Kaumarakhanda 41
Kaumārakhaṇḍa 41
- Language
- Sanskrit
Contents
- 41.183 — 1 part
41.1
cha || || nārada uvāca || || sahasrasaptatyucchrāye pātāle'pi parasparam || atalaṃ vitalaṃ caiva nitalaṃ ca rasātalam
41.2
talātalaṃ ca sutalaṃ pātālaṃ cāpi saptamam || kṛṣṇaśuklāruṇāḥ pītāḥ śarkarāśailakāṃcanāḥ
41.3
bhūmayo yatra kauravya varaprā sādaśobhitāḥ || teṣu dānavadaiteyanāgāścaiva sahasraśaḥ
41.4
svarlokādapi ramyāṇi hṛdyāni bahuśo mayā || āhlādakāriṇo nānāmaṇayo yatra pannagāḥ
41.5
daityadānavakanyābhirmahārūpābhiranvite || pātāle kasya na prītirvimuktasyāpi jāyate
41.6
yatra noṣṇaṃ na vā śītaṃ na varṣaṃ duḥkhameva ca || bhakṣyabhojyamahābhogakālo yatrāpi jāyate
41.7
pātāle saptame cāsti liṃgaṃ śrīhāṭakeśvaram || brahmaṇā sthāpitaṃ pārtha sahasrayojanocchritam
41.8
hāṭakasya tu liṃgasya prāsādo yojanāyutaḥ || sarvaratnamayo divyo nānāścaryavibhūṣitaḥ
41.9
taccārcayaṃti talliṃgaṃ nānānāgendrastamāḥ || tadadhastājjalaṃ bhūri tasyādho narakāḥ smṛtāḥ
41.10
pāpino yeṣu pātyaṃte tāñchṛṇuṣva mahāmate || koṭayaḥ paṃcapaṃcāśadrājānaścaikaviṃśatiḥ
41.11
rauravaḥ śūkaro rodhastālo viśasanastathā || mahājvālastaptakumbho lavaṇotha vimohakaḥ
41.12
rudhirāṃdho vaitaraṇī kṛmiśaḥ kṛmibhojanaḥ || asipatravanaṃ kṛṣṇo lālābhakṣyaśca dāruṇaḥ
41.13
tathā pūyavahaḥ pāpo vahnijvālo'pyadhaḥśirāḥ || saṃdeśaḥ kṛṣṇasūtraśca tamaścāvīcireva ca
41.14
śvabhojano visūciścāpyavīciśca tathā paraḥ || kūṭasākṣī rauravaṃ ca rodhaṃ goviprarodhakaḥ
41.15
surāpaḥ sūkaraṃ yāti tālaṃ mithyāmanuṣyahā || gurutalpī taptakumbhaṃ taptalohaṃ ca bhrūṇahā
41.16
gurūṇāmavamaṃtā yo mahājvāle nipātyate || lavaṇaṃ śāstrahaṃtā ca nirmaryādo vimohake
41.17
kṛmibhakṣye devadveṣṭā kṛmiśe tu duriṣṭakṛt || pitṛdevātpūrvamaśchālābhakṣye prayāti ca
41.18
mithyājīvavirodhī viśasane kūṭaśastrakṛtaḥ || adhomukhe hyasadgrāhī ekāśī pūyavāhake
41.19
mārjārakukkuṭaśvānapakṣipoṣṭā prayāti ca || badhirāṃdhagṛhakṣetratṛṇadhānyādijvālakaḥ
41.20
nakṣatraṃ gajīvī ca yāti vaitaraṇīṃ naraḥ || dhanayauvanamatto yo dhanahā kṛṣṇameti saḥ
41.21
asipatravanaṃ yāti vṛkṣacchedī vṛthaiva yat || kuhakājīvinaḥ sarve vahnijvāle pataṃti te
41.22
parastrīṃ ca parānnaṃ ca gacchansaṃdeśameti ca || divāsvapnaparā ye ca vratalopaparāśca ye
41.23
śarīramadamattāśca yāṃti caite śvabhojanam
śivaṃ hariṃ na manyaṃte yāntyavīcinameva ca
41.24
ityevamādibhiḥ pāpairaśāstraughasya sevanaiḥ || pataṃtyeva mahāghoranarakeṣu sahasraśaḥ
41.25
tasmādya icchedetebhyo vimokṣaṃ buddhimānnaraḥ || śrutimārgeṇa tenārcyo devau hariharāvubhau
41.26
narakānāmadhobhāge sthitaḥ kālāgnisaṃjñakaḥ
tadadho haṭṭakaścaiva anaṃtastadadhaḥ smṛtaḥ
41.27
yasyaitatsakalaṃ viśvaṃ mūrdhāgre sarṣapāyate || ityanaṃtaprabhāvātsa hyanaṃta iti kīrtyate
41.28
diśāṃ
gajāstatra padmakumudāṃjanavāmanāḥ || tadadhoṃ'ḍakaṭāhaśca ekavīrāsti tatra ca
41.29
caturlakṣasahasrāṇi navatiśca śatāni ca || etenaiva pramāṇena
udakaṃ ca tataḥ smṛtam
41.30
tadadho narakāḥ koṭayo dvikovyo'gnistato mahān || catvāriṃśatsahasraiśca tadardhastama ucyate
41.31
catvāriṃśacca
koṭyastu catasraśca tataḥ parāḥ || ekonānavatirlakṣāḥ sahasrāśītireva ca
41.32
tadadhoṃ'ḍakaṭāhotha koṭimātrastathāparaḥ || devī yuktā kapālīśā
daṃḍahastena cāpi sā
41.33
devīnāṃ koṭikoṭībhiḥ saṃvṛtā tatra pālinī || saṃkarṣaṇasya niḥśvāsaprerito dāhako'nalaḥ
41.34
kālāgniṃ preraya
tyaiva kalpāṃte dahyate jagat || evaṃvidhamadhaḥsūtraṃ nirmitaṃ cātra bhārata
41.35
madhyasūtre kaṭāhe ca pālakāṃstāñchṛṇuṣva me || vasudhāmā sthitaḥ
pūrve śaṃkhapālaśca dakṣiṇe
41.36
takṣakeśaḥ sthitaḥ paścāduttare ketumāniti || harṣasiddhiḥ suparṇākṣī bhāskarā yoganaṃdinī
41.37
koṭikoṭī
yutā devī devīnāṃ pālayatyadaḥ || evametanmahāścaryaṃ brahmāṃḍaṃ sthāpitaṃ ca yaiḥ
41.38
namāmi tānahaṃ nityaṃ brahmaviṣṇumaheśvarān || viṣṇuloko
rudraloko bahiścāsmātprakīrtyate
41.39
taṃ ca varṇayituṃ brahmā śakto naivāsmadādayaḥ || vimuktā yatra saṃyāṃti nityaṃ hariharavratāḥ
41.40
brahmāṃḍaṃ
saṃvṛtaṃ hyetatkaṭāhena samaṃtataḥ || kapitthasya yathā bījaṃ kaṭāhena susaṃvṛtam
41.41
daśottareṇa payasā vṛtaṃ taccāpi tejasā || tejaśca vāyunā vāyurnabha
sāhaṃtayā ca tat
41.42
ahaṃkāraśca mahatā taṃ cāpi prakṛtiḥ parā || daśottarāṇi sarvāṇi ṣaḍāhuḥ saptamaṃ ca tat
41.43
prākṛtaṃ caraṇaṃ pārtha tadanaṃtaṃ
prakīrtitam || aṃḍānāṃ tu sahasrāṇāṃ sahasrāṇyayutāni ca
41.44
īdṛśānāṃ tathā cātra koṭikoṭiśatāni ca || sarvāṇyevaṃvidhānyeva yādṛśaṃ kīrtitaṃ
tvidam
41.45
yasyaivaṃ vaibhavaṃ pārtha taṃ namāmi sadāśivam || aho maṃdaḥ sa pāpātmā ko vā tasmādcetanaḥ
41.46
ya evaṃvidhasaṃmohatārakaṃ na
śivaṃ bhajet || atha te kīrtayiṣyāmi kālamānaṃ nibodha tat
41.47
kāṣṭhā nimeṣā daśa paṃca cāṣṭuiṃśacca kāṣṭhā gaṇayetkalā hi || triṃśatkalā
śrāpi bhavenmuhūrttaṃ triṃśatā rātryahanī ubhe ca
41.48
divase paṃca kālāḥ syustrimuhūrtāḥ śṛṇuṣva tān || prātastataḥ saṃgavaśca madhyāhnaścāparā
kaḥ
41.49
sāyāhnaḥ paṃcamaścāpi muhūrtā daśa paṃca ca || ahorātrāḥ paṃcadaśa pakṣa ityabhidhīyate
41.50
māsaḥ pakṣadvayenokto dvau māsau
cārkajāvṛtuḥ || ṛtutrayaṃ cāpyayanaṃ dvayenaivaṃ varṣamucyate
41.51
caturbhedaṃ māsamāhuḥ paṃcabhedaṃ ca vatsaram || saṃvatsarastu prathamo dvitīyaḥ pari
vatsaraḥ
41.52
idvatsvarastṛtīyo'sau caturthaścānuvatsaraḥ || paṃcamaśca yugonāma gaṇanāniścayo hi saḥ
41.53
māsena ca manuṣyā
nāmahorātraṃ ca paitṛkam || kṛṣṇapakṣastvahaḥ proktaḥ śuklapakṣaśca śarvarī
41.54
mānuṣeṇa ca varṣeṇa daiviko divasaḥ smṛtaḥ || ahastatro
dagayanaṃ rātriḥ syāddakṣiṇāyanam
41.55
varṣeṇa caiva devānāṃ mataḥ saptarṣivāsaraḥ || saptarṣīṇāṃ ca varṣeṇa dhrauvaśca divasaḥ smṛtaḥ
41.56
manuṣyāṇāṃ ca varṣāṇi lakṣasatadaśaiva tu || aṣṭāviṃśatisahasrāṇi kṛtaṃ tretāthugaṃ tataḥ
41.57
lakṣadvādaśasāhasraṣaṇnava
tyadhikāḥ parāḥ || aṣṭau lakṣāścatuḥṣaṣṭisahasrāṇi ca dvāparaḥ
41.58
caturlakṣaṃ tu dvātriṃśatsahasrāṇi kaliḥ smṛtaḥ || caturbhiretairdevānāṃ
yugamityabhidhīyate
41.59
āyurmanoryugānāṃ ca sādhikā hyekasaptatiḥ || caturdaśamanūnāṃ ca kālena brahmaṇo dinam
41.60
yugānāṃ
ca sahasreṇa sa ca kalpaḥ śṛṇuṣva tān || bhavodbhavastapobhavya ṛturvarhirvarāhakaḥ
41.61
sāvitra āsikaścāpi gāṃdhāraḥ kuśikastathā
ṛṣabhaśca tathā khaḍgo gāṃdhārīyaśca madhyamaḥ
41.62
vairājaśca niṣādaśca meghavāhanapaṃcamau || citrako jñāna ākṛtirmīno daṃśaśca bṛṃhakaḥ
41.63
śveto lohitaraktau ca pītavāsāḥ śivaḥ prabhuḥ || sarvarūpaśca māso'yamevaṃ varṣaśatāvidhiḥ
41.64
pūrvārdhamaparārdhaṃ ca brahmamānamidaṃ smṛtam
viṣṇośca śaṃkarasyāpi nāhaṃ śaktaśca varṇane
41.65
kāhamalpamatiḥ pārtha kāparo hariṛṃyaṃbakau || daivikenaiva mānena pātāleṣvapi gaṇyate
41.66
iti te sūcitaṃ buddhyā śṛṇu tatprākṛtaṃ punaḥ
41.67
iti vaidhātravyavasthitiḥ || || śrīnārada uvāca || || ṛṣabhonāma yannāmnā nānāpāṣaṃḍa
kalpanāḥ || kalau pārtha bhaviṣyanti lokānāṃ mohanātmikāḥ
41.68
tasya putrastu bharataḥ śataśṛṃgastu tatsutaḥ || tasya putrāṣṭakaṃ jātaṃ tathaikā
ca kumārikā
41.69
iṃdradvīpaḥ kaseruśca tāmradvīpo gabhastimān || nāgaḥ saumyaśca gāṃdharvo varuṇaśca kumārikā
41.70
vadanaṃ cāpi
kanyāyāḥ pārtha barkarikākṛti || śṛṇu tatkāraṇaṃ sarvaṃ mahāścaryasamanvitam
41.71
mahīsāgaraparyaṃtaṃ vṛkṣarājivirājite || jālīgulmalatākīrṇe
staṃbhatīrthasya saṃnidhau
41.72
ajāsamaṃjato madhyātkācidekā ca barkarī || śrāṃtā satī samāyātā pradeśe tatra duścare
41.73
itastato bhramaṃtī
sā jālimadhye samaṃtataḥ || nirgaṃtuṃ naiva śaknoti kṣutpipāsārditā śubhā
41.74
vilagnā jālimadhye tu tataḥ paṃcatvamāgatā || kālena kiyatā
tasya kṣuṭitvā śiraso hyadhaḥ
41.75
papāta śanidarśe ca mahīsāgarasaṃgame || sarvatīrthamaye tatra sarvapāpapramocane
41.76
śirastu tadavasthaṃ
hi samagraṃ tatra saṃsthitam || jāligulmāvalagnaṃ ca tasyā naivāpatajjale
41.77
śeṣakāyaprapātena mahīsāgarasaṃgame || tattīrthasya prabhāvena barkarī
sā kurūdvaha
41.78
śataśṛṃgasya vai rājñaḥ siṃhaleṣvabhavatsutā || mukhaṃ barkarikātulyaṃ vyaktaṃ tasyā vyajāyata
41.79
divyanārī śubhākārā śeṣa
kāye babhau śubhā || pūrvaṃ tasyāpyaputrasya rājñaḥ putraśatopamā
41.80
putrī jātā pramodena svajanānaṃdavardhinī || tatastasyā vilokyātha mukhaṃ
barkarikākṛtiḥ
41.81
vismayaṃ samupaprāptāḥ sarve te rājapūruṣāḥ || viṣādaṃ paramāpanno rājā sāṃtaḥpurastadā
41.82
khinnāḥ prakṛtayaḥ sarvāstāha
śūpavilokanāt || tatkimityetadāścaryamūcuḥ paurāḥ suvismitāḥ
41.83
tataḥ sā yauvanaṃ prāptā sākṣādevasutopamā || svamukhaṃ darpaṇe vīkṣya
smṛtaḥ pūrvoṃ bhavastayā
41.84
tattīrthasya prabhāveṇa mātṛpitrorniveditam || viṣādo naiva kartavyo madarthe tāta niścitam
41.85
mā śokaṃ kuru me mātaḥ pūrvajanmārjitaṃ phalam || tataḥ pūrvaṃ svavṛttāṃtamuktvā sā ca kumārikā
41.86
pūrvajanmodbhavaḥ kāyasta
syā yatrāpatattathā || gamanāya tamuddeśaṃ vijñātau pitarau tayām̐
41.87
ahaṃ tām̐ta gamiṣyāmi mahīsāgarasaṃgamam || bhavāmi tatra
saṃprāptā yathā kuru tathā nṛpa
41.88
tataḥ pitrā pratijñātaṃ śataśṛṃgeṇa tattathā || tasyāḥ saṃvāhanaṃ cakre rājā potaiḥ saratnakaiḥ
41.89
staṃbhatīrthaṃ tataḥ sārdhamapi prāpya potārthasaṃyutā || bhūridānaṃ tataścake dānaṃ sarvasvalakṣaṇam
41.90
jāligulmāṃtare'niṣya tato dṛṣṭaṃ nijaṃ śiraḥ
asthicarmāvaśeṣaṃ ca tadādāya prayatnataḥ
41.91
dagdhvā saṃgamasāṃnidhye kṣitānyasthīni saṃgame || tatastīrthaprabhāveṇa mukhaṃ jātaṃ śaśiprabham
41.92
na tāhagdevakanyānāṃ na tāhaṅnāgayoṣitām || na tāhaṅmartyanārīṇāṃ tasyā yāhaṅmukhaṃ mukham
41.93
surā'suranarāḥ sarve tasyā
rūpeṇa mohitāḥ || bahudhā prārthayaṃtyenāṃ na sā varamabhīpsati
41.94
kṛtaṃ tayā mudā tatra prārabdhaṃ duścaraṃ tapaḥ || tataḥ saṃvatsare pūrṇe devadevo mahe
śvaraḥ
41.95
pratyakṣatāṃ gatastasyai varado'smīti cābravīt || tatastaṃ pūjayitvā ca kumārī vākyamabravīt
41.96
yadi tuṣṭo'si deveśa yadi
deyo varo mama || sāṃnidhyaṃ kriyatāmatra sarvakālaṃ hi śaṃkara
41.97
evamastviti śarveṇa prokte hṛṣṭā kumārikā || yatra dagdhaṃ śirastasyā barkaryāḥ
kurusattama
41.98
barkareśaḥ śivastatra tayā saṃsthāpitastadā || manmukhānmahadāścaryaṃ śrutvedaṃ ca talātalāt
41.99
svastikonāma nāgeṃdraḥ
kumārīṃ draṣṭumāgataḥ || śirasā gacchatā tena yatrotkṣiptā ca bhūrabhūt
41.100
īśāne barkareśasya kūpo'bhūtsvastikābhidhaḥ || pūrito gaṃgayā pārtha
sarvatīrthaphalapradaḥ
41.101
dṛṣṭvā ca sthāpitaṃ liṃgaṃ śivastuṣṭo varaṃ dadau || yeṣāṃ mṛtaśarīrāṇāmatra dāhaḥ prajāyate
41.102
kṣipyaṃte'ghau tathā
sthīni teṣāṃ syādakṣayā gatiḥ || te svarge suciraṃ kālaṃ vasitvātra samāgatāḥ
41.103
rājānaḥ sarvasaṃpūrṇāḥ sapratāpā bhavaṃti te || barkareśaṃ ca
yo bhaktyā saṃpūjayati mānavaḥ
41.104
snātvārṇavamahītoye tasya syānmanasepsitam || kārtike ca caturdaśyāṃ kṛṣṇāyāṃ śraddhayānvitaḥ
41.105
kūpe snānaṃ naraḥ kṛtvā saṃtarpya ca pitṝnvijān || pūjayedbarkareśaṃ yaḥ sarvapāpaiḥ sa mucyate
41.106
evaṃ labdhvā varānsarvānsā punaḥ siṃhalaṃ yayau
śataśṛṅgāya pitre ca vṛttāṃtaṃ svaṃ nyavedayat
41.107
tacchrutvā vismito rājā lokāḥ sarve ca phālguna || praśaśaṃsurmahītīrthamājagmuśca kṛtādarāḥ
41.108
snātvā dattvā ca dānāni vividhāni ca te tataḥ || siṃhalaṃ ca yayurbhūyastīrthamāhātmyaharṣitāḥ
41.109
anicchaṃtyāṃ kumāryāṃ ca varaṃ
dravyaṃ ca pārthivaḥ || tathānyadapi prītyāsau yaddau nṛpatiḥ śṛṇu
41.110
idaṃ bhāratakhaṃḍaṃ ca navadhaiva vibhajya saḥ || dadāvaṣṭau svaputrāṇāṃ kumāryai
navamaṃ tathā
41.111
teṣāṃ vibhedānvakṣyāmi parvatairupaśobhitān || putranāmāni varṣāṇi parvatāṃśca śṛṇuṣva me
41.112
mahendro malayaḥ sahyaḥ
śuktimānṛkṣaparvataḥ || viṃdhyaśca pāriyātraśca saptātra kulaparvatāḥ
41.113
mahendraparataścaiva indradvīpo nigadyate || pāriyātrasya caivārvākkhaṇḍaṃ kaumā
rikaṃ smṛtam
41.114
sahasramekamekaṃ ca sarvakhaṇḍānyasūni ca || nadīnāṃ saṃbhavaṃ cāpi saṃkṣepācchṛṇu phālguna
41.115
vedasmṛtimukhā nadyaḥ
pāriyātrodbhavā matāḥ || narmadāsarasādyāśca nadyo viṃdhyādrinirgatāḥ
41.116
śatadrūcandrabhāgādyā ṛkṣaparvatasaṃbhavāḥ || ṛṣikulyākumāryādyāḥ
śuktimatpādasaṃbhavāḥ
41.117
tāpī payoṣṇī nirviṃdhyā kāverī ca mahīnadī || kṛṣṇā veṇī bhīmarathī sahyapādodbhavāḥ smṛtāḥ
41.118
kṛtamālātāmraparṇīpramukhā malayodbhavāḥ || trisāmaṛṣyakulyādyā mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ
41.119
evaṃ vibhajya putrebhyaḥ kumāryai ca mahī
patiḥ || śataśṛṃgo giriṃ gatvā udīcyāṃ tattavāṃstapaḥ
41.120
tatra tasthā tapo ghoraṃ brahmalokaṃ jagāma saḥ || śataśrṛṃgo nṛpaśreṣṭhaḥ śa
taśrṛṃge nagottame
41.121
yatra jāto'si kauṃteya pāṃḍostvaṃ sodaraiḥ saha || kumārī ca mahābhāgā staṃbhatīrthasthitā satī
41.122
khaṃḍodbhavena
dravyeṇa tepe dānāni yacchatī || tataḥ kenāpi kālena bhrātṛbhyo'ṣṭabhya eva ca
41.123
mahāvīryabalotsāhā jātā nava navātmajāḥ || te sametya
samāgamya kumārīṃ procire tataḥ
41.124
kuladevī tvamasmākaṃ prasādaṃ kuru naḥ śubhe || aṣṭau khaṇḍāni cāsmākaṃ vibhajya svayameva ca || dehi
drāsatatīnāṃ no vibhedaḥ syādyathā na naḥ
41.125
ityuktā sarvadharmajñā vijñāne brahmaṇā samā || drāsatativibhedaiḥ sā nava khaṃḍānyacīkarat
41.126
teṣāṃ nāmāni grāmāṃśca pattanāni ca phālguna || velākūlāni saṃkhyāṃ ca vakṣyāmi tava tattvataḥ
41.127
koṭiścatasro grāmāṇāṃ nīvṛdāsīcca
maṃḍale || sārdhakoṭidvayagrāmairdeśo bālāka ucyate
41.128
sapādakoṭirgrāmāṇāṃ purasāhaṇake viduḥ || lakṣāścatvāra evāpi grāmāṇāmaṃdhale
smṛtāḥ
41.129
eko lakṣaśca nepāle grāmāṇāṃ parikīrtitaḥ || ṣaṭtriṃśallakṣamānaṃ tu kānyakubje prakīrtitam
41.130
drāsatatistathā lakṣā grāmā
gājaṇake smṛtāḥ || aṣṭādaśa tathā lakṣā grāmāṇāṃ gauḍadeśake
41.131
kāmarūpe ca grāmāṇāṃ navalakṣāḥ prakīrtitāḥ || ḍāhale vedasaṃjñe tu grāmāṇāṃ
navam̐lakṣakam
41.132
navaiva lakṣā grāmāṇāṃ kāṃtipure prakīrtitāḥ || navalakṣāstathā caiva mācipūre prakīrtitāḥ
41.133
oḍḍiyāṇe tathā deśe
navam̐lakṣāḥ prakīrtitāḥ || jālaṃdhare tathā deśe navalakṣāḥ prakīrtitāḥ
41.134
lohapūre tathā deśe lakṣāḥ proktā navaiva ca || grāmāṇāṃ saptalakṣaṃ ca pāṃbī
pure prakīrtitam
41.135
grāmāṇāṃ saptalakṣaṃ ca raṭarāje prakīrtitam || harīāle ca grāmāṇāṃ lakṣapaṃcakasaṃmitam
41.136
sārdhalakṣatrayaṃ proktaṃ draḍasya
viṣaye tathā || sārdhalakṣatrayaṃ proktaṃ tathāvaṃbhaṇavāhake
41.137
ekaviṃśatisāhasraṃ grāmāṇāṃ nīlapūrake || tathāmalaviṣaye pārtha grāmāṇamekalakṣakam
41.138
nareṃdunāmadeśe tu lakṣamekaṃ sapādakam || atilāṃgaladeśe ca lakṣaḥ proktaḥ sapādakaḥ
41.139
lakṣāṣṭādaśasāhasraṃ navatī dre ca mālave || sayaṃbhare tathā deśe lakṣaḥ proktaḥ sapādakaḥ
41.140
mevāḍe ca tathā prokto lakṣaścaikaḥsapādakaḥ || aśītiśca sahasrāṇi vāguriḥ parikīrtitaḥ
41.141
grāmasaptatisāhasro gurjarātraḥ prakīrtitaḥ || tathā saptatisāhasraḥ pāṃḍorviṣaya eva ca
41.142
jahāhutisahasrāṇi dvācatvāriṃśadeva ca
aṣṭaṣaṣṭisahasrāṇi proktaṃ kāśmīramaṇḍalam
41.143
ṣaṣṭitriṃśatsahasrāṇi grāmāṇāṃ kauṃkaṇe viduḥ || caturdaśaśataṃ dve ca viṃśatīlaghukauṃkaṇam
41.144
siṃdhuḥ sahasradaśake grāmāṇāṃ parikīrtitaḥ
41.145
caturdaśaśate dve ca viṃśatiḥ kacchamaṇḍalam || paṃcapaṃcāśatsahasraṃ grāmāḥ saurāṣṭramucyate
41.146
ekaviṃśatisāhasro lāḍadeśaḥ prakīrtitaḥ || atisiṃdhuśca grāmāṇāṃ daśasāhasra ucyate || tathā cāśvamukhaṃ pārtha daśasāhasramucyate
41.147
sahasradaśa
kaṃ cāpi ekapādaḥ prakīrtitaḥ
41.148
tathaiva daśasāhasro deśaḥ sūryamukhaḥ smṛtaḥ || ekabāhustathā deśo daśasāhasramucyate
41.149
sahasradaśakaṃ
caiva saṃjāyuriti deśakaḥ || śivanāmā tathā deśaḥ sahasradaśakaḥ smṛtaḥ || sahasrāṇi daśa khyātaṃ tathā kālahayaṃjayaḥ
41.150
liṃgodbhavastathā deśaḥ
sahasrāṇi daśaiva ca || bhadraśca devabhadraśca pratyekaṃ daśakau smṛtau
41.151
ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi smṛtau caṭavirāṭakau || ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi yamakoṭiḥ
prakīrtitā
41.152
aṣṭādaśa tathā koṭaco rāmako deśa ucyate || tomaraścāpi karṇāṭo yugalaṃśca trayastvime
41.153
sapādalakṣagrāmāṇāṃ
pratyekaṃ parikīrtitaḥ || paṃcalakṣāśca grāmāṇāṃ strīrājyaṃ parikīrtitam
41.154
puṃlastyaviṣayaścāpi daśalakṣaka ucyate || pratyekaṃ lakṣadaśakau deśau
kāṃbojaṃkośalau
41.155
grāmāṇāṃ ca caturlakṣo bāhnikaḥ parikīrtyate || ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi laṃkādeśaḥ prakīrtitaḥ
41.156
catuḥṣaṣṭisahasrāṇi
kurudeśaḥ prakīrtitaḥ || sārdhalakṣastathā proktaḥ kirātavijayo jayaḥ
41.157
paṃca prāhustathā lakṣānvidarbhāyāṃ ca grāmakān || caturdaśasahasrāṇi vardha
mānaṃ prakīrtitam
41.158
sahasradaśakaṃ cāpi siṃhaladvīpamucyate || ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi grāmāṇāṃ pāṃḍudeśakaḥ
41.159
lakṣaikaṃ ca tathā proktaṃ
grāmāṇāṃ tu bhayāṇaṃkam || ṣaṭṣaṣṭiṃ ca sahasrāṇi deśo māgadha ucyate
41.160
paṣṭisahasrāṇi tathā grāmāṇāṃ pāṃḍudeśakaḥ || triṃśatsāhasra utkṛśca
grāmāṇāṃ ca vareṃdukaḥ
41.161
paṃcaviṃśatisāhasraṃ mūlasthānaṃ prakīrtitam || catvāriṃśatsahasrāṇi grāmāṇāṃ yāvanaḥ smṛtaḥ
41.162
catvāryeva
sahasrāṇi paṃkṣabāhurudīryate || dvāsaptatiramī deśāḥ grāmasaṃkhyāḥ prakīrtitāḥ
41.163
evaṃ bharatakhaṃḍe'sminṣaṇṇavatyeva koṭayaḥ || dvāsaptatistathā
lakṣāḥ pattanānāṃ prakīrtitāḥ
41.164
ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi velākūlāni bhārata || evaṃ vibhajya khaṃḍāni bhrātṝnyāṃṇāṃ dadau nava
41.165
ātmī
yamapi sā devī anicchuṣvapi teṣu ca || yato mānyeti bhaginī prati kudhyaṃti bhrātaraḥ
41.166
bhrātṝnprati bhaginī ca vicāryaiva dadau śubhā
tatkṛtvā sānumānyaitānstaṃbhatīrthamupāgatā
41.167
tadā teṣu ca deśeṣu caturvargasya sādhanam || sarveṣāṃ pravaraṃ proktaṃ kumārīśvarameva ca
41.168
tatrāpi guhyakṣetraṃ ca vedaitatsā kumārikā || guhyakṣetre kumāreśaṃ pūjayaṃtī mahāvratā
41.169
tasyau hṛdeṣu snāyaṃtī ṣaṭsu caivāpi saṃgame || tataḥ kāla
prakarṣācca prāsāde skaṃdanirmite
41.170
jīrṇe navyaṃ svarṇamayaṃ prāsādaṃ sāpyakārayat || tatastuṣṭo mahādevastasyā bhaktyātitoṣitaḥ
41.171
kumāraliṃgādutthāya pratyakṣastāmavocata || bhadre tavāhaṃ bhaktyā ca vijñānena ca toṣitaḥ
41.172
jīrṇaḥ punaruddhato'yaṃ prāsādastena toṣitaḥ
tava nāmnā ca vikhyāto bhaviṣyāmi kumārike
41.173
kartā cāpi tathoddhartā dvau vai samaphalau smṛtau || kumāreśaḥ kumārīśa iti vakṣyaṃti
māṃ tataḥ
41.174
barkareśe ca ye dattā varā dattāḥ sadaiva te || tavāpi prātaḥ kālaśca samīpe varavarṇini
41.175
abhartṛkāyā nāryāśca na svargo mokṣa eva ca || yathaiva vṛddhakanyāyāḥ sarasvatyāstaṭe śubhe
41.176
tasmāttvamatra tīrthe ca mahākālamiti smṛtam || siddhiṃ gataṃ vṛṇu bhadre patitve varavarṇini
41.177
tataḥ sā rudravākyena varayāmāsa taṃ patim || rudralokaṃ yayau cāpi mahākālasamanvitā
41.178
tatra tāṃ pārvatī prāha samāliṃgya praharṣitā || yasmāttvayā citravacca likhitā pṛthivī śubhe
41.179
citralekhetināmnā tvaṃ tasmādbhava sakhī mama || tataḥ sakhī sama bhavaccitralekheti sā śubhā
41.180
yayāniruddhaḥ kathita uṣāyāḥ patiruttamaḥ || yoginīnāṃ variṣṭhā yā mahākālasya vallabhā
41.181
apsu sā vārṣikaṃ biṃduṃ pūrṇe varṣaśate tapau || tapaścaraṃtī tasmātsā procyate cāpsarā divi
41.182
evaṃvidhā kumārī sā liṃgametaddhi phālguna || sthāpayāmāsa śivadaṃ barkareśvarasaṃjñitam
41.183
tasmādatra nṛṇāṃ dāhaścāsthikṣepaśca bhārata || prayāgādadhikau proktau maheśasya vaco yathā
41.183.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barkareśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (9)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kiraṇatantra — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit