Kaumarakhanda 53
Kaumārakhaṇḍa 53
- Language
- Sanskrit
Contents
- 53.90 — 1 part
53.1
atithiruvāca || || yadetatparalokasya svarūpaṃ vyāhṛtaṃ tvayā || āgamaṃ samupāśritya tattathaiva na saṃśayaḥ
53.2
kiṃtvatra nāstikāḥ pāpāḥ sandihyante'lpacetanāḥ || teṣāṃ niḥsaṃśayakṛte vada karmaphalaṃ hi yait
53.3
ihaiva kasya kasyaiva karmaṇaḥ
pāpakasya ca || prabhāvātkīdṛśo jāyetkamaṭhetaddāsti cet
53.4
kamaṭha uvāca || || sarvametatpravakṣyāmi sthiro bhūtvā śṛṇuṣva
tat || yathā mama guruḥ prāha yanme cetasi saṃsthitam
53.5
brahmahā kṣayarogī syātsurāpaḥ śyāvadaṃtakaḥ || suvarṇacauraḥ kunakhī duśśarmā
gurutalpagaḥ
53.6
saṃsargī sarvarogī syātpaṃca pātakinastvamī || niṃdāmākarṇya sādhūnāṃ badhiraḥ saṃprajāyate
53.7
svayaṃ prakīrtayeccāpi
mūkaḥ pāpo'bhijāyate || ājñālopī gurūṇāṃ ca apasmārī bhavennaraḥ
53.8
avajñākārakasteṣāṃ kumirevābhijāyate || upekṣataḥ pūjyakāryaṃ
duṣprajñatvaṃ ca jāyate
53.9
cauryāya sādhudravyāṇāṃ dadyādyāvatpadāni ca || tāvadrṣāṇi paṃgutvaṃ sa prāpnoti narādhamaḥ
53.10
dattvā harati taddhano
jāyate kṛkalāsakaḥ || kupitānaprasādyaiva pūjyānsyācchīrṣarogavān
53.11
rajasvalāmabhigacchaṃśca caṃḍālaḥ saṃprajāyate || vastrāpahārī citrī
syātkṛṣṇakuṣṭhī tathāśmidaḥ
53.12
darduro rūpyahārī syātkūṭasākṣī mukhārujaḥ || paradārāṃśca kāmena dṛṣṭvā syādakṣirogavān
53.13
pratijñā
yāāprayacchanyo hyalpāyurjāyate naraḥ || vipravṛttyapahārī syādajīrṇoṃ sarvadā'dhamaḥ
53.14
naiṣṭhikānnāśanāddhūyo nivṛtto rogavānsadā || patnībahutve
tvekasyāṃ retomokṣaḥ kṣayī bhavet
53.15
svāminā dharmayukto yastvanyāyena samācaret || svayaṃ vā bhakṣayedravyaṃ sa mūḍhaḥ syājjalodarī
53.16
durbalaṃ pīḍyamānaṃ yo balavānsamupekṣate || aṃgahīnaḥ sa ca bhavedannahatkṣudhito bhavet
53.17
vyavahāre pakṣapātī jihvārogī bhavennaraḥ || dharmapravṛttiṃ
sañcārya patnyādīṣṭaviyogakṛt
53.18
svayaṃpākatrabhojī yo galarogamavāpnuyāt || paṃcayajñānakṛttvaiva bhuñjāno grāmaśūkaraḥ
53.19
parvamaithuna
kṛnmehī parityajya svagehinīm || veśyādirakto mūḍhātmā khalvado jāyate naraḥ
53.20
parikṣīṇānmitrabandhūnsvāminaṃ dayitānugān || avamanya
nivṛttātmā kṣipravṛttiḥ sadā bhavet
53.21
channopacaredyastu pitarau svāminaṃ gurūn || prātanyārthasyātikaṣṭātpariśraṃśorthajo bhavet
53.22
viśrambhasyāpahārī tu duḥkhānāṃ bhājanaṃ bhavet || dhārmike kṣudrakārī yo naraḥ sa vāmano bhavet
53.23
durbalavṛṣavāhī yaḥ kaṭhilūtī
bhavetsa ca
53.24
jātyaṃdhaścāpi yo gonno niḥpaśurduḥkhakṛdravām || nirdayo goṣu ghātādyaiḥ sadā sodhvasu kaṣṭagaḥ
53.25
nistejakaḥ sabhāyāṃ
yo galagaṇḍī sa jāyate || sadā krodhī ca caṃḍālaḥ pūtivaktraśca sūcakaḥ
53.26
ajavikrayakṛdvāghaḥ kuṇḍāśī bhūtako bhavet || nāstikastila
piṃḍī syādaśraddho gītajīvanaḥ
53.27
abhakṣyādo gaṇḍamālī strīkhādī cā''sutasya kṛt || anyāyato jñānagrāhī mūrkho bhavati mānavaḥ
53.28
śāstracauraḥ kekarākṣaḥ kathāṃ puṇyāṃ ca dveṣṭi yaḥ || kṛmivaktraḥ sa ca bhavedbhikṣaṣṭo narakātkudhīḥ
53.29
devadvijagavāṃ vṛttihārako vāṃtabhakṣakṛt
taḍāgārāmabhettā yo bhavedvikalapāṇikaḥ
53.30
vyavahāre cchalagrāhī bhṛtyagrasto bhavennaraḥ || sadā puruṣarogī syātparadārarato naraḥ
53.31
vāta
rogī kuvaidyaḥ syādduśśrarmā gurutalpagaḥ || madhumehī kharīgāmī gotrastrīmaithuno'prasūḥ
53.32
svasāraṃ mātaraṃ putravadhūṃ gacchannabījavān || kṛtaghnaḥ sarvaṃ
kāryāṇāṃ vaiphalyaṃ samupāśnute
53.33
ityeṣa lakṣaṇoddeśaḥ pāpināṃ parikīrtitaḥ || citragupto'pi muhyeta sakalasyānuvarṇane
53.34
ete naraka
vibhraṣṭā bhuktvā yonīḥ sahasraśaḥ || evaṃvidhaiścihnitāsca jāyaṃte lakṣaṇairnarāḥ
53.35
ye hi dharmaṃ na manyaṃte tathā ye vyasanairjitāḥ || anumānena
boddhavyaṃ yadete śeṣapāpinaḥ
53.36
yeṣāṃ tvaṃtagataṃ pāpaṃ svargādvā ye samāgatāḥ || sarvavyasananirmuktā dharmamekaṃ bhajanti te
53.37
bhavaṃti cātra
ślokāḥ || dharmādaṃnavamaṃ saukhyamadharmādduḥkhasambhavaḥ || tasmāddharmaṃ sukhārthāya kuryātpāpaṃ vivarjayet
53.38
lokadvaye'pi yatsaukhyaṃ taddharmātprocyate
ryataḥ || dharmaikamataḥ kuryātsarvakāryārthasiddhaye
53.39
muhūrtamapi jīveta naraḥ śuklena karmaṇā || na kalpamapi jīveta lokadvayavirodhinā
53.40
iti pṛṣṭaṃ tvayā vipra yathāśaktyā mayeritam || asūktaṃ sūktamathavā kṣaṃtavyaṃ kiṃ vadāsi ca
53.187
nārada uvāca || || kamaṭhasyaitadākarṇya
53.41
aṣṭavarṣasya bhāṣitam || bhagavānbhāskaraḥ prīto babhūvātīva vismitaḥ
53.42
praśaśaṃsa ca tānviprānhārītapramukhāṃstadā || aho vasumatī dhanyā
dvijairevaṃvidhottamaiḥ
53.43
atha prajāpatirdhanyo yanmaryādābhipālyate || amībhirbrāhmaṇavarairdhanyā vedāśca saṃprati
53.44
yeṣāṃ madhye bālabuddhi
riyametāhaśī sphuṭā || hārītapramukhānāṃ hi kā vai buddhirbhaviṣyati
53.45
asaṃśayaṃ trilokasthameṣāmaviditaṃ na hi || yathaitānnāradaḥ prāha bhūyastasmā
damī bahu
53.46
iti praśasya tānviprānprahṛṣṭo ravirabravīt || ahaṃ sūryo vipramukhyā yuṣmākaṃ darśanotkate
53.47
samāgataḥ sūryalokātprāptaṃ
netraphalaṃ ca me || bhavadbhirdhairvipramukhyaiḥ saṃjalpanasahāsanāt
53.48
antyajā api pūyante kiṃ punarmāhaśā dvijāḥ || sarvathā nārado dhanyo yo'sau trailo
kyatattvavit
53.49
yuṣmābhirbadhyate śreyo yasya vai dhūtakilbiṣaiḥ || praṇamāmi ca vaḥ sarvānmanobuddhisamādhibhiḥ || tapo vidyā ca vṛttaṃ ca yato
vārddhakyakāraṇam
53.51
varaṃ matto vṛṇīdhvaṃ ca durlabhaṃ yaṃ hṛdīcchata||yūyaṃ svayaṃ hi varadā matsaṃgo māstu niṣphalaḥ||50||devatānāṃ hi saṃsargo niṣphalo
nopajāyate || tasmānmatto varaṃ kiṃcidvṛrṇudhvaṃ pradādāmi vaḥ
53.52
śrīnārada uvāca || || iti sūryavacaḥ śrutvā prahṛṣṭāste dvijottamāḥ
53.54
saṃpūjya
parayā bhaktyā pādyārghyastutivaṃdanaiḥ || maṃḍalādīnmahājapyāngṛṇaṃtaḥ procire ravim||53||jayāditya jaya svāmiñya bhāno jayāmala||jaya vedapate śaśva
ttārayāsmānaharpate
53.55
viprāṇāṃ tvaṃ paro devo viprasargo'pi tvanmayaḥ || nitarāṃ pūtametannaḥ sthānaṃ deva tvayekṣitam
53.56
adya naḥ saphalā vedā
adya naḥ saphalāḥ kriyāḥ || adya naḥ saphalaṃ gehaṃ tvayā saṃgamya gopate
53.57
varaṃ yadi pradātāsi tadenaṃ pravṛṇīmahe || āsmākīnamidaṃ sthānaṃ na
hi tyājyaṃ kathaṃcana
53.58
śrīsūrya uvāca || || yasmādvavadbhiḥ pūrvaṃ hi jayādityeti coditam || jayāditya iti khyātastasmātsthāsye'tra sarvadā
53.59
yāvanmahī samudrāśca parvatā nagarāṇi ca || tāvatsthānamidaṃ viprā na hi tyakṣyāmi karhicit
53.60
dāridrarogasaṃghātāndravo maṃḍalāni
ca || kuṣṭhādīnnāśayiṣyāmi bhajatāmatra saṃsthitaḥ
53.61
yo māmatra sthitaṃ cāpi pūjayiṣyati mānavaḥ || sūryalokamivāgamya pūjāṃ tasya bhajā
myaham
53.62
śrīnārada uvāca || || evamukte bhagavatā hārītādyā dvijottamāḥ || mūrtiṃ saṃsthāpayāmāsurvedoditavidhānataḥ
53.63
tato
dvijāḥ prāhurevaṃ kamaṭhaṃ tvatkṛte raviḥ || atra svāmī sthitastasmātprathamaṃ stuhi tvaṃ ravim
53.64
ityukto brāhmaṇaiḥ sarvaiḥ kamaṭho vāgmināṃ varaḥ
praṇipatya jayādityaṃ mahāstotramidaṃ jagau
53.65
na tvaṃ kṛtaḥ kevalasaṃśrutaśca yajuṣyevaṃ vyāharatyādideva || caturvidhā bhāratī dūradūraṃ dhṛṣṭaḥ staumi
svārthakāmaḥ kṣametat
53.66
mārtaṃḍasūryāṃśuravistathendro bhānurbhagaścāryamā svarṇaretāḥ
53.67
divākaro mitraviṣṇuśca deva khyātastvaṃ vai dvādaśa
śātmā namaste || lokatrayaṃ vai tava garbhagehaṃ jalādhāraḥ procyase khaṃ samagram
53.68
nakṣatramālā kusumābhimālā tasmai namo vyomaliṃgāya
tubhyam
53.69
tvaṃ devadevastvamanāthanāthastvaṃ prārṣyapālaḥ kṛpaṇe kṛpāluḥ || tvaṃ netranetraṃ janabuddhibuddhirākāśakāśo jaya jīvajīvaḥ
53.70
dāri
dryadāridrya nighe nidhīnāmaṃgalāmaṃgala śarmaśarma || rogaprarogaḥ prathitaḥ pṛthivyāṃ ciraṃ jayāditya jayāprameya
53.71
vyādhigrastaṃ kuṣṭharogābhibhūtaṃ bhagna
trāṇaṃ śīrṇadehaṃ visaṃjñam || mātā pitā bāṃdhavāḥ saṃtyajaṃti sarvaistyaktaṃ pāsi kosti tvadanyaḥ
53.72
tvaṃ me pitā tvaṃ jananī tvameva tvaṃ me gururvā
ndhavāśca tvameva || tvaṃ me dharmastvaṃ ca me mokṣamārgo dāsastubhyaṃ tyaja vā rakṣa deva
53.73
pāpo'smi mūḍho'smi mahograkarmā raudro'smi nācāranidhānam
smi || tathāpi tubhyaṃ praṇipatya pādayorjayaṃ bhaktānāmarpaya śrījayārka
53.74
nārada uvāca || ||evaṃ stuto jayādityaḥ kamaṭhena mahātmanā
snigdhagaṃbhīrayā vācā prāha taṃ prahasanniva
53.75
jayādityāṣṭakamidaṃ yattvayā parikīrtitam || anena stoṣyate yo māṃ bhuvi tasya na durlabham
53.76
ravivāre viśeṣeṇa māṃ samabhyarcya yaḥ paṭhet || tasya rogā na śiṣyaṃti dāridryaṃ ca na saṃśayaḥ
53.77
tvayā ca toṣito vatsa
tava dadmi varaṃ tvamum || sarvajño bhuvi bhūtvā tvaṃ tato muktimavāpsyasi
53.78
tvatpitā smṛtikāraśca bhaviṣyati dvijārcitaḥ || sthānasyāsya
na nāśaśca kadācitprabhaviṣyati
53.79
na caitatsthānakaṃ vatsa parityakṣyāmi karhicit || evamuktā sa bhagavānbrāhmaṇairarcitaḥ stutaḥ
53.80
anujñāpya dvijeṃdrāṃstāṃstatraivāṃtardadhe prabhuḥ || evaṃ pārtha samutpanno jayādityo'tra bhūtale
53.81
āśvine māsi saṃprāpte ravivāre ca suvrata || āśvine
bhānuvāreṇa yo jayādityamarcayet
53.82
koṭitīrthe naraḥ snātvā brahmahatyāṃ vyapohati || pūjanādraktamālyaiśca raktacaṃdanakuṃkumaiḥ
53.83
lepanādgaṃdhadhūpādyairnaivedyairghṛtapāyasaiḥ || brahmaghnaśca surāpaśca steyī ca gurutalpagaḥ
53.84
mucyate sarvapāpebhyaḥ sūryalokaṃ ca gacchati || putradāradhanānyāyuḥ prāpya sā
rikaṃ sukham
53.85
iṣṭakāmaiḥ samāyuktaḥ sūryaloke ciraṃ vaset
53.86
sarveṣu ravivāreṣu jayādityasya darśanam || kīrtanaṃ smaraṇaṃ vāpi sarva
rogopaśāṃtidam
53.87
anādinidhanaṃ devamavyaktaṃ tejasāṃ nidhim || ye bhaktāste ca līyaṃte saurasthāne nirāmaye
53.88
sūryoparāge saṃprāpte
ravikṣepe samāhitaḥ || snānaṃ yaḥ kurute pārtha homaṃ kuryātprayatnataḥ
53.89
dānaṃ caiva yathāśaktyā jayādityāgrataḥ sthitaḥ || tasya puṇyasya
māhātmyaṃ śṛṇuṣvaikamanā jaya
53.90
kurukṣetreṣu yatpuṇyaṃ prabhāse puṣkareṣu ca || vārāṇasyāṃ ca yatpuṇyaṃ prayāge naimiṣe'pi vā || tatpuṇyaṃ labhate
martyo jayādityaprasādataḥ
53.90.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe jayāditya māhātmyavarṇanaṃnāmaikapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit