Kaumarakhanda 62
Kaumārakhaṇḍa 62
- Language
- Sanskrit
Contents
- 62.68 — 1 part
62.1
sūta uvāca || || so'tha prāgjyotiṣā
dvāre mahopavanasaṃsthitam || sahasrabhūmikaṃ gehamapaśyata hiraṇmayam
62.2
veṇuvīṇāmṛdaṃgānāṃ niḥsvanaiḥ paripūritam || daśasāhasrasaṃkhyābhiśceṭībhiḥ
paripūritam
62.3
āyādbhiḥ pratiyādbhiśca bhagadattasya kiṃkaraiḥ || kimicchantīti bhaginī pṛcchaṃkairabhipūritam
62.4
tadāsādya sa haiḍaṃbimeroḥ
śikharavadgṛham || dvāri sthitāṃ saṃdadarśa karṇaprāvaraṇāṃ sakhīm
62.5
tāmāha lalitaṃ vīro bhadre sā ka muroḥ sutā || kāmuko draṣṭumicchāmi dūradeśā
gato'tithiḥ
62.6
karṇaprāvaraṇovāca || || kiṃ tavāsti mahābāho tayā maurvyā prayojanam || koṭiśo nihatāḥ pūrvaṃ tayā kāmuka kāmukāḥ
62.7
tava rūpamahaṃ dṛṣṭvā ghaṭahāsaṃ sadotkacam || praṇamya pādayorvīra sthitā te vacanaṃkarī
62.8
tanmayā saha modasva bhuṃkṣva bhogām̐śca kāmuka || dāsyāmyanucarāṇāṃ te trayāṇāṃ ca priyātrayam
62.9
ghaṭotkaca uvāca || || kalyāṇi kiṃvadaṃtī te pramuktā svocitā śubhe || punarnenaitadvacastubhyaṃ viśate mama cetasi
62.10
vāmaḥ kāmo yato bhadre yasminnupanibadhyate || sa cātra naiva badhnāti tadvayaṃ kiṃ prakurmahe
62.11
adya te svāminī dṛṣṭvā jitā vā krīḍate mayā || tayā vā vijito yāsye pūrveṣāṃ kāmināṃ gatim
62.12
karṇaprāvaraṇe tasmācchīghrameva nivedyatām || yathā darśanamātreṇa pūjayaṃtyatithiṃ khalu
62.13
iti bhaimervacaḥ śrutvā praskhalaṃtī niśācarī || prāsādaśikharasthāṃ tāṃ maurvīmevaṃ vacovadat
62.14
devi ko'pi yuvā śrīmāṃstrailokyeṣvamitaprabhaḥ || kāmātithistava dvāri vartate diśa tatparam
62.15
kāmakaṭaṃkaṭovāca || || mucyatāṃ śīghramevāsau kimarthaṃ vā vilaṃbase || kadācidaivasaṃgatyā samayo me'bhipūryate
62.16
ityuktavacanācceṭī prāpyāvocadghaṭotkacam || vraja śīghraṃ kāmuka tvaṃ tasyā mṛtyośca sannidhau
62.17
ityuktaḥ sa prahasyaiva tatrotsṛjya svakānugān || praviveśa gṛhaṃ bhaimiḥ siṃho meruguhāmiva
62.18
sa paśyañjukasaṃghātā npārāvatagaṇāṃstathā || sārikāśca madonmattāśceṭīstāṃ cāpyapaśyata
62.19
rūpeṇa vayasā caiva raterapi ratiṃka
rīm || āṃdolakasukhāsīnāṃ sarvābharaṇabhūṣitām
62.20
tāṃ vidyutamivonnaddhāṃ dṛṣṭvā bhaimiracintayat || aho kṛṣṇena pitrā me nirdi
ṣṭeyaṃ mamocitā
62.21
nyāyyametatkṛte pūrvaṃ naṣṭā yatkāmināṃ gaṇāḥ || śarīrakṣayaparyaṃtaṃ kṣīyate yadi kāminām
62.22
kāminīnāṃ kṛte yeṣāṃ kṣīyate gaṇanātra kā || evaṃ bahuvidhaṃ kāmī cintayannāha bhīmabhūḥ
62.23
niṣṭhure vajrahṛdaye prāto'hamatithistava
ucitāṃ tatsatāṃ pūjāṃ kuru yā te hṛdi sthitā
62.24
iti haiḍaṃbivacanaṃ śrutvā kāmakaṃṭakaṭā || vismitābhūttasya rūpātsvaṃ niniṃda ca
bāliśam
62.25
dhigehaṃ yanmayā pūrvaṃ samayaḥ sakṛto'bhavat || na kṛto'bhūdyadi purā abhaviṣyadasau patiḥ
62.26
iti saṃcintayantī sā bhaimiṃ
vacanamabravīt || vṛthā tvamāgato bhadra jīvanyāhi punaḥ sukhī
62.27
atha kāmayase māṃ tvaṃ tatkathāṃ śīghramuccara || kathāmābhāṣya yadi māṃ sandehe
pātayiṣyasi || tato'haṃ vaśagā jātā hato vā svapsyase mayā
62.28
sūta uvāca || || ityuktvavacanāmetāṃ netropāṃtena vīkṣya saḥ
62.29
smṛtvā carācaraguruṃ kṛṣṇamārabdhavānkathām || kasyāṃcidbhavatpatnyāṃ yuvā ko'pyajiteṃdriyaḥ
62.30
tasya caikā sutā jajñe bhāryā tasya mṛtā'bhavata
tato bālakikāṃ putrīṃ rakṣa ca pupoṣa ca
62.31
sā yadābhūdyauvanagā vyaṃjitāvayavā śubhā || rojhatkucamadhyāṃgī rojhatsanmukhapaṃkajā
62.32
tadāsya kāmalulitamālānaṃ prajahau manaḥ || provāca tāṃ ca tanayāṃ samāliṃgya durāśayaḥ
62.33
prātiveśmakaputrī tvaṃ mayānīyātra poṣitā
bhāryārthaṃ suciraṃ kālaṃ tatkāryaṃ sādhaya priye
62.34
ityuktā sā ca mene ca tattathaiva vacastadā || patitvena ca bheje taṃ bhāryātvena sa tāṃ tathā
62.35
tatastasyāṃ sutā jajñe tasmānmadanarāsabhāt || vada sā tasya bhavati kiṃ dauhitrī sutāthavā || enaṃ praśnaṃ mama brūhi śīghraṃ cecchaktirasti te
62.36
sūta uvāca || || iti praśnaṃ sā ca śrutvāciṃtayadbudhā hṛdi
62.37
na ca paśyati nirddhāraṃ praśnasyāsya kathaṃcana || tataḥ praśnena vijitā svāṃ
śaktiṃ samupādade
62.38
atāḍayadbukmarajjuṃ karābhyāṃ dolakasya ca || tato rakṣāṃsi niṣpetuḥ koṭiśo bhīṣaṇānyati
62.39
siṃhavyāghravarāhāśca
mahiṣāścitrakā mṛgāḥ || samīkṣya tānasaṃkhyeyānkhādituṃ dhāvato ruṣā
62.40
avādayannakhau bhaimiḥ kaniṣṭhāṃguṣṭhajau hasan || tato viniḥsṛtāstatra
dviguṇā rākṣasādayaḥ
62.41
tairmāyīrnirmitāḥ sarve kṣaṇādeva sma bhakṣitāḥ || vijitāyāṃ svaśaktau ca balaśaktimathādade
62.42
utthāya sahasā
dolātkhaḍgamādātumaicchata || uttiṣṭhaṃtīṃ ca tāṃ bhaimiranusṛtya javādiva
62.43
keśeṣvādāya savyena pāṇinā'pātayadbhuvi || tataḥ kaṃṭhe savyapādaṃ
dattvādāya ca kartikām
62.44
dakṣiṇena kareṇāsyāśchettumaicchata nāsikām || visphuraṃtī tato maurvī maṃdamāha ghaṭotkacam
62.45
praśnena śaktyā ca
balena nātha tridhā tvayāhaṃ vijitā namaste || tanmuṃca māṃ karmakarī tavāsmi samādiśa tvaṃ prakaromi tacca
62.46
ghaṭotkaca uvāca || || yadyevaṃ
tarhi muktāsi bhūyo darśaya yadbalam || evamuktvā mumocaināṃ muktyā cāha praṇamya sā
62.47
jānāmi tvāṃ mahābāho vīraṃ śaktimatāṃ varam || sarvarākṣa
sabhartāraṃ trailokye'prativikramam
62.48
guhyakādhipatistvaṃ hi kālanābha iti smṛtaḥ || ṣaṣṭikoṭipatirjāto yakṣarakṣākṛte bhuvi
62.49
iti māṃ
prāha kāmākhyā sarvaṃ tatsaṃsmarāmyaham || idaṃ gehaṃ sānugaṃ me dattaṃ mayātmanā tava
62.50
samādiśa prāṇanātha kamādeśaṃ karomi te || || ghaṭotkaca
uvāca || || pracchannastasya ghaṭate na vivāhaḥ kathaṃcana
62.51
maurvi yasya hi vartate pitarau bāṃdhavāstathā || tanmāṃ śīghraṃ vaha śubhe śakraprasthāya
saṃprati
62.52
ayaṃ kulakramo'smākaṃ yadbhāryā patimudvahet || tatrānujñāṃ samāsādya pariṇeṣyāmi tvāmaham
62.53
bhagadattamatho nāthaṃ tato maurvī
nyavedayat || samādāya bahudravyaṃ visasarjātha bhrātaram
62.54
tataḥ pṛṣṭhiṃ samāropya ghaṭotkacamaniṃditā || nānādravyaparīvārā śakraprasthaṃ samā
vrajat
62.55
tato'sau vāsudevena pāṃḍavaiśvābhinaṃditaḥ || śubhe lagne pāṇimasyā jagrāhe bhīmanaṃdanaḥ
62.56
kurūṇāṃ rākṣasānāṃ ca proktottamavidhānataḥ || udvāhya tāṃ tadvanaiśca tarpayāmāsa pāṃḍavān
62.57
kuṃtī ca draupadī cobhe mumudāte nitāṃtataḥ || maṃgalānyasya cakrate maurvyāśca dhana
tarpite
62.58
tato vivāhe nivṛtte pratipūjya ghaṭotkacam || bhāryayā sahitaṃ rājā svarājyāya samādiśat
62.59
maurvyā''jñāṃ śirasā gṛhya haiḍiṃbirbhāryayānvitaḥ || śubhaṃ hiḍimbasya vane svarājyaṃ samupāvrajat
62.60
tato rākṣasayopābhirvīrakāṃsyaiḥ pravardhitaḥ || mahotsavena mahatā svarājye pramumoda saḥ
62.61
tato vaneṣu citreṣu nimnagāpulineṣu ca || reme saha tayā bhaimirmadodryeva rāvaṇaḥ
62.62
evaṃ vikrīḍatastasya garbho jajñe mahādyuteḥ || heḍaṃbe rākṣasavyāghrādvālasūryasamaprabhaḥ
62.63
sa jātamātro vavṛdhe kṣaṇādyauvanago'bhavat || nīlameghacayaprakhyo ghaṭāsyo dīrghalocanaḥ
62.64
ūrdhvakeśaśmaśro dhūmroromā pitarau praṇato'bravīt || praṇamāmi yuvāṃ cobhau jātasya pitarau gurū
62.65
bhavatorhi priyaṃ kṛtvā anṛṇaḥ syāṃ sadā hyaham || bhavadbhyāṃ dattamicchāmi abhidhānaṃ yathātmanaḥ
62.66
ataḥ paraṃ tu yacchreyaḥ kartavyaṃ pronnatipradam || tato bhaimistamāliṃgya putraṃ vacanamabravīt
62.67
barbarā
kārakeśatvādvarvarīkābhidho bhavaun || bhaviṣyati mahābāho kulasyānandavardhanaḥ
62.68
śreyaśca te yatparamaṃ dṛḍhaṃ ca tatkīrtyate bahudhā vipra
mukhyaiḥ || prakṣyāvahe tadyaduvaṃśanāthaṃ gatvā purīṃ dvārakāṃ vāsudevam
62.68.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe barbarīkotpattivarṇanaṃnāma paṣṭitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit