Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarakhanda 27

Kaumārakhaṇḍa 27

Language
Sanskrit

Contents

27.1

arjuna uvāca || || devarṣe varṇyate ceyaṃ kathā pīyūṣasodarā || punaretanmune brūhi yadā vetti maheśvaraḥ

27.2

bhagavānsvāṃ satīṃ bhāryāṃ vadhārthaṃ cāpi tārakam || satyāśca virahātte'pyandadāha kimasau smaram

27.3

tvayaivoktaṃ sa virahātsatyāstapyati vai tapaḥ
himādrimāsthito devastasyāḥ saṃgamavāṃchayā

27.4

nārada uvāca || || satyametatpurā pārtha bhavasyedaṃ manīṣitam || atastatapasā yogo
na kartavyo mayā'nayā

27.5

tapo vinā śuddhadeho na kathaṃcana jāyate || aśuddhadehena samaṃ saṃyogo naiva daihikaḥ

27.6

mahatkarmāṇi yānīha teṣāṃ
mūlaṃ sadā tapaḥ || nātastatapasāṃ siddhirmahatkarmāṇi yāṃti vai

27.7

etasmātkāraṇāddevo darpitaṃ taṃ dadāha tu || tato dagdhe smare cāpi pārvatīmapi
trīḍitām

27.8

vihāya sagaṇo devaḥ kailāsaṃ samapadyata || devī ca paramodvignā praskhalaṃtī padepade

27.9

jīvitaṃ svaṃ viniṃdaṃtī brahmāmetastataśca
sā || himādrirapi sve śṛṃge rudatīṃ pṛṣṭavānratim

27.10

kāsi kasyāsi kalyāṇi kimarthaṃ cāpi rodiṣi || pṛṣṭā sā ca ratiḥ sarvaṃ yathāvṛttaṃ nyavedayat

27.11

nivedite tathā ratyā śailaḥ saṃbhrāṃtamānasaḥ || prāpya svāṃ taॅnayāṃ pāṇāvādāyāgātsvakaṃ puram

27.12

sā tatra pitarau prāha sakhīnāṃ
vadanena ca || durbhagena śarīreṇa kimanena hi kāraṇam

27.13

dehavāsaṃ parityakṣye prāpsye vābhimataṃ patim || asādhyaṃ cāpyabhīṣṭaṃ ca kathaṃ
prāpyaṃ tapo vinā

27.14

niyamairvividhaistasmācchopayiṣye kalevaram || anujānīta māṃ tatra yadi vaḥ karuṇā mayi

27.15

śrutveti vacanaṃ
mātā pitā ca prāha tāṃ śubhām || oṃ meti capale putri na kṣamaṃ tāvakaṃ vapuḥ

27.16

soḍhuṃ kleśātmarūpasya tapasaḥ saumyadarśane || bhāvīnyapyani
vāryāṇi vastūni ca sadaiva tu

27.17

bhāvinorthā bhavaṃtyeva narasyānicchatopi hi || tasmānna tapasā te'sti bāle kiṃcitprayojanam

27.18

śrīdevyuvāca || || yadidaṃ bhavato vākyaṃ na samyagiti me matiḥ || kevalaṃ na hi daivena prāptumarthoṃ hi śakyate

27.19

tiṃkaciddaivāddhaṭhāttiṃkaci
ttiṃkicideva svabhāvataḥ || puruṣaḥ phalamāpnoti caturthaṃ nātra kāraṇam

27.20

brahmaṇā cāpi brahmatvaṃ prāptaṃ kila tapobalāt || anyairapi ca yallabdhaṃ tanna
saṃjñātumutsahe

27.21

adhuveṇa śarīreṇa yadyabhīṣṭaṃ na sādhyate || paścātsa śocyate maṃdaḥ patite'smincharīrake

27.22

yasya dehasya dharmo'yaṃ
kacijāyetkacinmriyeta || kacidgarbhagataṃ naśyejjātamātraṃ kacittathā

27.23

bālye ca yauvane cāpi vārdhakyepi vinaśyati || tena caṃcaladehena
ko'rthaḥ svārtho na cedbhavet

27.24

ityuktvā svasakhīyuktā pitṛbhyāṃ sāśru vīkṣitā || śṛṃgaṃ himavataḥ puṇyaṃ nānāścaryaṃ jagāma sā

27.25

tatrā
vāṇi saṃtyajya bhūṣaṇāni ca śailajā || saṃvītā valkalairdivyaistapo'tapyata saṃyatā

27.26

īśvaraṃ hṛdi saṃsthāpya praṇavābhyasanāhatā || munīnāmapya
bhūnmānyā tadānīṃ pārtha pārvatī

27.27

trirātrā pāṭalāpatrabhakṣakābhūcchataṃ samāḥ || śataṃ ca bilvapatreṇa śīrṇena kṛtabhojanā

27.28

jalabhakṣā śataṃ
cābhūcchataṃ vai vāyubhojanā || tato niyamamādāya pādāṃguṣṭhasthitābhavat

27.29

nirāhārā tatastāpaṃ prāpustattapaso janāḥ || tato jagatsamālokya
tadīyatapasorjitam

27.30

harastatrāyayau sākṣādbrahmacārivapurdharaḥ || vasāno valkalaṃ divyaṃ rauravājinasaṃvṛtaḥ

27.32

sulakṣaṇārṣāḍhadharaḥ sadvṛttaḥ pratibhānavān || tatastaṃ pūjayāmāsustatsakhyo bahumānataḥ ||31||vaktumicchuḥ śailaputrīṃ sakhībhiriti coditaḥ || brahmacaryaṃ mahābhāgā gṛhītaniyamā śubhā

27.33

muhūrtapaṃcamātreṇa niyamo'syāḥ samāpyate || tatpratīkṣasva taṃ kālaṃ paścādasmatsakhīsamam

27.34

nānāvidhā dharmavārtāḥ prakariṣyasi brāhmaṇa
ityuktvā vijayādyāstā devīcaritavarṇanaiḥ

27.35

aśrumukhyo dvijasyāgre ninyuḥ kālaṃ ca taṃ tadā || tataḥ kāle kiṃcidgate brahmacārī mahāmatiḥ

27.36

vilokanamiṣeṇāgādāśramopasthitaṃ hradam || nipapāta ca tatrāsau cukrośātitarāṃ tataḥ

27.37

ahamatra nimajjāmi ko'pi māmuddhareta bhoḥ
iti tāreṇa krośaṃtaṃ śrutvā taṃ vijayādikāḥ

27.38

ājagmustvarayā yuktā dadustasmai karaṃ ca tāḥ || sa cukrośa tato gāḍhaṃ dūredūre punaḥpunaḥ

27.39

nāhaṃ spṛśāmyasaṃsiddhāṃ striye vā nānṛtaṃ tvidam || tataḥ samāptaniyamā pārvatī svayamāyayau

27.40

savyaṃ karaṃ dadāvasya taṃ cāsau
nābhyanandata || bhadre yacchuci naiva syādyaccaivāvajñayā kṛtam

27.41

sadoṣeṇa kṛtaṃ yacca tadādadyānna karhicit || savyaṃ cāśuci te hastaṃ nāvalaṃ
vāmi karhicit

27.42

ityuktā pārvatī prāha nāhaṃ dattaṃ ca dakṣiṇam || dadāmi kasyacidvipra devadevāya kalpitam

27.43

dakṣiṇaṃ me karaṃ devo
gṛhītā bhava eva ca || śīryate cogratapasā satyametanmayoditam

27.44

vipra uvāca || || yadyevamavalepaste garvamanaṃ kena vāryate || yathā tava
pratijñeyaṃ samāpīyaṃ tathācalā

27.45

rudrasyāpi vayaṃ mānyāḥ kīdṛśaṃ te tapo vada || viṣamasthaṃ yatra vipraṃ priyamāṇamupekṣasi

27.46

avajā
nāsi viprāṃstvaṃ tacchīghraṃ vraja darśanāt || yadi vā manyase pūjyāṃstato'bhyuddhara nānyathā

27.47

tato vicārya bahudhā iti ceti ca sā
śubhā || viprasyoddharaṇaṃ sarvadharmebhyo'manyatādhikam

27.48

tataḥ sā dakṣiṇaṃ dattvā karaṃ taṃ projjhahāra ca || naraṃ nārī proddharati sajjantaṃ
bhavavāridhau || etatsandarśanārthāya tathā cakre bhavodravaḥ

27.49

proddhṛtya ca tataḥ snātvā baddhvā yogāsanaṃ sthitā

27.50

brahmacārī tataḥ
prāha prahasannidaṃ śubhe || kartukāmāsi tanvaṃgi dṛḍhayogāsanasthitā

27.51

devī prāha jvālayiṣye śarīraṃ yogavahninā || mahādevakṛtamatiru
cchinnāhaṃ yato'bhavam

27.52

brahmacārī tataḥ prāha kāścidbrāhmaṇakāmyayā || kṛtvā vārtāstataḥ svīyamabhīṣṭaṃ kuru pārvati

27.53

nopahanyāṃ
kadāciddhi sādhubhirviprakāmanā || dharmamenaṃ manyase cenmuhūrtaṃ brūhi pārvati

27.54

devī prāha brūhi vipra muhūrtaṃ saṃsthitā tvaham || tataḥ svayaṃ vratī
prāha devīṃ tāṃ svasakhīyutām

27.55

kimarthamiti rambhoru nave vayasi duścaram || tapastvayā samārabdhaṃ nānurūpaṃ vibhāti me

27.56

durlabhaṃ prāpya
mānuṣyaṃ girirājagṛhe'dhunā || bhogāṃśca durlabhāndevi tyaktvā kiṃ kriśyate vapuḥ

27.57

atīva dṛye vīkṣya tvāṃ sukumāratarākṛtim || atyugratapasā
kliṣṭā padminīva himārditā

27.58

idaṃ cānyattava śubhe śiraso rogadaṃ mama || yadehaṃ tyaktakāmā tvaṃ prabuddhā nāsi bālike

27.59

vāmaḥ kāmo
manuṣyeṣu satyametadvaco yataḥ || spṛhaṇīyāsi sarveṣāmevaṃ pīḍayase vapuḥ

27.60

avijñātānvayo nagnaḥ śūlī bhūtagaṇādhipaḥ || śmaśānanilayo
bhasmoddhūlano vṛṣavāhanaḥ

27.61

gajājino dvijihvābhyalaṃkṛtāṃgo jaṭādharaḥ || virūpākṣaḥ kathaṃkāraṃ nirguṇaḥ syāttavocitaḥ

27.62

guṇā ye kulaśīlāḍhyā varāṇāmuditā budhaiḥ || teṣāmeko'pi naivāsti tasmiṃstatrocitaḥ sa te

27.63

śocanīyatamā pūrvamāsītpārvati kaumudī
tvaṃ saṃvṛttā dvitīyāsi tasyāstatsaṃgamāśayā

27.64

tapodhanāḥ sarvasamā vayaṃ yadyapi pārvati || dunotyeva tavāraṃbhaḥ śūlāyāṃ yūpasatkriyā

27.65

vṛṣabhārohaṇaṃ vāsaḥ śmaśāne pāṇisaṃgrahaḥ || savyālapāṇinā kṣaumagajatvagbaṃdhanaḥ katham

27.66

janahāsyakaraṃ sarvaṃ tvayārabdhamasāṃpratam
strībhāvādbhūtisaṃparkaḥ kathaṃ cābhimatastava

27.67

nivartaya manastasmādasmātsarvavirodhinaḥ || mṛgākṣi madanārātermarkaṭākṣasya prārthanāt

27.68

viruddhavādinaṃ caivaṃ brahmacāriṇamīśvaram || niśamya kupitā devī prāha vācā sagadgadam

27.69

mā mā brāhmaṇa bhāṣiṣṭhā viruddhamiti śaṃkare
mahattamo yāti pumāndevadevasya niṃdayā

27.70

na samyagabhijānāsi tasya devasya ceṣṭitam || śṛṇu brāhmaṇa tvaṃ pāpādyathāsmatparimucyate

27.71

sa ādiḥ sarvajagatāṃ kosya vedānvayaṃ tataḥ || sarvaṃ jagadyasya rūpaṃ digvāsāḥ kīrtyate tataḥ

27.72

guṇatrayamayaṃ śūlaṃ śūlī yasmādibharti saḥ
abaddhāḥ sarvato muktā bhūtā eva ca tatpatiḥ

27.73

śmaśānaṃ cāpi saṃsārastadvāsī kṛpaṇārthinām || bhūtayaḥ kathitā bhūtistāṃ bibharti sa bhūtibhṛt

27.74

vṛṣo dharma iti proktastamārūḍhastato vṛṣī || sarpāśca doṣāḥ krodhādyāstānbibharti jaganmayaḥ

27.75

nānāvidhāḥ karmayogā jaṭārūpā bibharti saḥ || vedatrayī trinetrāṇi tripuraṃ triguṇaṃ vapuḥ

27.76

bhasmīkaroti taddevatripuraghnastataḥ smṛtaḥ || evaṃvidhaṃ mahādevaṃ vidurye sūkṣmadarśinaḥ

27.77

kathaṃkāraṃ hi te nāma bhajaṃte naiva taṃ haram || atha vā bhītasaṃsārāḥ sarve vipra yato janāḥ

27.78

viśṛśya kurvate sarvaṃ viśṛśyetanmayā kṛtam || śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vāstu tvamapyenaṃ prapūjaya

27.79

iti bruvaṃtyāṃ tasyāṃ tu kiṃcitprasphuritādharam || vijñāya tāṃ sakhīmāha kimapyeṣa vibhrukaḥ

27.80

vāryatāmiti vipro'yaṃ mahādūṣaṇabhāṣakaḥ || na kevalaṃ pāpabhāgī śrotā vai syānna saṃśayaḥ

27.81

atha vā kiṃ ca naḥ kāryaṃ vādena saha brāhmaṇaiḥ || karṇau pidhāya yāsyāmo yathā yaḥ syāttathāstu saḥ

27.82

ityuktvotthāya gacchaṃtyāṃ pidhāya śravaṇābubhau || svarūpaṃ samupāśritya jagṛhe vasanaṃ haraḥ

27.83

tato nirīkṣya taṃ devaṃ saṃbhrāṃtā parameśvarī || praṇipatya maheśānaṃ tuṣṭāvāvanatā umā

27.84

prāha tāṃ ca mahādevo dāso'smi tava śobhane || tapodravyeṇa krītaśca samādiśa yathepsitam

27.85

devyuvāca || manasastvaṃ prabhuḥ śaṃbho dattaṃ tacca mayā tava || vapuṣaḥ pitarāvīśau tau sammānayitumarhasi

27.86

mahādeva uvāca || pitrā hi te parijñātaṃ dṛṣṭvā tvāṃ rūpaśālinīm || bālāṃ svayaṃvaraṃ putrī mahaṃ dāsyāmi nānyathā

27.87

tattasya sarvamevāstu vacanaṃ tvaṃ himācalam || svayaṃvarārthaṃ suśroṇi preraya tvāṃ vṛṇe tataḥ

27.88

ityuktā tāṃ mahādevaḥ śuciḥ śuciṣado vibhuḥ || jagāmeṣṭaṃ tadā deśaṃ svapuraṃ prayayau ca sā

27.89

dṛṣṭvā devīṃ tadā hṛṣṭo menayā sahito'calaḥ

27.90

āliṃgyāgrāya papraccha sarvaṃ sā ca nyavedayat || duhiturdevadevena ājñaptaṃ tu himācalaḥ

27.91

svayaṃvaraṃ pramuditaḥ sarvalokeṣvaghoṣayat || aśvinau dvādaśādityā gandharvagaruḍoragāḥ

27.92

yakṣāḥ siddhāstathā sādhyā daityāḥ kiṃpuruṣā nagāḥ || samudrāśca ye kecittrai lokyapravarāśca ye

27.93

trayastriṃśatsahasrāṇi trayastriṃśacchatāni ca || trayastriṃśacca ye devāstrayastriṃśacca koṭayaḥ

27.94

jagmurgirau
ndrapujyāstu svayaṃvaramanuttamam || āmaṃtritastathā viṣṇurmerurmāha hasanniva

27.95

tātāsmākaṃ cai sā devī mero gaccha namāmi tām
atha śailasutā devī hemabhāruhya śobhanam

27.96

vimānaṃ sarvatobhadraṃ sarvaratnairalaṃkṛtam || apsarobhiḥ pranṛtyadbhiḥ sarvābharaṇabhūṣitā

27.97

gaṃdharvasaṃghairvividhaiḥ kiṃnaraiśca suśobhanaiḥ || baṃdibhiḥ stūyamānā ca vīrakāṃsyadharā sthitā

27.98

sitātapatraratnāṃśubhiśritaṃ cāvahattadā || śālinī
nāma pārvatyāḥ saṃdhyāpūrṇeṃdumaṃḍalā

27.99

cāmarāsaktahastābhirdivyastrībhiśca saṃvṛtā || mālāṃ pragṛhya sā tasyau suradrumasamudbhavām

27.100

evaṃ
tasyāṃ sthitāyāṃ tu sthite lokatraye tadā|| śiśusūtvā mahādevaḥ krīḍārthaṃ vṛṣabhadhvajaḥ

27.101

utsaṃgatalasaṃgupto babhūva bhagavānbhavaḥ || jayeti yatpadaṃ
khyātaṃ tasya satyārthamīśvaram

27.102

atha dṛṣṭvā śiśuṃ devāstasya utsaṃgavartinaḥ || koyamatreti saṃmaṃtrya cukuśurbhūraśaropitāḥ

27.103

vajramā
hārayattasya bāhumudyamya vṛtrahā || sa bāhurudyatastasya tathaiva samatiṣṭhata

27.104

staṃbhitaḥ śiśurūpeṇa devadevena līlayā || vajraṃ kṣepuṃ na śakkoti
bāhuṃ cālayituṃ tadā

27.105

vahniḥ śaktiṃ tadā kṣehuṃ na śaśāka tathotthitaḥ || yamo'pi daṃḍaṃ khaḍgaṃ ca nirṛtistaṃ śiśuṃ prati

27.106

pāśaṃ ca varuṇo rājā dhvajayaṣṭiṃ samīraṇaḥ || somo guḍaṃ dhaneśaśca gadāṃ sumahatīṃ dṛḍhām

27.107

nānāyudhāni cādityā musalaṃ vasavastathā
mahāghorāṇi śastrāṇi tārakādyāśca dānavāḥ

27.108

staṃbhitā devadevena tathānye bhuvaneṣu ye || pūṣā daṃtāndaśandaṃtairbālamekṣata mohitaḥ

27.109

tasyāpi daśanāḥ peturdṛṣṭamātrasya śaṃbhunā || bhagaśca netre vikṛte cakāra sphuṭite ca te

27.110

balaṃ tejaśca yogāṃśca sarveṣāṃ jagṛhe prabhuḥ || atha
teṣu sthiteṣveva manyumatsu sureṣvapi

27.111

brahmā dhyānamupāśritya bubodha haraceṣṭitam || so'bhigamya mahādevaṃ tuṣṭāva prayato vidhiḥ

27.112

paurāṇaiḥ sāmasaṃgītairvedikairguhyanāmabhiḥ || namastubhyaṃ mahādeva mahādevyai namonamaḥ

27.113

prasādāttava buddhvādirjagadetatpravartate || mūḍhāśca devatāḥ
sarvā nainaṃ budhyata śaṃkaram

27.114

mahādevamihāyātaṃ sarvadevanamaskṛtam || gacchadhvaṃ śaraṇaṃ śīghraṃ yadi jīvitumicchata

27.115

tataḥ saṃbhrama
saṃpannāstuṣṭubuḥ praṇatāḥ surāḥ || namonamo mahādeva pāhipāhi jagatpate

27.116

durācārānśvānasmānātmadrohaparāyaṇān || aho paśyata no mau
ḍhyaṃ jānaṃtastava bhāvinīm

27.117

bhāryāmumāṃ mahādevīṃ tathāpyatra samāgatāḥ || yuktametadyadasmākaṃ rājyaṃ gṛhyeta cāsuraiḥ

27.118

yeṣāmevaṃvidhā
buddhirasmābhiḥ kiṃ kṛtaṃ tvidam || atha vā no na doṣo'sti paśavo hi vayaṃ yataḥ

27.119

tvayaiva patinā sarve preritāḥ kurmahe vibho || īśvaraḥ sarva
bhūtānāṃ patistvaṃ parameśvaraḥ

27.120

āmayasyakhilaṃ viśvaṃ yantrārūḍhaṃ svamāyayā || yena vibhrāmitā mūḍhāḥ samāyātāḥ svayaṃvaram

27.121

tasmai paśūnāṃ pataye namastubhyaṃ prasīda naḥ || atha teṣāṃ prasanno'bhūdevadevatriyaṃbakaḥ

27.122

yathāpūrvaṃ cakāraitānsaṃstavādbrahmaṇaḥ prabhuḥ || tārakaśca
mukhā daityāḥ saṃkuddhāstatra procire

27.123

koyamaṃga mahādevo na manyāmo vayaṃ ca tam || tataḥ prahasya bālo'sau huṃkāraṃ līlayā vyadhāt

27.124

huṃkāreṇaiva te daityāḥ svameva nagaraṃ gatāḥ || vismṛtaṃ sakalaṃ teṣāṃ svayaṃvaramukhaṃ ca tat

27.125

mahādevaprabhāvena daityānāṃ ghorakarmaṇām
evaṃ yasya prabhāvo hi devadaityeṣu phālguna

27.126

kathamīśvaravākyārthastasmādanyatra mucyate || asaṃśayaṃ vimūḍhāste paścāttāpaḥ purā mahān

27.127

īśvaraṃ bhuvanasyāsya ye bhajaṃte na tryaṃbakam || tataḥ saṃstūyamānaḥ sa suraiḥ padmabhuvādibhiḥ

27.128

vapuścakāra deveśaruyaṃbakaḥ paramādbhutam
tejasā tasya devāste seṃdracaṃdradivākarāḥ

27.129

sabrahmakāḥ sasādhyāśca vasurviśve ca devatāḥ || sayamāśca sarudrāśca cakṣuraprārthayanprabhum

27.130

tebhyaḥ paramaṃ cakṣuḥ svavapurddṛṣṭhumuttamam || dadāvasvāpatiḥ śarvo bhavānyāścācalasya ca

27.131

labdhvā rudraprasādena divyaṃ cakṣuranuttamam || sabrahmakāstadā devāstamapaśyanmaheśvaram

27.132

tato jaguśca munayaḥ puṣpavṛṣṭiṃ ca khecarāḥ || mumucuśca tadā nedurdevaduṃdubhayo bhṛśam

27.133

jagurgaṃdharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ || mumudurgaṇapāḥ sarve mumodāṃbā ca pārvatī

27.134

brahmādyā menire pūrṇāṃ bhavānīṃ ca girīśvaram || tasya devī tato dṛṣṭvā samakṣaṃ tridivaukasām

27.135

pādayoḥ sthāpayāmāsa mālāṃ divyāṃ sugaṃdhinīm || sādhusādhviti saṃprocya tayā taṃ tatra carcitam

27.136

saha devyā namaścakruḥ śirobhirbhūtalāśritaiḥ || sarve sabrahmakā devā jayeti caṃ mudā jaguḥ

27.136.p1

iti śrīskaṃde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye śrīmahādevavaivāhikotsāhavarṇanaṃnāma pañcaviṃśodhyāyaḥ

Linked texts (11)