Kaumarakhanda 22
Kaumārakhaṇḍa 22
- Language
- Sanskrit
Contents
- 22.90 — 1 part
22.1
cha || nārada uvāca || taṃ dṛṣṭvā
dānavāḥ sarve kruddhāḥ svaiḥ svairbalairvṛtāḥ || saraghā iva mākṣikaṃ rurudhuḥ sarvatastataḥ
22.2
parvatābhe gaje bhīme madasrāvaṇi durdame || sitacitrapatāke
tu prabhinnakaraṭāmukhe
22.3
svarṇavarṇāṃcite yadvange dāvāgnisaṃvṛte || āruhyājau nimirdaityo hariṃ pratyayau balī
22.4
tasyāsandānavā
raudrā gajasya parirakṣiṇaḥ || saptaviṃśatikoṭyaśca kirīṭakavacojvalāḥ
22.5
aśvamāruhya śailābhaṃ mathano harimādravat || paṃcayojanapragīva
muṣṭimāsthāya jaṃbhakaḥ
22.6
śumbho meṣaṃ samāruhyānnatrajadvādaśayojanam || apare dānavendrāśca yattā nānāmrapāṇayaḥ
22.7
ājagamuḥ samare kruddhā
viṣṇumakṣiṣṭakāriṇam || parigheṇa nimirdetyo mathano mudgareṇa ca
22.8
śumbhaḥ śūlena tīkṣṇena prāsena yasanastathā || cakreṇa kathanaḥ kruddho jaṃbhaḥ
śaktyā mahāraṇe
22.9
jaghnurnārāyaṇaṃ śeṣā viśikhairmarmabhedibhiḥ || tānyastrāṇi prayuktāni viviśuḥ puruṣottamam
22.10
upadeśā guroryadvatsacchidhyaṃ
bahudheritāḥ || tataḥ kruddho harirgṛhya dhanurbāṇāṃśca puṣkalān
22.11
mamarda daityasenāṃ tadvarmamarthavaco yathā || nimi vivyādha viṃśatyā bāṇairanalavat
rcaseḥ
22.12
mathanaṃ daśabhiścaiva śumbhaṃ paṃcabhireva ca || śatena mahiṣaṃ kruddho vivyādhorasi mādhavaḥ
22.13
jaṃbhaṃ dvādaśabhistīkṣṇaiḥ sarvāścaikaika
śoḍaśabhiḥ || tasya tadlāghavaṃ dṛṣṭvā dānavāḥ krodhamūrcchitāḥ
22.14
cakrurgāḍhataraṃ yatnamāvṛṇvānā hariṃ śaraiḥ || cicchedātha dhanurjyāṃ ca nimirmeṇḍena
dānavaḥ
22.15
hastāccāpaṃ ca saṃraṃbhācchiccheda mahiṣāsuraḥ || pīḍayāmāsa garuḍaṃ jaṃbho bāṇāyutaistribhiḥ
22.16
bhujāvasya ca vivyādha śumbho
bāṇāyutena vai || tato vismitacittastu gadāṃ jagrāha mādhavaḥ
22.17
tāṃ prāhiṇotsa vegena mathanāya mahāhave || tāmaprāptāṃ nimirbāṇairmuśalābhaiḥ
sahasraśaḥ
22.18
āhatya pātayāmāsa vinadankālameghavat || tato'ntarikṣe hāheti bhūtānāṃ jajñire kathāḥ
22.19
naitadasti balaṃ vyaktaṃ yannāśī
ryata sā gadā || tāṃ hariḥ patitāṃ dṛṣṭvā asthāne prārthanāmiva
22.20
jagrāha mudgaraṃ ghoraṃ divyaratnapariṣkṛtam || taṃ mumocātivegena nimimuddiśya dāna
vam
22.21
tamāyāṃtaṃ viyatyeva trayo daityā hyavārayan || gadayā jaṃbhadaityastu yasanaḥ paṭṭiśena tu
22.22
śaktyā ca mahiṣo daityo vinadanto mahāravam || nirākṛtaṃ tamālokya durjanaiḥ sujanaṃ yathā
22.23
jagrāha śaktimugrogrāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām || jaṃbhāya tāṃ samuddiśya prāhiṇoddīptapaṇe
raṇe
22.24
tāmāyāntīmathālokya jaṃbho'nyasya rathāttvarāt || āplutya līlayā gṛhankāminīṃ kāmuko yathā
22.25
tayaiva garuḍaṃ mūrdhni jaghne sa
prahasanbalī || tato bhūyo rathaṃ prāpya dhanurgṛhyābhyayojayat
22.26
vicetāścābhavadyuddhe garuḍaḥ śaktipīḍitaḥ || tataḥ prahasya taṃ viṣṇuḥ sādhusādhiti
bhārata
22.27
karasparśena kṛtavānvimohaṃ vinatātmajam || samāśvāsya ca taṃ vāgbhiḥ śaktiṃ dṛṣṭvā ca niṣphalām
22.28
kubhāryasya yathā puṃsaḥ sarva
syāccintitaṃ vṛthā || haḍhasāramahāmaurvīmanyāṃ saṃyojayattataḥ
22.29
kṛtvā ca talanirghoṣaṃ raudramastraṃ mumoca saḥ ||tato'stratejasā sarvamākāśaṃ naiva dṛśyate
22.30
bhūmirdiśaśca vidiśo bāṇajālamayā babhuḥ || dṛṣṭvā tadastramāhātmyaṃ senānīryasano'suraḥ
22.31
brāhmamastraṃ cakārāśu sarvāstravinivāraṇam
tena tatpraśamaṃ yātaṃ raudrāstraṃ lokabhīṣaṇam
22.32
astre pratihate tasminviṣṇurdānavasūdanaḥ || kāladaṃḍāstramakarotsarvalokabhayaṃkaram
22.33
saṃdhīyamānestre tasminmārutaḥ paruṣo vavau || cakaṃpe ca mahī devī bhinnāścāṃbudhayo'bhavan
22.34
tadastramugraṃ dṛṣṭvā tu dānavā yuddhadurmadāḥ || cakrurastrāṇi
divyāni nānārūpāṇi saṃyuge
22.35
nārāyaṇāstraṃ yasanastu cakre tvāṣṭraṃ nimiścāstravaraṃ mumoca || aiṣīkamastraṃ ca cakāra jaṃbho yuddhasya daṇḍāstra
nivāraṇāya
22.36
yāvacca saṃdhānavaśaṃ prayāṃti nārāyaṇādīni nivāraṇāya || tāvatkṣaṇenaiva jaghāna koṭīṃdaityeśvarāṇāṃ kila kāladaṃḍaḥ
22.37
anaṃtaraṃ śāṃtabhayaṃ tadastraṃ daityāstrayogena ca kāladaṇḍam || śāṃtaṃ tadālokya hariḥ svamastraṃ kopena kālānalatulyamūrtiḥ
22.38
jagrāha cakraṃ tapanā
yutaprabhamugrāramātmānamiva dvitīyam || cikṣepa senāpataye jvalaṃtaṃ caturbhujaḥ saṃyati saṃpragṛhya
22.39
tadāvrajaccakramatho vilokya sarvātmanā daitya
varāḥ svavīryāt || nāśaknuvanvārayituṃ pracaṃḍaṃ daivaṃ yathā pūrvamivopapannam
22.40
tadapratarkyaṃ navahetitulyaṃ cakraṃ papāta grasanasya kaṇṭhe || tadraktadhārā
ruṇaghoranābhi jagāma bhūyo'pi karaṃ murāreḥ
22.41
cakrāhataḥ saṃyati dānavaśca papāta bhūmau pramamāra cāpi || daityāśca śeṣā bhṛśaśokamāpuḥ krodhaṃ ca
kecitpipiṣurbhujāṃśca
22.42
tato vinihate daitye grasane balanāyake || nirmaryādamayudhyaṃta hariṇā saha dānavāḥ
22.43
paṭṭiśairmuśalaiḥ prāsairga
dābhiḥ kaṇapairapi || tīkṣṇānaiśca nārācaiścaikaiḥ śaktibhireva ca
22.44
tadastrajālaṃ tairmuktaṃ laghvalakṣo janārdanaḥ || ekaikaṃ śatadhā cakre bāṇairagni
śikhopamaiḥ
22.45
jaghāna teṣāṃ saṃkruddhaḥ koṭikoṭiṃ janārdanaḥ || tataste sahasā bhūtvā nyapatankeśavopari
22.46
garuḍaṃ jagṛhuḥ kecitpādayoḥ
śataśo'surāḥ || lalaṃbire ca pakṣābhyāṃ mukhe cānye lalaṃbire
22.47
keśavasyāpi dhanuṣi bhujayoḥ śīrṣa eva ca || lalaṃbire mahādaityā ninadaṃto
muhurmuhuḥ
22.48
tadadbhutaṃ mahadṛṣṭvā siddhacāraṇavārtikāḥ || hāheti mumucurnādamaṃbare cāstuvanharim
22.49
tato harirvinirdhūya pātayāmāsa
tānbhuvi || yathā prabuddhaḥ puruṣo doṣānsaṃsārasaṃbhavān
22.50
vikośaṃ ca tataḥ kṛtvā naṃdakaṃ khaḍgamuttamam || carma cāpyamalaṃ viṣṇuḥ padātistāna
dhāvata
22.51
tato muhūrtamātreṇa padmāni daśa keśavaḥ || cakarta mārge bahubhirvicarandaityasattamān
22.62
tato nimiprabhṛtayo vindhyāsurasa
ttamāḥ || adhāvaṃta maheṣvāsāḥ keśavaṃ pāṃdacāriṇam
22.63
garutmāṃścābhyayāccūrṇamāruroha ca taṃ hāriḥ || uvāca ca garutmaṃtaṃ tasmiṃśca tumule raṇe
22.64
aśrāṃto yadi tākṣryāsi mathanaṃ prati tadvaja || śrāṃtaśceñca muhūrtaṃ tvaṃ raṇādapasṛto bhava
22.65
tākṣyaṃ uvāca || || na me śramo'sti
lokeśa kiṃcitsaṃsmarataśca me || yanme sutānvāhanatve kalpayāmāsa tārakaḥ
22.66
iti bruvanraṇe daityaṃ mathanaṃ prati so'gamat || daityastvabhimukhaṃ dṛṣṭvā
śaṃkhacakragadādharam
22.67
jaghāna bhiṃḍipālena śitadhāreṇa vakṣasi || taṃ prahāramaciṃtyaiva viṣṇustasminmahāhave
22.68
jaghāna paṃcabhirbāṇairgirī
drasyāpi bhedakaiḥ || ākarṇakṛṣṭairdaśabhiḥ punarviddhaḥ stanāṃtare
22.69
vicetano muhūrtātsa saṃstabhya mathanaḥ punaḥ || gṛhītvā parighaṃ
mūrdhni janārdanamatāḍayat
22.60
viṣṇustena prahāreṇa kiṃcidāghūrṇito'bhavat || tataḥ kopavivṛttākṣo gadāṃ jagrāha mādhavaḥ
22.61
tayā saṃtāḍayāmāsa mathanaṃ hṛdaye dṛḍham || sa papāta tathā bhūmau cūrṇitāṃgo mamāra ca
22.62-2
tasminnipatite bhūmau mathane
mathite bhṛśam || avasādaṃ yayurdaityāḥ sarve te yuddhamaṇḍale
22.63-2
tatasteṣu viṣaṇṇeṣu dānaveṣvatimāniṣu || cukopa raktanayano mahiṣo
dānaveśvaraḥ
22.64-2
pratyudyayau hariṃ raudraḥ svabāhubalamāśritaḥ || tīkṣṇadhāreṇa śūlena mahiṣo harimardayan
22.65-2
śaktyā ca garuḍaṃ
vīro hṛdaye'bhyahanaddṛḍham || tato vigṛtya vadanaṃ mahācalaguhānibham
22.66-2
grastumaicchadraṇe daityaḥ sagarutmaṃtamacyutam || athācyuto'pi
vijñāya dānavasya cikīrṣitam
22.67-2
vadanaṃ pūrayāmāsa divyairastrairmahābalaḥ || sa tairbāṇairabhihato mahiṣo'calasaṃnibhaḥ
22.68-2
parivartitakāyārdhaḥ
papātātha mamāra ca || mahiṣaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jīvayitvā punarhariḥ
22.69-2
mahiṣaṃ prāha mattastvaṃ vadhaṃ nārhasi dānava || yoṣiddhyaḥ puroktastvaṃ sākṣā
tkamalayoninā
22.70
uttiṣṭha gaccha manmukto drutamasmānmahāraṇāt || ityukto hariṇā tasmādeśādapagato'suraḥ
22.71
tasminparāṅmukhe daitye
mahiṣe śuṃbhadānavaḥ || saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāṭopo bhrukuṭīkuṭilānanaḥ
22.72
nirmathya pāṇinā pāṇiṃ dhanurādāya bhairavam || sajjīkṛtya mahāghorānmumoca
śataśaḥ śarān
22.73
sa citrayodhī dṛḍhamuṣṭipātastataśca viṣṇuṃ garuḍaṃ ca daityaḥ || bāṇairjvaladbhiḥ śikhānikāśaiḥ kṣiptairasaṃkhyaiḥ pratighātahīnaiḥ
22.74
viṣṇuśca daityeṃdraśarārdito bhṛśaṃ bhuśuṃḍimādāya kṛtāṃtatulyām || tayā mukhaṃ cāsya pipeṣa saṃkhye śuṃbhasya jaṃghuṃ ca dharādharābham
22.75
tatastribhiḥ
śuṃbhabhujaṃ dvipaṣṭacā sūtasya śīrṣaṃ daśabhiśca ketum || viṣṇurvikṛṣṭaiḥ śravaṇāvasānaṃ daityasya bāṇairjvalanārkavarṇaiḥ
22.76
sa taiśca viddho vyathito
babhūva daityeśvaro vistṛtaśṛṅgitāttaḥ || tato'sya kiṃciccalitasya dhairyāduvāca śaṃkhābjaśārṅgapāṇiḥ
22.77
yoṣitsuvadhyo'si raṇaṃ vimuṃca śubhā
śubha svalpatarairahobhiḥ || matto'si tvaṃ na vṛthaiva mūḍha tato'payātaḥ sa ca śuṃbhadānavaḥ
22.78
jambho'tha tadvipramukhānniśamya jagarja cocaiḥ kṛtasiṃha
nādaḥ || provāca vākyaṃ ca salīlamājau mahāṭṭahāsena jagaddhikaṃpya
22.79
kimebhiste jalāvāsa daityairhīnaparākramaiḥ || māmāsādya dhude'smi
nyadi te pauruṣaṃ kvacit
22.80
yatte pūrvaṃ hatā daityā hiraṇyākṣamukhāḥ kila || jaṃbhastadābhavanneva paśya māmadya saṃsthitam
22.81
paśya tālapratī
kāśau bhujāvetau hare mama || vakṣo vā vajrakaṭhinaṃ mayi prahara tatsukham
22.82
ityuktaḥ keśavastena sūkkiṇī saṃlihanniṣā || mumoca parivaṃcoraṃ
girīṇāmapi dāraṇam
22.83
tatastasyāpyanupadaṃ kālāyasamayaṃ hṛdam || mumoca mudgaraṃ viṣṇurdvitīyaṃ parvataṃ yathā
22.84
tadāyudhadvayaṃ dṛṣṭvā jaṃbho
nyasya rathe dhanuḥ || āplutya parivaṃ gṛhya garuḍaṃ tena jambhivān
22.85
dvitīyaṃ mudgaraṃ cātha gṛhītvā vinadanraṇe || sarvaprāṇena goviṃdaṃ tena mūrdhi
jaghāna saḥ
22.86
tābhyāṃ cātiprahārābhyāmubhau garuḍakeśavau || mohāviṣṭau vicetaskau mṛtakalpāvivāsatām
22.87
taddṛṣṭaṃ mahaddṛṣṭvā jagarju
daityasattamāḥ || naitānharṣamadodbhūtānidaṃ sehe jagattadā
22.88
siṃhanādaistalonnādairdhanurnādaiśca bāṇajaiḥ || jaṃbhaṃ te harṣayāmāsurvāsāṃsyādudhuvuśca te
22.89
śaṃkhāṃśca pūrayāmāsuścikṣipurdevatā bhṛśam
22.90
saṃjñāmavāpyātha mahāraṇe hariḥ savainateyaḥ paribhya jaṃbham || parāṅmukhaḥ saṃyugādapradhṛṣyālpalāyanaṃ vega
paraścakāra
22.90.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe daityaiḥ saha viṣṇoryuddhavarṇananāma viṃśo dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit