Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarakhanda 48

Kaumārakhaṇḍa 48

Language
Sanskrit

Contents

48.1

cha || || nārada uvāca || || bahūdakasya kuṃḍasya tīrasthaṃ
liṃgamuttamam || kapileśvaramabhyarcya naṃdabhadrastataḥ sudhīḥ

48.2

praṇamya cāyatastasthau prabaddhakarasaṃpuṭaḥ || saṃsāracārirteḥ kiṃcidduḥkhī gāthāṃ vyagā
yata

48.3

sraṣṭāramasya jagataścatpaśyāmi sadāśivam || nānāpṛcchābhiratha taṃ kuryāṃ nāthaṃ vilajjitam

48.4

apūryamāṇaṃ tava kiṃ jagatsaṃsṛjanaṃ
vinā || nirīha bahudhā yatte sṛṣṭaṃ bhārgavavajjagat

48.5

sacetanena śuddhena rāgādirahitena ca || atha kasmādātmasadṛśaṃ na sṛṣṭaṃ nirmitaṃ jaḍam

48.6

nirvaireṇa samenātha sukhaduḥkhabhavābhavaiḥ || brahmādikīṭaparyantaṃ kimevaṃ kriśyate jagat

48.7

kāṃścitsvargettha narake pātayaṃstvaṃ sadāśiva
kiṃ phalaṃ samavāpnoṣi kimevaṃ kuruṣe vada

48.8

iṣṭaiḥ putrādibhirnātha viyuktā mānavā bhramī || kraṃdaṃti karuṇāsāra kiṃ ghṛṇāpi bhavenna te

48.9

atīva nocitaṃ sarvametadīśvara sarvathā || yatte bhaktāḥ samaṃ pāpairmajjaṃte duḥkhasāgare

48.10

evaṃvidhena saṃsāracāritreṇa vimohitāḥ || sthānāṃ
taraṃ na yāsyāmi bhokṣye pāsyāmi nodakam

48.11

maraṇāṃtameva yāsyāmi sthāsye saṃciṃtayannadaḥ || sa evaṃ vimṛśanneva naṃdabhadraḥ svayaṃ
sthitaḥ

48.12

tataścaturthe divase bahūdakataṭe śubhe || kaściddālaḥ saptavarṣaḥ pīḍāpīḍita āyayau

48.13

kṛśotīva galatkuṣṭhī pramuhyaṃśca
padepade || naṃdabhadrasuvācedaṃ kṛcchrātsaṃstabhya bālakaḥ

48.14

aho surūpasarvāṅga kasmāduḥkhī bhavānapi || tatosya kāraṇaṃ sarvaṃ vyācaṣṭa
naṃdabhadrakaḥ

48.15

śrutvā tatkāraṇaṃ sarvaṃ bālo dīnamanā bravīt || aho hā kaṣṭamatyugraṃ budhānāṃ yadbuddhitā

48.16

saṃpūrṇendriya
gātrā yanmartumicchaṃti vai vṛthā || muhūrtādyatra khaḍgāṃgo mokṣamārgamupāgataḥ

48.17

taddaho bhārataṃ khaṃḍaṃ satyāyuṣi tyajeddhi kaḥ || ahameva
haṭho manye pitṛbhyāṃ yo vivarjitaḥ

48.18

aśaktaścalituṃ vāpi martumicchāmi nāpi ca || sarve lābhāḥ sātimānā iti satyā bata
śrutiḥ

48.19

saṃtoṣo'pyucitastubhyaṃ dehaṃ yasya haṭhaṃ vidam || śarīraṃ nīrujaṃ cenme bhavedapi kathaṃcana

48.20

kṣaṇekṣaṇe ca tatkuryāṃ bhujyate
yadyugeyuge || iṃdriyāṇi vaśe yasya śarīraṃ ca haḍhaṃ bhavet

48.21

so'pyanyadicchate cecca ko'nyastasmādacetanaḥ || śokasthānasahasrāṇi harṣa
sthānaśatāni ca

48.22

divase divase mūḍhamāviśaṃti na paṃḍitam || na hi jñānaviruddheṣu bahupāye ṣu karmasu

48.23

mūlavātiṣu sajjaṃte buddhi
saṃto bhavadvidhāḥ || aṣṭāṃgāṃ buddhimāhuryā sarvāśreyovighātinīm

