'bhyahanaddṛḍham || tato vigṛtya vadanaṃ mahācalaguhānibham

22.66-2

grastumaicchadraṇe daityaḥ sagarutmaṃtamacyutam || athācyuto'pi
vijñāya dānavasya cikīrṣitam

22.67-2

vadanaṃ pūrayāmāsa divyairastrairmahābalaḥ || sa tairbāṇairabhihato mahiṣo'calasaṃnibhaḥ

22.68-2

parivartitakāyārdhaḥ
papātātha mamāra ca || mahiṣaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jīvayitvā punarhariḥ

22.69-2

mahiṣaṃ prāha mattastvaṃ vadhaṃ nārhasi dānava || yoṣiddhyaḥ puroktastvaṃ sākṣā
tkamalayoninā

22.70

uttiṣṭha gaccha manmukto drutamasmānmahāraṇāt || ityukto hariṇā tasmādeśādapagato'suraḥ

22.71

tasminparāṅmukhe daitye
mahiṣe śuṃbhadānavaḥ || saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāṭopo bhrukuṭīkuṭilānanaḥ

22.72

nirmathya pāṇinā pāṇiṃ dhanurādāya bhairavam || sajjīkṛtya mahāghorānmumoca
śataśaḥ śarān

22.73

sa citrayodhī dṛḍhamuṣṭipātastataśca viṣṇuṃ garuḍaṃ ca daityaḥ || bāṇairjvaladbhiḥ śikhānikāśaiḥ kṣiptairasaṃkhyaiḥ pratighātahīnaiḥ

22.74

viṣṇuśca daityeṃdraśarārdito bhṛśaṃ bhuśuṃḍimādāya kṛtāṃtatulyām || tayā mukhaṃ cāsya pipeṣa saṃkhye śuṃbhasya jaṃghuṃ ca dharādharābham

22.75

tatastribhiḥ
śuṃbhabhujaṃ dvipaṣṭacā sūtasya śīrṣaṃ daśabhiśca ketum || viṣṇurvikṛṣṭaiḥ śravaṇāvasānaṃ daityasya bāṇairjvalanārkavarṇaiḥ

22.76

sa taiśca viddho vyathito
babhūva daityeśvaro vistṛtaśṛṅgitāttaḥ || tato'sya kiṃciccalitasya dhairyāduvāca śaṃkhābjaśārṅgapāṇiḥ

22.77

yoṣitsuvadhyo'si raṇaṃ vimuṃca śubhā
śubha svalpatarairahobhiḥ || matto'si tvaṃ na vṛthaiva mūḍha tato'payātaḥ sa ca śuṃbhadānavaḥ

22.78

jambho'tha tadvipramukhānniśamya jagarja cocaiḥ kṛtasiṃha
nādaḥ || provāca vākyaṃ ca salīlamājau mahāṭṭahāsena jagaddhikaṃpya

22.79

kimebhiste jalāvāsa daityairhīnaparākramaiḥ || māmāsādya dhude'smi
nyadi te pauruṣaṃ kvacit

22.80

yatte pūrvaṃ hatā daityā hiraṇyākṣamukhāḥ kila || jaṃbhastadābhavanneva paśya māmadya saṃsthitam

22.81

paśya tālapratī
kāśau bhujāvetau hare mama || vakṣo vā vajrakaṭhinaṃ mayi prahara tatsukham

22.82

ityuktaḥ keśavastena sūkkiṇī saṃlihanniṣā || mumoca parivaṃcoraṃ
girīṇāmapi dāraṇam

22.83

tatastasyāpyanupadaṃ kālāyasamayaṃ hṛdam || mumoca mudgaraṃ viṣṇurdvitīyaṃ parvataṃ yathā

22.84

tadāyudhadvayaṃ dṛṣṭvā jaṃbho
nyasya rathe dhanuḥ || āplutya parivaṃ gṛhya garuḍaṃ tena jambhivān

22.85

dvitīyaṃ mudgaraṃ cātha gṛhītvā vinadanraṇe || sarvaprāṇena goviṃdaṃ tena mūrdhi
jaghāna saḥ

22.86

tābhyāṃ cātiprahārābhyāmubhau garuḍakeśavau || mohāviṣṭau vicetaskau mṛtakalpāvivāsatām

22.87

taddṛṣṭaṃ mahaddṛṣṭvā jagarju
daityasattamāḥ || naitānharṣamadodbhūtānidaṃ sehe jagattadā

22.88

siṃhanādaistalonnādairdhanurnādaiśca bāṇajaiḥ || jaṃbhaṃ te harṣayāmāsurvāsāṃsyādudhuvuśca te

22.89

śaṃkhāṃśca pūrayāmāsuścikṣipurdevatā bhṛśam

22.90

saṃjñāmavāpyātha mahāraṇe hariḥ savainateyaḥ paribhya jaṃbham || parāṅmukhaḥ saṃyugādapradhṛṣyālpalāyanaṃ vega
paraścakāra

22.90.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe daityaiḥ saha viṣṇoryuddhavarṇananāma viṃśo dhyāyaḥ

Linked texts (7)