48.24

śrutismṛtyaviruddhā sā buddhistvaṣyasti nirmalā || atha kṛcchreṣu durgeṣu
vyāṃpatsu svajanasya ca

48.25

śārīramānasairduḥkhairna sīdaṃti bhavadvidhāḥ || nāprāpyamabhivāṃchaṃti naṣṭaṃ necchaṃti śocitum

48.26

āpatsu ca na
muhyaṃti narāḥ paṃḍitabuddhayaḥ || manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyāmārpitaṃ jagat

48.27

tayorvyāsamāsābhyāṃ śamopāyamimaṃ śṛṇu || vyādheraniṣṭasaṃ
sparśācchramādiṣṭavisarjanāt

48.28

caturbhiḥ kāraṇairduḥkhaṃ śārīraṃ mānasaṃ ca yat || mānasaṃ cāpyapriyasya saṃyogaḥ priyavarjanam

48.29

dviprakāraṃ mahākaṣṭaṃ dvayoretadudāhṛtam || mānasena hi duḥkhena śarīramupatapyate

48.30

ayaḥpiṃḍena taptena kuṃbhasaṃsthamivodakam || tadāśu prati
kārācca satataṃ ca vivarjanāt

48.31

vyādherādheśca praśamaḥ kriyāyogadyena tu || mānasaṃ śamayettasmājjñānenāgnimivāṃbunā

48.32

praśāṃte mānase
hyasya śārīramupaśāmyati || manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ityupalabhyate

48.33

snehācca sajjano nityaṃ janturduḥkhamupaiti ca ||snehamūlāni duḥkhāni
snehajāni bhayāni ca

48.34

śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehātpravartate

48.35

snehātkaraṇarāgaśca prajajñe vaiṣayastathā || aśreyaskābubhāvatau pūrvaṃ
statra guruḥ smṛtaḥ

48.36

tyāgī tasmānna duḥkhī syānnirvairo niravagrahaḥ || atyāgī janmamaraṇe prāpnotīha punaḥpunaḥ

48.37

tasmātsnehaṃ na
lipyeta mitrebhyo dhanasaṃcayāt || svaśarīrasamutthaṃ ca jñānena vinivartayet

48.38

jñānānviteṣu siddheṣu śāstrajñeṣu kṛtātmasu || na teṣu sajjate snehaḥ
padmapatreṣvivodakam

48.39

rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyate || icchā saṃjāyate cāsya tatastṛṣṇā pravardhate

48.40

tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā
nityodvegakarī matā || adharmabahulā caiva ghorarūpānubaṃdhinī

48.41

yā dustyajā durmatibhiryā na jīryaṃti jīryataḥ || yāsau prāṇāṃtiko rogastāṃ
tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham

48.42

anādyaṃtā tu sā tṛṣṇā hyaṃtardehagatā nṛṇām || vināśayati saṃbhūtā lohaṃ lohamalo yathā

48.43

yathaivaidhaḥ
saṃmutthena vahninā nāśamṛcchati || tathā'kṛtātmā lobhena svotpannena vinaśyati

48.44

tasmāllobho na kartavyaḥ śarīre cātmabaṃdhuṣu || prāṃteṣu vā
na hṛṣyeta nāśe vāpi na śocayet

48.45

naṃdabhadra uvāca
aho bāla na bālastvaṃ mato me tvāṃ namāmyaham || tvadvākyairatitṛpto'haṃ
tvāṃ tu prakṣyāmi kiṃcana

48.46

kāmakrodhāvahaṃkāramiṃdriyāṇi ca mānavāḥ || niṃdaṃti tatra me nityaṃ vivakṣeyaṃ prajāyate

48.47

ahameṣa samedaṃ
ca kāryamīdṛśakastvaham || ityādi cātmavijñānamahaṃkāra iti smṛtaḥ

48.48

parihāryaḥ sa cettaṃ ca vinonmattaḥ prakīrtyate || kāmo'bhilāṣa
ityuktaḥ sa cetpuṃsā vivarjyate

48.49

kathaṃ svargo mumukṣā vā sādhyate hṛdayā yathā || krodho vā yadi saṃtyājyastataḥ śatrukṣayaḥ katham

48.50

bāhyānāmāṃtarāṇāṃ
vā vinā taṃ tṛṇavadviduḥ || iṃdriyāṇi nigṛhṇaiva duṣṭānīti nipīḍayet

48.51

kathaṃ syāddharmaśravaṇaṃ kathaṃ vā jīvanaṃ bhavet || etasminme mano vidvaṃ
khidyate'jñānasaṃkaṭe

48.52

tathā kasmādidaṃ sṛṣṭaṃ jaḍaṃ viśvaṃ cidātmanā || evaṃ yadbudhā keśaiḥ pīḍyate hā kutastvidam

48.53

bāla uvāca
samyagetadyathā pṛṣṭaṃ yatra muhyaṃti jaṃtavaḥ || śṛṇvekāgramanā bhūtvā jñātaṃ dvaipāyanānmayā

48.54

prakṛtiḥ puruṣaścaiva anādī śṛṇumaḥ purā || sādha
myeṇāvatiṣṭhete sṛṣṭeḥ prāgajarāmarau

48.55

tataḥ kālasvabhāvābhyāṃ preritā prakṛtiḥ purā || puṃsaḥ saṃyogamaicchatsā tadabhāvātprakupyata

48.56

tata
stamomayī sā ca līlayā devadīkṣitā || rājasī samabhūddhā sāttvikī samajāyata

48.57

evaṃ triguṇatāṃ yātā prakṛtirdevadarśanāt || tāṃ samā
sthāya paramabrahmimūrtiḥ samajāyata

48.58

tasyāḥ proccāraṇārthaṃ ca pravṛttaḥ svāṃśatastataḥ || amūyata mahattattvaṃ triguṇaṃ tadvidurbudhāḥ

48.59

ahaṃkāra
tato jātaḥ sattvarājasatāmasaḥ || tamo rajastvamāpadya rajaḥ sattvaguṇaṃ nayet

48.60

śuddhasattve tato mokṣaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ || tamaso rajasasta
smātsaṃśuddhacarthaṃ ca sarvaśaḥ

48.61

jīvātmasaṃjñānsvīyāṃśānyabhajatparameśvaraḥ || tāvaṃtaste ca kṣetrajñā dehā yāvaṃta eva hi

48.62

niḥsaraṃti
yathā lohāttartiṃgātsphuliṃgakāḥ || tanmātrabhūtasargoyamahaṃkārāctu tāmasāt

48.63

iṃdriyāṇāṃ sāttvikāśca triguṇāni ca tānyapi || etaiḥ
saṃsiddhyaṃtreṇa saccidānandavīkṣaṇāt

48.64

rajastamaśca śodhyaṃte sattvenaiva mumukṣubhiḥ || tasmātkāmaṃ ca krodhaṃ ca iṃdriyāṇāṃ pravartanam

48.65

ahaṃkāraṃ ca saṃsevya sāttvikīṃ siddhimapnute || rājasāstāmasāścaiva tyājyāḥ kāmādayastvamī

48.66

sāttvikāḥ sarvadā sevyāḥ saṃsāraviji
gīṣubhiḥ || guṇatrayasya vakṣyāmi saṃkṣepācchrakṣaṇaṃ tava

48.67

śāstrābhyāsastato jñānaṃ śaucamiṃdriyanigrahaḥ || dharmakriyātmaciṃtā ca sāttvikaṃ guṇa
lakṣaṇam

48.68

anyāyena dhanādānaṃ taṃdrī³ nāstikyameva ca || krauryaṃ ca yācakādyaṃ ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam

48.69

tasmādbuddhimuvaistaiḥ
sāttvikairdevatāṃ yajet || rājasairmānavatvaṃ ca tāmasaiḥ sthāṇuyonitā

48.70

buddhyādyaireva muktiḥ syādetaireva ca yātanā

48.71

amīṣāṃ cāpya
bhāve vai na kiṃcidupapadyate || kalādo hi kalādīnāṃ suvarṇaṃ śodhayedyathā

48.72

tathā rajastamaścaiva saṃśodhye sāttvikairguṇaiḥ || asmādeva guṇānāṃ
ca samavāyādanādijāt

48.73

sukhino duḥkhinaścaiva prāṇinaḥ śāstradarśinaḥ || aṣṭāviṃśatilakṣeśca guṇamekaikamīśvaraḥ

48.74

vyabhajaccaturā
śītilakṣāstā jīvayonayaḥ || sakāśānmanasastadvadātmanaḥ prabhavaṃti hi

48.75

īśvarāṃśāśca te sarve mohitāḥ prākṛtairguṇaiḥ || keśānāsādyayaṃtyeva
yathaivādhikṛtā vibhoḥ

48.76

annānāṃ payasāṃ cāpi jīvānāṃ cātha śreyase || mānuṣyamāhustattvajñāḥ śivabhāvena bhāvitam

48.77

naṃdabhadra
uvāca || || evametattkiṃ tu bhūyaḥ prakṣyāmyetanmahāmate || īśvarāḥ sarvadātāraḥ pūjyaṃte yaiśca devatāḥ

48.78

svabhaktāṃstānna duḥkhebhyaḥ kasmādrakṣaṃti
mānavān || viśeṣātkepi dṛśyaṃte duḥkhamagnāḥ surātratāḥ

48.79

iti me muhyate buddhistvaṃ vā kiṃ bāla manyase

48.80

bāla uvāca || || aśuciśca
śuciścāpi devabhakto dvidhā smṛtaḥ || karmaṇā manasā vācā tadvato bhakta ucyate

48.81

aśucirdevatāścaiva yadā pūjayate naraḥ || tadā bhūtānyā
viśaṃti sa ca muhyati tatkṣaṇāt

48.82

vimūḍhaścāpyakāryāṇi tāni tāni niṣevate || tato vinaśyati kṣipraṃ nāśuciḥ pūjayettataḥ || śucirvā
bhyarcayedyaśca tasya cedaśubhaṃ bhavet

48.83

tasya pūrvakṛtaṃ vyaktaṃ karmaṇāṃ koṭi mucyate || maheśvaro brahmahatyābhayādyatra tatastataḥ

48.84

sasnau
tīrtheṣu kasmācca itaro mucyate katham || ambarīṣasutāṃ hatvā parvatāmnāradāttathā

48.85

sītāpahāramāpede rāmo'nyo mucyate katham || brahmāpi
śirascchedaṃ kāmayitvā sutāmagāt

48.86

iṃdracaṃdraviviṣṇupramukhāḥ prāpnuyuḥ kṛtam || tasmādvaśyaṃ ca kṛtaṃ bhojyameva naraiḥ sadā

48.87

mucyate ko'pi svakṛtānnaiveti śrutinirṇayaḥ || kiṃ tu devaprasādena labhyamekaṃ sukhaṃteḥ

48.88

bahubhirjanmabhirbhojyaṃ bhujyetaikena janmanā || tacca
bhuktāta tastvartho bhavediti viniścayaḥ

48.89

ye tapyaṃte gataiḥ pāpaiḥ śucayo devatāvratāḥ || iha te putrapautraiśca modaṃte'mutra ceha ca

48.90

tasmā
devāḥ sadā pūjyāḥ śucibhiḥ śraddhayānvitaiḥ || prakṛtiḥ śodhanīyā ca svavarṇoditakarmabhiḥ

48.91

svanuṣṭhito'pi dharmaḥ syātkleśāyaiva vinā
śivam || durācārasya devo'pi prāheti bhagavānharaḥ

48.92

bhoktavyaṃ svakṛtaṃ tasmātpūjanīyaḥ sadāśivaḥ || svācāreṇa parityājyau rāgadveṣāvidaṃ
param

48.93

nandabhadra uvāca || || śuddhaprajña kimetacca pāpino'pi narā yadā || modamānāḥ prahaśyante dārairapi dhanairapi

48.94

bāla uvāca || || vyaktaṃ taistamasā dattaṃ dānaṃ pūrveṣu janmasu || rajasā pūjitaḥ śaṃbhustatprāptaṃ svakṛtaṃ ca taiḥ

48.95

kiṃ tu yattamasā karma
kṛtaṃ tasya prabhāvataḥ || dharmāya na ratirbhūyāttatasteṣāṃ vidāṃvara

48.96

bhuktvā puṇyaphalaṃ yāti narakaṃ nātra saṃśayaḥ || asmiṃśca saṃśaye proktaṃ mārkaṇḍe
yena śrūyate

48.97

ihaiṃvaikasya nāmutra amutraikasya no iha || iha cāmutra caikasya nāmutraikasya no iha

48.98

pūrvopāttaṃ bhavetpuṇyaṃ bhuktirnaivārjaya
nyapi || iha bhogaḥ sa vai prokto durbhagasyālpamedhasaḥ

48.99

pūrvopāttaṃ yasya nāsti tapobhiścārjayatyapi || paraloke tasya bhogo dhīmataḥ sa kriyā
sphuṭam

48.100

pūrvopāttaṃ yasya nāsti puṇyaṃ cehāpi nārjayet || tataścehāmutra vāpi bho dhiktaṃ ca narādhamam

48.101

iti jñātvā mahābhāga
tyaktā śalyāni kṛtsnaśaḥ || bhaja rudraṃ varṇadharmaṃ pālayāsmātparaṃ na hi

48.102

yo hi naṣṭeṣvabhīṣṭeṣu prānteṣvapi ca śocati || tṛpyeta vā
bhavedbandho niścitaṃ so'nyajanmanaḥ

48.103

nandabhadra uvāca || || namastubhyamabālāya bālarūpāya dhīmate || ko bhavāṃsta
tvato vettumicchāmi tvāṃ śucismitam

48.104

bahavo'pi mayā vṛddhā dṛṣṭāścopāsitāḥ sadā || teṣāmīdṛśakā buddhirna dṛṣṭā na śrutā
mayā

48.105

yena me janmasaṃdehā nāśitā līlayaiva ca || tasmātsāmānyarūpastvaṃ niścitaṃ na mataṃ mama

48.106

bāla uvāca
mahadetatsamākhyeyamekāgraḥ śṛṇu tattvataḥ || itaḥ saptādhike cāpi saptame janmani tvaham

48.107

vaidiśe nagare vipro nāmnā''saṃ dharmajā
likaḥ || vedavedāṃgatattvajñaḥ smṛtiśāstrārthavidgaraḥ

48.108

vyākhyātā dharmaśāstrāṇāṃ yathā sākṣādbṛhaspatiḥ || kiṃ tvahaṃ vividhāndharmānchokānāṃ
varṇaye bhṛśam

48.109

svayaṃ cātidurācāraḥ pāpināmapi pāparāṭ || māṃsāśī madyasevī ca paradārarataḥ sadā

48.110

asatyabhāṣī dambhī
ca sadā dharmadhvajī khalaḥ || lobhī durātmā kathako na kartā kahīṃcitkacit

48.111

yasmājjālikavajjālaṃ lokebhyo'haṃ kṣipāmi ca
tattvajñā māṃ tataḥ prāhurdharmajālika ityuta

48.112

so'haṃ tairbahubhiścīrṇaiḥ pātakairaṃta āgate || mṛto gato yamasthānaṃ pātitaḥ kūṭaśā
lmalīm

48.113

yamadūtaistataḥ kṛṣṭaḥ smāryamāṇaḥ svaceṣṭitam || khaḍgaiśca kṛtyamāno'haṃ jīvāmi pramiyāmi ca

48.114

ātmānaṃ bahudhā niṃda
ñchāśvatīrnyavasaṃ samāḥ || narake yā matirbhūyāddharmaṃ prati prapīḍataḥ

48.115

sā cenmuhūrtamātraṃ syādapi dhanyastataḥ pumān || namonamaḥ karmabhūmyai
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca vā

48.116

yasyāṃ muhūrtamātreṇa yugairapi na naśyati || tato vipaścijjanako mokṣayāsāsa nārakāt

48.117

taiḥ sahāhaṃ
pramuktaśca kathaṃcidavapīḍitaḥ || sthāṇutvamanubhūyātha kreṃśānāsādya bhūriśaḥ

48.118

kīṭohamabhavaṃ paścāttīre sārasvate śubhe || tatra mārge sukhamiva
saṃsutohaṃ yahacchayā

48.119

āgacchato rathasyāsya śabdamaśrauṣamunnatam || taṃ meghaninadaṃ śrutvā bhītohaṃ sahasā javāt

48.120

mārgamu
tsṛjya dūreṇa prapalāyanamācaram || etasminnaṃtare vyāsastatra snāto yahacchayā

48.121

sa māmapaśyaccastaṃ ca kṛpayā saṃyuto muniḥ || yanmayā
sarvalokānāṃ nānādharmāḥ prakīrtitāḥ

48.122

viprajanmani tasyaiva prabhāvādvyāsaṃgamaḥ || tataḥ sarvarutajño māṃ prāhāryaḥ kīṭabhāṣayā

48.123

kimevaṃ naśyase kīṭa kasmānmṛtyorbibheṣi ca || aho samucitā bhītirmanuṣyasya kutastava

48.124

ityukto matimānpūrvapuṇyādvyāsaṃ
tadocivān || na me bhayaṃ jagadvaṃdya mṛtyorasmātkathaṃcana

48.125

etadeva bhayaṃ mānya gaccheyamadhamāṃ gatim || asyā api kuyoneśca saṃtyanyāḥ ko
ṭiśo'dhamāḥ

48.126

tāsu garbhādikakleśabhītasto'smi nānyathā

48.127

vyāsa uvāca || || mā bhayaṃ kuru sarvābhyo yoni
bhyaśca cirādiva || mokṣayiṣyāmi brāhmaṇyaṃ prāpayiṣyāmi niścitam

48.128

ityuktohaṃ kaॉliyena taṃ praṇamya jagadgurum || mārgamāgatya cakreṇa
pīḍito mṛtyumāgamam

48.129

tataḥ kākaśgālādiyoniṣvasmi yadā'bhavam || tadātadā samāgamya vyāso māṃ smārayaca tata

48.130

tato
bahuvidhā yonīḥ parikramyāsmi karśitaḥ || brāhmaṇasya ca gehesyāṃ yonau jāto'tiduḥkhitaḥ

48.131

tato janmaprabhṛtyasmi pitṛbhyāṃ pariva
jitaḥ || galatkuṣṭhī mahāpīḍāmetāṃ yo'nubhavāmi ca

48.132

tato māṃ paṃcame varṣe vyāsa āgatya jagmavān || karṇe sārasvataṃ maṃtraṃ tenāhaṃ saṃsma
rāmi ca

48.133

anadhītāni śāstrāṇi vedāndharmāṃśca kṛtsnaśaḥ || uktaṃ vyāsena cedaṃ me gaccha kṣetraṃ guhasya ca || tatra tvaṃ naṃdabhadraṃ ca āśvāsaya
mahāmatim

48.134

tyaktvā bahūdake prāṇānasthikṣepaṃ mahījale || kārayaṃgya tvaṃ tato bhāvī maitreya iti sanmuniḥ

48.135

gamiṣyasi
tato mokṣamiti māṃ vyāsa uktavān || āgataśca tataścātra vāhīkebhyo'tiklaśitaḥ

48.136

iti te kathitaṃ sarvamātmanaścaritaṃ mayā
pāpamevaṃvidhaṃ kaṣṭaṃ naṃdabhadra sadā tyaja

48.137

naṃdabhadra uvāca || || aho mahādbhutaṃ tubhyaṃ caritaṃ yena me hṛdi || bhūyaḥ śataguṇaṃ jātaṃ dharmāya
dṛḍhamānasam

48.138

kiṃ tu tvayoktadharmasya kartukāmosmi niṣkṛtim || dharmaṃ smara bhavāṃstasmātkiṃcidādiśa niścitam

48.139

bāla uvāca || || atra tīrthe ca saptāhaṃ nirāhārastvahaṃ sthitaḥ || sūryamaṃtrāñjamiṣyāmi tyakṣyāmi ca tatastvasūnū

48.140

tato
barkarikātīrthe dagdhvayo'haṃ tvayā taṭe || asthīni sāgare cāpi mama kṣepyāṇi cātra hi

48.141

yadi sāpahnavaṃ cittaṃ mayyatīva tavāsti cet
tatastvāṃ gurukāryārthamādekṣyāmi śṛṇuṣva tat

48.142

asminbahūdake tīrthe yatra prāṇāṃstyajāmyaham || tatra mannāmacihnaste saṃsthāpyo bhāskaro
vibhuḥ

48.143

ārogyaṃ dhanadhānyaṃ ca putradārādisaṃpadaḥ || bhāskaro bhagavāṃstuṣṭo dadyādetacchrutervacaḥ

48.144

savitā paramo devaḥ sarvasvaṃ vā
dvijanmanām || vedavedāṃgagītaśca tvamapyenaṃ sadā bhaja

48.145

bahūdakamidaṃ kuṃḍaṃ saṃsevyaṃ ca sadā tvayā || māhātmyamasya vakṣyāmi saṃkṣepādvyāsa
sūcitam

48.146

bahūdake kuṃḍavare snāti yo vidhivannaraḥ || ārogyaṃ dhanadhānyādyaṃ tasya syātsarvajanmasu

48.147

bahūdake ca yaḥ snātvā
saptamyāṃ māghamāsake || dadyātpiṃḍaṃ pitṝṇāṃ ca te'kṣayāṃ tṛptimāpnuyuḥ

48.148

bahūdakasya tīre yaḥ śuciryajati vai kratum || śatakratuphalaṃ tasya
nāsti kācidvicāraṇā

48.149

atra yastyajati prāṇānbahūdakataṭe naraḥ || modate sūryaloke'sau dharmiṇāṃ ca suto bhavet

48.150

bahūdakasya
tīre ca yaḥ kuryājjapasādhanam || sarvaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ japo homaśca pūjanam

48.151

bahūdakasya tīre ca dvijamekaṃ ca bhojayet || yo miṣṭānnena tasya
syādviprakoṭiśca bhojitā

48.152

bahūdakasya tīre yā nārī gauriṇikāḥ śubhāḥ || saṃbhojayati tasyāśca kuryātsusvāgataṃ hyumā

48.153

bahra
dakasya tīre ca yaḥ kuryādyogasādhanam || ṣaṇmāsābhyantare siddhirbhavettasya na saṃśayaḥ

48.154

bahūdakasya tīre ca pretānuddiśya dīyate || yatkiṃ
cidakṣayaṃ teṣāmupatiṣṭhenna cānyathā

48.155

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyaḥ pitṛtarpaṇam || kṛtaṃ bahūdakataṭe sarvaṃ syātsumahatphalam

48.166

tvayaitaddṛdi saṃdhāryaṃ phalaṃ vyāsena sūcitam|| bahūdakasya kuṃḍasya naṃdabhadra mahāmate

48.167

ityukkā so'bhanmaunī snātvā kuṃḍe tataḥ śuciḥ
tīre prastaramāśritya svayaṃ maṃtrāmajāpa ha

48.168

śrīnārada uvāca || || tataḥ sa saptarātrāṃte jahau bālo nijāṃ tanūm || saṃskārito
yathoktaṃ ca naṃdabhadreṇa brāhmaṇaiḥ

48.169

yatra bālaḥ sa ca prāṇāñjahau japaparāyaṇaḥ || bālādityamiti khyātaṃ tatrāsthāpayata prabhum

48.160

bahūdake ca yaḥ snātvā bālādityaṃ prapūjayet || tasya syādbhāskarastuṣṭo mokṣopāyaṃ ca viṃdati

48.161

naṃdabhadro'pyathānyasyāṃ bhāryāyāmaparānsu
tān || utpādyātmasamāndhīmāñchivasūryaparāyaṇaḥ

48.162

rudradehaṃ yayau pārtha punarāvṛttidurlabham || evametanmahākuṃḍaṃ bahūdakamiti smṛtam

48.163

asya tīre svamaṃśaṃ ca vahlīnāthaḥ pramokṣyati || dattātreyasya yo yogī hyavatāro bhaviṣyati

48.164

arcayitvā ca taṃ devaṃ yogasiddhi
mavāpnuyāt || paśūnāmbuddhimāpnoti gośaraṇyo hyasau prabhuḥ

48.169-2

paścimāyāṃ budhastustathā kṣetraṃ sa bhārata || purūravādityamiti sthāpayā
māsa pārthivaḥ

48.166-2

sarvakāmapradaścāsau bhaṭṭādityasamo raviḥ || bahūdakakṣetrasamaṃ tasya kṣetraṃ ca bhārata

48.167-2

asya tīrthasya māhātmyaṃ
jatavyaṃ karṇamūlake || putrasya vāpi śiṣyasya na kathaṃcana nāstikaḥ

48.168-2

śṛṇotīdaṃ śraddhayā yastasya tuṣyecca bhāskaraḥ || dhārayanhṛdaye mokṣaṃ
mucyate bhavasāgarāt

48.168-2.p1

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bahūdakamāhātmya bālādityavṛttāntavarṇananāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (8)